Greenity 70

3 juli 2020

Opvallend 12 Marcel de Wagt kweekt ‘doorleeare’ planten

26 Rooien: Kisten vliegen vol

28 Doorgaan met

vitalisering teelt

48 Dogterom gelooft in oogsten energie



VLAMING Intern Transport Toyota 80V-serie! Hefvermogen van 2,0 t/m 3,5 ton. Kijk op onze website i , / , . ij it

SCHUBBEN

LELIES

Voor het

van Uw

CannaSol: virusvrije knollen Bletilla: Nederlands geteeld Pioenen: breed assortiment www.green-works.nl 0048 601 159 267

www.vlaming-interntransport.nl of voor gebruikte machines op: www.vlaming-occasions.nl. . l i -i t r tr rt. l f r r i t in : w . l mi - c i . l.

Zeer gemakkelijke ketenregister ingebouwd.

ARIE TUIN

T: +31 (0)228-565011 Zaadmar kt 8 | Bedr i j f venpar k WFO-Wes t | Zwaagdi j k -Oos t | T 0228 -565010 | F 0228 -565015 | E inf o@vl aming -gr oep.n l : 31 (0)228-565011 Zaadmar kt 8 | Bedr i j f venpar k WFO-Wes t | Zwaagdi j k -Oos t | T 0228 -565010 | F 0228 -565015 | E inf o@vl aming -gr oep.n l Een uiterst simpel en snel computerprogramma speciaal voor bollen- en plantenkwekers

arie@almano.info

.i

19-09-17 14:22 - - :

bbv-green works 170919.indd 1

i

l

i i

f -

-

www.necap.nl - info@necap.nl - Wieringerwerf - 0227-603353

RISK-MANAGEMENT EN ONKRUIDBEHEERSING Rijksstraatweg 56a 2171 AM Sassenheim ANA ING Een nieuwe klant binnenhalen? Valt niet mee!

Contact Tel: +31 (0)223-522036 Fax: +31 (0)223-522481 E-mail: info@omnihout.nl

Bezoekadres Industrieterrein ‘Kooypunt’ Takelaarsweg 2-8 1786 PR Den Helder

tel: 0252-222580 info@helmus.nl www.helmus.nl

Zet daarom de eerste stap naar nieuwe klanten door te adverteren in Greenity. Klimaattechniek Bulb Climate Controller (BBC) voor ideale klimaatbeheersing in zowel droog- als bewaarsituaties.

Advies Voor iedere situatie op maat. Kennis van beluchting en product. Ontwerp van installaties.

verlengt de werking van bodemherbiciden en beperkt groeiremming van uw gewas op lichte grond! Spoelen voor kwekerij en exportschoon van alle bollen, knollen en (vaste) planten. Warmwaterbehandelen (koken) met of zonder ECA water van o.a. Allium, Amaryllis, Crocus, Iris, Narcis, Tulp, Aconitum, Astilbe, Hosta, Pioen en vele andere produkten. Behandelingen voeren wij uit volgens richtlijnen van de BKD inclusief behandelingscertificaat en wij hebben veel ervaring met behandelingen ‘op maat’. l i r i id n bep k i i w g w li r n Systemen en units Drogen en/of bewaren. Hoogwaardige uitvoering. Innovatief en energiebesparend.

Bel 023-5714745 en vraag naar Imke Belder / Luciène Paap, of mail i.belder@bureauvanvliet.com /

l.paap@bureauvanvliet.com voor gratis advies over de advertentiemogelijkheden.

Ventilatoren Klima ventilatoren. Gelijkstroomventilatoren.

Kisten Dichte of lattenkisten. Multiplex of betonplex. Iedere afmeting mogelijk.

MEER INFORMATIE OP WWW.HOLLANDFYTO.NL P EER I F R ATIE P WW. LLA FYT .NL

Postbus 20 - 2040 AA Zandvoort • zandvoort@bureauvanvliet.com www.bureauvanvliet.com

greenity-helmus 190305.indd 1

07-03-19 14:33

I NHO U D

10 Digital Captain Calla Days De bloeiende calla’s van het bedrijf wereldwijd te zien.

26 Rondje rooien De kisten vliegen vol bij Van Haaster

48 Geloof in energie oogsten Dogterom Flowerbulbs

In dit nummer 10  Digital Captain Calla Days, een virtuele rondleiding 12 Steeds meer liefhebbers met lijstjes bij De wagt 20 Lelie-onderzoek First Tree krijgt vervolg in kas 16 Data verzamelen, gebruiken en delen 26  Rondje rooien bij Van Haaster en van der Slot 28 Vitale Teelt 2030: ‘De trein moet blijven rijden’ 32 Flynth: vakantie in coronatijd 33 Scheidsgerechtmonsters: extra zekerheid 36  Ondertussen in…Oceanië 39  De Groene Tulp: steeds meer te vertellen over de bodem 46  LilyPlus: nieuw middel voor meer lelieknoppen 48  Dogterom Flowerbulbs: geloof in energie oogsten

Vaste rubrieken 4  In de media 6  In gesprek Michiel van de Kasteelen 9  Column Jennie Veninga 18  Stigastip

19  Tech&Mech 21  5 minuten

Teyler Meskers

22  KAVB 30  Vakvenster 34  Anthos 40  CNB 45  Hobaho 51  Vaste planten

Op de cover 12 Opvallende Vaste Planten. Die staan centraal op de kwekerij van Marcel de Wagt in Ven-Zelder- heide. Ze kunnen opvallen door hun kleur of hun vorm, maar ook door hun ontwikkeling door de tijd heen. De Wagt zet in op dit type planten en merkt dat de particu- liere koper hem steeds beter weet te vinden.

