Greenity3

OO I T

De gaasbak is nog steeds een begrip in de bloembollensector. Maar wanneer stapten ondernemers over op dit o zo handige fust? Een zoektocht met de nodige vraagtekens. Uit de oude gaasbak E lke paar weken wisselt er via de online materialenhan- del van CNB en Hobaho wel een partij gaasbakken van eigenaar. Kistenfabriek M. Bakker & Zonen biedt het product nog steeds aan. En dat terwijl de kuubkist op dit moment het meest gebruikte fust is in de sector. Wanneer kwam de gaasbak op de markt? Dat is lastig aan te geven. Op het internet circuleert het jaartal 1924, maar in alle vakbladen en kranten die ik heb na kunnen kijken, kom ik geen berichten en advertenties uit dat jaar tegen over de gaasbak. De eerste advertenties stammen uit april en mei 1927 en zijn van Jac. van Zelst uit Lisse. Een jaar later zijn het de in 1925 opgerichte Lissesche Kistenfabriek, de Texe- laar Jb. Drijver en timmerfabriek Northgo uit Noordwijk die het artikel ook aanbieden. Begin jaren dertig verschijnen er al advertenties waarbij gebruikte partijen gaasbakken te koop worden gevraagd of aangeboden. Zoals eentje in het Nieuwsblad van het Noorden van een kweker uit Spijk, die ze aanbiedt als ‘gaasbakken voor tulpen’. En daar is de gaas- bak aanvankelijk ook voor ontwikkeld, zo blijkt uit de adver- tentie van de Lissesche Kistenfabriek uit 1928. LUCHTCIRCULATIE Een eerste beschrijving van de gaasbak is te vinden in het boek Bloembollenteelt van Van Stijgeren en Boschman uit 1935. De maat van de gaasbak is 75 x 50 x 7,5, terwijl de pootjes die boven de bak uitsteken ook 7,5 cm zijn. Niets veranderd in al die jaren. De voordelen zijn helder. “De gaas- bodems bevorderen de luchtcirculatie. Doordat de bakken op elkaar gestapeld kunnen worden, nemen ze weinig plaats Tekst: Arie Dwarswaard | Fotografie: René Faas

Bijschrift

in.” Nadeel vinden de auteurs dat bollen minder gemakke- lijk zijn te controleren op ziek en zeer. Op de stelling gaat dat gemakkelijker. Het is diezelfde stelling die waarschijnlijk de belangrijkste vertrager is in de introductie van de gaasbak. Stellingen zitten in schuren en schuren bouw je voor een lange tijd. Pas bij nieuwbouw kun je gaan nadenken over ander fust. De crisis en de Tweede Wereldoorlog zijn factoren die de nieuw- bouw niet stimuleren wegens gebrek aan geld. Maar ook in 1950 is er nog weerstand. Leraar P.J. Krabben- dam schrijft in het lesboek Bloembollenteelt, algemeen gedeelte: “Tenslotte vermelden we nog, dat men hier en daar geheel van het stellingsysteem is afgestapt. Men maakt gebruik van pootjesbakken met gaasbodem. Deze laten zich gemakkelijk stapelen en verplaatsen. Dit is evenwel niet in alle bedrijfstypen uit te voeren.” In de jaren vijftig voltrekt zich de revolutie van de mecha- nisatie. Er is nieuw elan, nieuwe schuren verrijzen en het aantal medewerkers daalt snel. Toch merken de schrijvers van het boek Naar nieuwe werkmethoden in het bloembol- lenbedrijf uit 1959 het volgende op: “Hoewel de gaasbak vele voordelen geeft boven de mand, is ook de gaasbak nog niet ideaal. De gaasbak uit de ‘Zuid’ is zeker voor vrouwen en meisjes net iets te groot om gemakkelijk hanteerbaar te zijn.” Uit oogpunt van tilarbeid een verklaarbaar standpunt. Toch zet de populariteit van de gaasbak door. Met het ver- dwijnen van de stellingen in de jaren vijftig krijgt de gaasbak alle ruimte. Zeker in combinatie met de onderzetter en het steekwagentje is het een ideaal fust om snel veel bloembol- len te verrijden en in de cel neer te zetten. Als in de jaren zeventig de kuubkist komt opzetten lijkt de gaasbak zijn langste tijd te hebben gehad. Maar dat is schijn. Met name in de hyacintenteelt grijpen ondernemers op enig moment toch weer terug op de gaasbak, juist vanwege de zo gewenste luchtcirculatie.

Ooit belicht vanuit drie invalshoeken de brede geschiedenis van de bloem- bollensector: • Wat gebeurde er 25, 50, 75 of 100 jaar geleden? • Een bijzonder boek uit de KAVB- bibliotheek. • Een uitvinding die de sector sterk heeft beïnvloed.

7 december 2017

33

7 december 2017

Made with FlippingBook - Online Brochure Maker