Greenity3

to produce’ belangrijk om op die manier met de natuur te werken.” Is natuur-inclusieve landbouw rendabel? “Het brengt minder op. Zo is het in elk geval op korte ter- mijn. Op de lange termijn spelen er meer factoren mee. Want beter bodembeheer kan op termijn voordelen ople- veren. Bij kortlopende pacht kun je je afvragen of de grond wordt uitgeput. Je zou eigenlijk afspraken moeten maken hoe je met zijn allen zorg kunt dragen voor een gezonde bodem. En je kunt je afvragen of de werkelijke kosten van vervuiling aan het oppervlaktewater eigenlijk niet mee moe- ten worden gerekend in de prijs. Er loopt een studie naar het verdienmodel van natuur-inclu- sieve landbouw. Daarbij wordt in kaart gebracht wat de kos- ten en baten zijn. De vraag zal vervolgens zijn ‘hoe kunnen we de landbouw zo inrichten, zodat de natuur-inclusieve boer een goede boterham kan verdienen?” Ligt daar ook een taak voor de maatschappij? “Dat denk ik wel. Consumenten kunnen ook anders consu- meren door andere producten te kopen. Het gaat om een transitie. Daarbij moet je je pijlen richten op alle spelers in de keten. Ook de supermarkten en de retail hebben een ver- antwoordelijkheid. Het is onterecht dat altijd maar naar de land- en tuinbouw wordt gewezen. Maar burgers zijn andere mensen dan consumenten. De natuur-inclusieve landbouw moet het niet hebben van de ‘bewuste consument’, want dat is maar een klein percentage van de bevolking. Het zal mainstream moeten worden. Het moet een logische keuze worden om producten te kiezen die natuur-inclusief geproduceerd zijn.” Wat kan de politiek hierin betekenen, bijvoorbeeld door iets af te dwingen met wet- en regelgeving? “Ik zou willen dat de politiek de lange termijn voor ogen gaat houden. Veel boeren werken op een familiebedrijf dat misschien wel zeven generaties oud is. Ze zouden ook zeven generaties vooruit moeten kijken hoe ze met het land en het landschap omgaan. Daar zou de politiek oog voor moeten hebben.” Hoe is deze boodschap ontvangen in agrarische kringen? “Men wil er mee aan slag. Ik ben verrast hoe goed het is geland. Het slaat meer aan dan ik had gedacht. Het raakt kennelijk iets. We hebben allemaal baat bij dit gemeenschap- pelijke doel. Ik begrijp tegelijkertijd de reactie ‘wat hebben ze nu weer bedacht’.” Wat is nodig om de agrarische sector hiermee aan de slag te laten gaan? “Dat kan op twee manieren: bottom-up en top-down. Bot- tom-up kan door alle initiatieven uit de sector te steunen, kennisuitwisseling te stimuleren en mensen met elkaar in contact te brengen. Top-down kan door de keten en het beleid zo in te richten dat ook de boeren die niet bij de bot- tom-up-beweging horen toch die kant op gaan. Boeren die er al mee aan de slag zijn, zijn de koplopers. Het is zaak het ‘peloton’ groener te krijgen. Natuur-inclusieve landbouw is bedoeld om deze groep mee te krijgen. Dat gaat beter door te kijken naar de ecologie en biodiversiteit.” Is herstel van de biodiversiteit mogelijk? “Ja, dat is mogelijk. Zo optimistisch ben ik. Als de juiste condities aanwezig zijn, kan een populatie die bijna is ver- dwenen, weer opveren. Het zijn eerst de insectenpopulaties die zich herstellen, daarna vogels en zoogdieren. Het kan snel gaan. Dat hebben we gezien bij de grauwe kiekendief en de hamster.”

A NN E VA N D OO R N Projectleider/onderzoeker Wageningen UR

7 december 2017 voor de veerkracht is diversiteit. Kruidenrijke graslan- den blijken bijvoorbeeld beter bestand tegen droogte dan graslanden met één soort gras. Het werkt ook de andere kant op. Een goede bodemstructuur is in staat water af te voeren. Als de bodem is verdicht, blijft het water erop staan. De diversiteit in geteelde gewassen betekent ook risicosprei- ding voor de boer. Als je ziet dat het ene gewas verdroogt, kan het andere nog wel goed gaan.” Wanneer is sprake van herstel? “Het is lastig te zeggen wanneer het echt goed gaat. Je kunt stellen dat het goed gaat als er 40.000 broedparen van de grutto zijn met een goede ruimtelijke spreiding, maar daar- bij spelen meer factoren mee. Het is heel lastig om dat con- creet in cijfers uit te drukken.” Wat zijn de alternatieven, als die er zijn? “Er zijn mensen die geloven in technologische oplossingen. Er zijn ook mensen die vinden dat natuur en landbouw strikt gescheiden moeten zijn. Ik geloof daar niet in. Volgens mij is er geen alternatief. Klimaatverandering komt op ons af en met die klimaatverandering worden systemen op de proef gesteld door extreme neerslag of droogte. We hebben veerkracht nodig om er tegen te kunnen. Een voorwaarde

19

7 december 2017

Made with FlippingBook - Online Brochure Maker