Greenity50

27 september 2019

12 Arschwin de Haas: jaarrond Helleborus

16 Bollenonderzoek: klein team, forse projecten

44 Weg met plastic?

Bedrijven zijn zoekende

Origineel 46 Goedgevulde najaarsshow IGH



VLAMING Intern Transport Toyota 80V-serie! Hefvermogen van 2,0 t/m 3,5 ton. Kijk op onze website

www.vlaming-interntransport.nl of voor gebruikte machines op: www.vlaming-occasions.nl.

T: +31 (0)228-565011 Zaadmarkt 8 | Bedrijfvenpark WFO-West | Zwaagdijk-Oost | T 0228-565010 | F 0228-565015 | E info@vlaming-groep.nl

greenity-vd sluis 180516.indd 1

16-05-18 15:26

Naamloos-7 1

19-09-19 10:49

I NHO U D

12  Winterbloem? Arschwin de Haas laat zien dat Helleborus ook buiten de winter verkrijgbaar is.

44 Serie verpakken Deel 2: hoe duurzaam is verpakking in de droogverkoop?

16 Onderzoeksdag De bijeenkomst Flower Science meets WUR gaf uitleg bij het bollenonderzoek.

Vaste rubrieken 4  In de media 6  In gesprek Klaas Meijaard 9  Column Jennie Veninga 19  Tech&Mech

In dit nummer 11  Roze LOO op Lelieshow Hobaho 12  ‘Helleborus verlossen van associatie met winter’ 16  Bollenonderzoek: kleinschalig maar springlevend 20  Van broodje tulp tot bollentaart 22  Scheidsgerecht weg bij KAVB 32  Floriade Expo 2022: er moet nog veel gebeuren 39  Siergrassenshow tegen de herfstblues 40  Andries Middag: ‘Agrarisch cluster is basis Bollenstreek’ 44  Schap wordt steeds duurzamer 46  Goedgevulde najaarsshow IGH

21  Stigastip 23  5 minuten

Jan Warmerdam

24  KAVB 29  Ooit 30  Vakvenster 34  CNB

42  Anthos 48  Hobaho 51  Vaste planten Epimedium 53  Teeltverbetering

Op de cover 46  Tijdens de Najaarsbloemenshow van IGH, van 12 tot en met 14

september in Schagen, waren de mooist gebroeide lelietakken te zien. Bijzonderheden waren er ook. Een van de hoogtepunten was een dubbele Oriëntal met drie kleuren in de bloem.

54  Teeltadvies 58 De naam is ‘Pickwick’

27 september 2019

3

27 september 2019

VA N D E R E D A C T I E

Zembla: verband middelen en Parkinson Het veelgebruikte fungicide mancozeb verhoogt de kans op de ziekte van Parkinson aanzienlijk. Dat is de conclusie van de Zemb- la-uitzending ‘Parkinson op het platteland’ van 19 september.

Niet opvallen

worden getoetst op veiligheid voor mens en dier voordat zij een toelating krijgen. Het College voor de toelating van gewasbe- schermingsmiddelen en biociden (Ctgb) wilde in de inzending van Zembla niet reageren ‘omdat de beoordelings- en toelatingssyste- matiek te complex is om in en- kele citaten te vatten’. De hele uitzending is terug te zien op de website van de NPO. Het hoofdbestuur van de KAVB heeft de voormalige Noord-Hol- landse landbouwgedeputeerde Jaap Bond voorgedragen als alge- meen voorzitter. Als hij formeel wordt benoemd op 12 december, volgt hij René le Clercq op per 1 januari. Bond beoogd voorzitter KAVB

Het programma laat patiënten uit agrarische gebieden die lijden aan de ziekte van Parkinson en telers van diverse producten aan het woord. Volgens hoogleraar Toxico- logie Martin van den Berg lijdt het geen twijfel dat met name manco- zeb een rol speelt in het ontstaan van de ziekte in streken met veel agrarische activiteit. LTO en Nefyto laten in een re- actie weten dat alle middelen

Ellis Langen — Redacteur e.langen@greenity.nl

Yes! De bollensector valt niet meer uit de toon. Bij de laatste controle van de NVWA bleek dat bollenkwekers zich veel beter aan de regels voor gewasbeschermingsmiddelen houden dan vier jaar terug. Het nalevingspercentage maakte een flinke sprong; het steeg van 55 procent naar 89 procent. Of misschien duidelijker; in plaats van dat 45 procent in de fout ging en een boete kreeg, is dat nu 11 procent. Omdat de sector van zo’n hoog percentage over- treders aan alle kanten last heeft, zette de KAVB op allerlei manieren flink in op het rechtzetten van dit percentage. Bij een volgende controle wilde de sector niet meer negatief opvallen ten opzichte van andere sectoren in de open teelten, zoals akkerbouw en vollegrondsgroenteteelt. In die sectoren houdt immers zo’n 90 procent zich aan de regels. Het gapende gat is nu dus over- brugd. Opvallen doen we in die zin niet meer. Maar dan… baf! Komt Zembla met een tv-uitzen- ding waarin gesteld wordt dat met name manco- zeb een rol speelt in het ontstaan van Parkinson bij mensen in streken met veel agrarische acti- viteit. Nu bekijk ik Zembla altijd met de nodige argwaan, maar bij twijfel verder onderzoeken, lijkt mij. LTO, Nefyto en telers regeren met ‘dat ze er toch vanuit mogen gaan dat het veilig is omdat het Ctgb de middelen toetst’. Daar ben ik nu niet meer zo zeker van. En telers die met het spul werken ook niet, stel ik mij voor. Er moet veel meer onderzoek komen naar de veiligheid van middelen en dan met name de risico’s van drift en het afdampen van gewas- beschermingsmiddelen. Daar wordt immers ie- dereen mee opgezadeld. Dat moet onafhankelijk onderzoek zijn en niet worden aangeleverd door degene die het middel op de markt brengt. Dit soort onderzoek kost weer tijd. Laat de sector in de tussentijd zich inspannen om het nu be- haalde nalevingspercentage uit het NVW-onder- zoek over vier jaar weer te halen. Bij de laatste controle toonde de NVWA aan dat bij 5 van de 295 kwekers nog formaldehyde als bolontsmet- ting werd gebruikt. Laat dit niet het topje van de ijsberg zijn…. Dan val je zo wéér uit de toon.

Zie ook pagina 27.

Stikstofregels sparen bollengrond

De Raad van State heeft het plan voor een nieuw voetbalcomplex in Egmond aan den Hoef in de prullenbak gegooid. De gemeente Ber- gen wilde aan de Egmonderstraatweg onderdak bieden aan de drie fuserende voetbalclubs Egmondia, Zeevogels en Sint Adelbert.

De voornaamste reden om de be- stemmingsplanwijziging voor de aanleg van het voetbalcomplex te vernietigen is het ontbreken van duidelijkheid over de compensa- tie van de extra stikstofdepositie in natuurgebieden die het plan wellicht veroorzaakt. In de uitspraak staat ook dat de compensatie van bollengrond onvoldoende is. Er is namelijk geen rekening gehouden met de

tennisvelden die dicht bij het ter- rein van de Zeevogels liggen. Hier moet na de fusie van de voetbal- clubs bollengrond gemaakt wor- den ter compensatie. De bollengrond hoeft nu voorlo- pig niet te wijken voor het nieu- we sportcomplex. Of de Gemeen- te Bergen het hierbij laat zitten, is onbekend. In de gemeente zijn namelijk andere afgekeurde pro- jecten nieuw leven ingeblazen.

