Greenity29

6 december 2018

Waarde toevoegen

22 Bijna unaniem achter plan tulpenpromotie 48 Oogst 2018: gevolgen hete zomer merkbaar 12 Certificeren bollen nu noodzakelijk

36 Kijken bij Roma nova



• SPOELT VRUCHTBOMEN, ONDERSTAMMEN, PLANTEN, BOLLEN, LEEG FUST E.D. SCHOON VOOR EXPORT EN KWEKERIJ, ZODAT ZE GEMAKKELIJKER TE VERWERKEN ZIJN. •“KOOKT” DE MEEST UITEENLOPENDE SOORTEN PLANTGOED, ZODAT AALTJES GEEN KANS HEBBEN. VOOR EXPORT BEHANDELEN WIJ VOLGENS DE RICHTLIJNEN VAN DE BKD INCLUSIEF EEN BEHANDELINGSCERTIFICAAT.

telefoon: 0252-222580 email: info@helmus.nl

www.helmus.nl

bbv-wijnker 140620.indd 1

20-06-14 11:54

I NHO U D

16 Lelieproeven Innoventis Innoventis heeft de proefvelden met lelies ge- rooid. Een voorschot op de eerste resultaten.

8 In gesprek Henk Gude zwaait af bij WUR. Een ge- sprek met een onderzoeksgigant.

48 Oogst De meeste calla’s, gladio- len, dahlia’s, lelie en vaste planten zijn geoogst. Hoe ziet het eruit?

In dit nummer 12  Certificering geen kwestie van kiezen meer 15  KAVB: toppositie houden met Verbindend Verklaring 16  Innoventis bereidt zich voor op open dag 20  Eindejaarstips van Flynth 22  Handen op elkaar voor vijf jaar tulpenpromotie 26 Hoge tripsdruk in hyacint 36  ‘Meeste handel zit niet in smaakvolle spullen’ 48  Oogstbeeld calla, gladiool, dahlia, vaste planten, lelie 56  De boodschap van het groene dak

Vaste rubrieken 6  In de media 8  In gesprek Henk Gude 11  Column Emiel van Tongerlo 19  Tech&Mech Zandscheider 25  5 minuten Jeroen van Dillewijn 28  KAVB 33  Ooit 34  Vakvenster

Op de cover 36 Handelskwekerij Roma nova in Voorhout is gespecialiseerd in bollen-op-pot met toegevoegde waarde. Vanaf augustus ko- men de bollen op het bedrijf, de laatste potten gaan in april naar de klanten. Er gaat niets naar de veiling. Toegevoegde waarde hoort niet voor de klok, vinden de ondernemers Brenda en Erik Willemse.

Bollensurprise in de berm

39  Boekrecensie 41  CNB 58  Hobaho 60  Vaste planten Baptisia australis 61  Teeltverbetering 62  Teeltadvies 66 Gadgets

6 december 2018

3

6 december 2018

www.necap.nl - info@necap.nl - Wieringerwerf - 0227-603353

Bloembollen blijven in topconditie in de folies van Europak Superclear Composteerbaar

Betrouwbaar in techniek

HDPE LDPE Net folie

Papier/PE Papier/PP micro of macro geperforeerd

Betrouwbaar in techniek › Elektra › Koeling › Klimaat › Water

Galglaan 11, 2311 ND Rijnsburg T 071 402 26 21 eval@eval.nl www.eval.nl

0252 419027

info@europak.nl

VOO RWOO R D

Kennis van nu Hans van der Lee — Hoofdredacteur h.v.d.lee@greenity.nl

‘Certificering wordt niet betaald door de afnemers’, was lang een begrijpelijk excuus voor bollenkwekers om het product niet te laten certificeren. Tijden veranderen, blijkt uit het verhaal met exporteurs in dit nummer. Met de kennis van nu is certifi- cering hoog nodig, betogen zij. Het is eigenlijk al bijna te laat. Ook op andere terreinen is verandering zichtbaar. Op het dak bijvoorbeeld. Wat beplanting betreft was het vooral het domein van Sedum en andere plantjes die weinig onderhoud vragen, maar met de kennis van nu kan ook de bloembol het dak op. De tijd is rijp, is verderop te lezen. In deze Greenity is verder het nodige over de oogst van dit sei- zoen te vinden, van alles te zien om rond de feestdagen bij een bloembol te stoppen en te leren over de tripsschadeverwach- ting voor de komende maanden. Kortom, de kennis van nu is nog wel wat aan te vullen. O ja, nog even dit. Vijftienhonderd stemmen op de stelling over formaline, meldde ik twee weken geleden op deze stek. Met die stelling was toch iets vreemds aan de hand. Omdat we toch verbaasd waren over het hoge aantal stemmen, hebben we eens uit laten zoeken ‘wie’ er meerdere keren op de stemknop heeft gedrukt. Vanaf één computer is maar liefst 84 keer aangegeven dat for- maline helemaal geen gepasseerd station is. Een ander heeft 41 keer aangegeven dat hij of zij het oneens was met de stelling. Nog veel opmerkelijker is dat er zelfs 343 keer vanaf één adres op ‘eens’ is gestemd. Na enig speurwerk bleek de stemmer, die dik tien uur aan het stemmen is geweest, in Bangladesh te wonen. Althans, daar hoort het IP-nummer van de computer waarmee is gestemd thuis. Nu weet ik niet wat de status van het ontsmettingsmiddel in Bangladesh is, wel is mij duidelijk dat het geen reden is om op de Greenity-stelling te stemmen. Stemmen kun je kopen, dat is in het digitale tijdperk alleen maar makkelijker geworden. Je wordt erdoor op het verkeerde spoor gezet. Dat blijkt ook wel uit de reacties op de oproep, die twee weken geleden bij de stelling in het blad stond. Precies één teler heeft aangege- ven nadere tekst en uitleg te willen geven, terwijl de redactie vanwege het aantal stemmers meende dat het onderwerp vast enorm leeft in de sector. Dat lijkt ons met de kennis van nu een storm in een glas water.

C O L O F ON

6 december 2018 Greenity is een voortzetting van het tijdschrift BloembollenVisie (2003-2017). BloembollenVisie ontstond uit een samenvoeging vanMarktVisie (CNB) en Bloembollencultuur (KAVB). De redactie werkt op basis van een redactiestatuut. Aan alle artikelen en rubrieken wordt de meest mogelijke zorg besteed. Uitgevers, redactie en medewerkers aanvaarden echter geen enkele aansprakelijkheid voor mogelijke gevolgen die direct en/of indirect kunnen voortvloeien uit de inhoud van artikelen en/of advertenties. De redactie houdt zich het recht voor om ingezonden brieven en mededelingen niet te plaatsen dan wel te wijzigen of in te korten. Overname van artikelen, berichten of fotografie is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van de redactie. REDACTIE Hans van der Lee (hoofdredacteur), Lilian Braakman, Arie Dwarswaard, Ellis Langen en Monique Ooms (vakredacteuren), André Leegwater (eind- en webredacteur) FOTOGRAFIE René Faas VORMGEVING Filie Nicola en Lianne van ’t Ende WEBSITE www.greenity.nl CONTACT Postbus 31 | 2160 AA Lisse | tel. 0252-431 431 | info@greenity.nl ADMINISTRATIE tel. 0252-431 200 | naw@cnb.nl REDACTIEADRES Heereweg 347 | 2161 CA Lisse ABONNEMENTEN Nederland € 265,– (excl. btw) per jaar, Europa € 285,– (excl. btw) per jaar, buiten Europa € 315,– (excl. btw) per jaar ADVERTENTIES Bureau Van Vliet bv |Postbus 20 |2040AA Zandvoort |tel. 023-5714745 |zandvoort@bureauvanvliet.com UITGEVERS KAVB en CNB ISSN 2589-4099