Ceratostigma plumbaginoides

53  Teeltverbetering 54  Teeltadvies 58 Het onderzoek van... Iris Stulemeijer

3 juli 2020

3

3 juli 2020

VA N D E R E D A C T I E

Meijaard nieuwe directeur sector Bloembollen Agrifirm-GMN Dennis Meijaard volgt per direct Gerard Top op als directeur sector Bloembollen bij Agrifirm-GMN. Top heeft besloten terug te treden en de tijd te nemen om zich te heroriënteren op de volgende stap in zijn loopbaan.

Goed voor de geest

Meijaard werkt sinds 1 januari 2020 bij het bedrijf als verkoopma- nager van het bloembollenteam en is eindverantwoordelijke van het expertisecentrum bloembollen- teelt. De afgelopen periode nam Meijaard al waar voor Top. Nu Top heeft besloten om terug te treden, is er in relatief korte tijd weer een nieuwe situatie ontstaan. Begin 2020 hadden Agrif irm en GMN namelijk al besloten de krachten te bundelen en als één bedrijf ver- der te gaan. Meijaard hierover: “Het belangrijkste nu is om rust te creëren en samen te bouwen aan het team. Klanttevredenheid staat voor ons bovenaan. Ik zie het als mijn taak om onze adviseurs daar- in maximaal te ondersteunen en ervoor te zorgen dat zij hun werk goed kunnen doen.” Meijaard benadrukt dat het con- tact met Top goed is. “Gerard heeft een bollenhart en dat blijft kloppen voor het vak. Daarbij be- schikt hij over een enorm netwerk en een grote hoeveelheid kennis.

Arie Dwarswaard — Redacteur a.dwarswaard@greenity.nl

We komen uit een periode die voor velen een geestelijke beproeving is geweest. Als geen an- dere sector weten wij hoe ongrijpbaar virus- sen zijn. Zolang dat probleem zich beperkt tot planten, dan is dat nog oplosbaar, maar als het onszelf treft, dan wordt het flink lastiger. Per- soonlijk heb ik deze tijd meermalen ervaren als stressverhogend. Het virus zat niet in mijn lijf, maar wel in mijn hoofd. Een prima medicijn zonder schadelijke bijwer- kingen is voorhanden: tuinieren. Plantenkwe- kers, tuincentra, postorderbedrijven, ze konden de vraag naar planten niet aan. Dat mensen in groen gingen investeren, was verklaarbaar: ze hadden behoorlijk minder mogelijkheden om op pad te gaan en wel geld op hun rekening. Een prima combinatie, zo bleek. Maar er is meer over deze ontwikkeling te zeg- gen. Voor mijn verjaardag kreeg ik het boek Tuinieren voor de geest van de schrijfster Sue Stuart-Smith. Geen plaatjes, geen mooie foto’s, maar wel inspirerende verhalen over wat zaai- en, planten en verzorgen van groen met onze geest kan doen. Wetenschappelijk is aangetoond dat ons lichaam reageert op de kleur groen met een daling van de hartslag. De tuin geeft rust en zorgt voor de aanmaak van hormonen die ons beter doen voelen. Door tuinieren neemt bij gevangenen die onder begeleiding in een tuin bij de gevangenis mogen werken de kans op herha- ling van hun ongewenst gedrag stevig af. Door tuinieren kunnen mensen die een post-trau- matisch stress syndroom hebben opgelopen merken dat de daarbij horende woedeaanvallen afnemen. Door tuinieren herstellen mensen na een opname in het ziekenhuis sneller en beter. Als producenten en handelaren van bloembollen en vaste planten had u al veel te bieden: kleur, geur en vrolijkheid. Daar is dus nog een extra verkoopargument aan toe te voegen. Bollen: beter voor uw brein, Sempervivum: stressver- lagend, Geranium: geestverruimend. Misschien is het niet mogelijk om op basis van de Genees- middelenwet zo expliciet te zijn, maar dat uw producten goed voor de geest zijn, dat is helder. Een kans om te benutten in deze stressvolle tijd.

We houden contact met elkaar en daar kan zomaar iets nieuws uit ontstaan.” CONTINUÏTEIT PRIORITEIT Op dit moment gaat de aandacht uit naar de continuïteit van Agri- firm-GMN. “We beleven spannen- de tijden in het bollenvak, met alle vraagstukken die spelen rond- om gewasbeschermingsmiddelen, duurzaamheid en fytosanitaire eisen. Daarin willen wij graag een rol van betekenis spelen. Ik vind het mooi dat ik daarvan deel kan uitmaken.”

Bond: ‘Op de goede weg’

toelatingsprocedure voor gewas- beschermingsmiddelen aangepast moet worden en of er een relatie is tussen gebruik van gewasbescher- mingsmiddelen en de ziekte van Parkinson’. Ook pleit de raad voor intensievere verduurzaming: ‘Het streven naar verminderde afhankelijkheid van middelen en naar meer duurzaam- heid is nog niet erg succesvol, blijkt uit een evaluatie. Bovendien geven telers te weinig prioriteit aan veilig werken. Dat verhoogt de risico’s voor henzelf, hun werknemers en hun gezinsleden en voor omwonen- den.’ Bond: “Er wordt juist volop in- gezet op verduurzaming. Dit beeld herken ik echt niet.”