4

27 september 2019

S T E L L I NG

Driftarm spuiten? Ik heb de juiste doppen al in huis.

Tot 1 januari 2020 hebben bollentelers de tijd om te voldoen aan de eisen voor drukregistra- tievoorziening. Andere maatregelen om drift te beperken mogen ook. Centraal daarin staat de keuze voor andere spuitdoppen.

52 % E E N S

Op www.greenity.nl kunt u reageren op de nieuwe stelling: ‘Extra controle van NVWA op verboden middelen blijft nodig’

LEZERSONDERZOEK Doen we het goed?

Is Greenity echt uw vakblad? Dat wil de redactie graag weten. Daarom hebben we u maandag 16 september per e-mail een vragenlijst gestuurd om erachter te komen wat u van het magazine vindt. Neemt u alstublieft even de tijd voor ons. Dat kost ongeveer zes minuten. Heeft u de enquête niet ontvangen? Kijk dan voor de zekerheid in de map ‘ongewenste e-mail’. Er is wel het een en ander veranderd sinds BloembollenVisie in 2017 plaatsmaakte voor Greenity. Behalve de naam, ging het magazine inhoudelijk ook op de schop. Hoogste tijd om te vragen of het u bevalt. Met uw antwoorden gaan wij aan de slag om Greenity nog beter te laten aansluiten op de praktijk van uw bedrijf. Valt er voor de deelnemers nog iets te winnen? Zeker wel: bij een van de deelnemers komt onze fotograaf René Faas een reportage maken van het bedrijf, het product of het personeel. Fraai voor aan de kantinewand, maar misschien heeft u liever nieuwe capperfoto’s bijvoorbeeld. Kan ook. Kortom, help uzelf en ons en vul de enquête in.

A G E ND A

30 september t/m 2 oktober Agriflor 2019 30 september t/m 4 oktober Roadshow tuinbouwtechnologie Colombia 2 oktober Rondleiding Floriadeterrein Cursus Bemonstering BQ Support 2 t/m 4 oktober GrootGroenPlus 3 oktober FloriDay-event 4 oktober Leliebijeenkomst Syngenta Westland Event 6 oktober Rondleiding Floriadeterrein 9 oktober ‘Samen bouwen aan een circulaire toekomst’

Redactie Greenity

C O L O F ON

27 september 2019 De redactie werkt op basis van een redactiestatuut. Aan alle artikelen en rubrieken wordt de meest mogelijke zorg besteed. Uitgevers, redactie en medewerkers aanvaarden echter geen enkele aansprakelijkheid voor mogelijke gevolgen die direct en/of indirect kunnen voortvloeien uit de inhoud van artikelenen/ofadvertenties.Deredactiehoudtzichhetrechtvoorom ingezondenbrievenenmededelingen niet te plaatsen dan wel te wijzigen of in te korten. Overname van artikelen, berichten of fotografie is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van de redactie. Greenity iseenvoortzettingvanhettijdschriftBloembollenVisie(2003-2017).BloembollenVisieontstonduit een samenvoeging vanMarktVisie (CNB) en Bloembollencultuur (KAVB). REDACTIE Hans van der Lee (hoofdredacteur), Lilian Braakman, Arie Dwarswaard, Ellis Langen en Monique Ooms (vakredacteuren), André Leegwater (eind- en webredacteur) FOTOGRAFIE René Faas VORMGEVING Filie Nicola en Lianne van ’t Ende WEBSITE www.greenity.nl CONTACT Postbus 31 | 2160 AA Lisse | tel. 0252-431 431 | info@greenity.nl ADMINISTRATIE tel. 0252-431 200 | naw@cnb.nl REDACTIEADRES Heereweg 347 | 2161 CA Lisse ABONNEMENTEN Excl.btwper jaar:Nederland€275,–,Europa€295,–,buitenEuropa€325,– ADVERTENTIES Bureau Van Vliet bv | Postbus 20 | 2040 AA Zandvoort | tel. 023-5714745 | zandvoort@bureauvanvliet.com UITGEVERS KAVB en CNB ISSN 2589-4099

14 t/m 16 oktober World Tulip Summit 16 oktober Cursus Nederlands op het werk

Kijk voor de volledige agenda op www.greenity.nl

5

27 september 2019

I N G E S P R E K

27 september 2019

27 september 2019

6

27 september 2019

‘Geef teler zijn vakmanschap terug’

Telers moeten hun gewas zelf kunnen beschermen tegen ziekten en plagen, zonder dat ze daarbij aan de leiband van de toeleverancier of van de afhankelijke wetenschap lopen. Dat betoogt Klaas Meijaard, onafhankelijk specialist spuittechniek en opleider. “Geef de telers hun vakmanschap terug. Ze lijden nu onder de dictatuur van de handel en van het onderzoek.” Uw kritiek op de huidige wet- en regelgeving rond gewasbe- scherming is niet mals en u schroomt grote woorden niet. Waarom bent u zo fel? “Boeren en tuinders worden gekleineerd. De handel en de we- tenschappers bepalen welke technieken en middelen ze moe- ten gebruiken. Het interesseert die partijen geen zier dat telers, milieu en gewas daar niet bij gebaat zijn. Ik noem het de dicta- tuur van handel en onderzoek en het is onrechtvaardig. Leer de boeren en tuinders hoe het werkt, leer ze hun machines goed af te stellen, zodat ze zelf kunnen beredeneren wat goed is voor het gewas. Ze zijn er tenslotte verantwoordelijk voor en het gaat om hun kapitaal. Als het misgaat, is de middelenleveran- cier niet thuis en de wetenschapper die de techniek onderzocht en goedkeurde ook niet. De machineverkoper zegt dat zijn merk het beste getest is, maar over de test en de gebruikte afstelling wordt geen informatie gegeven. Zo worden de telers gemanipuleerd, dat is oneerlijk. Daarom ben ik zo fel.” En waar komt die felheid vandaan? “Ik ben zelf zo’n vertegenwoordiger geweest die middelen aan boeren en tuinders moest verkopen. Ik heb zelf ook verkooptrainingen gehad die gericht waren op zoveel mogelijk verkopen, ofwel hoe draai je de boer een poot uit. Maar ik ben zelf ook boer geweest en weet dus hoe het is om aan de andere kant te staan. Nu heb ik geen baas meer, ik ben onafhankelijk. Daarom kan ik dit doen en zeggen. Tijdens mijn lezingen en cursussen ben ik ook fel. Het leidt wel eens tot boze reacties uit de zaal, als ik zeg dat ze het anders moeten aanpakken. Zo Tekst: Hans van der Lee | Fotografie: René Faas

Klaas Meijaard ONAFHANKELIJK OPLEIDER

Cursusleider Klaas Meijaard geeft les in spuittechniek en andere vormen van gewasbescherming, geeft lezingen voor onder meer studiegroepen om de spuitlicentie te behalen en te verlengen en doet zelf onderzoek naar effecten van spuittechnieken en -doppen op het gewas. Hij is botanisch analist, verkocht eerder zelf ook gewasbeschermingsmiddelen en kunstmest en is thuis in de bio- logische bestrijding. Hij volgt het onderzoek en de wet- en regel- geving zeer kritisch en geeft gevraagd en ongevraagd commentaar op politici en wetenschappers.