5

6 december 2018

VA N D E R E D A C T I E

In de media L EE S HE T LAAT S T E N I EUWS OP WWW.GREEN I T Y. NL

Studenten bereiden bloemenshow voor

Eerlijk verhaal André Leegwater — Eindredacteur a.leegwater@greenity.nl

Als er één woord onderhevig is aan inflatie, dan is het wel ‘transparantie’. Nu gebeurt dat wel vaker met woorden die populair zijn in po- litieke kringen. Die verliezen hun oorspron- kelijke eenduidige betekenis en verworden tot een soort containerbegrippen die alles kunnen betekenen en tegelijkertijd niets. Onze sector kan er ook wat van. Zo vindt bijvoorbeeld de veiling dat haar tarieven transparant moeten zijn. Daar betekent het controleerbaar of toets- baar. Standsorganisaties willen transparant zijn in hun communicatie met de achterban, wat betekent dat ze begrijpelijk, duidelijk en helder hun boodschap willen overbrengen. Wie zich afficheert met transparantie wil la- ten zien dat hij niets te verbergen heeft en het eerlijke verhaal vertelt. Dat is dan wel steeds vaker het eerlijke verhaal vanuit het eigen perspectief, merken we als redactie als we medewerking vragen aan een artikel. ‘Dat moet je maar niet opschrijven’ of ‘het moet wel een positief verhaal worden’. Een selectie- ve waarheid dus en kennelijk is er heel wat te verbergen. Niets is louter positief. Achter een eeuwige glimlach gaat vaak veel leed schuil. Bedrijven en organisaties willen tegenwoordig over alles de regie houden en dat geldt ook voor publicaties in het vakblad. Tot de laatste komma wordt een artikel kapot gecontroleerd. Smeuïge citaten sneuvelen en onwelgevallige formuleringen worden ‘verbeterd’ in tenen- krommende propagandataal. Transparantie van gehamerd matglas. Als vakblad willen we graag artikelen maken die de sector vooruit helpen. Soms ontkomen we er niet aan daarbij gevoelige snaren te be- roeren. We kunnen het nu eenmaal niet ieder- een naar de zin maken. We proberen echter te allen tijde objectief te zijn en plegen daarvoor hoor en wederhoor. We hopen daarom dat we u de volgende keer weer mogen bellen en dat u ons vertelt hoe het echt zit. Met elkaar moe- ten we het eerlijke verhaal vertellen. Anders is de transparantie dood.

Groot, glitterrijk en goudkleurig zijn de kenmerken van de kunstwer- ken die twintig studenten van het Clusius College in Alkmaar voor- bereiden voor de Bloem- en Relatiedagen van CNB, begin januari. De studenten presenteerden maandag hun ontwerpen, die allemaal rond oude werktuigen en gereedschap voor de bloembollenverwerking zijn gemaakt. Die komen van Museum de Zwarte Tulp in Lisse. De studenten moesten aan de slag met het thema ‘feestelijk’ en met ‘100 jaar CNB’. “Het was heel spannend om die ontwerpen allemaal te zien”, zegt communicatiemedewerkster Maaike Pennings van CNB. “Het zijn ech- te kunstwerken, sommige zijn wel twee bij drie meter. Het wordt een hele toer om die weer bij elkaar te brengen in een show in Lisse.” Opmerkelijk vindt Pennings het ontwerp voor een ‘instagrammable’ kunst- werk: een bureau met daarop en omheen bolbloemen dat aan de voorkant mooi om te zien is en aan de andere kant is het een achtergrond voor een selfie. Ook apart was de zuilvormige creatie waarin gereedschap komt te hangen (foto). “Mooi, maar het moet ook veilig worden. We hebben dus even gesproken over stabiliteit.” De werken maken straks deel uit van de show, die op 8, 9 en 10 januari in Lisse bij CNB is te zien. De samenwerking met de studenten van de richting Bloem & Design van het Clusius College loopt al enkele jaren. De gedachte achter die samenwerking is bij de studenten interesse te wekken voor de bolbloemen.

6

6 december 2018

Kassa doet test met bloembollen

Zaterdag 24 november begon het tv-programma Kassa een bloembollentest. De re- dactie van Kassa kocht bij zeven aanbieders tulpen en narcissen en plantte deze in bakken (narcissen) en in de grond (tulpen). In het voorjaar komt Kassa met de re- sultaten naar buiten. Kassa kocht de tulpen bij zeven aanbieders: Intratuin, Baltus, Florex, Jub, Natural Bulbs, Action en Bakker.com. In de gekochte zakken met bollen zaten al wat fout- jes, constateerde de programmamaker. Zo zaten in de zakken tulpen van Intratuin, Baltus, Florex, Jub en in de biologische Natural Bulbs een tulpenbol met Fusarium. “Die bollen gaan niet meer groeien en bloeien”, zegt diagnostisch specialist Paul van Leeuwen van BQ Support. En op de zak van Natural Bulbs stond een drukfout: er zaten geen vijftig bollen in de zak zoals vermeld, maar vijftien. Bij de narcissen zaten er in de zakken van Jub, Baltus en Natural Bulbs een rotte narcisbol. UITSLAG TEST IN HET VOORJAAR BQ Support in Lisse voert de test uit voor Kassa. De narcissenbollen gaan in bakken met potgrond eerst een paar weken de koelcel in en daarna gaan ze overwinteren in een koude kas. De tulpenbollen worden op een perceel buiten geplant. Het tv-pro- gramma komt in het voorjaar met de resultaten van de test. Controleur Monique van Grieken van BQ Support zegt in de uitzending: “De kwaliteit voorafgaand aan de test zag er allemaal prima uit.” Op de site van Kassa is te zien welke tulpen en narcissen zijn gekocht, hoeveel er in een zakje zaten en wat ervoor werd betaald.

Agenda

Van den Bos en Beekenkamp testen afbreekbaar plastic

12 december Flower Science Congres 19 december Landelijke Pioenenbijeenkomst 20 december Kennis- en netwerkdag LTO-vakgroep Bomen

Van den Bos Flowerbulbs en Beekenkamp Verpakkingen werken er samen aan de hoeveelheid plastic verpakkingsafval te verminderen. De komende maanden doet de bollenexporteur een proef met biologisch afbreekbare plastic zakken. Jaarlijks verscheept Van den Bos ongeveer één miljoen kratten gevuld met lelie- bollen. De bollen worden in plastic zakken verpakt. Tijdens de verwerking van de oogst 2018 van het noordelijk halfrond zullen biologisch afbreekbare plastic zakken worden getest. De klanten van de exporteur ontvangen testkratten, die voor de herkenning groen gekleurd zijn. Gekeken wordt of de plastic zakken de bewaring doorstaan en bestand zijn tegen temperatuur- en RV-verschillen. In september verzamelt Van den Bos de zakken bij de afnemers en test in Nederland of de zakken helemaal afbreken en composteer- baar zijn. Eind 2019 worden de eerste resultaten van de proef verwacht.

en Vaste Planten 8 t/m 10 januari CNB Bloem- en relatiedagen 19 januari Nationale Tulpendag

► Kijk voor de volledige agenda op www.greenity.nl

Het is het oude liedje met de Floriade: vooraf is de organisatie vol vertrouwen dat het met de begroting wel snor zit, maar gaandeweg wordt duidelijk dat tóch weer miljoenen in het rood geschreven moeten worden. Is dat erg? Misschien niet. De Floriade bezorgt de Neder- landse tuinbouw zoveel goodwill en naamsbekendheid dat we die financiële strop best voor lief kunnen nemen. Stelling: Floriade hoeft niet kostendekkend te zijn

69 %

31 %

Nieuwe stelling Op www.greenity.nl kunt u reageren op de nieuwe stelling: ‘We moeten af van plastic verpakkingen’

6 december 2018



6 december 2018

I N G E S P R E K

6 december 2018

6 december 2018

8

6 december 2018

‘Deze tijd eigenlijk te interessant om met pensioen te gaan’

Als er één beeld niet klopt voor Henk Gude, dan is dat van de onderzoeker in de ivoren toren. De scheidend plantenfysioloog reisde bijvoorbeeld het hele land af om uit te leggen hoe de ethyleenblokker werkt. Het is maar één facet van een gedreven onderzoeker, die per 31 december 2018 stopt.

