Greenity33

31 januari 2019

6 Curator Kuno Cerutti: ‘Liever geen bankier op be drijf ’

20 Hoe klimt lelie uit het dal?

40 Uitstel drukregistratie

‘Minder drift is meer middel’

IPM Essen 36 Kleurrijk de trend



passion driven by

Werken voor Royal Van Zanten Royal Van Zanten is een innovatief bedrijf met meer dan 150 jaar historie, dat succesvol opereert binnen de internationale sierteelt. Dit doen we door het continu verbeteren van de genetica, door synergie te creëren in veredelings- en vermeerderingstechnologie en door intensieve samenwerking in de vermarkting met partners in de keten. Samen ontwikkelen we nieuwe soorten en variëteiten en verbeteren we bestaande rassen binnen onze hoofdproducten. Dat zijn de snijgewassen Alstroemeria, Bouvardia, Chrysant en Statice, het bolgewas Lelie en de potproducten Aster, Celosia, Chrysant en Multiflora. We leveren dit uitgangsmateriaal aan onze klanten, de professionele teler wereldwijd. De productie van uitgangsmateriaal en een deel van de veredelingsactiviteiten vindt plaats op onze twee locaties in Oeganda: in Mukono en Wakiso. De productie daar richt zich voornamelijk op pot- en snijchrysanten- stekken en daarnaast op Bouvardia, Celosia en Aster. Beide farms liggen op ca. 30 km afstand van Kampala. Er worden in Oeganda meer dan 500 commerciële rassen geproduceerd in 21 ha aan kassen met meer dan 1000 werknemers.

Wij zijn voor de farms in Oeganda op zoek naar een:

Ervaren Teeltspecialist m/v

In deze functie ben je verantwoordelijk voor alle teelt technische aspecten van onze twee farms in Oeganda. Je monitort de teeltprocessen, signaleert afwijkingen daarop en stuurt op basis daarvan bij. De focus ligt verder met name op: • Signaleren van verbetermogelijkheden en deze omzetten naar implementatie • Aansturen van de teeltgerichte onderdelen van de bedrijfsvoering, w.o. klimaat, watergift, belichting, de inzet van meststoffen en bestrijdingsmiddelen, etc. • Introduceren en borgen van nieuwe methoden en technieken • Overbrengen van teeltkennis binnen de organisatie • Creëren van een teeltdashboard (sturingssysteem / methoden teelt) • Creëren / implementeren / bijhouden / sturen op teelt KPI’s (verhoudingen watergift, stralingssom, EC, pH) • Creëren / implementeren / bijhouden / sturen op gewasbeschermings-KPI’s (insectendruk, gewasbeschermings schema’s etc.)

Wij vragen: • Relevante HBO achtergrond • Duidelijke kennis van de teelt i.c.m. een aantal jaar werkervaring • Kennis van rassen, eigenschappen en teeltprotocollen

• Kennis van de laatste stand van zaken m.b.t. gewasbescherming (bio en chemie) • Kennis van klimaatbeheersingssystemen, bemestingssystemen, tuinbouwtechniek • Goede communicatieve vaardigheden in het Nederlands en Engels • Nauwkeurig en kwaliteitsgericht • Analytisch en probleemoplossend vermogen

Wij bieden: Een afwisselende functie met bijpassende verantwoordelijkheden en mogelijkheden om jezelf te ontplooien. Je gaat werken in een mooi land met een prettig team om je heen. Je kunt rekenen op passende primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden. Voor nadere informatie kun je contact opnemen met Jan Willem de Putter, Managing Director, Royal Van Zanten Uganda Ltd, tel: +256 752 775120 of met Dik van Alphen, Manager Stekproducten, tel: +31 297 387000. Je sollicitatie met CV kun je richten aan: sollicitatie@royalvanzanten.com, o.v.v. vacature ‘Teeltspecialist’.

I NHO U D

12  De Jong Lelies De Jong Lelies doet zijn uiterste best voor zijn personeel.

24 Snijhyacint De weg naar een sterk geautomatiseerd systeem is vrij.

16  Dag van de Tulp Samen optrekken. Dat was de kern van de Dag van de Tulp.

Vaste rubrieken 4  In de media 6  In gesprek Kuno Cerutti 9  Column Robert Heemskerk 15  Ooit 19  Tech&Mech 23  Boekrecensie 27  5 minuten Jaco Leenen 28  KAVB 34  Vakvenster Innovaties 42  CNB

In dit nummer 10 Blikken in de glazen bollenbol 12  Bedrijfsreportage De Jong Lelies 16  Dag van de tulp: samen verder komen 20  Leliebollen te koop 24  Basis voor innovaties snijhyacint gelegd 32  Spannend aan de top bij Westerkoggeflora 36  IPM Essen: kort, kleurrijk en veel knoppen 40  ’Driftreductie leidt tot extra middelengebruik’ 49  Vaktentoonstelling Zwaagdijk heeft geld nodig 50  Serie water: ‘Door het oog van de naald gekropen’ 52  Tulpen Top 10: broeitulpen van de toekomst 54  Leliedag Andijk 66  ‘Als je lang thuis bent, komt er steeds meer op je pad’

55  Stigastip 56  Hobaho 59  Vaste planten Carex morrowii 61  Teeltverbetering 62  Teeltadvies

Op de cover 36 Op de Internationale Pflanzen Messe (IPM) in Essen van

22 tot en met 25 januari viel vooral de veelkleurigheid op. Een impressie van de noviteiten.

31 januari 2019

3

31 januari 2019

VA N D E R E D A C T I E

Behoud chloorprofam nog onzeker Landbouwminister Carola Schouten heeft nog geen besluit geno- men over de motie die de Tweede Kamer vorige week aannam. Daarin wordt gepleit voor het behoud van chloorprofam. De stem- ming in het Europese comité van de Europese Commissie Standing Comittee Plants, Animals, Food and Feed is afgelopen week op- nieuw uitgesteld.

Te gast op eigen land

Chloorprofam staat ter discussie omdat de stof schadelijk zou zijn voor gebruikers en consumenten van behandelde gewassen. De stof zit onder meer in herbiciden die in bloembollen, sla, uien en aard- appelen worden gebruik. Bekende middelen zijn Chloor IPC en In- truder. Het Ctgb denkt dat er wel mogelijkheden zijn voor veilig ge- bruik, maar de Europese Commis- sie vindt dat deze informatie te laat komt om nog mee te nemen in de procedure. Bovendien was Nederland net als België van zins om voor een verbod te stemmen. De KAVB en LTO Nederland zet- ten zich nu in voor behoud van de stof. Adjunct-directeur André Hoogendijk van de KAVB: “Dit middel is essentieel voor de on- kruidbestrijding, maar het dreigt te verdwijnen omdat de Europese toelating verloopt. De oorspron- kelijke toelating geldt voor kiem-

remming in aardappelen. Over die toepassing hebben de bevoegde instanties negatief geoordeeld. Over het gebruik in uien, sla en bloembollen zijn echter geen in- houdelijke bezwaren.” ‘ONACCEPTABEL’ Door alle instanties wordt volgens de KAVB gesteld dat het gebruik in de bloembollen veilig is. “Het is onacceptabel dat de toelating dreigt te vervallen door proce- durele discussies tussen de fabri- kant en de Europese Commissie.” Schouten wordt nu onder druk gezet door de belangenbehar- tigers om chloorprofam als on- kruidbestrijder te behouden. Om de partijen te overtuigen heeft de KAVB in de afgelopen maanden meerdere malen over chloorpro- fam gesproken met de Europese Commissie, leden van de Tweede Kamer en de fabrikant.

