n COLUMN n
Knappe koppen Knappe koppen en hun ingenieuze ontdekkingen
Vandaag: Rita Levi-Montalcini
Rita Levi-Montalcini is een arts en neurobioloog die tot ver buiten de grenzen van Italië bekend is.
Ze werd samen met haar tweelingzus Paola geboren in 1909 in een joods huis in Turijn, Italië. Toen haar oppas Giovanna ongeneeslijk ziek werd door kanker, besloot Rita op 19-jarige leeftijd om medicijnen te gaan studeren en zich te wijden aan onderzoek naar deze ziekte. Na het afronden van haar studie geneeskunde begint ze intensief basisonderzoek naar neurologische processen . Omdat de toenmalige Italiaanse premier, Mussolini , joodse vrouwen de toegang tot academische functies ontzegde, verhuisde Rita in 1936 naar België en werkte daar als gastwetenschapper aan een neurobiologisch instituut in Brussel. Tijdens de wereldoorlog keert ze terug naar Italië. Van 1969 tot 1979 leidde ze het laboratorium voor celbiologie aan de Consiglio Nazionale delle Ricerche in Rome. De CNR is een Italiaans bureau dat zich bezig houdt met het bevorderen van nationaal onderzoek in alle wetenschappen. Haar onderzoek richt zich op cellulaire berichtoverdracht en het controlemechanisme bij cel- en weefselgroei. Ze slaagt erin de epidermale groeifactor (EGF) en de zenuwgroeifactor (Nerve Growth Factor, NGF) te ontdekken en te isoleren. EGF is een polypeptide dat een belangrijke rol speelt bij celdeling. Het is het signaalmolecuul dat mitose initieert. Deze eigenschap wordt in de geneeskunde gebruikt om bepaalde soorten kanker te behandelen. De NGF is een eiwit dat door de zenuwcellen zelf wordt geproduceerd en dat de proliferatie en groei van zenuwvezels naar de verschillende organen beïnvloedt. Het is vereist bij de vorming van zowel axonen als dendrieten . De volledige terugtrekking van NGF leidt tot geprogrammeerde celdood, apoptose . Samen met Stanley Cohen , een Amerikaanse neurowetenschapper, ontving ze in 1986 de Albert Lasker Award voor fundamenteel medisch onderzoek en de
Nobelprijs voor fysiologie en geneeskunde voor hun “ ontdekking van de zenuwgroeifactor ”. De Albert Lasker Award wordt beschouwd als de hoogste medisch-wetenschappelijke onderscheiding in de VS en wordt onofficieel de “Amerikaanse Nobelprijs” genoemd. Naast haar wetenschappelijke werk was ze zowel maatschappelijk als politiek zeer actief en ontving ze vele wetenschappelijke en maatschappelijke onderscheidingen. In 1974 was ze (als atheïst) de eerste vrouw ooit die door paus Paulus VI werd benoemd tot lid van de Pauselijke Academie van Wetenschappen . En in 1995 wordt ze lid van de British Royal Society. In 2001 werd ze door president Carlo Azeglio Ciampi tot senator voor het leven benoemd.
Een bekende quote van Rita Levi-Montalcini is: “ Het lichaam doet wat het wil. Maar ik ben niet het lichaam, ik ben de herinnering. ”
Ze stierf in Rome in 2012 op 103-jarige leeftijd. De toenmalige premier, Mario Monti, prees haar als een “charismatische en vasthoudende wetenschapper die haar hele leven heeft gevochten voor de verdediging van de waarden waarin ze geloofde”.
Rita Levi-Montalcini , een knappe kop en een interessant verhaal.
35
PHARM ACTUEEL nr 02 februari 2024
Made with FlippingBook interactive PDF creator