Henk Gude ONDERZOEKER BIJ WUR BLOEMBOLLEN

“Terugblikken is leuk, maar vooruitkijken interessanter.” Die uitspraak tekent onderzoeker dr. Henk Gude, die op 31 december 2018 zijn werk- zaamheden bij WUR Bloembollen beëindigt. Na 31 jaar gaat hij met ver- vroegd pensioen. In die periode passeerde een bijzonder breed scala aan onderwerpen de revue, zoals de suikermeting in lelie, het toepas- sen van een ethyleenblokker, gebruik van MAP-verpakking, somatische embryogenese in tulp, het Research Program in de Verenigde Staten en kunstlichtbroei van tulp. Sprekend over al deze onderwerpen laat Gude ook licht schijnen op collega’s die daarin van belang waren. Suc- ces heeft hier bijna altijd vele vaders en moeders, benadrukt hij. Eerder dit jaar begon Natalia Moreno Pachon als opvolger van Gude. “Ik ver- wacht veel van haar. Zij heeft heel andere, vernieuwende kennis op het gebied van kwaliteit, ziektegevoeligheid en ontwikkelingsonderzoek.”

Tekst: Arie Dwarswaard | Fotografie: René Faas

Wat trof u aan toen u in 1987 bij het toenmalige LBO begon? “Een wetenschappelijke cultuur, waar op de afdeling Plant- kwaliteit veel ruimte was voor fundamenteel onderzoek. Al snel werd Piet Boonekamp afdelingshoofd, die hier sterk op aanstuurde, maar tegelijkertijd altijd de nadruk legde op de vertaling naar de praktijk. De gewasspecialisten waren voor mij heel belangrijk vanwege hun kennis. Ik kwam niet uit de sector, maar wilde wel alles weten over al die gewassen.” Wat was uw eerste onderzoek en in welke sfeer vond het onderzoek toen plaats? “Mijn eerste onderzoek ging over het verschijnsel knopval bij Aziatische leliehybriden, dat in de winter optrad. Door het toepassen van assimilatiebelichting kon dit worden opgelost. Uit het belichtingsonderzoek door mijn voorgan- gers op het LBO zijn de SON-T-lampen voortgekomen, die in samenwerking met Philips zijn ontwikkeld. De sfeer waarin ik terecht kwam was er een van ruimte voor brainstorm en verdieping. Bij grote problemen zochten collega’s elkaar op. Resultaat telde zeker, maar het ging minder gejaagd. En in die tijd stond het LBO hoog aangeschreven in de wetenschap- pelijke wereld.” Waar raakte u in de jaren negentig zoal bij betrokken? “Het gangbare onderzoek werd vooral besproken met de ge- wasadviescommissies, waaraan we onze plannen voorlegden.

Daarin zaten veel ondernemers uit teelt en handel. Naast dit pure praktijkonderzoek kregen we al snel te maken met het Urgentieprogramma, waarbij Jan van Aartrijk een be- langrijke rol speelde. In die periode zijn er veel protocollen opgesteld voor de weefselkweek van de belangrijkste bol- gewassen, waaronder tulp. Later kwam het Meerjarenplan Gewasbescherming in beeld. Dat heeft onder meer geleid tot de eerste stap op weg naar snelle vermeerdering van tulp via somatische embryogenese, waar ik samen met Marga Dijkema aan heb gewerkt. En samen met Piet Boonekamp ontwikkelden we de eerste ideeën voor een eenrichtingsteelt van tulp.” Welke drie projecten van u hebben de sector echt vooruit geholpen? “In de eerste plaats is dat het ontwikkelen van een snelle methode om de kans op vorstschade bij lelies te bepalen. Dit begon als een project om het juiste rooitijdstip en het moment van rustbreking vast te stellen. Stagiaire Josina Ver- bruggen ging ermee aan de slag en ontdekte dat het sucrose- gehalte door de tijd heen veranderde. Dat betekende dat het suikergehalte dus gemeten moest worden en dat gebeurde al in de druiven- en meloenteelt met een brixmeter. Waar we begonnen met het rooitijdstip, bleek uiteindelijk dit de methode te zijn die goed kan voorspellen welke kans er is op vorstschade. Nu meet het hele lelievak de brixwaarde.

6 december 2018

9

6 december 2018

I N G E S P R E K

‘Zolang we buiten telen, kunnen we niet aan de eisen van exportlanden voldoen’

Als tweede noem ik de introductie van de ethyleenblokker 1-MCP. Dat is onderdeel van de rode draad in mijn weten- schappelijke carrière. Nog steeds krijg ik vragen over ethy- leen. Ik deed promotieonderzoek naar ethyleen en aardappel en kreeg telkens weer nieuwe projecten rond dit onderwerp, waaronder de ethyleenblokker. Lastig uit te leggen, zo bleek, en dus liet ik mijn zoon een filmpje maken om het aan telers uit te leggen. Door dit resultaat in samenhang met de ethy- leenanalyzer kan er ook flink op energie worden bespaard. Daar is Jeroen Wildschut mee verdergegaan, en dat heeft hij heel goed gedaan. De sector is erin geslaagd om flink op energie te besparen. Op een gedeelde derde plaats zou ik het onderzoek aan MAP-verpakking voor de export van bollen en vaste planten willen noemen, dat voor een betere kwaliteit van die produc- ten heeft gezorgd bij de uiteindelijke koper, de consument. Op diezelfde derde plaats staat al het onderzoek naar belich- tingsmogelijkheden, beginnend bij de lelie en eindigend bij de meerlagenteelt en led-verlichting.” Hoe raakte u betrokken bij het Research Program van Anthos? “Dat erfde ik van Piet Boonekamp. Hij vertrok naar Wage- ningen en ik werd voorgedragen om hem op te volgen. Dat vond ik een enorme eer. Toen ik in het Research Committee kwam, werd Bill Miller net de nieuwe onderzoeker. Hij heeft de afgelopen jaren ook op ethyleengebied heel goed werk gedaan door in beeld te brengen hoe de ethyleenproduc- tie per cultivar verschilt. Ik vind het heel bijzonder dat er vanuit Nederland al meer dan vijftig jaar onderzoek wordt gedaan in de Verenigde Staten. Datzelfde geldt voor het PSI-programma, waarmee je als exportland je afzet extra waarborgt.” Hoe hebt u de beëindiging van het collectief ervaren? “Als pijnlijk en moeilijk. Dit heeft tot een enorme afbraak geleid van onderzoek, kennis en ervaring. Twee jaar geleden namen we afscheid van de laatste zes collega’s die weg moes- ten. Ik realiseerde me op dat moment dat er toen voor 150 jaar ervaring wegging. Dat is een hard gelag, vooral voor de sector. En dat merken we nog dagelijks. Voor mij persoonlijk betekende het dat ik nog meer dan daarvoor actief geld uit de markt moest gaan halen. Dat past mij niet. Ik was meer geschikt voor het collectieve tijdperk.”