“De sector is op de goede weg”, reageert voorzitter Jaap Bond van de KAVB op het vervolgadvies van de Gezondheisdsraad. Telers en omwonenden van bollenbedrijven moeten wat de raad betreft zorgen dat ze niet of zo min mogelijk met gewasbeschermingsmiddelen in aanraking komen. De raad pleit voor verder onderzoek naar de ef- fecten van de middelen, omdat ‘er aanwijzingen zijn dat gezondheids- schade kan ontstaan.’ “We zijn er druk mee bezig, maar gun ons nog een beetje tijd en geld”, zegt Bond. De raad kwam het advies omdat het kabinet wil weten of ‘aanvullend onderzoek nodig is naar gezondheidsrisico’s, of de

4

3 juli 2020

S T E L L I NG

De verwachtingen voor het rooiseizoen van de voor- jaarsbloeiers waren niet hooggespannen. De bollen gin- gen de grond in onder vaak kletsnatte omstandigheden en het voorjaar was juist kurkdroog. De opbrengst lijkt wat kleiner dan ‘normaal’, maar gezien de verwachte moeilijke afzet straks is dat juist prima! Slechte oogst? Het gaat prima!

91 % E E N S

Op www.greenity.nl kunt u reageren op de nieuwe stelling: ‘Verwerken gaat coronaproof met het personeel. Ik ben niet bang voor besmetting.’.

‘Fill the distance with beauty’ Bloemenbureau Holland (BBH) start in september de extra bloemen- en planten- campagne ‘Fill the distance with beauty’. Het wordt een collectieve en internatio- nale campagne die loopt in de vier kernlanden; Nederland, Frankrijk, Duitsland en Verenigd Koninkrijk. Aan de collectieve campagne, die consumenten direct aanzet om bloemen en planten te kopen, doen al geval ruim dertig internationale partijen mee, zoals AIPH, Fleuroselect, Plantum, VBW, maar ook productgroepen of kwe- kersverenigingen. Simone Dussine van BBH: “Het is een brede vertegenwoordiging en velen daarvan zijn niet onze reguliere betalende stakeholders. Zij zijn ondanks de coronacrisis bereid om tijd en geld in de campagne te steken.” BBH hoopt dat nog meer partijen aanhaken. Abuis In het stuk over de open dag bij Proeftuin Zwaagdijk in de vorige Greenity stonden enkele storende fouten. Zo werd gemeld dat Agrifirm GMN een vuur- proef hield om alternatieven voor pyrethroïde te testen, terwijl een virusproef werd bedoeld. Ook stond te lezen dat geen alternatief ‘zo goed scoorde als Sumicidin’, maar daar had mancozeb moeten staan.

Plantenpaspoortplicht tijdens vervoer naar dienstverlener Bij vervoer van bloembollen tussen vestigingen van hetzelfde bedrijf binnen Nederland, is er geen plan- tenpaspoort nodig. Echter, wanneer bloembollen in opdracht door een dienstverlener worden opgeslagen of behandeld, zijn deze tijdens vervoer wel planten- paspoortplichtig. Die duidelijkheid schept de Bloembollenkeuringsdienst (BKD) over wel of geen plantenpaspoortplicht tijdens vervoer. Volgens Nanda de Block, communicatiespe- cialist bij de BKD, kwamen hierover vragen binnen. Vanaf 14 december vorig jaar is een plantenpaspoort verplicht voor alle planten bestemd voor opplant (incl. bloembollen), die tussen twee bedrijven in de EU wor- den vervoerd. Bij vervoer van bloembollen tussen vestigingen van hetzelfde bedrijf binnen Nederland, is geen plantenpas- poort nodig. Dit geldt ook wanneer het gaat om opslag in een door het bedrijf tijdelijk of permanent gehuurde locatie. In deze situatie is de vestiging voor opslag na- melijk onderdeel van het eigen bedrijf, aldus de BKD. Wanneer bloembollen in opdracht door een dienstver- lener worden opgeslagen of behandeld, zijn deze tijdens vervoer echter wel plantenpaspoortplichtig. Dienstverle- ners die in opdracht spoelen of een warmwaterbehande- ling verzorgen, zijn een ander bedrijf. Voor het vervoer van en naar deze dienstverlener is een plantenpaspoort dus verplicht. Ook als er geen sprake is van verkoop. Dit geldt ook als bloembollen worden opgeslagen door een dienstverlener.

C O L O F ON

3 juli 2020 De redactie werkt op basis van een redactiestatuut. Aan alle artikelen en rubrieken wordt de meest mogelijke zorg besteed. Uitgevers, redactie en medewerkers aanvaarden echter geen enkele aansprakelijkheid voor mogelijke gevolgen die direct en/of indirect kunnen voortvloeien uit de inhoud van artikelen en/of advertenties. De redactie houdt zich het recht voor om ingezonden brieven enmededelingen niet te plaatsen dan wel te wijzigen of in te korten. Overname van artikelen, berichten of fotografie is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van de redactie. Greenity is een voortzetting van het tijdschrift BloembollenVisie (2003-2017). BloembollenVisie ontstond uit een samenvoeging vanMarktVisie (CNB) en Bloembollencultuur (KAVB). REDACTIE Hans van der Lee (hoofdredacteur), Lilian Braakman, Arie Dwarswaard, Ellis Langen en Monique Ooms (vakredacteuren), André Leegwater (eind- en webredacteur) FOTOGRAFIE René Faas VORMGEVING Filie Nicola en Lianne van ’t Ende WEBSITE www.greenity.nl CONTACT Postbus 31 | 2160 AA Lisse | tel. 0252-431 431 | info@greenity.nl ADMINISTRATIE tel. 0252-431 200 | naw@cnb.nl REDACTIEADRES Heereweg 347 | 2161 CA Lisse ABONNEMENTEN Excl. btwper jaar:Nederland€275,–, Europa€295,–, buitenEuropa€325,– ADVERTENTIES Bureau Van Vliet bv | Postbus 20 | 2040 AA Zandvoort | tel. 023-5714745 | zandvoort@bureauvanvliet.com UITGEVERS KAVB en CNB ISSN 2589-4099

