Greenity 67

OO I T

Ooit belicht vanuit drie invalshoeken de brede geschiedenis van de bloem- bollensector: • Wat gebeurde er 25, 50, 75 of 100 jaar geleden? • Een bijzonder boek uit de KAVB- bibliotheek. • Een uitvinding die de sector sterk heeft beïnvloed.

Vriendendienst

Nieuw-Zeeland. Dit plaatwerk biedt een prachtige blik op de wereld. In vier talen geeft Voorhelm Schneevoogt een uitleg van elke afbeelding. Er is echter een opvallende uitzondering op al die kleurrijke gewassen uit alle wind- streken. Plaat acht is gewijd aan de hya- cint. Dat is het enige bolgewas dat in die tijd volop in Haarlem en omstreken werd geteeld. Tulpen, krokussen, keizerskro- nen, ze ontbreken volledig in het boek van Voorhelm Schneevoogt, maar de hyacint krijgt een ereplaats. Die ene hyacint is ook nog een heel bij- zondere. Een gevuldbloemige witte met een rood hartje. Haar naam: ‘Madame de Saint-Simon’. Het is een van de vele honderden cultivars die Voorhelm teelt en verhandelt. Maar waarom juist deze? Het lijkt erop dat we hier met een vrienden- dienst te maken hebben. Voorin het boek staat een lijst van intekenaren. Markies de Saint-Simon koopt maar liefst zes exem- plaren van het boek. Deze markies is in de hyacintenwereld geen onbekende. Hij pu- bliceert in 1768 een lijvig boekwerk over de hyacint en beschrijft daarin ook de hy- acintencollectie van de firma Voorhelm en verwijst ook naar het boek van Voorhelm uit 1752. En in 1788 staat deze hyacint al in de catalogus van Voorhelm. Misschien hebben de markies en Voorhelm wel wat afgesproken. Ik neem zes exemplaren af, als jij de hyacint die je naar mijn vrouw hebt vernoemd opneemt in het boek. Ze- ker omdat alle andere gewassen van ver weg komen is het geen gekke gedachte. De titelpagina vermeldt dat dit het eerste deel zou zijn van Icones plantarum rari- orum, maar meer delen zijn nooit versche- nen. Dit omdat professor Van Geuns twee jaar na de verschijning van het eerste deel overleed. Voorhelm maakt daar bij plaat 48 melding van. Van de meeste andere intekenaren weten we nu niets meer. Een van de schaarse uitzonderingen is de Fundatie van Pieter Teylers van der Hulst, die in 1778 overleed en geld naliet om daarmee een museum voor de wetenschap op te richten, het huidige Teylers Museum. Dat schafte al snel ook de nodige boeken aan. Wie via het internet de boekencollectie bekijkt, treft daar een exemplaar aan. Kunt u thuis genieten van ‘Madame de Saint-Simon’ en al dat andere moois.

Elke tijd heeft zijn bedrijven waarnaar wordt opgekeken. In de tweede helft van de 18e eeuw gold dat voor de Haarlemse firma Voorhelm. Eén familielid verhoogde dat aanzien nog flink. George Voorhelm Schneevoogt gaf een indrukwekkend boek uit. Het verscheen in 1793 en heeft een bijzondere aeelding.

Tekst: Arie Dwarswaard | Fotografie: René Faas

A l in de 17e eeuw kende Haarlem tal van bloembollenwekers, waaronder de familie Voorhelm. In de 18e eeuw beperkte het bedrijf zich niet tot de teelt en handel in bloembollen, maar verschenen er ook boe- ken. George Voorhelm schreef Traité des Jacinthes, dat vanaf 1752 werd gedrukt in het Frans, Duits, Engels en Italiaans. In handschrift verscheen er ook een Neder- landse editie, die zich in de bibliotheek van de KAVB bevindt. Dochter Catharina Voorhelm trouwde met Gottfried Schneevoogt. In 1775 werd hun zoon geboren, die zich tooide met de namen van zijn beide ouders: George Voorhelm Schneevoogt. Zijn vader zette het bedrijf van de familie Voorhelm &

Schneevoogt succesvol voort en zoon George deed dat ook. Nog maar achttien jaar oud maakte hij in de internationale sierteeltwereld grote indruk. Niet met zijn handelstalent, maar vanwege zijn wetenschappelijke interesse. Samen met zijn vriend S.J. van Geuns, professor in de kruidkunde in Utrecht, gaf hij tussen 1793 en 1795 het plaatwerk Icones plantarum rariorum uit. Een collectie van 48 gravu- res, ingekleurd door de toentertijd ver- maarde bloemtekenaar H. Schwegman. MADAME DE SAINTSIMON De afgebeelde planten kwamen uit de hele wereld. Achttien van de 48 komen van Kaap de Goede Hoop, andere uit Ja- maica, Oost-Indië en zelfs uit Australië en



22 mei 2020

Made with FlippingBook - Online catalogs