vertelde een boer met bollen in de Beemster, de Wieringermeer en op Wieringen mij tijdens een lezing over spuitmoment en middelkeuze dat hij alles met dezelfde spuit deed, met dezelfde afstelling op de verschillende gronden in de verschillende ge- wassen. Toen ik zei dat het totale onzin was om het zo te doen, kwam de stoom uit zijn oren. Toen hij begreep hoe het zat, kwam hij tot de conclusie dat hij meer machines nodig had. Het deed zeer, maar achteraf was hij dankbaar. Die bijeenkomst motiveert mij om zaken scherp te stellen. Wie van mij leren wil, doet het. Niet? Ook goed.” De huidige manier van spuiten deugt dus niet? “Er gaat heel veel mis op het perceel. Als ik een rondje rij in de bloembollengebieden, zie ik veel vieze veldspuiten. Oorzaak is meestal de verkeerde afstelling. Daar begrijp ik niets van. Koop je een spuit van zo’n drie ton en dan weet je niet hoe je ‘m het best kunt gebruiken. Dat is deels de verantwoordelijkheid van de teler, maar die moet zich aan alle regels houden. Juist dan gaat het mis. Het wordt tijd dat de vertegenwoordigers van de middelen- en machinefabrikanten verantwoordelijk worden voor juist gebruik van het verkochte middel of van de spuit. Neem nu de driftreductie, heel belangrijk nu. Bij een middel hoort een driftreductieklasse, die op het etiket staat. Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden zegt daar iets over, dus staat het op de verpak- king. Wie verantwoordelijk is voor die tekst is mij niet geheel duidelijk, maar een teler wordt er wel op afgerekend. Tachtig procent van de boeren en tuinders spuit niet goed, omdat ze

27 september 2019

7

27 september 2019

I N G E S P R E K

dosering, spuitmoment, afstelling en doppen niet op orde hebben. Misschien volgens de wet wel, maar niet voor optimale gewasbescherming. Dat is mijn waarneming. Telers vertellen dat, maar onderzoekers zwijgen of verwijzen naar niet-contro- leerbaar onderzoek. Ziekten en plagen reageren anders door de klimaatverandering, zeggen ze. Zodra ik zeg dat het averechts werkt, krijg ik commentaar.” U heeft die wijsheid allemaal wel in huis? “Nee, maar sinds 1985 houd ik mij bezig met toepassingstech- nieken en spuitkeuringen. Om uit te zoeken hoe het in de praktijk werkt, kijk ik niet alleen op de bedrijven. Ik heb zelf een spuit gebouwd waarmee ik alle mogelijke spuittechnieken en doppen probeer. Daar heb ik zelf in geïnvesteerd. Ik heb een rekenprogramma gekocht om de druppelverdeling te bepalen en met UV-licht kan ik die verdeling zichtbaar maken. Dat doe ik voor mezelf, ik heb ontdekt dat telers daar helemaal niet op zitten te wachten. En dat de wetenschappers die alle driftre- ductieregels hebben bepaald, daar niets van willen horen. Met die machine spuit ik 60 bunder per jaar. Er zit drie meter sleepdoek op, luchtondersteuning, Airtec, er kan mee in de rij worden gespoten en bemest. Het ding kan zuigen en blazen en ik kan behalve druppels ook korrels verdelen. Alleen de techniek van MagGrow zit er niet op; die willen ze niet aan mij verkopen. Behalve dat ik zelf spuit, leg ik ook proeven aan om te kij- ken wat middelen doen. Als botanisch analist heb ik geleerd hoe een plant werkt en hoe middelen ingrijpen. Die kennis ontbreekt vaak bij telers. De boer en tuinder is het allerbe- langrijkst bij het middelengebruik. Technische kennis én het karakter telt. Ga je naar een spuitcursus voor je punt, of kom je luisteren om die kennis daarna goed toe te passen? En waar ga je heen, naar je handelaar of naar een onafhankelijke inleider? Van de vakbladen moet je het als teler ook al niet hebben. Daar lees ik onjuiste informatie in, die ze of bewust of door nalatig- heid bij de waarheidsvinding verstrekken. Schrijf je iets zonder je te vergewissen van beide kanten van de medaille, dan ben je in mijn beleving aan het misleiden.” Behalve boeren en tuinders, probeert u ook politici op andere gedachten te brengen. Het moet anders in Nederland wat u betreft, maar hoe? “Boer en tuinder zijn een verdienmodel geworden en dat moet anders. Via politici lukt het soms om Kamervragen te laten stellen over de manier waarop wetenschappelijk onderzoek is gedaan naar de technieken die de sector nu opgelegd krijgt. Als het gaat om driftreducerende doppen voor die bekende lijst bij- voorbeeld, die nu flink korter is. Hoe was de machine afgesteld tijdens het onderzoek? Wat heeft de doppenfabrikant betaald aan het onderzoek? En de machinefabrikant? Op die manier zijn de kronkels in de regels aan de kaak te stellen. Neem nu de sleepdoektechniek. De sleepdoek moet over het gewas strijken, behalve die van fabrikant Dubex. Die mag, volgens zeggen, 20 centimeter boven het gewas blijven. Wat heeft dat voor zin en waarom mag dat? En hoe moet je bloeiende tulpen met een sleepdoek spuiten? Ander voorbeeld. De drukregistratie, wat is dat voor kleuterop- lossing? Fraude is doodeenvoudig en alleen de druk is zinloze informatie als de rest van de afstelling van de spuit onbekend is. Die wordt niet geregistreerd en de drukgegevens moet je een half uur bewaren en daarna mag je ze wissen. Je hebt er als teler helemaal niets aan.”

‘Willen we over gewasbescherming praten op basis van feiten of van emotie?’

Maar wat is de kern van de zaak? “Al die regels en wetten, al dan niet ingegeven door de com- merciële belangen van toeleveranciers en fabrikanten, maken het werk van boeren en tuinders onuitvoerbaar. Accepteer dat het soms niet kan zoals het moet, maar dat het moet zoals het kan. Als de sector met kennis van zaken werkt, komt dat de portemonnee van de teler én het milieu ten goede. Natuurlijk vind ik dat een ieder zich moet verantwoorden voor wat hij doet, maar dan ook iedereen! Gewasbescherming is als roken, je bent bijna per definitie fout als je ermee bezig bent. Dat is natuurlijk niet zo, dat begrijpen ze ook in Westerveld, bijvoorbeeld. Het lijkt in de media alsof de partijen lijnrecht tegenover elkaar staan, maar dat is in werkelijkheid anders. De waarheid moet boven tafel en daarom werkte ik ook mee aan de recente uitzending van Zembla over het rapport van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. In het rapport staat duidelijk dat de stoffen die in de omgeving van de bollenpercelen zijn gevonden niet door drift zijn verspreid. Het komt door het karakter van de werkzame stoffen, die afdampen na gebruik. Die damp komt overal en dat heeft niets met drift te maken. Door de driftdiscussie blijft dat onbesproken en dat klopt niet. Willen we afgaan op de feiten, of op basis van emotie praten? We moeten weten wanneer gif giftig is, wat de giftigheid van middelenmengels is, op welke termijn het schadelijk is voor de gezondheid. Telers hebben die kennis nodig. De overheid moet die leveren. Er zitten gelukkig parels tussen in het vak, die zich wel verdiepen. Die de oren niet laten hangen naar de middele- nadviseur, die weten hoe het gewas werkt, hoe de vijanden van het gewas werken én hoe het middel werkt.”  