Vanwege de vele afgelastingen van evenementen door het coronavirus staat er in deze Greenity geen agenda.

5

3 juli 2020

I N G E S P R E K

3 juli 2020

3 juli 2020

6

3 juli 2020

‘Alles wordt anders’

De gemeente Westerveld is het epicentrum van de onrust rond de lelieteelt. Gemeenteraadslid Michiel van de Kasteelen (Progressief Westerveld) kan deels begrijpen waarom telers, omwonenden en politici maar niet tot elkaar komen. Hoewel Progressief Westerveld de grootste partij is, voert de partij oppositie tot – waarschijnlijk – de volgende verkiezingen. Van de Kasteelen denkt dat het toch op te lossen is. “We moeten de dialoog weer aangaan met elkaar, maar ik denk wel dat alles anders wordt.”

Michiel van de Kasteelen RAADSLID PROGRESSIEF WESTERVELD

Internationaal recht is de achtergrond van gemeenteraadslid Michiel van de Kasteelen. Voor de partij Progressief Westerveld, samenge- steld uit D66, en GroenLinks en lokale leden, zit hij in de gemeente- raad van de Drentse gemeente. Hoewel de partij de meeste zetels heeft, voert ze sinds 2019 oppositie na een crisis in het college. Toen stapte de wethouder van Progressief Westerveld op. Van de Kas- teelen is opgegroeid in Lunteren en studeerde in Leiden, maar ging in Westerveld wonen omdat zijn vrouw graag weer in het noorden wilde wonen, waar zij vandaan komt. Daarmee wordt het gemeen- teraadslid naar eigen zeggen tot de ‘import’ gerekend, maar volgens hem bepaalt dat zijn kijk op de agrarische sector rond de dorpen als Dwingeloo, Havelte, Diever en Vledder niet. Er is een overlap tussen de achterban van Progressief Westerveld en Meten=Weten, de kriti- sche burgers die onderzoeken welke stoffen uit de landbouw in het milieu terecht komen. Maar beide hebben hun eigen rol.

Tekst: Hans van der Lee | Fotografie: René Faas

Uw partij wil de landbouw in overleg veranderen. Die ver- anderingen zijn ingrijpend voor met name de lelieteelt in Drenthe. Moet de teelt verdwijnen? “We hebben inderdaad een uitgesproken mening over de lelieteelt, maar dat wil niet zeggen dat we van die teelt af willen. Toen we aantraden voor de coalitie in 2018, spraken we juist af dat we het gesprek aan wilden gaan met de om- geving en dus ook met de lelietelers. We trokken er een jaar voor uit, maar het bleek dat de sector niet open stond voor de veranderingen die we voorstelden. Ze zien de noodzaak niet in, omdat ze toch volgens de regels werken. Daarom wil- den we een Platform voor Duurzame Landbouw oprichten en daar ook een fonds voor vullen. Zo wilden we als coalitie tot verandering komen. De dialoog schoot helaas niet op en in 2019 kwam het bekende blootstellingsonderzoek uit. De coalitiepartners wilden geen stappen meet zetten en zo kon- den we niet verder. Er ontstond een crisis en wij verhuisden naar de oppositie, terwijl de VVD onze plek in de coalitie innam. Weg waren het fonds en het platform. De discussie werd op een laag pitje gezet.”

3 juli 2020 “Omdat het convenant aan alle kanten rammelt. Er staan amper afspraken van betekenis in, het is een bevestiging en De gemeenteraad ondernam een poging om de dialoog weer op te starten, maar toen lag er opeens een convenant dat onder meer door de wethouder, enkele telers, LTO, toeleveranciers en de KAVB is ondertekend. Niet alle telers staan achter dat convenant, burgers ook niet. Weer hom- meles in Westerveld. Waarom? Ondertussen lijkt de relatie tussen de lelieteelt en de burgers toch te verslechteren. Hoe komt dat? “Het gesprek wordt steeds ingewikkelder en ondertussen tim- meren particuliere organisatie als Meten=Weten aan de weg. Die club is inmiddels veel groter dan Progressief Westerveld. De strijd van deze organisatie richt zich niet tegen telers, maar ze pleiten voor overheidsmaatregelen waarmee voorkomen wordt dat stoffen uit gewasbeschermingsmiddelen op plekken terecht komen waar ze niet horen. Dat is geen burenruzie, maar een maatschappelijke vraagstuk. En als het om de overheid gaat, worden alle overheden bedoeld van gemeente tot aan Europa.”