Hoe kijkt u naar de toekomst van de bloembollensector? “Het lijkt erop dat we naar een eenrichtingsysteem kunnen, in ieder geval voor lelie. Casper Slootweg is nog geen jaar be- zig en laat nu al opzienbarende resultaten zien. Een bol die in zeven maanden tijd van weefselkweek naar maat 16/18 groeit zonder middelen, dat biedt hoop. En wellicht lukt het met de nieuwe technieken bij tulp ook. Dan moet nog wel de eigenschap verklistering bij tulp worden uitgeschakeld. Daar moet je wat aan doen, maar met de kennis van Richard Immink en mijn opvolger Natalia Moreno Páchon moet dit ook gaan lukken. Zuur en ethyleen blijven vooralsnog lastig. Teler en expor- teur staan hier nog te veel lijnrecht tegenover elkaar. De eerste beweert schone bollen te hebben geleverd, de tweede zegt zure bollen te hebben ontvangen en allebei hebben ze gelijk. Hier zal een project als Bollenteelt 4.0 van het project Vitale Teelt 2030 met nieuwe visiontechnieken hopelijk een antwoord kunnen geven. Wat het telen zonder middelen betreft, dat lukt niet zolang we buiten blijven telen. En zolang we buiten telen, kunnen we ook niet voldoen aan de eisen van derde landen en van de consument. Telen zonder grond in beschermde ruimtes biedt hier een mogelijkheid voor die bollen die voor derde landen bestemd zijn. Ik denk dat ondernemers in de nabije toekomst nog beter moeten gaan nadenken over de markt waarvoor ze telen: Nederland, de Europese Unie of derde landen. Ik verwacht veel van precisielandbouw, detectietech- nieken, merkertechnologie en moderne veredeling. Eigenlijk is dit tijdsgewricht te interessant om met vervroegd pensi- oen te gaan.”

10

6 december 2018

C O L UMN

Focus

Emiel van Tongerlo — Verkoper Zabo Plant Emiel@zaboplant.nl

Na een lange werkdag plof je op de bank om ter ontspanning tv te kijken. Naast je licht plots je smartphone op en je ziet een app of e-mail met een kwestie waarbij uitstel geen optie is... In Nederland hebben we toch een cultuurtje om continu ‘aan’ te staan. Geen negen-tot-vijfmentaliteit. In Frankrijk mag een bepaalde groep werknemers volgens de wet zijn telefoon en computer na kantoortijd uitzetten en de volgende ochtend rustig ant- woorden als de officiële werkdag aanvangt. Een soort recht op onbereikbaarheid. In Japan is overwerken gemeengoed. Ze hebben er zelfs een term voor mensen die sterven door over- werk. Korter werken zou aantonen dat je zwak bent en het werk niet zou aankunnen. In ons land willen sommige partijen de maat- schappelijke discussie aanzwengelen om (werk) stress als beroepsziekte nummer één aan te pakken.Uitval van zieke werknemers kost werkgevers 2,5 miljard euro per jaar, aldus TNO. Moet onze overheid zich hiermee gaan bemoeien? En vervolgens ook handhaven? In Duitsland nemen bedrijven hierin het voor- touw. Geen overheidsbemoeienis! Hoor en we- derhoor en weer lekker samen aan de bak... Wat mij betreft is er altijd nog een soort van zelf oplossend vermogen, waarbij men zelf kan kiezen wat goed voelt of niet. In mijn functie binnen het internationale bollenspeelveld ont- kom ik er niet aan om ook na kantoortijden ‘aan’ te staan. Je moet er een beetje de sport van kunnen inzien: de inspanningen die je er extra instopt, komen er uiteindelijk ook weer uit. Mijn ideeën voor optimale productiviteit: allereerst een strakke agenda en goede plan- ning, prioriteiten stellen. Elimineer alles in je werkomgeving wat kan afleiden. O ja, en voor de kantoormensen onder ons: een frisse, dage- lijkse pauzewandeling. Even benen strekken en daarna weer met volledige focus klanten hel- pen die in barre tijden hun bolletjes proberen in te kopen.

6 december 2018

6 december 2018

6 december 2018

11

6 december 2018

‘Certificering geen kwestie van kiezen meer’ H et platform is vorig jaar opgericht door Anthos en de exporteurs. Inmiddels zijn gesprekken gevoerd met bollenkwekers die al gecertificeerde bollen leveren of dat willen doen. Komend jaar

De markt verlangt gecertificeerde bloembollen en daarom is het hoog tijd dat telers zorgen dat die kunnen leveren. Exporteurs signaleren nu een tekort. “Willen we bij de retail in het schap blijven, dan hebben we geen keus”, stelt voorzitter Henk Westerhof van handelsbrancheorganisatie Anthos. De exporteurs binnen het Platform Duurzame Handel Bloembollen en Vaste Planten steunen de kwekers.

volgen meer bijeenkomsten met kwekers. Wat de exporteurs betreft, is MPS-ABC de standaard, maar de retail verlangt eigenlijk nog een extra stap. Westerhof: “De winkelbedrijven eisen verantwoord geteelde bollen in het schap, want ze zitten niet te wachten op acties van organisaties als Green- peace. Als bollen onder druk van dit soort organisaties uit het schap verdwijnen, komt die ruimte mogelijk niet meer terug.” Eerder was het argument van exporteurs en kwekers om niet te certificeren altijd dat er te weinig vraag naar gecerti- ficeerde bollen was om de extra kosten en inspanningen te verantwoorden. Inmiddels is er bij de exporteurs wél vraag naar gecertificeerde bollen, maar het aanbod is volgens de exporteurs nog te klein om aan die vraag te kunnen voldoen. “In de praktijk was de eis van de retail ook nog niet zo hard en werd toch uitgeweken naar kwekers die iets goedkoper waren of er werd vastgesteld dat het aanbod er gewoon niet was. Dat verandert nu”, beschrijft Westerhof. “We hebben met de exporteurs ook afgesproken dat kwekers worden beloond voor hun inspanningen. De exporteurs die bij het platform zijn aangesloten, moeten niet kiezen voor kwekers met iets goedkopere, niet-gecertificeerde bollen.” OMSLAG KWEKERS NODIG Exporteurs drukken de bollenkwekers op het hart dat ze rap de omslag maken naar certificering. Het streven is dat iedere

Tekst: Ellis Langen en Hans van der Lee | Fotografie: René Faas

12

6 december 2018

MPS-ABC registratie

200 Aantal deelnemende bedrijven bollensector

Ca. 33% totaal areaal 8.200 hectare

Kwalificatie A/A+

140-150 bedrijven

Kwekerij B/C

50-60 bedrijven

Kwekerij + broeierij 60-70 bedrijven 130-140 bedrijven

PlanetProof (Milieukeur)

9 Aantal deelnemende bedrijven bollensector

Ca. 1,2% totaal areaal 300 hectare

Platform streeft certificering na

Kwekerij

Handelsbedrijf 7 2

Het Platform Duurzame Handel Bloembollen en Vaste Planten is opgezet om eenheid te krijgen in de route naar certificering, zodat niet iedere exporteur voor zich een route van certificering uitstippelt. Het platform verenigt 21 handelaren. Op de website van het platform, www.platformsustainabletrade. nl, staan de ambities en de deelnemende handelsbedrijven ver- meld, staan kwekers met certificaten en kunnen kwekers certifi- ceringsschema’s vergelijken.