8

27 september 2019

C O L UMN

Stagiair m/v Jennie Veninga Tulpen- en lelieteelt Hijken, Drenthe jennie@veningahijken.nl

Ieder schooljaar hebben we één of meer stagiairs op ons bedrijf. Het zijn altijd jongens. Jongens die ervoor kiezen om uiteindelijk een baan te vinden bij een loonwerker, akkerbouwer of bij een bloembollenteeltbedrijf. Jongens die willen tractor rijden en werken op het land. Ze streven ernaar om met grote machines de landerijen te bewerken en de gewassen te zaaien en te oog- sten. Ze zijn drie of vier dagen per week bij ons op het bedrijf, daarnaast moeten ze wekelijks nog één of twee dagen naar school. Meestal gaan ze niet echt met plezier naar school, maar wat moet, dat moet. Onze stagiairs volgen een opleiding op het vmbo of op het mbo. Vooral de jongens van het vmbo zien we groeien in een schooljaar. En dan niet alleen in centimeters, maar zeker in wat ze kun- nen. Wanneer ze voor het eerst komen, zo vlak na de zomervakantie, kunnen ze nog weinig. Maar voordat het weer zomervakantie is, rijden ze met een tractor in het rond alsof het nooit anders is geweest. Dit schooljaar hebben we voor het eerst een sta- giaire. Een meisje dat ook op de tractor rijdt. Er werken wel vrouwen binnen ons bedrijf, maar die doen kantoorwerk. Deze dame doet hetzelfde als de jongens. Ze komt één dag per week bij ons stagelopen, de andere dagen volgt ze haar oplei- ding op het mbo. Ik vind het dapper als vrouwen ervoor kiezen te werken in een mannenwereld en hetzelfde willen doen als de jongens. Bij bloembollentelers kunnen we toch nog wel spreken van een man- nenwereld. Ik wil zeker de vrouwen die bij een bloembollenteeltbedrijf werken niet tekortdoen, want ze zijn allemaal, stuk voor stuk, superbe- langrijk voor het bedrijf. Voor het buitenwerk zijn de mannen echter nog steeds in de meerder- heid. We kijken verbaasd op als we een vrouw op een tractor tegenkomen. Ik verwacht hierin de komende jaren ook geen schokkende veran- deringen. Ik ben er blij mee, dat één van onze vier stagiairs een meisje is. Voor haar hoop ik dat ze stand houdt in deze mannenwereld en dat ze uiteindelijk werk vindt dat ze met plezier doet.

27 september 2019

27 september 2019

27 september 2019



27 september 2019

Logo Van Dijke Groep

trommelwassers eco wassers pelmachines kopmachines aqua graders

LET’S TAKE SERVICE TO THE NEXT LEVEL

Van Dijke Group ®

SolidDutchcleaning andrecyclingsolutions

Van Dijke Group ®

SolidDutchcleaning andrecyclingsolutions

Lettertypen Foco

Opdrachtgever VanDijkeGroep Sint-Philispland

Kleuren Rood C-0M-100 Y-100K-0 R-224G-16B-32 PMS485 Avery837 ??? (testen bij print)

Ontwerpdatum 6 januari2015

Ontwerper Arie van derMeer

Van Dijke Group Sint Philipsland The Netherlands t +31 (0)167.572385 www.vandijkegroep.nl

reclameatelier

Lettertypen Foco

Opdrachtgever VanDijkeGroep Sint-Philispland

Kleuren Rood C-0M-100 Y-100K-0 R-224G-16B-32 PMS485 Avery837 ??? (testen bij print)

Ontwerpdatum 6 januari2015

Ontwerper Arie van derMeer

Gezocht: Servicemonteur reclameatelier

in

Op youtube treft u onze bedrijfszekere machines vol in bedrijf

Hoorn (40 uur per week)

Breng jij onze klanten weer up and running?

Naamloos-7 1

19-09-19 10:50

Bekijk de vacatures op www.invarogroup.com of bel Ilona Groen via 0229 50 21 50. Wij zoeken een klantgerichte Servicemonteur voor de installatie, service- en onderhoudswerk- zaamheden aan innovatieve oplossingen voor bloembollen en (poot)aardappelen machines.

CannaSol: virusvrije knollen Bletilla: Nederlands geteeld Pioenen: breed assortiment www.green-works.nl

Schouten is part of the Invaro Agri & Horti Technology Group

bbv-green works 170919.indd 1

19-09-17 14:22

BEL: 0342 - 442 008

IS UW LOODS AL KLAAR VOOR DE WINTER?

info@middendorpmontage.nl � www.middendorpmontage.nl Heeft u een loods, hal of stal met een slecht dak en wilt u dit jaar nog duurzaam investeren? Middendorp Montage helpt u graag verder !

Dé specialist in dak- en wandbeplating - Renovatieprojecten in heel Nederland

1

Roze LOO op Lelieshow Hobaho

Tekst: Arie Dwarswaard | Fotografie: René Faas

Het kruisen tussen leliegroepen gaat gestaag door. Telkens weer zet- ten veredelaars een stapje verder. Zo was een roze LOO-hybride een van de blikvangers tijdens de LelieshowHobaho. Inzender was Vlet- ter & den Haan. 1.De Jong Leliesmaakte indrukmet een breed en gevarieerd sortiment lelies. Naast diverse nieuwe dubbele LA-hybriden zette De Jong ook een overzicht neer van hunwitte Oriëntals. Een ervan is ‘White Spear’.

2. Nieuw bij Royal van Zanten was de roze OT-hybride ‘Imax’.

3. Vletter & den Haan zette uit een breed scala aan groepen nieuwe lelies neer. Naast de Longiflorum ‘Torre de Sol’ en de roze met wit- te OT-hybride ‘Seattle’ werd een roze LOO-hybride geshowd. Deze zaailing is het resultaat van een kruising waarbij twee derde van de eigenschappen vanuit Oriëntals komen en een derde uit een Lon- giflorum.