7

3 juli 2020

I N G E S P R E K

soms zelfs afzwakking van de bestaande wettelijke regels. Het convenant lag er ook opeens, terwijl de raad net weer was begonnen na te denken over een nieuwe dialoog. Het is door de wethouder op eigen houtje opgezet. Er is onvol- doende over nagedacht. Burgers doen een beroep op het convenant, waarin staat dat telers een spuitvrije zone van 20 meter vanaf de gevel van een woning aanhouden. In de praktijk spoot een teler vanaf 14 meter. Toen hij daarop werd gewezen, zei hij dat hij niets met het convenant te ma- ken heeft omdat hij het niet heeft ondertekend. Hij is wel lid van de KAVB. Toen de gemeente wilde handhaven, bleek het trouwens niet om lelies, maar om bieten te gaan. Het college zit er mee in de maag, maar het convenant ligt er. Misschien kan de gemeente het hier en daar gebruiken, maar het zorgt niet voor een consistente aanpak. Toch heeft de raad met onze instemming besloten de dialoog weer op te pakken, al is die vanwege de corona nog niet van start gegaan.” Progressief Westerveld pleit voor een zonering voor het middelengebruik, zodat bij bijvoorbeeld natuurgebieden niet of minder wordt gespoten. Dat lukt nog niet erg. Hoe komt dat? “Eigenlijk komt dat door de stikstofproblematiek. De gemeente werkt al sinds het ontstaan van Westerveld uit de voormalige gemeenten Dwingeloo, Havelte, Diever en Vledder aan een nieuw bestemmingsplan buitengebied. Dat wordt telkens afgekeurd vanwege de stikstofeisen. In 2012 stapte Milieudefensie naar de rechter en toen oordeelde de Raad van State uiteindelijk dat het over moest. In 2017 sneu- velde het bestemmingsplan opnieuw en toen wij in 2018 werkten aan een nieuw bestemmingsplan, wilden we eerst met de belanghebbenden om de tafel. Toen viel het college in 2019 en ging dat gesprek niet verder. Nu is in november 2019 het bestemmingsplan 2018 door de raad aangenomen, maar ik vrees dat het weer sneuvelt. Waarom is dat nu belangrijk? Omdat als ook dit plan van tafel gaat, iedereen moet werken met de oude bestemmings- plannen van de gemeenten die zijn opgegaan in Westerveld. Die plannen laten veel meer ruimte voor de agrarische sec- tor. Of dit nieuwe plan nu weer sneuvelt of niet, er moet een nieuw bestemmingsplan komen dat regelt wat wel en niet is toegestaan in het buitengebied.” Uw partij vindt dat die zonering in het bestemmingsplan moet. Wat wilt u daar mee bereiken? “Dat er rekening wordt gehouden met de omgeving. De situatie hier in Drenthe verandert. We hebben niet alleen met een agrarische sector in het buitengebied te maken, maar ook met gaswinning, de aanvliegroute naar vliegveld Lelystad en met de belangen van de toeristische sector. De recreatiesector groeit. En ook daar zit men dus niet meer te wachten op een spuit langs de terreinen, net als trouwens biologische telers, waarvan we er hier ook meer zien. Het brood van de een mag niet ten kosten gaan van dat van de ander. Daarom moeten we regelen waar wat mag.” Telers proberen ondertussen steeds schoner te werken, in overleg met de directe omgeving te gaan voor er wordt gespoten, alternatieven te vinden voor middelen. Is dat onvoldoende? “Telers weten ook dat er iets moet veranderen en er wordt met nieuwe technieken en middelen geprobeerd de milieu- belasting te verlagen. Dat hoor ik ook wel van de telers die

‘Het is geen burenruzie, maar een maatschappelijk vraagstuk’

ik hier spreek. Ik begreep van de KAVB dat zo’n 10 procent van de telers nieuwe technieken omarmt, 80 procent volgt en 10 procent wil helemaal niets. Die laatste 10 procent is het probleem. Overigens staat dat overleg met de directe omgeving vaak wel onder druk en kunnen telers daar ook weer zo mee stoppen als het ze niet zint.” Hoe moet het nu verder? “Westerveld kijkt naar Den Haag en hoopt dat het daar wordt opgelost. De worsteling in Den Haag is hetzelfde, in de provincie zie ik het ook en andere gemeenten hebben er ook mee te maken. Overal speelt duurzaamheid versus vrij ondernemerschap. Actiegroepen wijzen de minister, maar ook de gemeenten en de agrariërs op hun verantwoordelijk- heden en die moeten we nemen op alle niveaus. Het gaat helemaal niet om de schuldvraag. Het is jammer dat partijen tegenover elkaar staan, terwijl we het samen moeten doen. Wat mij betreft passen we het model van Remkes toe, dat hij presenteerde als oplossing voor het stikstofprobleem. Ver- deel Nederland in regio’s, waarbij er gebieden zijn voor wat meer intensieve landbouw en gebieden waar dat niet kan. Westerveld is erg groen, dus daar past intensieve landbouw niet goed bij. Ga aan de slag met die nieuwe inrichting en doe het samen.”