Hans van der Lee — Hoofdredacteur h.v.d.lee@greenity.nl

Een uitstapje met vollegrondsgroentetelers naar Engeland, lang voordat de term Brexit werd uitgevonden, bracht ons een veront- rustende blik op de toekomst. Engelse telers leken volledig naar de pijpen te dansen van de ‘packers’, die op hun beurt weer eigendom zijn van grote supermarktketens. De tuinders kregen een strikt teeltschema en teeltbegelei- ders bezochten de bedrijven regelmatig om te kijken of de tuinders de teelt precies zo aan- pakten als was verordonneerd. Daar hoorde ook een voorgeschreven middelenpakket bij. Wie zich niet aan de eisen van de verpakker en de supermarkt hield, kon zijn contract bij het oud papier gooien en naar de centen fluiten. Na een paar bezoeken verzuchtten de Holland- se telers dat het leek alsof die Britse telers te gast waren op hun eigen land. Zelf beslissen was er niet meer bij, alles moest in overleg met de afnemer. De Hollanders, die toen net te maken kregen met een verscherping van de eisen van supermarkten als Lidl en Aldi, von- den dat ze zelf beter af waren dan de Britten. Inmiddels zijn we bijna twintig jaar verder en de groenteteelt in Nederland lijkt ook steeds meer op contractteelt. Telers zetten ook niets meer voordat het verkocht is. In de bollensector is het afgelopen jaar ver- schillende keren vastgesteld dat de groen- teteelt twintig jaar voorloopt op de bollen. DümmenOrange ziet dat bijvoorbeeld op het terrein van veredeling en Anthos stelt vast dat de bollensector nog iets kan leren van de groenteafzet. Nu hoop ik niet dat u zich ooit te gast zal voelen op uw eigen land. Dat de invloed van de afnemer op het perceel groeit, is echter onvermijdelijk.

Tulpenplukdag Antwerpen groot succes

De Tulpendag was ook dit jaar een groot succes. Niet alleen in Amster- dam trok dit evenement veel belangstelling, ook in Antwerpen stonden de mensen in de rij om zelf tulpen te mogen plukken. Op het Koningin Astridplein bij het Centraal Station van Antwerpen zorgden Vlaamse tulpenbroeiers voor 100.000 tulpen, die geplukt konden worden.

4

31 januari 2019

S T E L L I NG

Durfkapitaal is kortetermijnpolitiek

Investeringsfondsen hebben hun weg naar de bollensector gevonden. Dat lijkt aantrekkelijk omdat er kapitaal beschikbaar komt om te in- vesteren en snelle groei binnen handbereik is. Keerzijde van de medaille is dat het risico be- staat dat de investeerders zich schielijk terug- trekken als de bedrijfsresultaten blijken tegen te vallen. Die zijn namelijk uit op snel gewin. Een faillissement kan daarvan het gevolg zijn. Dus durfkapitaal is leuk, maar het is ook kor- tetermijnpolitiek.

63 % E E N S

Op www.greenity.nl kunt u reageren op de nieuwe stelling: ‘Voor lijfsbehoud moet Vaktentoonstel- ling verbreden’.

A G E ND A

31 januari t/m 1 februari Bloembollen Vakdagen Flevoland 1 februari Conferentie Greenport Noord-Holland Noord 2 februari Engelstalige heftruckcursus AgraVisi 4 februari Kennisdag Bodem en Water Flevoland 6 februari Basiscursus Teelt en broeierij tulp AgraVisi 6 februari Kennisbijeenkomst Spuittechniek en veiligheid 8 februari Kijkdag broeierij Borst Bloembollen 8 t/m 10 februari Driebanflora 11 februari Muscari-keuring KAVB 13 februari Leliedag KAVB en ROL

Gretig aftrek gratis tulpen Schagen Het was ‘uitverkocht’. De vrijwilligsters van de handbalverenigingen Con Zelo uit Waarland en Hollandia T uit Tuitjenhorn in de bloemenhesjes hoefden niet te leuren met de duizenden tulpen die afgelopen weekeinde in het Schager winkelcentrum Makado gratis te plukken waren. De handbalsters hielpen de ‘klanten’ om de pluk in goede banen te leiden. “Het is prima verlopen, er was veel contact, leuke reacties en erg gezellig”, vat een tevreden woordvoerder Frans Dekker van de organisatie samen. De tulpen kwamen van bedrijven in de regio.

C O L O F ON

31 januari 2019 De redactie werkt op basis van een redactiestatuut. Aan alle artikelen en rubrieken wordt de meest mogelijke zorg besteed. Uitgevers, redactie en medewerkers aanvaarden echter geen enkele aansprakelijkheid voor mogelijke gevolgen die direct en/of indirect kunnen voortvloeien uit de inhoud van artikelenen/ofadvertenties.Deredactiehoudtzichhetrechtvoorom ingezondenbrievenenmededelingen niet te plaatsen dan wel te wijzigen of in te korten. Overname van artikelen, berichten of fotografie is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van de redactie. Greenity iseenvoortzettingvanhettijdschriftBloembollenVisie(2003-2017).BloembollenVisieontstonduit een samenvoeging vanMarktVisie (CNB) en Bloembollencultuur (KAVB). REDACTIE Hans van der Lee (hoofdredacteur), Lilian Braakman, Arie Dwarswaard, Ellis Langen en Monique Ooms (vakredacteuren), André Leegwater (eind- en webredacteur) FOTOGRAFIE René Faas VORMGEVING Filie Nicola en Lianne van ’t Ende WEBSITE www.greenity.nl CONTACT Postbus 31 | 2160 AA Lisse | tel. 0252-431 431 | info@greenity.nl ADMINISTRATIE tel. 0252-431 200 | naw@cnb.nl REDACTIEADRES Heereweg 347 | 2161 CA Lisse ABONNEMENTEN Excl.btwper jaar:Nederland€275,–,Europa€295,–,buitenEuropa€325,– ADVERTENTIES Bureau Van Vliet bv | Postbus 20 | 2040 AA Zandvoort | tel. 023-5714745 | zandvoort@bureauvanvliet.com UITGEVERS KAVB en CNB ISSN 2589-4099

Kijk voor de volledige agenda op www.greenity.nl

5

31 januari 2019

I N G E S P R E K

6

31 januari 2019

‘Een maatschap of vof is verkeerde zuinigheid’

Bij een faillissement van een bedrijf wordt in de regel een curator aangesteld. Deze bewindvoerder bekijkt mogelijkheden voor een doorstart of beheert de bezittingen van een onderneming en soms ook van de ondernemer zelf. Advocaat Kuno Cerutti ziet als curator schrijnende situaties ontstaan, als gevolg van verkeerde keuzes van ondernemers. “In de agrarische sector zijn privé en onderneming vaak sterk verweven.” In de agrarische sector en dus ook onder bloembollenbe- drijven en broeierijen, zijn veel maatschappen en vennoot- schappen onder firma te vinden. Echtparen en gezinnen zijn dan samen financieel verantwoordelijk voor de onder- neming. Is dat per definitie een gevaarlijke keuze? “Het kan een onderneming heel sterk maken, zo’n combina- tie. Er zit is de sector ontzettend veel kennis van de teelt en daar zijn veel van de ondernemingen op gericht. Het biedt mogelijkheden als de vermogenspositie van het bedrijf goed is en als er bijvoorbeeld sprake is van het grondbezit. Pro- blemen ontstaan als het slecht gaat met het bedrijf. Als een maatschap of een vof wordt gevormd door een echtpaar, dan loopt het hele gezin kans failliet te gaan als het bedrijf het niet redt. Dat is zonde en vaak niet nodig. Afgelopen najaar hebben we hier in West-Friesland nog een voorbeeld gezien van een bedrijf dat zeer snel groeide en daardoor zwaar was gefinancierd. Het kon de rente op de leningen en de aflos- singen niet meer betalen na een slechte oogst en het ging failliet. Behalve het bedrijf is er ook sprake van een persoon- lijk faillissement en ze zijn alles kwijt. Heel treurig.” Waarom kiezen de ondernemers voor deze vorm? “Accountants in de regio hebben jaren campagne gevoerd voor de ondernemingsvorm van een personenvennootschap, gebaseerd op de gedachte dat het goed is om zo weinig mogelijk belasting te betalen. Om dat voor elkaar te krijgen wordt bezit van grond en vastgoed zo laag mogelijk gewaar- deerd. Afschrijvingen worden versneld, herwaarderen van Tekst: Hans van der Lee | Fotografie: René Faas