4. Casino Lelies vestigde de aandacht op een aantal nieuwe LA-hybri- den, waaronder de donkerrode ‘Hardrock’.

2

3 4

27 september 2019



27 september 2019

De winterroos of kerstroos wordt hij ook wel genoemd en dus is het op zich niet vreemd dat de Helleborus wordt geassocieerd met de winter. In De Lier (ZH) denkt Arschwin de Haas dat hij met de ‘Magnificent Bells’ een cultivar heeft die de vaste plant dan wel snijbloem van het imago als seizoenproduct kan afhelpen. ‘Helleborus verlossen van associatie met winter’ Z ijn drijfveer als ondernemer? De Haas hoeft er geen seconde over na te denken. “Pionieren. Van niets iets maken. Op nul beginnen en dan iets laten groeien, opbloeien.” De Westlander deed het eerder met calla: op het 2 ha grote bedrijf in De Lier en op de circa 3 ha grote ves- tiging in Chipiona (Spanje), die vooral door compagnon Martijn Warmerdam wordt gerund, beet hij zich vast in de kinderziek- ten waarmee de teelt van deze knol gepaard ging. Met succes: De Haas Growing, zoals het bedrijf heet, heeft de calla-teelt nu goed in de vingers, met twee gezonde oogsten per jaar én de ‘Dutch Flower Award 2017’ als resultaat. “Op vergelijkbare wijze is ook Helleborus net een teelt voor ons”, vindt hij. “Niet alledaags, niet gemakkelijk te telen maar wel veelbelovend, als tuinplant, als potplant, maar zeker ook als snijbloem.” ALLE SEINEN OP GROEN De Haas nam eerder dit jaar rigoureus afscheid van Helle- borus orientalis. “Ondanks verwoede pogingen lukte het niet om de kwaliteit en de houdbaarheid te realiseren die we voor ogen hebben. Wat dat betreft staan alle seinen op groen voor ‘Magnificent Bells’, een Helleborus-cultivar met veel po- tentie. Misschien wel het allerbelangrijkste: de ‘Magnificent Bells’ kan jaarrond worden geoogst en geleverd, terwijl de Helleborus door veel bloemisten, arrangeurs en consumen- ten nog wordt beschouwd als een seizoenproduct dat van november tot maart beschikbaar is.” Tekst: Cees de Geus | Fotografie: René Faas

12

27 september 2019

Over De Haas Growing Calla en Helleborus zijn de hoofd- teelten van De Haas Growing, het bedrijf van Arschwin de Haas, die Martijn Warmerdam als compag- non heeft. Het teeltoppervlak in De Lier is 2 ha. Daarnaast wor- den in Zuid-Spanje onder plastic op een oppervlak van circa 3 ha onder andere calla, Lisianthus en zonnebloemen geteeld.

27 september 2019

13

27 september 2019

‘‘Magnificent Bells’ staat minimaal twee weken op de vaas’

Ondersteund door een persbericht, zet het MPS GAP-gecer- tificeerde bedrijf de snijbloemen daarom sinds kort in de markt in een duurzame papieren steekhoes met daarop de niets aan duidelijkheid te wensen overlatende merknaam ‘Helleborus Four Seasons’. “Jaarrond leverbaar”, verzekert De Haas. “Vooral als waardevol onderdeel van een mooi boe- ket. Dit Helleborus-soort voegt niet alleen mooi groen maar ook prachtige groenwitte bloemkelkjes toe. Mede dankzij onze deelname aan Floral Fundamentals, beginnen steeds meer bloemisten en arrangeurs dat in de gaten te krijgen.” NOG WERELD TE WINNEN De Haas schat dat ongeveer tachtig procent van de productie naar vaste afnemers gaat, vaak met de Verenigde Staten en Zuid-Korea als eindbestemming. “Er valt dus nog een wereld te winnen”, stelt hij monter vast. Dat geldt in zekere zin ook voor de teelt, al vindt De Haas dat er al grote stappen vooruit zijn gezet. “Iedere plant gaat drie à vier jaar mee, dan pas begint de kwaliteit van de bloemen ondermaats te worden, zodat we ernaar streven om ieder jaar ongeveer 2.500 m 2 te vervangen. De meeste bloemen die we snijden hebben nu een lengte van 40 à 45 cm, maar 50 of misschien zelfs wel 60 cm is het doel. Enorm pluspunt van de ‘Magnificent Bells’ ten opzichte van de H. orientalis is de houdbaarheid: een vaasleven van twee weken is minimaal, vaak zien ze er na drie weken ook nog schitterend uit. Daarmee scoort de Hel- leborus ook heel goed ten opzichte van andere snijbloemen.” NATUURLIJKE VIJANDEN Gevraagd naar de grootste teelttechnische uitdagingen, noemt De Haas plagen als luis, trips en spint. “Conform onze MPS GAP-certificering proberen we ze zoveel mogelijk met natuurlijke vijanden onder de duim te houden. Als we al moeten corrigeren met gewasbeschermingsmiddelen, is het pleksgewijs.” In de kas herinnert een buisrailsysteem aan de glasgroenten die hier voorheen werden geteeld, zoals op zoveel bedrijven in het Westland die later op sierteelt overschakelden. De Haas: “De infrastructuur ligt er, maar we zijn nog niet aan de ontwikkeling van oogstkarren toegekomen. Automati- sering van de oogst is een utopie: het gewas leent zich daar niet voor en met een handvol hectaren in Nederland is de teelt er ook te klein voor.”

En dus blijft ook De Haas bij de oogst afhankelijk van uit- zendkrachten. “You can start where you yesterday finished”, instrueert hij twee Poolse medewerksters, die klaar zijn met het snijden van calla’s en komen vragen op welk bed met oogstrijpe Helleborus ze zich kunnen storten. “De planten staan los van de grond, op omgekeerde potten, omdat dat beter is voor de groei en om het snijden makkelijker te maken”, legt de tuinder uit. “Toch heb ik de laatste tijd al een paar keer meegemaakt dat uitzendkrachten na één dag wegbleven. Polen worden kieskeuriger en dat is jammer en onterecht. Vergeleken met potplanten moet je hier inder- daad wat meer bukken, maar na twee dagen voel je je rug niet meer. En de Helleborus is en blijft een mooi gewas om in en mee te werken, jaarrond.”  

14

27 september 2019

Vertrouwen in ervaring

Molenvaart 226 1764 AW Breezand www.aadprins.nl

0223 52 14 20 06 53 41 66 89

• SPOELT VRUCHTBOMEN, ONDERSTAMMEN, PLANTEN, BOLLEN, LEEG FUST E.D. EXPORTSCHOON EN VOOR KWEKERIJ ZODAT ZE GEMAKKELIJKER TE VERWERKEN ZIJN. •“KOOKT” DE MEEST UITEENLOPENDE SOORTEN PLANTGOED, ZODAT AALTJES GEEN KANS HEBBEN. VOOR EXPORT BEHANDELEN WIJ VOLGENS DE RICHTLIJNEN VAN DE BKD INCLUSIEF EEN BEHANDELINGSCERTIFICAAT.