8

3 juli 2020

C O L UMN

Klachten

Jennie Veninga Tulpen- en lelieteelt Hijken, Drenthe jennie@veningahijken.nl

Wanneer we denken dat één of meerdere van onze medeburgers zich niet aan de regels houden kunnen we een klacht indienen. Deze klacht dienen we in bij degene die belast is met de toezicht op de juiste uitvoering van de regels. Regels zoals we die geza- menlijk hebben overlegd. Regels die tot stand zijn gekomen na zorgvuldig onderzoek. Onderzoek waar- bij wordt gekeken naar de veiligheid van de burgers. Zo hebben we in Nederland veel regels over hoe te handelen als verkeersdeelnemer. Wanneer de situa- tie veranderd worden de regels veranderd. De weg voor ons huis was sinds jaar en dag een weg waar de gebruiker 80 kilometer per uur mocht rij- den. Totdat in een vakantiepark aan dezelfde weg een asielzoekerscentrum werd gevestigd. Het gevolg was meer vervoersbewegingen op ‘onze’ weg. De maximumsnelheid werd verlaagd naar 60 kilometer per uur. Wanneer ik als aanwonende van ‘onze’ weg een klacht heb over de verkeersveiligheid, kan ik te- recht bij de gemeente. Mijn klacht kan dan bijvoor- beeld zijn dat ik 60 kilometer te hard vind voor rode auto’s. Het leidt tot gevaarlijke situaties. Ik dien mijn klacht in bij de gemeente. Het antwoord zal zijn dat mijn klacht onterecht is. Teleurstellend, dus ik roep mijn buren op om ook dezelfde klacht in te dienen. Sommige zijn het met mij eens, anderen niet. We wonen aan een lange straat, de gemeente krijgt dus veel klachten. Elke keer met hetzelfde teleurstellende antwoord. Rode auto’s rijden nog steeds 60 kilometer per uur. Samen met mede-aanwonenden schakelen we de politie in. We dienen een verzoek in om bestuurders van rode auto’s te beboeten, omdat wij vinden dat 60 kilome- ter per uur te hard is voor rode auto’s. Ons verzoek wordt afgewezen. En nu dan? We blijven klachten in- dienen, elke keer als er een rode auto langskomt. We informeren elkaar in een app-groep. We overwegen een actiegroep op te richten en de pers in schakelen. Het bovenstaande is een onzin verhaal. Regels gel- den voor iedereen, dus ook voor de bestuurders van rode auto’s. Regels omtrent het gebruik van gewas- beschermingsmiddelen gelden voor alle gebruikers. Hoe teleurstellend het ook is, onterechte klachten zullen dan ook niet worden gehonoreerd.

3 juli 2020

3 juli 2020

3 juli 2020

9

3 juli 2020

‘Captain Ventura’

“Knolmaat 20/op geeft zo’n vijftien bloemen van gelij- ke lengte”, geeft John aan bij deze witte snijcalla. “Je moet wel op tijd plukken, anders wordt hij meer crè- mekleurig.” Het geven van dit soort adviezen stopt niet met de verkoop. “Teeltad- vies hoort erbij. Zo kan onze klant meer rendement behalen en koopt hij het volgende seizoen weer.”

John (links) en Lennaert Kapiteijn bij ‘Captain Hollywood’.

Een filmploeg in de kas toelaten om werkzaamheden zoals veredeling en teelt in beeld te brengen. Dat is een van de dingen die Kapiteyn dit jaar heeft gedaan voor de Digital Captain Calla Days. Zo waren de bloeiende calla’s van het bedrijf wereldwijd te zien. Virtuele rondleiding

‘Captain Romance’

Toen Kapiteyn begonmet de verdeling van eigen cultivars, was deze lichtroze calla met grote bloemen een van de eer- ste cultivars die het bedrijf uitgaf. John: “De productie ligt lager dan nieuwere culti- vars (acht à negen bloemen bij knolmaat 20/op), maar klan- ten zijn gecharmeerd van de kleur en bloemgrootte. Voor- al Zuid-Amerikaanse landen, Japan, Israël en China zijn fan. Door het klimaat is de kleur daar intenser.”

Tekst: Lilian Braakman | Fotografie: René Faas

T oen het coronavirus in Nederland uitbrak, was het net alsof er op de pauzeknop werd gedrukt, volgens Lennaert Kapiteijn, manager internationale projecten en verkoop bij Kapiteyn. “Zo’n drie weken lang wer- den orders wereldwijd stopgezet, werd er niks afgeroepen of besteld. Daarna trok de handel in China weer aan. Daardoor wisten we dat vraag vanuit andere landen weer zou gaan komen.” Door corona konden de Captain Calla Days niet doorgaan zo- als voorgaande jaren. Daarom koos Kapiteyn voor de digitale variant: de Digital Captain Calla Days. De duur van een week in juni werd verleng naar de gehele maand juni. Tijdens deze dagen was het bedrijf uit Breezand actief op zijn socialeme- diaplatforms. Naast films over werkzaamheden werden er virtuele rondleidingen gegeven. Het bedrijf verzond nieuws- brieven en hield online meetings tussen de calla’s in de kas. “Ik heb een videogesprek gehad met vijftig Amerikaanse kwekers. Ook had ik een webinar met 250 Russische kwe- kers”, laat Lennaert weten. “Andere jaren heb ik nog nooit zoveel kwekers tegelijk ‘in de kas’ gehad.”

‘Captain Beretta’

Grote bloemen, gelijk qua hoogte en lang houdbaar. Dat is wat John aangeeft bij deze zwarte calla die geschikt is voor zowel de snij als de pot. “Bij zwarte bloemen is vaak het pro- bleem dat ze ‘vergroenen’ naarmate ze ouder wor- den. Deze blijven zwart. Deze calla wordt met groot enthousiasme ontvangen.”