Kuno Cerutti ADVOCAAT EN CURATOR

Kuno Cerutti is inmiddels dertig jaar advocaat bij Van Diepen Van der Kroef, sinds 1992 in Hoorn. Hij is gespecialiseerd in bedrij- ven in moeilijkheden, die volgens hem behalve door gebrek aan geld meestal ontstaan door te snelle of juist geen groei, ruzie, een slechte markt, geschillen met aandeelhouders of opvolgingspro- blemen. Dat vakgebied intrigeerde hem al tijdens de studie en hij volgde dan ook het vak ‘bedrijven in moeilijkheden’. Cerutti treedt daarom vaak op als adviseur bij bedrijven en curator bij faillisse- menten, waarbij hij kennis meebrengt over arbeidsrecht, fiscaal recht, ondernemersrecht en het ontrafelen van jaarrekeningen.

het land wordt niet meer gedaan en voorraden zijn niet zichtbaar. De balans wordt zo krap mogelijk opgesteld en dat is leuk, want op papier is er weinig geld en dat scheelt veel belasting. Daar wordt iedereen blij van.” Totdat? “Totdat er geld nodig is. Bijvoorbeeld om te investeren, om bedrijfsopvolging te financieren of om familie uit te kopen. Dan stapt een ondernemer naar de bank en de bank wil graag inzicht in de positie van het bedrijf. Dan wordt wel uitgelegd dat het bedrijf eigenlijk veel meer waard is en dat de bollenkraam bijvoorbeeld niet is geactiveerd, maar die stille reserves zijn moeilijk te presenteren aan de bank. Die zal daarop aarzelen of helemaal niet met geld over de brug komen. Het gevolg is dat niet geïnvesteerd wordt, of een opvolging wordt uitgesteld. De constructie past vooral bij bedrijven die niet worden gedreven door bedrijfsecono- mische motieven. Het bedrijf is het leven, is de benadering in de agrarische sector. Dat is te waarderen, maar het kent een schaduwzijde. Vergelijk het met de Titanic. Daar werden geen schotten ingebouwd, die normaal voorkomen dat een schip helemaal volloopt met water bij een aanvaring. De Titanic kon immers niet zinken. Bouw dus zo veel mogelijk veiligheden in, ook al lijkt het niet nodig. Plaats schotten tussen bedrijf, vastgoed en privébezittingen. Dat kun je het beste doen als het goed gaat met het bedrijf: bij goed weer het dak repareren, niet als het regent.”

31 januari 2019

7

31 januari 2019

I N G E S P R E K

Vooral bij bedrijfsopvolging kan het misgaan? “Dat zagen we ook bij het eerder aangehaalde voorbeeld. Deze ondernemer was pas twee jaar bezig met zijn bedrijf, na een opvolging. Die moest al zwaar worden gefinancierd. Bij een bedrijfsopvolging ga je naar de bank, om te praten over het inzichtelijke maken van het pensioen voor de oudere generatie, er moet worden afgerekend met andere gezinsleden en met de belastingdienst niet te vergeten. Als de bank er dan instapt om die overname te financieren, wil de bankier ook weer geld zien op korte termijn. Om aan die verplichtingen te voldoen, gaat de kostprijs in het bedrijf omhoog en dat gaat ten koste van het resultaat. Als het misgaat is het echt enorm naar. Je ziet veel woede, juist omdat families vaak zo betrokken zijn bij het bedrijf. Dat is spijtig. Daarom zie je dat bedrijven met een zakelijke- re en transparantere structuur minder kwetsbaar zijn.” Wat kunnen overnemers met een traditionele maatschap of vof doen? “Financieel duidelijk maken wat ze hebben. Dat is verstan- dig. Hoeveel geld gaat er in en uit, welke financiële behoefte is er voor de teelt, welke persoonlijk. Maak inzichtelijk wanneer wat nodig is en werk met een goede budgettering. Zet vastgoed apart, net als de privéfinanciën. Plaats ze in verschillende bv’s. Voordeel is dat zo helderheid ontstaat en dat iets afgesplitst kan worden als het misgaat. Bij een bedrijfsopvolging is de klassieke aanpak dat de zoon of dochter alles overneemt en dat de oudere generatie vertrekt. Dat vraagt om een zware financiering, waarbij de oudere generatie meestal risico moet blijven lopen. Het kan ook anders. Waarom niet de ouders het huis laten houden? Dan hoef je dat niet af te rekenen. Je kunt als er broers of zussen zijn mogelijk ook het vastgoed van het bedrijf in de familie houden en vervolgens afspreken dat degene die het bedrijf overneemt eerst huur betaalt aan de rest van de familie. Ook dan is geen zware financiering nodig. Wel zijn er dan goede afspraken nodig, om te regelen dat de onderne- mer wel kan ondernemen. Een bv is zo opgericht en het kost niet veel meer. De boek- houding is wel iets duurder en je moet een minimaal salaris voor de directie in de boeken opnemen en de jaarrekening publiceren. Dat zijn kleine dingen als het gaat om veilig- stellen van belangen in een kapitaalintensief bedrijf. Boven de bv’s kun je een holding plaatsen, waarin je het pensioen voor de ondernemer veilig stelt. Echtparen kunnen naar de notaris om de huwelijkse voorwaarden te regelen. Dan kun je bijvoorbeeld het huis op naam van de partner van de ondernemer zetten om het buiten het bedrijf te houden. Zo bouw je schotten in die bij een maatschap of een vof ontbre- ken. Probeer tenslotte de bank te verleiden om genoegen te nemen met een beperkte borgstelling. Een maatschap of een vof is echt verkeerde zuinigheid.” Maken de bedrijven die draai al in de praktijk? “Ach, de agrarische sector is best behoudend. Er wordt wel geïnnoveerd in de technische kant van de bedrijfsvoering om tot de wereldtop te blijven behoren. Vaak worden juridische structuren als lastig en knellend ervaren. De bollenteelt en de broei zijn echt prachtige, maar risico- volle ondernemingen. Je hebt te maken met de concurrentie, internationale handel, het veranderende klimaat, de politie-

‘Bloembollenbedrijf beter niet financieren met flitskapitaal’

ke regeltjes en je bent afhankelijk van grote afnemers. De handel verandert continu. Voorheen kampte de vollegronds- groentesector met precies deze problemen en nu zie je veel ondernemers die pas planten als de oogst al is verkocht. Zoiets zie ik in de bollen nog onvoldoende.” En in zee gaan met durfkapitaal, zoals enkele grote bedrij- ven nu doen? Is dat toekomstbestendig? “Het is gevaarlijk voor de sector. Investeerders zijn in de regel geïnteresseerd in geld, niet in het bedrijf zelf en de historie van generaties. Ze kopen een bedrijf en stoppen er geld in, met de bedoeling snel geld vrij te maken. Om dat rendement te verhogen wordt vaak al snel een deel van het bedrijf verkocht. Bij bemoeienis van een durfkapitaalfonds wordt meestal een team gevormd met daarin de bankier, de notaris, een advocaat, de directie en de managers van het bedrijf. Die krijgen allemaal riant uitgekeerd bij overname van het bedrijf en je ziet ze daarna ook vertrekken uit het bedrijf. Dat is zonde. De bedrijven zijn te zeldzaam om te financieren met flitskapitaal en om mannen in pakken de lakens uit te laten delen.”