telefoon: 0252-222580 email: info@helmus.nl

www.helmus.nl

koelinstallaties

Bollenonderzoek Kleinschalig maar springlevend

H et is bijna ongelofelijk. Toen in 2003 het toenma- lige nieuwe gebouw van PPO Bloembollen werd geopend, werkten er bijna honderd mensen aan het bloembollenonderzoek in Lisse. Nu telt het team van Eric Poot nog negen mensen, die voor een groot deel werken vanuit de onderzoekslocatie Bleiswijk. Maar wie zijn dat en waar houden zij zich zoal mee bezig? Voor de or- ganisatie Flower Science reden om op 12 september een mid- dag te beleggen waarbij de deelnemers werden geïnformeerd over de stand van zaken in het bloembollenonderzoek. Met zo’n 130 deelnemers was de zaal geheel gevuld. Belangstel- lenden kwamen uit alle schakels van de keten. WENNEN Het aantal onderzoekers mag klein zijn, de projecten waar- aan ze werken maken indruk. In vrijwel alle gevallen betreft het een PPS, ofwel een privaat-publieke samenwerking. Daarbij is de overheid bereid geld in onderzoek te investeren als het bedrijfsleven dat ook doet. Een nieuwe manier van geld verzamelen, die in de tijd van het Productschap Tuin- bouw niet nodig was. Nu kan het bijna niet anders. Het was wennen, maar inmiddels mag de bloembollensector zich gelukkig prijzen met een paar forse projecten, die mede dank zij de KAVB tot stand zijn gekomen. Als voorbeeld noemde André Hoogendijk het project Het Nieuwe Verwerken, dat eind van dit jaar offici- eel wordt afgerond. “We hebben hiervoor de samen- werking gezocht met partijen die niet allemaal bekend waren met de bloembollensector, maar wel kennis hadden waarvan wij in dit project gebruik konden maken.” Doel van het project was om na te gaan welke alternatieven er zouden zijn voor de gangbare manieren van bolontsmet- ting en warmwaterbehandeling. De resultaten zijn helder: schuimbehandeling per kuusbkist en inzet van Bright Spark als alternatief voor formaline. Deze twee methoden hebben hun weg inmiddels naar de praktijk gevonden. Nog niet praktijkklaar, maar wel op de drempel: het bewaren van bloembollen in grote gaasbakken. Cellen zijn op deze manier efficiënter te vullen en de energiebesparing is met bijna zeventig procent fors. “Het Nieuwe Verwerken is een voorbeeld van innovatieve en effectieve samenwerking”, aldus Hoogendijk. Na deze eerste PPS zijn er nog een paar bijgekomen: Bollen- revolutie 4.0 en De Groene Tulp. En tijdens de bijeenkomst kon Barry Looman melden dat er nog een project kan worden bijgeschreven op het lijstje: Vitale Teelt Hyacint. In dit project, waar een aantal hyacintentelers zelf het initiatief voor hebben genomen, wordt nagegaan welke mogelijkhe-

Aan heel wat bolgewassen vindt nog steeds onderzoek plaats. Ook aspecten als bodem, energie en systeemontwikkeling werkt een klein team van WUR in Bleiswijk. Tijdens de bijeenkomst Flower Science meets WUR op 12 september kreeg het team van Eric Poot de gelegenheid om te laten zien waar allemaal aan wordt gewerkt.’

Tekst: Arie Dwarswaard | Fotografie: René Faas

Verrassend was de ontdekking van entomologe Ada Leman, dat de larven van een galmug mogelijk tulpengalmijt kunnen bestrijden.



27 september 2019

André Hoogendijk zette de resultaten van het project Het Nieuwe Verwerken op een rij.

Aan een nieuwe variant van witsnot is volgens onderzoeker Wouter Groenink nog nader onderzoek nodig, waarvoor hij op zoek is naar aangetaste bollen.

den er zijn om de teelt van hyacinten zodanig aan te passen, dat nog maar een korte periode sprake is van een buiten- teelt. Vooral de eerste fase kan mogelijk ook in een gecontro- leerde ruimte plaatsvinden. Daardoor is de kans op ziekten en plagen veel kleiner en groeit de bol sneller van pluis naar leverbaar. De provincie Zuid-Holland en de Europese Unie hebben hiervoor een bedrag van zo’n 700.000 euro toege- zegd. Naar verwachting zal de Hagelunie ook nog een bijdra- ge leveren. Bij de lelie is een vergelijkbaar project al gaande, dat wordt gefinancierd door het ministerie van LNV voor

een periode van vijf jaar. Dat leverde vorig jaar november als eerste resultaat op dat weefselkweekmateriaal dat in maart in een kas werd geplant, begin november was uitgegroeid tot een leliebol van ongeveer maat 16. NIEUW SNOT In acht workshops konden de deelnemers horen en zien waar de onderzoekers van WUR op dit moment zoal mee be- zig zijn. Wouter Groenink, onderzoeker narcis en tulp, ging nader in op een nieuwe variant van witsnot die in hyacint

27 september 2019

27 september 2019

De bezoekers konden in workshops zien waarmee WUR bezig is.

27 september 2019



27 september 2019

Barry Looman kon de aanwezigen melden dat er geld beschikbaar komt voor een nieuw project: Vitale Hyacint.

is aangetroffen. Na het gewone witsnot werd zo’n tien jaar geleden een nieuwe variant ontdekt: agressief snot. Vorig jaar werden er bollen gevonden met snotverschijnselen die niet overeenkwamen met een van beide bekende soorten. Onderzoek toonde aan dat de nieuwe ziekte wordt veroor- zaakt door Pectobacterium carotovorum ssp odiriferum. Voorlopig duidt Groenink deze variant aan als Pco-snot. Aan deze variant zitten een paar lastige aspecten. Zo is er nog geen officiële toetsmethode voor deze bacterie. Alleen een aardap- pelhandelshuis kan hierop toetsen. Verder is nog onduidelijk in hoeverre Muscari ook aangetast kan worden door Pco-snot. Om meer inzicht te krijgen, zoekt Groenink zo’n honderd par- tijen hyacinten om deze bacterie nader te analyseren. GALMUGLARF Entomologe Ada Leman houdt zich onder meer bezig met het zoeken naar organismen die de tulpengalmijt en de narcismijt in Hippeastrum kunnen aantasten. Die zoektocht is niet eenvoudig. De afgelopen decennia is er vooral bij de tulp al een scala aan roofmijten getest die de tulpengalmijt zouden kunnen aanpakken. Een lastig aspect van de tulpen- galmijt is volgens Leman dat deze zich echt tussen de rokken van de bol nestelt. Daar komt nog bij dat de vermeerderings- snelheid enorm kan zijn: bij een temperatuur van 20-25 graden is een galmijt binnen vijf dagen volwassen. Bij toeval stuitte Leman op een mogelijke bestrijder. “We troffen aan de binnenkant van de bolhuid van een tulp larven van een piepkleine galmug. Die bleken te eten aan de galmijt. Dat biedt perspectief voor verder onderzoek.” Leman werkt ook aan de aanpak van tripsen. Om telers te helpen bij de herkenning van tripsen, is een trispherkennings- kaart gemaakt. Deze is te vinden via de website www.wur.nl.  

Laatste boek Studiebol gelanceerd

Onderzoeker Natalia Moreno Pachon kreeg tijdens deze bijeen- komst het eerste exemplaar uitgereikt van het nieuwe boek De fysiologie van bloembollen door de schrijvers Henk Gude en Peter Knippels. Natalia Moreno Pachon doet bij WUR Glastuinbouw & Bloembollen in Bleiswijk onder andere onderzoek naar fysiologi- sche aspecten van bloembollen. De fysiologie van bloembollen is een uitgave van de Bollenacademie en WUR om de kennis op het gebied van fysiologische aspecten van de teelt, bewaring en broei van bloembollen vast te leggen en beschikbaar te maken. Het nieuwe boek is per direct verkrijgbaar voor € 59,- (inclusief verzendkosten) bij de webshop van het Ontwikkelcentrum.

18

27 september 2019

T E C H &M E C H

Inde rubriek Tech&Mech is er aandacht voor zowel nieuwe als vernieuwende producten uit de sector. Een plek waar techniek en mechanisatie structureel aandacht krijgen.