(In de broeierij is 1 tulpenbedrijf gecertificeerd.)

6 december 2018

13

6 december 2018

kweker in 2024 minimaal meedoet met MPS-ABC, al is dat volgens exporteur Fred Moolenaar in Voorhout (ZH) eigenlijk te laat. “Er is nu al een tekort en bij onze klanten vraag ik of ze een paar jaar geduld willen hebben. Het moet eigenlijk over twee jaar opgelost zijn.” Moolenaar vreest dat grote retailbedrijven anders overstappen op andere producten. “We moeten onze rol niet overschatten. Nu kunnen kwekers nog kiezen en plannen. Over een paar jaar is het opgelegd door de retail.” De exporteurs menen dat de boodschap aankomt bij kwe- kers. Lennaert Kapiteijn van Kapiteyn Group in Breezand (NH) en Roland Duindam van Jansen’s Overseas in Noordwij- kerhout (ZH) zien de noodzaak. De exporteurs zijn net als Moolenaar lid van het platform Duurzame Handel Bloem- bollen en Vaste Planten. Bij elke afnemer groeit volgens de exporteurs de wens dat wat hij koopt, is gecertificeerd. “We proberen met het platform de kwekers te informeren, te enthousiasmeren en te verzoeken om zich als bedrijf te laten certificeren. Niks moet, alles mag, maar we luiden wel de noodklok. Voor beide partijen, kwekers en handel, is het wenselijk dat certificering snel wordt opgepakt om zo ruim- te in het schap veilig te stellen en alle afzetkanalen open te houden”, verwoordt Duindam de urgentie. De retail wil certificering terug in de keten leggen omdat ze te allen tijde wil voorkomen dat ze openlijk aan de schand- paal wordt genageld. Kapiteijn vult aan: “De retail legt graag alle aansprakelijkheid die ze loopt terug bij haar leveran- ciers, zoals bij ons exporteurs. Op onze beurt gaan we dan naar de kwekers.” Duindam: “Als handel weten we wel dat bollenkwekers maatschappelijk verantwoord kweken en vol- gens de Nederlandse wetgeving, maar het is goed wanneer een derde partij dat borgt en controleert.” Voor certificering heeft het handelsplatform de MPS-ABC-re- gistratie als startpunt gekozen. Wie voldoet aan MPS-ABC, kan nog een stapje verder gaan. Dat zijn bij MPS de be- drijfscertificaten MPS-GAP en MPS Socially Qualified of de transparantietool MPS-ProductProof. Nog een stap verder is het productcertificaat ‘On the way to Planet Proof’ van Milieukeur, dat vooral het middelengebruik beperkt. Het is volgens de handelaren zeker een optie als bepaalde afnemers dit noodzakelijk vinden. Wanneer bollenbedrijven certifice- ren, laten ze de retail en consument volgens de exporteurs zien hoe serieus ze met hun vak bezig zijn. SNELLER CERTIFICEREN Eind mei stelde het platform in Hoorn honderd procent cer- tificering in 2024 tot doel. Inmiddels vinden de handelaren dat het veel sneller moet: 2019 is de nieuwe deadline. Kapi- teyn ervaart in zijn verkoop van verpakte bollen die grotere druk aan den lijve. Europese afnemers willen residuen van bepaalde middelen niet op het product hebben en hanteren daar ieder al een eigen zwarte lijst voor. “Ook hebben we begin oktober te horen gekregen dat onze afnemers per 1 juli 2019 al honderd procent gecertificeerde bollen verlan- gen. Met het huidige aanbod aan gecertificeerde bollen lukt dat niet.” Jansen’s Overseas heeft de certificaten MPS-ABC, MPS-GAP en MPS-Socially Qualified. “Vanuit MPS komt nu de eis erbij dat al het uitgangsmateriaal dat we gebruiken voor onze bollen-op-pot, binnenkort ook MPS-gecertificeerd moet zijn. Daar kan ik niet voor zorgen. Daar heb ik mijn leveran- ciers voor nodig.”

Milieukeur: ‘Belangstelling neemt toe’ Stichting Milieukeur (SMK) merkt reuring in de bollensector. Gezien de pri- vacy kan woordvoerder Wim Uljee niet aangeven welke bedrijven bezig zijn het certificaat On the way to PlanetProof (voorheen Milieukeur) te behalen. In lelie, tulp, fresia, narcis, iris, krokus en Liatris zijn al diverse bedrijven gecertificeerd. Uljee: “Ik verwacht dat we ergens volgend jaar zijn uitgegroeid naar vijftien bollenbedrijven die PlanetProof hebben.” Uljee ziet duidelijk meer belangstelling. De recente druk vanuit het Platform Duurzame Handel is daar een oorzaak van, maar die komt natuurlijk voort uit de ambities die de retail heeft gesteld op het gebied van duurzaamheid. “Eigenlijk alle supermarkten, behalve Albert Heijn, willen het agf-schap verduurzamen met biologische of PlanetProof-producten. Vrijwel allemaal willen ze dat in 2020 honderd procent van hun assortiment deze certifice- ring heeft. Voor hun sierteeltproducten hebben ze ook een ambitie, maar die doelstelling ligt lager. In 2020 willen supermarkten dat 50 procent van de bloemen en planten biologisch of PlanetProof is.” Bij SMK zijn inmiddels zes sierteeltbedrijven onder glas gecertificeerd met PlanetProof, waaronder een tulpenbroeier. Uljee merkt dat meer bloemen- en plantenkwekers het certificaat PlanetProof willen. “We verwachten zo’n effect ook bij kwekers van bijvoorbeeld snijtulpen.” Voor bloembollen heb- ben de supermarkten geen ambities neergelegd. Uljee: “Bloembollen zijn in supermarkten slechts een bijproduct en dat ook nog in een korte periode in het jaar. De tuincentra zijn voor de droogverkoop veel belangrijker. Echter, vanuit die hoek is het vrij stil wat betreft duurzaamheidsambities.”

MPS: ‘Bollensector pakt certificering op’

MPS merkt dat de animo voor MPS-certificering en de vraag naar informatie groeit, vooral bij kwekers die alleen bollen kweken. Ook studieclubs willen presentaties over de certificeringsmogelijkheden. Zo’n tien tot vijftien kwe- kers willen aan MPS-ABC beginnen en zo’n tien MPS-kwekers willen uitbreiden naar MPS-GAP. “De sector pakt het nu echt aardig op.” Binnen anderhalf jaar is naar schatting 10.000 ha MPS-gecertificeerd, maar Raymond Scheepens, commercieel manager bij MPS, waarschuwt dat het areaal daarna minder hard toeneemt. “Kleinere kwekers starten later met certificeren.” De MPS-medewerker hoopt dat kwekers op den duur ook de interne toege- voegde waarde van een certificaat inzien. “Certificeringsschema’s zorgen ervoor dat je binnen je bedrijf de puntjes op de i zet.” Bloemen- en potplan- tenkwekers maakten de opstap van MPS-ABC naar MPS-GAP en/of MPS-SQ certificering tien jaar terug al. Ook daar was MPS eerst een ‘moetje van de klant’. “Nu zien ze in dat hun bedrijfskwaliteit hoger is door certificering.”