8

31 januari 2019

C O L UMN

Waarom?

Robert Heemskerk Natural Bulbs robert@naturalbulbs.nl

Volgens mij mag en moet je jezelf en je omgeving re- gelmatig deze vraag stellen: Waarom? Niet alleen aan het begin van een nieuw jaar, maar frequent (eeuw, decennium, jaar, maand, dag, dagdeel). Want waarom doe je wat je doet? Waarom ervaar je daarbij stress? Waarom werk je met anderen? Waarom ben je succes- vol, of waarom lukt het niet? Waarom volgen mensen je, of niet? Waarom besta je? Ooit bestond ik om te overleven. Het ontdekken en doen, leren met vallen en opstaan, was gericht op het vervolmaken van de vaardigheden die zorgden voor brood op de plank. Brood om te overleven. Maar ook een zoektocht naar persoonlijke realisatie. Werken doe ik allang niet meer voor het geld. Niet omdat ik het niet nodig heb om te overleven. Nee, die nood- zaak gaat gezien de schuivende pensioenleeftijd vast door tot ik kom te overlijden, so what. In de voet- sporen van mijn voorvaderen kwam ik in de handel van bloembollen terecht. Initieel dus om geld te ver- dienen, maar ook om mezelf te ontwikkelen en on- derdeel van een team te zijn. Het samen delen van successen en mislukkingen. Waarom ben ik vijf jaar geleden omgeschakeld van de handel in gangbare sierteelt naar biologische pro- ducten? Niet vanwege de snelle schaalbaarheid van de markt, of de roodgloeiende vraag ernaar. Dus niet voor het grote geld. Maar eerder vanuit een besef dat je in dit leven een verschil kunt maken als je daarvoor kiest. Nu had ik kunnen kiezen voor iets heel anders, maar ik hou van bloemen en van mensen en ik snap er ook nog iets van. Maar waarom ik en niet iemand anders? Omdat de wereld er mooier van wordt? Waarom ik? Je hebt een lange adem nodig om nieu- we markten te ontwikkelen, dus waarom ik? Klanten zijn fans geworden. Kwekers, klanten en wij werken samen om een ecologisch systeem bedrijfseconomisch duurzaam te maken. We veranderen de wereld stapje voor stapje. Waarom niet?

31 januari 2019

31 januari 2019

En jij, waarom doe je wat je doet?

31 januari 2019



31 januari 2019

Blikken in de glazen bollenbol

Terugkijken is leuk, vooruitblikken veel interessanter. En dus kregen drie sprekers de gelegenheid om bij het afscheid van onderzoeker Henk Gude hun visie op de toekomst van de bloembollensector te schetsen. Van weidse vergezichten tot de genetica van de piepkleine zandraket.

Tekst: Arie Dwarswaard | Fotografie: René Faas

Z e zijn allemaal nodig: de visionairs, de specialisten en de generalisten. En ze kwamen ook allemaal langs tijdens de afscheidsbijeenkomst van PPO-onderzoeker Henk Gude, donderdag 17 januari 2019 in Lisse. Passend bij de nimmer aflatende behoefte van Gude om kennis te delen, kregen de aanwe- zigen toekomstvisies aangereikt van Ernst van den Ende, Richard Immink en de scheidend onderzoeker zelf. VERBINDER Ooit begonnen als jonge onderzoeker onder Henk Gude, nu direc- teur Plant van Wageningen UR, schetste Ernst van den Ende het gro- te beeld van waar het met de wereld en het plantkundig onderzoek naartoe gaat. Het klimaat verandert, er is sprake van ondervoeding, de stad telt meer bewoners dan het platteland en natuurlijke bron- nen raken uitgeput. Wat kan Wageningen UR in deze grote vraag- stukken betekenen? “We kunnen alleen resultaten boeken door samenwerking. Maar wie zijn de partners waarmee je dat doet?” Ingezoomd op de bloembollensector gaf Van den Ende als voor- beeld de visie Vitale Teelt 2030, waarbij Wageningen UR een van de partners is, samen met de KAVB en de Greenports Noord-Holland Noord en Duin- en Bollenstreek. “In die visie gaat het over een gezonde bodem, maar ook over nieuwe veredelings- en vermeerde- ringstechnieken. Daar heb je mensen voor nodig als Henk Gude. Die onderzoek en praktijk met elkaar weten te verbinden en de taal van onderzoeker en sector weet te spreken. Die rol zoeken wij ook voor de toekomst van de sector. Een verbinder blijft nodig.” BLOEMKWALITEIT Bollenprof Richard Immink keek terug in de geschiedenis en las in de afscheidsrede van prof. dr. Egbertus van Slogteren, die hij uitsprak na veertig jaar intensief bloembollenonderzoek, dat er weinig was bereikt op het gebied van bloemkwaliteit. “En daarmee was de noodzaak van genetisch en fysiologisch onderzoek geboren”, aldus Immink. Welke bijdrage de fysiologie heeft geleverd aan de bloemkwaliteit is helder. In de jaren tachtig kan worden ingezoomd op celniveau, de jaren erna op DNA-niveau. Daardoor werd bijvoor-

Richard Immink: “Zonder goede plantfysiologen kunnen we ook in de toekomst niet.”

Ernst van den Ende: “Een verbinder tussen onderzoek en praktijk blijft nodig.”

10

31 januari 2019

Grote Gouden Nicolaas Damesmedaille voor Henk Gude Bij zijn afscheid kreeg Henk Gude de Grote Gouden Nicolaas Damesmedaille uitgereikt. Hij kreeg deze bijzondere onderscheiding bij zijn afscheid als onder- zoeker van PPO. De voordracht was gedaan door de KAVB en Royal Anthos. Voorzitter Eric Breed van het Nicolaas Damesfonds prees Gude voor het vele werk dat hij als onderzoeker heeft gedaan, waarbij Gude altijd de praktijk goed voor ogen hield. Een zichtbaar ontroerde Gude nam de onderscheiding in ontvangst. De Nicolaas Damesmedaille werd als onderscheiding ingesteld door het Nicolaas Damesfonds, dat werd opgericht om een monument op te richten voor kweker Nicolaas Dames. Van het geld dat bijeen werd gebracht voor dit monument bleef een bedrag over dat werd bestemd voor deze onderscheiding. Kernbegrippen voor toekenning zijn ‘Voor kunde en gemeenschaps- zin’. De eerste grote gouden medaille werd in 1935 uit- gereikt aan Ernst Krelage, de laatste in 2001 aan Mar- tien Zandwijk. In 2016 ontving Johan van Scheepen de zilveren Nicolaas Damesmedaille.