Restvloeistoffen verwerken Waterson www.waterson.nl Prijsindicatie: 400 euro per m 3

Dompelbadwater afvoeren

Tekst:André Leegwater | Fotografie: Waterson

dan is één telefoontje voldoende. Het bedrijf plaatst dan een IBC (In- termediate Bulk Container) bij de teler en haalt die aan het eind van het ‘dompelseizoen’ op. “Wij nemen de vloeistof in en analyseren en verwerken die. In een portal plaat- sen we de officiële documentatie, die voor de teler toegankelijk is. Daarmee kan hij de controlerende instantie laten zien dat hij aan zijn wettelijk plicht heeft voldaan.” Waterson zet met de Omgevings- dienst nog enkele puntjes op de i, maar verwacht nog deze maand ook bollentelers van dienst te kun- nen zijn.

Veel ideeën ontstaan gewoon aan de keukentafel. Zo is het ook met Waterson in De Lier, dat restwa- terstromen uit de glastuinbouw verwerkt en binnenkort ook de inhoud van ontsmettingsbaden uit de bollenteelt. Het begon voor ini- tiatiefnemer Joyce Sonneveld in de aanloop naar de aanscherping van de wet- en regelgeving per 1 januari 2018. Met ingang van die datum zouden glastuinbouwbedrijven hun restwater niet meer op de riolering mogen lozen. “Mijn vader heeft een glastuinbouwbedrijf met chrysanten en we raakten in gesprek over de nieuwe wetgeving”, vertelt Sonne- veld. “Een van de opties om daaraan te voldoen, was een reinigingsunit op het bedrijf. Die kostte 80.000 euro. Met drie locaties is dat een grote investering.” Nu zijn Joyce en haar man Michael eigenaar van Sonneveld Transport, dus toen bedachten ze dat ze mis- schien zelf iets konden regelen. “Na een heel traject van vergun- ningen aanvragen en overleg met de Omgevingsdienst, hebben we Waterson opgericht om afvalwater uit de glastuinbouw te verwerken.” Sinds twee jaar gaat Waterson bij

glastuinbouwbedrijven langs om hun afvalwater te zuiveren met een mobiele installatie. En de afgelopen jaren heeft het bedrijf alle benodig- de vergunningen verkregen om ook op de locatie in de Lier afvalwater te mogen innemen en verwerken. DOMPELBAD LEGEN In de bollenteelt is lozen van rest- water uit het dompelbad al veel langer verboden. Ook uitrijden over de akker is allang niet meer toegestaan. Bollentelers zijn voor de afvoer van hun restanten aangewe- zen op afvalverwerkers, die de over- blijvende chemicaliën afleveren bij verbrandingsovens. De KAVB heeft Waterson benaderd of het bedrijf ook voor de bollentelers iets kon be- tekenen. “In de bollenteelt praat je over heel andere hoeveelheden dan in de glastuinbouw. Daar gaat het om duizenden kuubs per jaar, in de bollen maar om één of twee kuub. Dan kan op locatie reinigen al niet uit. Bovendien gaat het om andere middelen en concentraties, wat om een andere behandeling vraagt”, aldus Sonneveld. Als een bollenteler zijn restwater wil laten verwerken door Waterson,

ZELF IETS UITGEVONDEN? Wij zijn behalve naar nieuwe produc- ten van fabrikanten nadrukkelijk ook op zoek naar slimme, praktische en betaalbare technische oplossingen en/of aanpassingen die kwekers zelf hebben bedacht. Heeft u suggesties voor onderwerpen, mail de redactie: info@greenity.nl.

27 september 2019

19

27 september 2019

Van broodje tulp tot bollentaart

Het boek ‘Eet smakelijke tulp, heerlijke gerechten met biobollen en -bloemen’ is uitgegeven door Poiesz Uitgevers in samenwerking met Huiberts Biologische Bloembollen en de Natuur- en Milieu Federatie Noord-Holland. Prijs 18,50 euro, te bestellen via

www.eetsmakelijketulp.nl (ISBN 978-9-491549977).

Bloemen op je bord, dat gebeurt steeds vaker. Nu is ook de bol aan de beurt. Johanna Huiberts-van

den Berg stelde een kookboek samen met 36 recepten. Ze testte alles zelf uit. ‘Eet smakelijke tulp’ biedt inspiratie voor nieuwe toepassingen van de tulpenbol.

Tekst Arie Dwarswaard | Fotografie: PR

Z e liep er al langer mee rond: tul- pen om op te eten. Een paar jaar geleden begreep ze dat Jonnie Boer in de Librije tulpen serveerde en zelf kreeg ze in Amsterdam een keer een gerecht uitgeserveerd waarin tulpenbollen waren verwerkt. Vorig najaar kreeg haar idee vorm. “Vorig jaar organiseerde de Natuur- en Milieufederatie Noord-Holland Eten bij de boer. Wij deden daar ook aan mee. Er kwamen veertig mensen op af, die gerechten kregen waarin tulpenbollen waren verwerkt. Toevallig kwam ik naast een uitgever te zitten van kookboeken. Al gauw ging ons gesprek over recepten en een boek. Zo is het gaan lopen”, aldus Huiberts. OP GEVOEL Voorbeeldrecepten waren er vrijwel niet. Echt nodig had Johanna ze ook niet. “Ik kook elke dag anders en kook vooral op gevoel. Ik loop door de winkel en bedenk ter

plekke wat ik meeneem om te gaan koken.” En zo ging ze ook met tulpenbollen aan de slag. Hoewel de bol veel zetmeel bevat, is het geen directe vervanger voor de aardappel. “De tulp is vooral een van de ingrediënten in een gerecht, dat overigens wel zorgt voor een lekkere smaak. Boven- dien is de tulp te duur om de aardappel te vervangen. Tulpenbollen kun je goed gebruiken om bijgerechten mee te maken, zoals een botanische tulpenbol waar je het velletje afhaalt, doopt in een beslag en dan frituurt.” Echtgenoot John en zoon Tim hebben alle gerechten geproefd. Maar een enkele keer viel het resultaat niet mee. Het merendeel werd lekker gevonden en kreeg een plek in het kookboek, dat 26 september in Museum de Zwarte Tulp in Lisse officieel is gepresenteerd. De tulp past in de eettrend naar meer plantaardig eten. De biologisch geteelde bollen lenen zich daar goed voor.  

Recept BROODJE TULP MET GEROOKTE KAAS (VOOR 1 BROODJE) Benodigdheden 1 biologische tulpenbol, klontje roomboter, 1 zonnepitbroodje, 1 plak rookkaas, 1 takje verse dille, 1 el olijfolie. Bereiding Haal de bruine huid van de tulpenbol en snijd er dunne plakjes van (ongeveer 3 mm). Smelt de roomboter in een koekenpan op gematigd vuur. Fruit de bollenschijfjes 2 à 3 minuten. Beleg het broodje met een plak rookkaas, leg de tulpenschijfjes daarop. Snijd de dille klein, meng met de olijfolie en verdeel over het beleg.