14

6 december 2018

KAVB:

De Nederlandse bloembollensector heeft wereldwijd een toppositie. Telers en broeiers lopen echter steeds vaker tegen problemen aan waarvoor op dit moment geen oplossingen zijn. Onderzoek is nodig om dringende vragen te beantwoorden en kansen te benutten. Hiervoor ontbreekt nu echter het geld, zo stelt het KAVB- Hoofdbestuur. Daarom wil het een verplichte bijdrage aan onderzoek voor alle bedrijven die bloembollen telen en broeien. Toppositie houden met Verbindend Verklaring

Tekst: Arie Dwarswaard | Fotografie: René Faas

O p dit moment brengen onder- nemers die meedoen aan de vrijwillige onderzoeksfondsen via de KAVB jaarlijks samen on- geveer 350.000 euro bijeen. Dit geld wordt aan onderzoek besteed voor een beperkt aantal gewassen. Helaas is dit veel te weinig om oplossingen te vinden voor alle problemen die er zijn, stelt KAVB-direc- teur Prisca Kleijn. “Bloembollen gaan de hele wereld over. Afnemers stellen steeds strengere kwaliteitseisen aan de bollen die gekocht worden. Bedrijven willen uiter- aard graag klanten behouden en moeten dus voldoen aan de eisen. Dat wordt ech- ter steeds lastiger met een krimpend mid- delenpakket. Daar komt dan nog bij dat telers vaker te maken krijgen met extreem weer, wateroverlast, droogte of verzilting. Hierdoor worden de risico’s voor het telen van bloembollen steeds groter.” GEZAMENLIJK INVESTEREN Het bestuur van de KAVB vindt het daar- om van groot belang dat de sector geza- menlijk investeert in een goed onderzoeks- programma. Dit lukt naar de mening van het bestuur echter alleen als alle telers – dus ook niet-leden – hieraan verplicht meebetalen via een zogenaamde Verbin- dend Verklaring. Ook vanuit een aantal KAVB-kringen is de oproep gekomen om een financiële bijdrage aan onderzoek verplicht te stellen. Wim Klink, voorzitter KAVB kring Flevoland, zegt hierover: “Wij vinden onderzoek heel belangrijk, maar dan moet wel iedereen daaraan meebeta- len. Tijdens de laatste ledenvergadering is dat nog eens bevestigd.” Het KAVB-bestuur vindt het belangrijk dat er in de sector voldoende draagvlak is

KAVB komend jaar verder met de voorbe- reidingen voor een Verbindend Verklaring. “Dan gaan we eerst samen met onderne- mers een onderzoeksprogramma vaststel- len. Ook wordt dan duidelijk welk bedrag er voor de uitvoering van het onderzoeks- programma nodig is. Als alles klaar is, kan een aanvraag voor een Verbindend Verkla- ring worden aangevraagd bij de overheid. Hier gaat naar verwachting nog wel wat tijd overheen. We hopen dat we in 2020 daadwerkelijk aan de slag kunnen.” ERVARING OPGEDAAN De KAVB is niet de eerste brancheorgani- satie die een Verbindend Verklaring wil aanvragen. Onder meer de akkerbouw en de glastuinbouw hebben al ervaring opgedaan. “De Verbindend Verklaring is een relatief nieuw verschijnsel. We leren dan ook veel van de organisaties die hier- mee al eerder aan de slag zijn gegaan. We werken nauw samen met deze organisa- ties om ervoor te zorgen dat onderzoeks- programma’s goed op elkaar aansluiten en elkaar versterken. Er zijn immers grote overeenkomsten met zowel de akkerbouw als de sierteelt onder glas. Daar moeten we gebruik van maken!”

De KAVB vindt het belangrijk dat de sector geza- menlijk kan investeren in goed onderzoek.

voor het aanvragen van een Verbindend Verklaring. “Omdat dit een belangrijke beslissing is voor de toekomst van de sec- tor, willen we dit zo zorgvuldig mogelijk doen. Tijdens de jaarvergaderingen van de kringen die de afgelopen weken zijn gehouden, is het onderwerp aan de orde geweest. Daar hebben we veel positieve reacties ontvangen. Ook houden we nu een digitale enquête, waarin bedrijven om hun mening wordt gevraagd. De reacties worden door de KAVB gebruikt om een besluit te nemen over de wijze waarop on- derzoek naar bloembollen en bolbloemen in de toekomst uitgevoerd en gefinancierd kan worden.” Als er voldoende draagvlak is, kan de

De KAVB heeft eind november aan telers en broeiers een enquête toegezonden om de mening over onderzoek en de financiering daarvan te peilen. Heeft u geen enquête ont- vangen maar wilt u wel uw mening geven, neem dan contact met de KAVB via kavb@ kavb. Reageren kan tot 10 december 2018.

6 december 2018

15

6 december 2018

De proeven van Innoventis zijn ondanks het droge, hete groeiseizoen goed te beoordelen, blijkt na de oogst in Breezand (NH). Onderzoeker Thijs Wester van GMN is druk in de weer met het verwerken van de proeven, om op de open dag op 21 december de resultaten te presenteren. “De invloed van het seizoen op de proeven valt mee”, zegt Wester. Voorbereidingen op open dag Oogst Innoventis tegen het licht gehouden I n den lande is melding gemaakt van kortere wortels en kleinere maten in de lelies, maar Wester heeft in het Noordelijk Zandgebied goed kunnen beregenen. “Even- goed is het nog steeds erg droog en net als in de praktijk is ook bij ons de afrijping wat later dan normaal.” Het staat de beoordeling van de proeven niet in de weg, verwacht de onderzoeker. Opvallend zijn de gekleurde lelies, waarop nog de restanten van de coating zijn te vinden. De coating is een mogelijk alternatief voor de ontsmetting van bollen. Na veelbelovende resultaten in tulpen wil Wester weten of de coating ook in de lelies bruikbaar is. Afgelopen zomer was bedenker van de coating Ed Nobel op de proeftuin, om te laten zien hoe de laag op de bollen wordt aangebracht. Ook toen was al te zien dat de coating na een seizoen in de tulpen nog op de bol terug te vinden is. “Dat we de kleuren nog op de lelies terugzien, wil niet zeggen dat het middel er ook nog op zit. Misschien is het alleen nog kleurstof. Dat gaan we uitzoe- ken”, zegt Wester. Tijdens het groeiseizoen was wel wegval in het gewas te zien. Bij het rooien zagen we Fusarium in de onbehandelde bollen. Voor de proef is dat maar goed ook.” De bollen zijn Tekst: Hans van der Lee | Fotografie: René Faas

16

6 december 2018

Open dag Innoventis

De leliedag wordt gehouden op de proeftuin Innoventis aan de Zandvaart 5a in Breezand, op 21 december. Telers en andere belang- stellenden zijn welkom tussen 9.30 en 16.30 uur. ’s Middags wordt een lunch geregeld voor de bezoekers. Aan bod komen onder meer aaltjesbestrijding, ontsmetting met coating en andere alternatieven voor for- maline en Fusariumbestrijding. Innoventis is een initiatief van toeleverancier GMN.

vooraf geschuimd, gedompeld of gecoat. Er zijn verschillen- de maten plantgoed gecoat om te kijken naar opbrengst en ziektedruk. KOOKPROEVEN IN VIER CULTIVARS Er zijn kookpropeven gedaan met de cultivars ‘Original Love’, ‘Tabledance’, ‘Sorbonne’ en ‘Forever’. “We zetten ver- schillende alternatieven voor de behandeling met formaline op een rij. Die proeven doen we al sinds formaline ter discus- sie kwam te staan.” Het experimentele middel dat GMN aan de proef toevoegde, presteerde niet goed in het bad. Met Captan en ECA-water is woekerziek en Fusarium wel terug te dringen, al lijkt de nawerking minder dan van het oude middel. Wester: “ECA-water is het best bruikbare alternatief, blijkt uit de jaren dat wij proeven doen met chloorwater.” Ook dit jaar wordt dat waarschijnlijk beves- tigd, blijkt uit de eerste visuele beoordeling. “Er waren ook weinig dubbelneuzen, daar kijken we ook altijd naar.” In de Fusariumproef is ook onderzocht of het aanbrengen van een hechter gunstig is bij het terugdringen van de emis- sie. “Dat aspect is minstens zo belangrijk als de werking van het middel.”