beeld duidelijk wat de hormonen waren die voor bloemverdroging verantwoordelijk waren. Vanaf 2012 voerde Immink met twee assis- tenten-in-opleiding onderzoek uit naar genen die de bloei reguleren bij tulp. Met dank aan de minuscule zandraket werd duidelijk hoe dit op genetisch niveau functioneert. Omdat er in de nabije toekomst sneller op genetisch niveau op eigenschappen in onder meer de tulp gezocht kan worden, ziet Im- mink een rol voor big data en bio-informatica. “Tegelijkertijd blijft de kennis van de plantenfysioloog nodig. Zonder die kennis redden we het in de toekomst niet. Het is dan ook goed om te melden dat Natalia Moréno Pachon het werk van Henk Gude voortzet.” TE INTERESSANT In zijn afscheidsinterview in Greenity 29 van 6 december zei Henk Gude het al: “De tijden zijn te interessant om nu afscheid te nemen.” Als laatste spreker maakte hij meer dan duidelijk waarom dat zo is. Centraal in zijn verhaal stond het idee uit 1993 dat hij samen met toenmalig collega Piet Boonekamp al had bedacht: telen in een eenrichtingsysteem. Daarbij neemt de sector afscheid van het huidige cyclische systeem, waarbij in feite ziekten en plagen en het daarmee gepaard gaande gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in stand blijft. Bij een aantal gewassen ligt deze manier van werken al binnen handbereik. “De lelie zie ik als testgewas. Als we nu al in zeven maanden tijd in de kas uit weefselkweek een leverbare bol kunnen telen, dan biedt dat perspectief. Tegelijkertijd zijn er ook weer vragen voor nieuw onderzoek. We zien namelijk dat in de kas de lelies niet dood gaan. Hoe komt dat? De hyacint staat in de startblokken. Ik merk dat hyacintentelers hiermee echt aan de slag willen. En bij de tulp zie ik ook nieuwe mogelijkheden nu er moge- lijkheden zijn voor weefselkweek en er wordt samengewerkt met Wageningen UR om de levenscyclus van tulp te versnellen.” Gude blijft tot het laatste moment ook realist. “Het gaat natuurlijk wel om de economische haalbaarheid. Maar reken even mee: als een lelie drie keer zo snel naar leverbaar groeit en die opkweek is mogelijk in drie lagen, dan wordt die teelt wel tien keer zo efficiënt. Dat geeft investeringsruimte.”

31 januari 2019

11

31 januari 2019

‘We zijn gewoon collega’s’

Het grappige is dat Remco van der Kooij, algemeen manager van De Jong Lelies, zelf verbaasd is over de nominatie voor de Stigas Gezond & Vitaal Werken Prijs. Maar zijn kijk op personeelsbeleid is unieker dan hij denkt. Een van zijn sterke punten? Het besef dat kennis ergens te halen valt. En dat is soms dichterbij dan je denkt…

Tekst: Ellis Langen | Fotografie: René Faas

“I k moest wel even nadenken over waarom we als bedrijf genomineerd zijn”, zegt Remco beschei- den. In een stellingkast die naast hem staat, staan geschenken van zakenrelaties. Wellicht komt daar straks een trofee bij: de Stigas Gezond & Vitaal Werken Prijs, die Stigas jaarlijks uitreikt. Een jury kiest uit vijf geno- mineerde bedrijven het bedrijf dat het beste presteert op het gebied van duurzame inzetbaarheid van medewerkers. De Jong Lelies heeft, sinds Remco er in 2011 bijkwam, meege- daan aan verschillende projecten die dit onderwerp raken. De verantwoordelijkheid voor het personeel past bij zijn persoonlijkheid. De meerwaarde van goed personeelsbeleid staat duidelijk op zijn netvlies. “Medewerkers zijn de kracht van je organisatie. Zonder hen gebeurt er niks.” ‘OUD PERSONEEL’ Binnen De Jong Lelies is personeel altijd al belangrijk ge- weest, maar met zijn komst is er zeker meer gang gezet op dat vlak. “Ik vind dat je als werkgever meer tijd en energie in mensen mag steken”, zegt hij. Zijn doel is een visie te maken voor het personeel die duidelijkheid schept. Hij heeft gemerkt dat het personeel er behoefte aan heeft. Hij beredeneert dat zo: “Mijn vader en zijn compagnon hebben al jaren een visie en strategie in hun hoofd, maar deze zijn maar beperkt bekend bij onze mensen. Maar medewerkers willen weten waar het met het bedrijf heen gaat.” Als medewerkers de visie en strategie weten, vergroot dit

12

31 januari 2019

De Jong Lelies werkt bij de inpaklijn met een heftruck met klem-armen.

Remco van der Kooij, algemeen manager De Jong Lelies: “Als werkgever mag je meer tijd en energie in mensen steken.”

de betrokkenheid en motivatie van mensen, is Van der Kooijs overtuiging. Zijn doel is dan ook om de bedrijfsvi- sie en -strategie helder te maken en ervoor te zorgen dat mensen de juiste competenties hebben. Dit doet hij door concrete actiepunten op te pakken. Bijvoorbeeld door deel te nemen aan verschillende projecten. Zo deed het bedrijf mee aan het project Kenniskracht. Het doel hiervan is oudere werknemers zo lang mogelijk gezond aan het werk te houden tot aan hun pensioen. Het item is nogal toepas- selijk. “Minimaal de helft van onze werknemers is de vijftig jaar gepasseerd.” Samen met Actor keek hij wat hij voor deze groep wilde uitlichten. Dat werd een pensioenvoorlichting door BPL over deeltijdpensioen en vervroegd pensioen en de gevolgen daarvan. “Vaak is pensioen een grijs gebied. Medewerkers kennen de mogelijkheden veelal niet. Voor ons als bedrijf is het ook fijn te peilen hoe medewerkers over de mogelijkhe- den denken.” Bij De Jong Lelies werken twee medewerkers die net de zestig gepasseerd zijn. Eén werkt sinds een jaar niet meer. Het werk is fysiek te zwaar geworden. “We heb- ben geprobeerd hier vroegtijdig actie op te ondernemen, zoals hem minder overuren laten maken. Helaas heeft dat niet geholpen. Zo’n situatie is wel een leerpunt geweest. We moeten er aan werken mensen zo lang mogelijk bij ons te kunnen inzetten.” Dat kan onder andere door fysiek werk te verlichten. Zo wordt bij de inpaklijn gewerkt met een stapelaar en er is een heftruck met klem-armen. De

31 januari 2019

13

31 januari 2019

In de pauzes speelt een deel van het personeel altijd bloedfanatiek tafeltennis.

mensen op kantoor hebben bijna allemaal een zit-sta-bu- reau. “Iedere dag zie ik ze daar wel een paar keer gebruik van maken.” WIPKIP Een workshop ‘drijfveren’, die werd verzorgd door Stigas, is een ander actiepunt geweest. Alle medewerkers deden eraan mee. Overblijfselen van de sessie hangen aan de wand in de kantine. Op A4’tjes staan steekwoorden of tekeningen. Remco wijst naar een ‘wipkip’ die iemand heeft getekend. “Daarmee beeld iemand de balans tussen werk en privé uit.” In de workshop werd aan de hand van stellingen verschil- lende zaken besproken. Het meest waardevolle vond Remco dat medewerkers veel meer inzicht kregen in elkaars werk. “Mensen van verschillende teams hoorden van elkaar dat ze soms best stress en drukte ervaren. Veel duidelijker werd hoe alles op elkaar ingrijpt.” De hogere werkdruk wordt deels veroorzaakt door de enorme groei van het bedrijf. Vooral de exporttak en dus het werk in de schuur en administratieve zaken namen toe. Omdat het gemiddelde dienstverband bij dit bedrijf meer dan twintig jaar is, hebben veel medewerkers die groei meegemaakt. “En ondanks dat je die drukte organisatorisch zo veel mogelijk probeert in te regelen, is er meer werk op