10

3 juli 2020

‘Captain Tulsa’

“Rood is en blijft een belangrijke kleur”, begint Lennaert. “Deze cultivar is niet alleen geschikt als potplant, maar hij is ook toepasbaar als snijcalla. De houdbaarheid is goed, maar kan beter. Hoe langer hij bloeit, des te donkerder rood hij wordt. Daarnaast heeft zonlicht effect. Bij een gebrek hieraan wordt deze calla bruiner.”

‘Captain Cheerio’

“De roze ‘Captain Cheerio’ is een paradepaardje. Hij is nu vier à vijf jaar op de markt en de laatste twee jaar nemen de aantallen flink toe. Het is de favoriet van veel klanten. Deze kleur spreekt aan”, zegt John. “Roze is een kleur met een groeiende vraag”, gaat Len- naert verder. “Hij is bloem- rijk en blijft vier tot zes weken mooi op een pot.”

3 juli 2020 Een voorbeeld van een eigenschap waaraan een goede snijcalla moet voldoen volgens John, is een vaasleven van minimaal twee weken. Voor potcalla’s is dat drie tot zes weken. Ook moeten knollen minimaal twaalf maanden bewaard kunnen blijven zonder kwaliteitsverlies. Op deze en meer eigenschappen wordt geselecteerd. Het kan zijn dat een eerder op de markt gebrachte ‘Captain’ verdwijnt. “Als er een betere is, kunnen we altijd nog afscheid nemen. Nieuwe genetica heeft voordelen, zoals een hogere productiviteit. Uiteindelijk gaat het om rendement.” De kas in Anna Paulowna staat vol met bloeiende pot- en snijcalla’s. Enkele medewerkers zijn aan het werk. In het ver- edelingsdeel worden potentiële nieuwe cultivars bestoven. Wat belangrijk is voor een nieuwe cultivar kan John Kapiteijn (mana- ger calla bij Kapiteyn) in drie woorden omschrijven: bloemkleur, bloemvorm en productie. Captain Calla staat voor kwaliteit, service en rendement. “Toen we begonnen met eigen verede- ling, besloten we om voor alle cultivars ‘Captain’ te zetten. Dat kan een risico zijn, als een cultivar niet goed loopt. Het kan zo zijn dat klanten de gehele lijn niet meer willen kopen. Daarom moeten alle soorten aan onze eisen voldoen.”

‘Captain Nevado’

De eerste signalen voor deze nieuwe, witte potcalla zijn positief volgens John. Collega Lennaert beaamt dat: “Deze cultivar is een mooie belofte. We zijn hem aan het testen en voeren proeven uit in meerdere lan- den. ‘Captain Nevado’ heeft een compact gewas en de kleur van de bloem is puur wit.”

11

3 juli 2020

Boven: bezoekers komen steeds meer met lijstjes naar de kwekerij. Linksboven: bij de kwekerij ligt een prairietuin waarop De Wagt planten uittest die geschikt zijn voor droogte en warmte. Linksonder: op een handkar staan al weer potten met Heuchera klaar voor de verkoop volgend jaar.

Opvallende planten. Dat is de noemer waaronder Marcel de Wagt zijn vaste planten verkoopt. Vijftien jaar geleden zette hij de eerste stap op weg naar de kwekerij die hij nu heeft. Tuinliefhebbers komen met hun lijstjes en vragen naar het Limburgse Ven-Zelderheide om met planten en advies huiswaarts te keren.

Tekst: Arie Dwarswaard | Fotografie: René Faas

12

3 juli 2020

Marcel de Wagt

‘Er komen steeds meer liefhebbers met lijstjes’ E igenlijk had hij, op de dag van onze afspraak, op de Internationale Kwekerijdagen van Huis Bingerden gestaan. Maar zoals andere tuinbeurzen ging ook deze niet door. Het is direct onderwerp van gesprek met eigenaar Marcel de Wagt die zich in zijn vasteplanten- kwekerij richt op Opvallende planten. in verschillende managementfuncties terecht. Vijftien jaar geleden kwam ik weer uit bij de vaste planten. Eerst maar eens proberen of dat wat voor mij was. Vijf jaar lang kweekte ik ze op een volkstuin. Na vier jaar kwam het perceel te koop waar ik nu al weer tien jaar mijn bedrijf heb.”

Voor zo’n overstap is geen panklaar recept. Welke planten kies je, aan wie wil je verkopen, hoe zet je een netwerk op? Vragen genoeg, antwoorden niet. “Aanvankelijk verkocht ik ook via het internet. Het bleek voor mij niet te werken, omdat het te veel was naast de verkoop via tuinbeurzen en de thuis- verkoop. Daarom ben ik daarmee gestopt.” WAT VALT OP? Wie vaste planten kweekt en verkoopt, moet keuzes maken in het sortiment. Er valt immers een enorme hoeveelheid species en cultivars onder deze noemer. Wie niet kiest, loopt het risico om te worden verzwolgen in de duizen- den variëteiten. De Wagt heeft het weten te beperken tot achthonderd variëteiten. Nog steeds een flink aantal, maar ze zijn wel onder één noemer te scharen: het zijn opvallende planten. Maar waarin vallen ze dan op? “Ik heb daarvoor een aantal criteria. Ze kunnen opvallen door hun kleur, maar ik kijk ook naar de ongevoeligheid voor 3 juli 2020