Over de aaltjesproeven durft Wester nog niet veel te vertel- len. Er zijn verschillen in aantasting met Pratylenchus pe- netrans zichtbaar in de lelies uit het Noordelijk Zandgebied en van het besmette perceel in Limburg, maar welke rol de middelen van natuurlijke oorsprong als Nemguard en knof- look hebben gespeeld, is nog niet duidelijk. Verder is ook het inmiddels toegelaten Velum Prime in de grond gebruikt en Vydate lag in de proef. “In Breezand hebben we een besmet- te partij lelieplantgoed gebruikt, in Limburg was het perceel besmet”, licht Wester het verschil nog toe. VOCHT VASTHOUDEN Op het Breezandse proefveld is ook geëxperimenteerd met het middel Hydretain, dat het vocht langer vasthoudt in de teeltlaag van het perceel. Het zou zelfs vochtmoleculen uit de lucht aantrekken. Het middel wordt al gebruikt om golf- banen groen te houden. “Die bollen hebben we net gerooid en ze lijken wel wat zwaarder dan op de controleveldjes. Dit was wel een erg extreem jaar en we hebben dus ook beregend, maar we hebben de indruk dat het middel wel iets doet.” Of het ook een optie is voor telers in gebieden met een beregeningsverbod, is nu nog niet helder.

6 december 2018

17

6 december 2018

altijd in verbinding met de cloud

altijd en overal toegang tot je gegevens met de mobiele app

Bodemdiepte

HET VERSCHIL TUSSEN ZEKER WETEN EN DE NATTE VINGER

10 cm

10 cm

Meet bodemvocht en –temperatuur in 5 dieptelagen van 10 cm elk. Met een diameter van 50 cm

10 cm

10 cm

10 cm

Bekijk boerderij.nl/dacom-terrasen

MET DE DACOM TERRASEN WEET JE PRECIES WAT ER IN JE BODEM GEBEURT

Hogere teeltopbrengst met lagere kosten: Kijk op boerderij.nl/dacom-terrasen of bel 0314-349136 voor meer informatie.

T E C H &M E C H

Inde rubriek Tech&Mech is er aandacht voor zowel nieuwe als vernieuwende producten uit de sector. Een plek waar techniek en mechanisatie structureel aandacht krijgen.

Zandscheider Foekema Plaatbewerking www.foekema.com Meer informatie: info@foekema.com

Zandscheider radertje in strijd tegen virus

Tekst: Hans van der Lee Fotografie: Foekema

De zandscheider waarmee Mark- horst Bloembollen in Brucht (Ov) het afgelopen seizoen werkte, bevalt teler Marcel Markhorst uit- stekend. “De machine is na vorig jaar helemaal opnieuw gemaakt. Nu zijn er nog wat details die we aanpassen, maar de zandscheider zelf werkt prima.” Markhorst heeft de zandscheider in de leliespoellijn gezet, om zoveel mogelijk zand af te voeren. Voordeel is dat het bassin minder snel volloopt en het zand eenvoudig af te voeren is naar het perceel van herkomst. “Het grootste voordeel is dat we het water uit het bassin langer kunnen gebruiken, door recirculatie. Er is geen nood- zaak om naspoelwater te lozen, of op het land uit te rijden. Mogelijke emissie naar oppervlaktewater wordt zo voorkomen.” De zandscheider werkt in twee stappen. Eerst worden grove delen als stenen en wortelresten en ander organisch materiaal gescheiden van het spoelwater en in de tweede stap wordt het zand door cyclonen ge- voerd en zoveel mogelijk gedroogd door een schudzeef. Dat zand kan terug in de kipper waarmee de lelies naar het bedrijf zijn gebracht, om het terug naar het perceel te bren-

gen. “Het organisch materiaal is potentieel virusverspreider, dus daar wil je wel vanaf.” Het terugdringen van de emissie van spoelwater is ook een speerpunt van de provincie Overijssel. Er is POP3-subsidie beschikbaar gesteld voor een samenwerkingsverband van leliebollentelers in Overijssel, waarvan Markhorst de trekker is. Johan Foekema is gevraagd de zand- scheider voor de leliebollenteelt te ontwerpen en bouwen. Foekema ontwerpt al jaren separators voor verschillende sectoren. “Vorig jaar kampten we nog met extreme slijta- ge door zand in pompen en dergelij- ke, maar we zagen dat het ontwerp zelf goed was. Die machine stond ook op de mechanisatietentoonstel- ling in Vijfhuizen en dat had een enorme belangstelling tot gevolg”, zegt Johan Foekema van het con- structiebedrijf in Lemmer (Fr). Volgens Foekema zijn de belangrijk- ste doelen gehaald: “Minder water in omloop, dus minder virusrisico, en de grond met organisch materi- aal blijft uit de bassins.” Inmiddels

zijn er volgens de constructiespecia- list zelfs leliebedrijven die helemaal zonder spoelwaterbassin werken en volledig recirculeren. Markhorst gebruikt wel een bassin. Door de forse overcapaciteit en de automatische niveauregeling op de overloop van de spoelmachines kunnen ze lang vooruit, zonder hergebruik van water. “Verder plan- nen we vervuilde partijen natuurlijk apart in, zodat we zo lang mogelijk met het water kunnen doen.” In het bassin zelf wordt met vlokmiddel zelfs de humus nog uit het spoel- water gehaald. “Naspoelen doen we met bronwater, dat gegarandeerd virusvrij is.” Het afgelopen oogstseizoen is ge- bruikt om de zandscheider te testen, waarbij naar de juiste zeven en cy- clonen is gezocht, om van organisch materiaal en zand af te komen. “Wij zitten op verschillende percelen, met wisselende textuur en organi- schestofgehalte. Het liefst hebben we een machine die we zo min mo- gelijk moeten aanpassen.”

6 december 2018

19

6 december 2018

Eindejaarstips Nog snel wat regelen

Over een maand is het jaar 2018 voorbij. In deze resterende weken heeft u nog de tijd om wat zaken te regelen waarmee u uw voordeel kunt doen. Het gaat vooral om het plannen van ontvangsten en uitgaven in dit of juist volgend jaar.

Tekst: Flynth

Ondernemerstips WINST UITSTELLEN DOOR EEN VOORZIENING TE TREFFEN

worden aan de periode voorafgaande aan de balansdatum. NOG INVESTEREN DIT JAAR Wanneer u nog investeringswensen hebt, kan het zinvol zijn om dit jaar de verplich- ting aan te gaan en een vooruitbetaling te doen. Ook als de leveringen en het in gebruik nemen van de investering pas in 2019 zijn. Hierdoor kan het voordeel naar het jaar 2018 worden gehaald. Daar waar investeringen het energiegebruik beperken of het milieu minder belasten, is mogelijk ook nog een subsidieregeling van toepassing.