hun bordje komen te liggen.” Bovendien worden de af te leveren bollen groter. “Het bollenvolume blijft gelijk maar het kistenvolume is wel een stuk toegenomen. Hierdoor laad je meer vrachtwagens, is er meer papierwerk… Je ziet daarin een soort sneeuwbaleffect.” PLATTE ORGANISATIE Het bedrijf kent een platte organisatie: er is geen middenka- der, behalve in het piekseizoen wanneer er veel seizoenwer- kers worden ingeschakeld. Een platte organisatie heeft het voordeel dat er direct gecommuniceerd wordt met mensen op de werkvloer. “We zien onszelf ook niet als de baas of de directie, maar we zijn collega’s van medewerkers.” Nadelen kent een platte organisatie ook. Medewerkers kunnen niet doorstromen en de functies zijn beperkt. Er zijn teams voor teelt, veredeling, schuurwerkzaamheden, vertegenwoordi- gers en administratie. De teams werken zelfsturend. Van der Kooij stimuleert leermogelijkheden zoals cursus- sen of workshops. “Maar elk jaar heb ik slechts één of twee aanvragen. Wat mij betreft mogen dat er meer zijn.” Hij beseft ook wel dat er voor mensen op de werkvloer weinig mogelijkheden zijn om kennis bij te spijkeren. Daarom zoekt hij de ontwikkeling en ontplooiing van medewerkers in het verbeteren van de onderlinge communicatie, zoals leren op een constructieve manier met elkaar te discussië- ren. Hij heeft feedbackformulieren geïntroduceerd bij het functioneringsgesprek. Medewerkers vragen dan aan andere medewerkers hoe ze vinden dat ze hun werk doen en vooral welke kwaliteiten die persoon goed of minder beheerst. Het idee komt uit de zorg, waar deze formulieren al heel lang worden gebruikt. Remco: “Mijn vriendin werkt in de zorg en heeft pedagogiek gestudeerd. Met haar brainstorm ik veel over mijn werk en personeelsbeleid. Ze heeft een goede kijk op zaken en we zijn daarin vaak gelijkgestemd. Ik probeer haar kennis en ervaring mee te nemen in mijn werk.” In het bedrijf mist Remco wel eens iemand met een frisse blik. “Iemand die binnenstapt en zegt: ‘Waarom doe je het zo?’” Die kennis moet hij bij externe partijen halen, net als bepaalde verbeteringen op het gebied van personeel en orga- nisatie. “Ik vind het interessant om hiervoor ook bij andere bedrijven of sectoren te kijken. Er mag best meer buiten de kaders gedacht en gezocht worden. Dat geldt voor onze hele sector. Er zijn nog zoveel slagen te maken.”  

De Jong Lelies

De Jong Lelies in Andijk werd dertig jaar geleden overgenomen door twee oud-medewerkers, onder wie de vader van Remco, Wijnand van der Kooij. Het bedrijf is voornamelijk een leliebloem- bollengroothandel. Azië is een grote afzetmarkt. Daarnaast is veredeling een belangrijke tak. Ze zijn sterk op LA’s en dubbele Aziaten. Eerst was de eigen teelt van lelies 6 ha groot, maar sinds 2014 is dat ongeveer 70 ha. Er werken 25 vaste medewerkers en in het seizoen komen daar zo’n 75 seizoenwerkers bij.

14

31 januari 2019

OO I T

Spruithyacintencoöperatie

Ze zijn er weer volop: hyacinten, narcissen en andere bolgewassen-op- pot. Vijftig jaar geleden werd deze nieuwe markt aangeboord. Hartje winter gingen er 700.000 spruithyacinten naar de consument. En de spruithyacintencoöperatie zag het licht.

Tekst: Arie Dwarswaard | Fotografie: René Faas

E lke tijd kent zijn markante ver- anderingen. De jaren zestig staan voor de meesten in het teken van het einde van de braafheid. Maar er gebeurt meer in die tijd. Er komt een einde aan de traditionele hyacintenbroeie- rij. Sinds de uitvinding van de preparatie- behandeling door Nicolaas Dames kunnen in de winter hyacinten op een betrouw- bare manier in bloei worden getrokken. Broeiers gaan in binnen- en buitenland aan de slag. Ze planten de bollen op kis- ten en tegen de bloeitijd trekken ze de planten uit de kist en brengen ze naar de veiling. De bloemist-winkelier verkoopt dit product met bol net als de tulp ‘Brilli- ant Star’. GROOT PROJECT In Nederland beslaat de oppervlakte van deze broeierij vanaf midden jaren vijftig zo’n 3 tot 5 ha. De cijfers uit die tijd zijn een toonbeeld van stabiliteit. Tot midden jaren zestig. Dan neemt dat areaal hya- cinten onder glas toe. In die periode gaan broeiers kijken of er ook andere manieren zijn om hyacinten te broeien. Onderzoe- kers gaan aan de slag met allerlei plastic potjes om hyacinten op te broeien. En broeiers zetten vanaf midden jaren zestig de eerste stappen met dit nieuwe product. De consument moet er erg aan wennen: zo’n potje met alleen maar een bol met

groene spruit. Onbekend maakt onbe- mind. Daarnaast is er nog een ander aspect dat de hyacintensector min of meer dwingt deze weg in te slaan: er is een flink overschot aan hyacintenbollen. En dus komt er een groot project dat door het Productschap voor Siergewassen wordt gefinancierd. Met een bijdrage van 185.000 gulden van het PVS en nog eens 60.000 gulden van de overheid kan de sector groots uitpakken. In totaal worden 700.000 spruithyacinten gebroeid op een speciaal voor dit project ontwikkeld potje. De bol moet hierin van onderaf op zijn kop worden gedaan, waarna er potgrond wordt bijgedaan. Een vierkante, verhoogde bodem sluit het potje af. Een uitgebreide reclamecampagne moet ervoor zorgen dat de consument begrijpt wat hij met dit product kan. De spruithyacinten worden bij diverse grote winkelketens verkocht, zoals Albert Heijn, Vroom & Dreesmann en De Gruyter. Het publiek reageert enthousiast. De zen- ding die voor Kerstmis in de winkels staat, is snel uitverkocht. Het deel dat in januari in de schappen komt, gaat wat minder snel weg. ZESTIG BEDRIJVEN De resultaten zijn in ieder geval zodanig dat de hyacintensector hier verder mee wil. Er komen plannen voor samenwer- king. Voorjaar 1969 wordt de spruit- hyacintencoöperatie opgericht en de belangstelling is groot: ruim tweehonderd ondernemers komen naar een bijeen- komst in Treslong, Hillegom. Elk lid dient 1.500 gulden in te leggen. December 1969 blijkt dat er zestig bedrijven daadwerkelijk meedoen met de coöperatie. Zij broeien samen bijna een half miljoen hyacinten af. De leveranciers krijgen een gegarandeerde prijs per bol en de verkoopprijs is even- eens vastgesteld. Op dat moment blijkt dat er eigenlijk maar weinig sortiment geschikt is voor gebruik als spruithyacint. ‘Anna Marie’, ‘Pink Pearl’, ‘Jan Bos’ en

31 januari 2019 ‘Ostara’. Veel meer keuze is er niet. Toch is dit het begin van een nieuwe loot aan de bloembollensector. De coöperatie houdt niet heel lang stand. Na december 1969 is er in de vakbladen niets meer over dit initiatief te vinden. De markt is aange- boord, de consument weet ervan en vijftig jaar later zijn er hyacinten te koop vanaf begin november tot Moederdag.

