COLUMN
Aromatherapie
Drs. Harmen Rijpkema is auteur van vele artikelen en diverse boeken over aromatherapie, waaronder het Aromecum waarvan eind 2024 de 11de druk is verschenen. Met meer dan 35 jaar ervaring in aromatherapie gee+ hij diverse cursussen en opleidingen rondom dit bijzondere thema. In deze column behandelt Harmen de meest gestelde vragen over aromatherapie. Deze maand beantwoordt hij de vraag: Kun je meer vertellen over de essentiële olie eucalyptus ?
Columnist Drs. Harmen Rijpkema
Medisch antropoloog en aromatherapeut. Werkzaam bij Stichting Aromatherapie & Natuurlijke Gezondheidszorg Ontwikkeling (www.stichtingaromatherapie.nl) en adviseur bij Chi Natural Life.
Het geslacht Eucalyptus bevat meer dan 700 soorten, die alle inheems zijn in Australië en Tasmanië. Enkele soorten komen voor in het oosten van Indonesië. Zeker de Eucalyptus globulus geldt als één van de hoogste en snelst groeiende bomen ter wereld. De hoogste is momenteel te vinden op het eiland Tasmanië en is meer dan 90 meter hoog. De naam eucalyptus betekent ‘goed bedekt’ en verwijst naar het soort dekseltje dat de bloem in eerste instantie verbergt. Eucalyptus bladeren zijn een belangrijk geneesmiddel voor de Aboriginals in Australië. De bladeren, als aFreksel in water en/of gekauwd tot een brij werden gebruikt om koorts te verlagen en infecties te behandelen. De bomen groeien snel en nemen heel veel water op. Dat was de reden dat al in het midden van de 19e eeuw de eerste eucalyptusbomen in Europa (Italië, Frankrijk) en Noord Afrika werden geplant. Het doel was drooglegging van moerassen. Tegelijkertijd werd daarmee ook malaria bestreden. Vandaar de populaire naam ‘koortsboom’. De olie die in het midden van de 19e eeuw voor het eerst werd gedestilleerd, was hier in het Westen in eerste instantie een populaire smaakstof en bestanddeel van parfums. Uit het blad van vele soorten eucalyptus- soorten wordt essentiële olie gedestilleerd. Globaal kan men de vele soorten eucalyptusoliën in drie groepen verdelen: G Eucalyptusoliën met een hoog aandeel aan oxiden (1,8-cineol) en een frisse kamferachtige geur. Voorbeelden zijn de oliën van de E. globulus, E. radiata, E. smithii en de E. polybractea G Eucalyptusoliën met een hoog gehalte aan aldehyden (citronellal en/of citral) met een duidelijke citroengeur. Voorbeelden zijn de E. citriodora en E. staigeriana. G De zogenaamde pepermunteucalyptussen met een hoog gehalte aan piperiton en/of phellandreen. Voorbeelden zijn de E. dives en de E. piperita.
Belangrijke bestanddelen van eucalyptus Cineol, het hoofdbestanddeel van eucalyptus, is de laatste jaren wetenschappelijk goed onderzocht op verschillende eigenschappen zoals microbendodende, slijmoplossende en ontstekingsremmende werking. Zo blijkt cineol ontstekingbevorderende moleculen te remmen en het slijm op te lossen (o.a. Juergens 2003, Juergens 2014, Worth 2012) waardoor cineol toegepast wordt bij astma en COPD. Cineol blijkt ook de opname van medicijnen via de huid te versterken en cineol helpt de werking van het griepvaccin te verhogen (Li 2017). Chloorhexidine, het ontsmeDende middel dat in de zorg wordt toegepast, blijkt veel sterker te werken als er cineol aan wordt toegevoegd (Simsek 2017). De opbrengst aan essentiële olie is voor eucalyptus tussen 1,8 en 2 %. Dat wil zeggen dat er ongeveer 60 kilo verse bladeren nodig zijn voor 1 kilo olie. De Australische overheid vereist bij de globulusolie een minimaal percentage cineol van 70 %. De meeste eucalyptusolie wordt nog een tweede keer gedestilleerd (gerectificeerd) om scherpe/ harde, onaangename en irriterende bestanddelen te verwijderen zoals monoterpenen, isovaleraldehyde, globulol en aromadendreen. Dit zijn verbindingen die ook bij inademing een sterke hoestreflex kunnen
oproepen. Door deze tweede destillatie kunnen we bij eucalyptusolie nooit van een complete olie spreken omdat er verbindingen verloren gaan. Het voordeel van rectificatie is dat de olie veiliger in gebruik is. De kleur van eucalyptusolie is kleurloos tot lichtgeel (als de olie verouderd). De geur is onmiskenbaar: sterk, fris, kamferachtig. De radiata heeF een duidelijk zoete ondertoon. De smithii is grondiger. Eucalyptusolie en het bestanddeel cineol worden in medicamenten verwerkt als (hoest)siropen, tandpasta’s en zalven. De parfumindustie maakt gebruik van eucalyptus in zepen en andere schoonmaakmiddelen. In parfums is eucalyptus een topnoot. De belangrijkste industriële toepassing is in mondverzorgingsproducten. Dosering van eucalyptusolie In de aromaverdamper: enkele druppels naar eigen voorkeur. Op de huid: maximaal 10% bij volwassenen – bij lokaal gebruik. In het bad: maximaal 10 druppels in een vol bad. In een stoombad: maximaal 5 druppels; te beginnen met één druppel.
21
Made with FlippingBook Digital Proposal Creator