Door een voorziening te treffen kunt u toekomstige lasten naar het jaar 2018 halen. Daaraan zijn wel wat eisen verbon- den. U dient aan te tonen dat de toekom- stige uitgaven hun oorsprong vinden in feiten en omstandigheden die zich hebben voorgedaan voor de balansdatum. Er moet een redelijke mate van zekerheid bestaan dat de uitgaven in de toekomst worden gedaan en verder geldt dat de toekomstige uitgaven ook toegerekend moeten kunnen

6 december 2018

6 december 2018

20

6 december 2018

Meer informatie bij Flynth adviseurs en accountants of Aad van Leeuwen: Aad.vanLeeuwen@flynth.nl of 06-23873094.

BEDRIJFSMIDDEL WEL OF NIET VERKOPEN

Wanneer u van plan bent om een bedrijfs- middel te verkopen is het zinvol om na te gaan wanneer u het bedrijfsmiddel hebt aangeschaft. Verkoop binnen vijf jaar na het begin van het kalenderjaar waarin u de investering deed, geeft een zogenaamde desinvesteringsbijtelling. Een deel van het voordeel van destijds gaat hiermee verloren. Wanneer u een bedrijfsmiddel met winst hebt verkocht, kunt u belasting vermij- den door een herinvesteringsreserve te vormen. U dient binnen drie jaar wel de herinvestering te hebben gedaan of aan de Belastingdienst het verzoek te hebben gedaan om deze termijn te mogen verlen- gen. Deze wijziging heeft impact op uw ad- ministratie, de prijzen van goederen en diensten en de facturatie en btw-aangifte bij de jaarovergang. DGA-tips PENSIOEN IN EIGEN BEHEER U kunt pensioen met een korting afko- pen. Bij afkoop in het jaar 2018 geldt een afkoopkorting van 25%. Wacht u tot 2019 om het pensioen af te kopen dan is de korting verlaagd naar 19,5%. HEBT U EEN HERINVESTERINGS- RESERVE GEVORMD? HET LAGE BTW-TARIEF GAAT VAN 6% NAAR 9%

BONUS OF DIVIDEND? Wanneer u als bestuurder vindt dat u een extra vergoeding hebt verdiend, kunt u kiezen uit een bonus of dividend. Wellicht kan de bonus nog uitgekeerd worden uit de vrije ruimte van de werkkostenre- geling. Dividend toekennen geeft u wel de vergoeding waar u meent recht op te hebben, maar zal geen effect hebben op het resultaat van dit jaar. Een uitkering van dividend gaat immers ten laste van uitkeerbare reserves. Doet u wel de uitke- ringstoets? Aangifte Inkomstenbelasting HEBT U (VEEL) BOX 3-VERMOGEN? Verlaag dan uw box 3-vermogen door uw belastingschulden voor 1 januari te beta- len of wanneer dat van toepassing mocht zijn de verkoop van uw eigen woning uit te stellen tot na 1 januari 2019. Er zijn vele kleine acties die tot leuke besparin- gen kunnen leiden.

IS DE VOORLOPIGE AANSLAG HOOG GENOEG?

Wanneer u nu al weet dat uw voorlopige aanslag te laag is vastgesteld, is het zaak om tijdig aangifte te doen of te verzoeken om een hogere voorlopige aanslag. Het vooruitbetalen van uw hypotheekrente kan mogelijk ook nog een oplossing zijn.

6 december 2018

6 december 2018

6 december 2018

59

6 december 2018

Handen op elkaar voor vijf jaar tulpenpromotie

Generieke promotie voor de tulp is ook de komende vijf jaar gewaarborgd. Maar liefst 99 procent van de tulpenbroeiers stemde tijdens de jaarlijkse FPC-bijeenkomst voor het promotieplan 2019-2023. Het budget dat hiermee beschikbaar komt – zo’n 155.000 euro – zal onder meer ingezet worden om de afzetdip in maart en april te voorkomen.

Tekst: Jeannet Pennings | Fotografie: René Faas, PR

H et was het belangrijkste agendapunt op de jaarbij- eenkomst van de FloraHolland Productcommissie Tulp 28 november in het AFAS-stadion in Alk- maar: de stemming voor het tulpenpromotieplan 2019-2023 (zie kader). De benodigde twee derde meerderheid werd zoals verwacht gehaald. Dat slechts 1 procent van de tulpenbroeiers tegen stemde, was een extra compliment voor de Stichting Tulpen Promotie Nederland (TPN), die verantwoordelijk is voor de uitvoering van de promotieplan- nen. Er werd zelfs gevraagd of de bijdrage van 0,05 procent over de gerealiseerde tulpenomzet niet hoger mag zijn. “Dat

is nu niet nodig”, stelt TPN-voorzitter Arjan Smit. “Maar we houden een slag om de arm. Mogelijk zitten we binnen nu en vijf jaar weer bij elkaar om te stemmen voor een bijdrage- verhoging naar bijvoorbeeld 0,1 procent.” FANTASTISCH RESULTAAT Met het huidige budget, dat begroot wordt op 155.000 euro, kunnen de geplande activiteiten volgens Smit gefinancierd worden. Mede dankzij de inzet van vele vrijwilligers kan TPN veel bereiken met dit budget. Alleen de voorzitter, die tot anderhalve dag per week aan TPN kwijt is, zal vanaf heden een kleine vergoeding ontvangen. Het begrote budget wordt grotendeels (130.000 euro) bijeengebracht door de bij Royal FloraHolland aangesloten tulpenbroeiers. Daarnaast dragen ook vier van de acht niet-leden bij aan TPN, goed voor 25.000 euro. Smit sprak na de stemming van een ‘fantastisch re- sultaat’ en bedankte de aanwezige broeiers voor hun steun. “Het bestuur zal zich de komende jaren weer inspannen voor de promotie van de tulp.” Het laatste is en blijft nodig, zo bleek onder meer uit de marktontwikkelingen die Jaap Houwer, productmanager tulp bij Royal FloraHolland, schetste. “Afgelopen seizoen nam het totaal aangevoerde volume af en toch ging de mid- denprijs op de klok onderuit”, vertelt Houwer. “Voor A1-tul- pen werd in week 1 tot en met 20 gemiddeld bijna een cent minder betaald dan het jaar ervoor (€ 0,147 tegen € 0,156 in 2017, red.). In 2017 zat er flink spanning in de markt; afgelo- pen jaar liepen de tulpen wel lekker weg, maar was er geen sprake van echte spanning. Pasen zorgde voor een opleving van de markt, maar daarna zakte de middenprijs weg.” MINDER AANVOER Over de huidige afzet van najaarstulpen (week 30 tot en met 47) meldt Houwer dat de aanvoer iets lager is bij een

Het Varend Corso is een van de evenementen waarbij Tulpen Promotie Nederland aanhaakt.

22

6 december 2018

Page 1 Page 2 Page 3 Page 4 Page 5 Page 6 Page 7 Page 8 Page 9 Page 10 Page 11 Page 12 Page 13 Page 14 Page 15 Page 16 Page 17 Page 18 Page 19 Page 20 Page 21 Page 22 Page 23 Page 24 Page 25 Page 26 Page 27 Page 28 Page 29 Page 30 Page 31 Page 32 Page 33 Page 34 Page 35 Page 36 Page 37 Page 38 Page 39 Page 40 Page 41 Page 42 Page 43 Page 44 Page 45 Page 46 Page 47 Page 48 Page 49 Page 50 Page 51 Page 52 Page 53 Page 54 Page 55 Page 56 Page 57 Page 58 Page 59 Page 60 Page 61 Page 62 Page 63 Page 64 Page 65 Page 66 Page 67 Page 68

Made with FlippingBook - Online Brochure Maker