Ooit belicht vanuit drie invalshoeken de brede geschiedenis van de bloem- bollensector: • Wat gebeurde er 25, 50, 75 of 100 jaar geleden? • Een bijzonder boek uit de KAVB- bibliotheek. • Een uitvinding die de sector sterk heeft beïnvloed.

15

31 januari 2019

“Alleen gaat sneller, maar samen kom je verder.” Daar ging het vooral over tijdens de Dag van de Tulp, 18 januari 2019 in Zwaagdijk. De KAVB-productgroep Tulp, BKD, KAVB en Glastuinbouw Nederland werken allemaal samen, meestal met ondernemers. Inspiratie genoeg om hier vooral mee door te gaan. Dag van de Tulp: Samen verder komen

Tekst: Arie Dwarswaard| Fotografie: René Faas

M isschien klinkt het tegenstrijdig: het verplichte Productschap Tuinbouw (PT) werd afgeschaft en dat heeft ondernemers meer dan in het verle- den bewogen om met elkaar samen te werken. Immers, achteroverleunen is er niet meer bij. Er is geen PT meer dat het regelt. Wie wat wil, zal zelf in beweging moe- ten komen. Waartoe dat zoal kan leiden, werd al direct aan het begin van de Dag van de Tulp duidelijk. Sem Broersen van Proeftuin Zwaagdijk gaf een korte uitleg over het nieu- we project De Groene Tulp, waarin de KAVB-productgroep Tulp, iBulb, CNB Teeltadvies, NLG, Rabobank en Topsector Tuinbouw en Uitgangsmateriaal met elkaar samenwerken. En waaraan werken ze dan samen? Aan een vierjarig project, waarvan Proeftuin Zwaagdijk de uitvoerende instantie is en dat tot doel heeft om met minder chemische middelen te werken aan een toekomstbestendige tulpenteelt. Ingezet wordt op bodembeheersing, bolbehandeling en gewasbehan- deling. Met een druk op de knop onthulde Hans Wessels, voorzitter van de KAVB-productgroep Tulp, het logo van dit nieuwe project.

16

31 januari 2019

RASAFSTAND In zijn rol als voorzitter blikte Wessels terug op zaken die door het bestuur van de productgroep waren besproken. Daaronder een onderzoek naar rasafstand tussen tulpen- cultivars die visueel sterk op elkaar lijken. Hierbij werkte de KAVB samen met NAKTuinbouw. “Dit onderzoek is zeer serieus gedaan”, aldus Wessels. “Door te werken met pro- tocollen is hier meer helderheid verkregen.” Op het gebied van stengelaaltjes werkt Wessels als ondernemer samen met nog vijf telers die met steun van de provincie Noord-Holland meerjarig onderzoek doen naar een methode waarbij inun- datie en het inbrengen van organisch materiaal in de bodem met elkaar worden gecombineerd. Maar niet alles lukt, zo stelde Wessels vast. Onder het motto ‘Hier staat een boze boer’ hield hij de aanwezigen voor hoe moeilijk het ondernemerschap soms is voor een bloembol- lenteler. Middelen die verdwijnen op basis van emotie in plaats van de feiten, discussies over klimaatverandering waarbij cijfers te pas en te onpas worden gebruikt en een overheid die op verschillende fronten het ondernemerskli- maat er niet plezieriger op maakt. DERDE LAND Onder de titel ‘Samen werken aan samenwerking’ ‘zette directeur Bert Pinxterhuis van de BKD uiteen welke ontwik- kelingen de keuringsdienst zoal doormaakt en wat die bete- kenen voor de ondernemer. “We hopen in 2022 een nieuwe keuringssystematiek klaar te hebben. Vooralsnog zien we twee opties: werken met een exportklasse zoals we die nu ook hebben of overgaan op partijcertificering.” Een mooi perspectief, maar de benodigde digitalisering is nog ver weg, aldus Pinxterhuis. “Het versturen van leveringsberichten was afgelopen zomer een groot vraagteken. Het gaat vaak goed, maar vaak ook niet. Digitaal moet het echt sneller en makkelijker. Alleen op die manier kunnen we met een volle- dig waterdicht tracking and tracing-systeem aan de slag.” In alle rumoer rond het op handen zijnde vertrek van Groot-Brittannië uit de Europese Unie, maakte Pinxterhuis duidelijk wat dit voor de ondernemer gaat inhouden. “Het Verenigd Koninkrijk wordt een derde land. U krijgt met een douane te maken en de BKD zal uw producten voor export moeten gaan certificeren. Ten slotte kon de BKD-directeur melden dat het areaal stengelaaltjes met 20 ha afgekeurd erg laag was in 2018. Hij schrijft dit toe aan de toelating van een nieuw middel dat in het ontsmettingsbad mag worden gebruikt tegen stengelaaltjes. ACTIEPLAN BROEIERIJ Vanuit de KAVB maakte Prisca Kleijn duidelijk dat samen- werking er in ieder geval toe heeft geleid dat er een project komt rond Big Data. Hiervoor werd twee jaar geleden tijdens de Vaktentoonstelling in Zwaagdijk de basis gelegd door de presentatie van Frans Feldberg van de Vrije Universiteit. In- middels zijn enkele tientallen bedrijven binnen en buiten de sector betrokken bij dit project. Ook komt er een Actieplan Broeierij Tulp, waarbij de KAVB van ondernemers wil weten op welke manier zij naar de toekomst van hun sector kijken. Ten slotte heeft de KAVB eind 2018 een belangrijke stap kunnen zetten op weg naar een zogenoemde Verbindend Verklaring. Een ledenpeiling bij alle kringvergaderingen en via een digitale enquête maakte duidelijk dat ruim 80% van het areaal voor gezamenlijk onderzoek is waaraan iedereen

Bert Pinxterhuis: “We hopen in 2022 een nieuwe keuringssystematiek te hebben.”

Sjaak van der Tak: “Als er geld overblijft dan gaat dat terug naar de kwekers.”

meebetaalt. “We gaan dit jaar met deze uitkomst aan de slag en hopen medio 2020 hiermee te kunnen starten.” ECHT NODIG Zusterorganisatie Glastuinbouw Nederland, voorheen LTO Glaskracht, is in dat proces van Verbindend Verklaren al een stap verder. Ook hier heeft een ruime meerderheid van de leden zich uitgesproken voor het inzamelen van geld voor onderzoek, waarbij iedereen meebetaalt. Voorzitter Sjaak van der Tak: “Op 1 december 2018 was de zaak rond. We kunnen drie miljoen euro zelf ophalen en het ministerie van LNV legt daar datzelfde bedrag bij. Als er geld overblijft, dan gaat terug naar de ondernemers. Hier hebben de onderne- mers over beslist. Zij kiezen zelf de onderzoeksprogramma’s. Dit heb je echt nodig om voorop te blijven lopen.”

31 januari 2019 Beste broeibak 1e prijs: ‘Surrender’, Gebr. Boon, Hem 2e prijs: ‘Rapid Ice’, Gebr. Boon, Hem 3e prijs: ‘Deejay Parrot’, J.A. Borst Bloembollen, Obdam Uitslagen Speciale Tulpenkeuring Tijdens de Dag van de Tulp organiseerde de KAVB een Speciale Tulpenkeuring op Proeftuin Zwaagdijk. De uitslag was als volgt: Beste snijtulp op pot: 1e prijs: ‘Crossover’, J.A. Borst Bloembollen, Obdam 2e prijs: ‘Red Stone’, J.W. Reus Bloembollen, De Goorn 3e prijs: ‘Jamala’, Marax Tulips, Venhuizen Eervolle vermelding: ‘Crown of Dynasty’ mutanten, J.A. Borst Bloembollen, Obdam

17

31 januari 2019

   

 Trekkers te koop gevraagd Voor export alle types • Massey Ferguson • Landini • John Deere • Ford • Same • Fiat • Universal / UTB • Zetor

Schade, roest of mankementen geen bezwaar. U kunt alles aanbieden!