20

27 september 2019

S T I G A S T I P

Bel voor meer informatie naar Marcel van Diepen (06-20140798) of naar de Stigas ServiceDesk: 085-0440700 (kies 1), of mail naar

marcel.van.diepen@stigas.nl, of ga naar www.stigas.nl. of www.agroarbo.nl

Tekst en fotografie: Stigas

Bij het strodekken wordt op sommi- ge bedrijven nog steeds gewerkt met de ouderwetse touwafhaler, die met de hand wordt bediend. Hier zijn al vaak ernstige ongelukken mee ge- beurd, tot vingeramputaties aan toe. Let op: de arbeidsinspectie kan het werk stilleggen, proces-verbaal op- maken en zware boetes opleggen, wanneer niet aan onderstaande regels wordt voldaan. Sinds 2011 is als regel ingesteld: • Werk met een automatische touwafhaler, of; • Zorg dat de touwen zijn verwij- derd, voordat de balen met een klemsysteem op het strodekdak worden geplaatst, of; • Plaats een tweehandenbediening waarbij de knoppen tegelijk moe- ten worden ingedrukt, om de touwafhaler in werking te stellen. De bedieningsknoppen zijn op een dusdanige plaats vastgezet, dat lichamelijk contact met een draai- ende touwafhaler onmogelijk is. • Het strodak is afgeschermd met een stevig, goed sluitend hekwerk (minimaal 1 m hoog). • Let erop dat bovenstaande ma- chines/arbeidsmiddelen CE-ge- markeerd zijn, met bijbehorende documentatie en gebruikershand- leiding. • Zorg dat medewerkers een aan- toonbare mondelinge en schrifte- lijke instructie hebben ontvangen. Voor de man op het strodekdak geldt: • Betreed het strodekdak alleen op het te dekken perceel, wanneer de trekker stilstaat. • Houd het hekwerk gesloten als gewerkt wordt op het strodekdak. • Betreed alleen het loopbordes en houd deze vrij van zand en stro. • Controleer voor gebruik of de bedieningsmiddelen goed werken en of er direct contact is met de trekkerchauffeur.

Veilig strodekken

• Schakel de trekker uit bij het op- heffen van storingen. • Meld gevaarlijke situaties altijd aan de chauffeur en bedrijfslei- ding. • Draag warme kleding en zo nodig een stofbril en stofkapje. • Draag geen losse kleding, kleding met rafels aan mouwen, sjaals, en dergelijke. • Zitten persoonlijke beschermings- middelen niet comfortabel, zijn ze verouderd of defect: bespreek het met de leidinggevende.

trekkerchauffeur en de medewer- ker op het strodekdak. • Zorg wanneer er een medewerker op het strodekdak staat, dat er een ervaren/bekwame chauffeur op de trekker rijdt, die rustig draait en keert, om te voorkomen dat de werknemer op het dak heen en weer wordt geslingerd. • Zorg voor een tweehandenbe- diening die voldoet aan richtlijn 2006/42/EG/EN 574. STOF Bij het strodekken komt veel stof vrij. Indien er geen man op het strodekdak staat, is er sprake van scheiding van mens en bron en valt de stofblootstel- ling mee. Meer informatie hierover is te vinden op www.stigas.nl.

Toelichting op de maatregelen: • Zorg voor goede onderlinge af- spraken tussen loonbedrijf en opdrachtgever en/of tussen de

27 september 2019

21

27 september 2019

Bollenhandel richt arbitragestichting op

Anthos, Hobaho en CNB richten een nieuwe stichting op voor de arbitrage in de bollenhandel. De KAVB, waar het Scheidsgerecht is ondergebracht, is voornemens aansluiting te zoeken bij de stichting. De drie handelspartijen willen een arbitrage die los staat van de belangenbehartiger.

we stichting is volgens CNB-directeur Leo van Leeuwen ‘zeer binnenkort’ in bedrijf. Met het onderbrengen van de arbitrage in een stichting die formeel los staat van de drie deelnemende partijen, is de onafhankelijkheid van de arbitrage volgens voorzitter Jan Coen Binnerts van het Scheidsgerecht gewaarborgd. “Daar gaat het ons om. Het Scheidsgerecht moet vrij toegankelijk zijn voor alle par- tijen en niet afhankelijk zijn van welk lidmaatschap dan ook.” Het wegvallen van die voorwaarde is volgens Binnerts ook de enige verandering. “Er wordt nu met de leden van het Scheidsgerecht gesproken, maar de samenstelling blijft naar verwachting ongewijzigd.” MODERNISEREN NOODZAAK Zowel Binnerts, als Anthos, Hobaho en CNB hopen dat de KAVB zich inderdaad aansluit bij de nieuwe stichting. Die vier partijen zien net als de KAVB liever geen tweede Scheidsgerecht ontstaan. Wester- hof: “De oude constructie is hoe dan ook juridisch niet meer houdbaar. Moderni- seren is noodzaak. Ik begrijp dat alles statutair vastligt bij de KAVB en dat veran- dering tijd kost, maar zoals gezegd liepen de gesprekken al even.” De arbitrage loopt sinds 1907 via de huidige Scheidsgerecht, dat door de KAVB wordt gefaciliteerd.  

Tekst Hans van der Lee | Fotografie: René Faas

D e KAVB was verrast door de stap van de drie partijen, omdat de toekomst het Scheidsgerecht momenteel wordt geëvalu- eerd. Aanleiding is de openstelling van de arbitrage bij handelsconflicten voor niet-leden van de KAVB in 2017. In een re- actie op de komst van de nieuwe stichting, stelde het hoofdbestuur van de brancheor- ganisatie vorige week donderdag vast dat één goed werkend Scheidsgerecht in het belang van de hele sector is. Daarom wil het met Anthos en bemiddelaars Hobaho en CNB praten over aansluiting. Daar zijn volgens algemeen voorzitter René le Clercq van de KAVB wel voorwaarden aan verbonden. “We tekenen niet zomaar bij het kruisje.” Tijdens de Algemene Leden- vergadering op 12 december kiest de KAVB formeel voor wel of niet aansluiten. Het recente initiatief van de KAVB om het

gesprek aan te gaan met het Nederlands Arbitrage-instituut (NAI), was voor de drie partijen reden om actie te ondernemen. “Het was tijd voor duidelijkheid”, stelt directeur Foeke Gardenier van Hobaho. “Er wordt al jaren over gesproken en de overstap naar de nieuwe stichting is ook de keuze van het Scheidsgerecht zelf. Voorheen was lidmaatschap van de KAVB noodzakelijk om het Scheidsgerecht te kunnen inschakelen. Dat hoeft nu niet meer en dat is goed voor de onafhanke- lijkheid.” ‘NIET OPNIEUW PRATEN’ De partijen zien de KAVB graag binnen- boord komen. “Dat hopen we ook”, zegt voorzitter Henk Westerhof van Anthos. “Maar we gaan niet opnieuw praten en de route via het NAI verkennen, er is lang genoeg over gedaan.” De nieu-

Zie ook KAVB-pagina 26

22

27 september 2019

Page 1 Page 2 Page 3 Page 4 Page 5 Page 6 Page 7 Page 8 Page 9 Page 10 Page 11 Page 12 Page 13 Page 14 Page 15 Page 16 Page 17 Page 18 Page 19 Page 20 Page 21 Page 22 Page 23 Page 24 Page 25 Page 26 Page 27 Page 28 Page 29 Page 30 Page 31 Page 32 Page 33 Page 34 Page 35 Page 36 Page 37 Page 38 Page 39 Page 40 Page 41 Page 42 Page 43 Page 44 Page 45 Page 46 Page 47 Page 48 Page 49 Page 50 Page 51 Page 52 Page 53 Page 54 Page 55 Page 56 Page 57 Page 58 Page 59 Page 60

Made with FlippingBook Ebook Creator