H&G Exporttractors Abbestederweg 30 B 1759 NB Callantsoog T 06 10922015 T 06 53672173 www.exporttractors.nl

greenity-agropartners 190110.indd 1

10-01-19 13:54

• SPOELT PLANTEN, BOLLEN, ROZEN EN FRUIT ONDERSTAMMEN LEEG FUST E.D. SCHOON VOOR EXPORT EN KWEKERIJ ZODAT ZE GEMAKKELIJKER TE VERWERKEN ZIJN. •“KOOKT” DE MEEST UITEENLOPENDE SOORTEN PLANTGOED, ZODAT AALTJES GEEN KANS HEBBEN. VOOR EXPORT BEHANDELEN WIJ VOLGENS DE RICHTLIJNEN VAN DE BKD INCLUSIEF EEN BEHANDELINGSCERTIFICAAT. H&G Exporttractors Abbestederweg 30 B T 06 10922015 T 06 53672173 www.exporttractors.nl

1759 NB Callantsoo

telefoon: 0252-222580 email: info@helmus.nl

www.helmus.nl

koelinstallaties

T E C H &M E C H

Inde rubriek Tech&Mech is er aandacht voor zowel nieuwe als vernieuwende producten uit de sector. Een plek waar techniek en mechanisatie structureel aandacht krijgen.

Meer gemak, verbeterd proces

T-star Synchro Unit Havatec www.havatec.nl Prijs: 14.500 euro, exclusief de aan- passing aan de ontboller

is gevestigd in Andijk. Het bedrijf was vanaf het begin betrokken bij de ontwikkeling van de Synchro Unit. “Wij broeien zo’n vier mil- joen tulpen per seizoen, dus er gaat hier heel wat door onze handen”, vertelt eigenaar Kees Tensen. “Wij werkten al met de Quality Buncher van Havatec en dat beviel ons uitste- kend. In combinatie met de Synchro Unit zijn we er nog verder op voor- uit gegaan.” 13.000 STELEN “De machine legt de tulpen mooi op afstand uit elkaar. Hij telt beter, ook bij hoge snelheid, en we kunnen daardoor meer stelen verwerken. Per dag gaat het om zo’n 12.000 tot 13.000 stelen. Met deze opstelling besparen we bovendien op man- kracht, we hebben er een medewer- ker minder bij nodig. Het gaat echt prachtig.”

goed in de Quality Buncher terecht- komen.” MINDER ARBEID Deze werkwijze biedt verschillende voordelen. “Omdat de bloemen al op de juiste afstand van elkaar lig- gen, hoef je minder correctiewerk te doen en dat scheelt arbeid. Met deze machine kun je makkelijker hogere snelheden halen zonder de inzet van extra personeel . Doordat de bloemen beter gedoseerd in de bosunit terechtkomen, verloopt het proces soepeler. De T-Star Synchro Unit maakt het werken makkelijker en betrouwbaarder.” Havatec levert de machine uit voor- raad. De levertijd is ongeveer een week. MEER VERWERKEN Tensen Kior is een gemengd bedrijf met groente en bloembollen dat

Tekst: Monique Ooms | Fotografie: PureBlue

Havatec brengt sinds kort de T-Star Synchro Unit op de markt. “Dit is onderdeel van de TulipStar, die stand alone is ontwikkeld”, vertelt directeur Mark Fikkers van Havatec. “Deze nieuwe machine komt tussen de Havatec-ontboller en de Quality Buncher in.” Fikkers laat zien hoe de machine werkt. “De bloemen komen uit de ontboller, de T-Star Synchro Unit legt de tulpen op de gewenste afstand, zodat ze precies

31 januari 2019

19

31 januari 2019

De lelies zijn de grond uit maar hebben nog niet allemaal een eindbestemming gevonden. Dat gaat waarschijnlijk ook niet meer gebeuren. De bollenverkoop was dit seizoen op zijn zachtst gezegd niet makkelijk. De leliesector zit duidelijk in een diep dal. De vraag is hoe (snel) klimmen we weer omhoog? Leliebollen te koop

T oen in 2017 drie Chinese bloembollenimporteurs in de provincie Yunnan werden opgepakt wegens verdenking van belastingfraude veroorzaakte dat problemen in de leliesector. Containers die onder- weg waren, konden soms een andere eindbestemming krij- gen, maar bollen die al in China waren, werden niet betaald of verkocht voor een minimale prijs. Dat heeft veel expor- teurs geld gekost. Deze gebeurtenis heeft nog steeds impact vandaag de dag. “Exporteurs hebben minder enthousiast ingekocht afgelopen jaar. De inkoop begon ook later”, vertelt adjunct-directeur André Hoogendijk van de KAVB. De reden mag duidelijk zijn. Minder geld en minder zekerheden spe- len een rol in deze voorzichtige inkoop. Daardoor komt de nasleep van deze gebeurtenis nu bij de kwekers terecht. “Het meeste is verkocht, maar er staan ook nog lelies onverkocht klaar. Vanwege deze vooruitzichten hebben sommige kwe- kers enkele percelen gefreesd. Ook zijn er kwekers gestopt met het telen van lelies. Dat doet niet iedereen vrijwillig.” Volgens Hoogendijk kent de leliesector meer hoge pieken en diepe dalen vergeleken met andere producten, zoals de hyacint of de tulp. “Dan kun je zeggen, dat is al twintig jaar zo bij de lelie. Maar hoe komt dat?” Door met verschil- lende kwekers, handelaren en veredelaars te praten heeft Hoogendijk een mogelijke oorzaak ontdekt. “Voor telers zijn er weinig mogelijkheden om zich te onderscheiden. Veel kwekers telen dezelfde cultivars voor dezelfde markt. En ook exporteurs verkopen dezelfde cultivars en onderschei-

Tekst: Lilian Braakman

Areaal Al jaren groeit het areaal lelies, wat zowel in de cijfers van de BKD als die van het CBS is te zien. In 2018 was er een kleine daling. De cijfers van de BKD en het CBS verschillen flink door een andere methodiek. De tendenzen zijn echter gelijk.

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

4.270

4.680

5.080

5.090

4.890

5.220

5.840

6.070 4.280

6.430 4.512

6.420 4.445

Cijfers CBS Cijfers BKD

20

31 januari 2019

Page 1 Page 2 Page 3 Page 4 Page 5 Page 6 Page 7 Page 8 Page 9 Page 10 Page 11 Page 12 Page 13 Page 14 Page 15 Page 16 Page 17 Page 18 Page 19 Page 20 Page 21 Page 22 Page 23 Page 24 Page 25 Page 26 Page 27 Page 28 Page 29 Page 30 Page 31 Page 32 Page 33 Page 34 Page 35 Page 36 Page 37 Page 38 Page 39 Page 40 Page 41 Page 42 Page 43 Page 44 Page 45 Page 46 Page 47 Page 48 Page 49 Page 50 Page 51 Page 52 Page 53 Page 54 Page 55 Page 56 Page 57 Page 58 Page 59 Page 60 Page 61 Page 62 Page 63 Page 64 Page 65 Page 66 Page 67 Page 68

Made with FlippingBook Annual report