“Twee systemen gaan elkaar in de weg zitten. Ik had net als voorgaande jaren materiaal geselecteerd voor een aantal tuinbeurzen. Dat materiaal is wat verder in ontwikkeling en vaak ook wat forser, zoals de groep Penstemon die daar staat. Normaal gesproken hadden die hier niet meer gestaan, maar nu zijn ze er nog wel. Ik zet een deel nu tussen het aanbod voor de particulieren. Die hebben juist dit voorjaar heel goed de weg naar de kwekerij weten te vinden.” Het levenspad van mensen is maar al te vaak geen rechte lijn. Eerder is het een slingerende route langs uiteenlopende plaatsen, mensen en bezigheden. Verrassend genoeg komen sommige interesses van ooit later weer terug. Zo ging het bij Marcel de Wagt in ieder geval waar het de interesse in planten betrof. “Al op mijn tiende zaaide en kweekte in mijn eigen plantjes. Ik had Afrikaantjes en was verbaasd over de grote planten die uit zo’n klein zaadje konden komen. Ik ging naar de Hogere Tuinbouwschool in Den Bosch, maar kwam daarna

13

3 juli 2020

Over Marcel de Wagt Het bedrijf Marcel de Wagt, kwekerij van opvallende vaste planten, is gevestigd in Ven-Zelderheide, gelegen langs de oostelijke Maasoevers in het noorden van Limburg. De Wagt startte vijftien jaar geleden met zijn bedrijf en is sinds tien jaar gevestigd aan de Kleefseweg 13A in Ven-Zelderheide. Het bedrijf verkoopt vaste planten aan par- ticulieren en is gespecialiseerd in onder meer Kniphofia, Nepeta, Aster, Monarda en prairieplanten. De kwekerij is open op vrijdag, zaterdag en maandag van 9.30 tot 17.00 uur. Meer informatie: www.opvallendeplanten.nl

In een schaduwhal kweekt De Wagt schaduwplanten voor een vochtige of een droge standplaats

Afbroezen van planten

ziekten. Dat speelt bijvoorbeeld bij Phlox en Monarda. Keuze genoeg, maar er zijn maar weinig selecties die je probleemloos jarenlang in een tuin kunt telen zonder dat er meeldauw in komt. Waar ik verder goed naar kijk, is of planten een grote mate van doorleefbaarheid hebben. Een term die ik vooral in Vlaanderen hoor, waarmee bedoeld wordt dat de planten meerdere jaren meegaan. Hierbij is dan ook de sierwaarde van de plant voor en na de bloei van belang. Neem deze Euphorbia martinii ‘Red Wing die is al in het vroege voorjaar aantrekke- lijk omdat het blad zoveel kleuren heeft. Of Persicaria runci- nata, die al zoveel kleur in het blad heeft, dat ook zonder bloei hij aantrekkelijk is.” Wie keuzes maakt, levert ook een aantal soorten niet. “Klopt, ik verkoop bijvoorbeeld geen Papaver, omdat deze weliswaar prachtig kan bloeien, maar na de bloei neemt de sierwaarde snel af. En op Echinacea ben ik heel kritisch. Er is veel nieuw sortiment op de markt gekomen, maar een beperkt aantal ervan komt echt nog meer jaren terug. Terugkomen is wat ik juist zo belangrijk vind van de planten die ik verkoop.” Dat terugkomen is niet alleen essentieel voor wat hij verkoopt, maar ook aan wie hij verkoopt: zijn klanten. “Het aantal groeit alleen maar. Ik zie steeds meer liefhebbers met lijstjes naar de kwekerij toekomen. Ze weten wat ze willen hebben.” Marcel de Wagt helpt die klanten maar al te graag. Niet alleen door ze persoonlijk te adviseren, maar ook door het groeperen van zijn sortiment. Het merendeel staat in de volle zon, maar in een schaduwhal is het sortiment te vinden dat goed gedijt op

plekken waar de zon nauwelijks schijnt en het ofwel vochtig ofwel juist droog is. Inspelen op periodes met meer warmte en droogte doet hij ook. “Ooit bezocht ik de tuinen van Beth Chatto in Engeland. Bij haar kwekerij heeft ze een landweg bestaande uit puin omge- toverd tot een graveltuin, waarop ze planten uittestte. Ik heb een vak met grind, waar ik een paar jaar geleden planten op ben gaan zetten om te kijken wat ze doen. Inmiddels levert dat een gevarieerd sortiment op dat ik mensen kan adviseren die naar dergelijke planten op zoek zijn. Dit jaar heb ik weer nieuw sortiment erbij gezet.” Tuinontwerpen maakt hij niet, maar hij adviseert klanten wel en stelt ook het sortiment samen voor hun tuin. Met veel nieuwbouw in het nabij gelegen Nijmegen neemt die vraag alleen maar toe. KNIPHOFIA Mooi zijn ze allemaal, maar toch zijn er altijd wel een of meer favorieten. Bij Marcel de Wagt is dat niet anders. Hij heeft een voorliefde voor Kniphofia. Dit plantengeslacht komt van oorsprong uit Zuid-Afrika. “Bij de start van de kwekerij kreeg ik veel aandacht in tuinbladen, omdat ik me toen onder meer richtte op het onbekendere gewas. Ik ging me er in verdiepen en ontdekte dat het aantal soorten en selecties veel groter is dan ik had gedacht. Er zijn verschillende kleuren en kleur- combinaties, ze kunnen variëren in hoogte, bloeitijdstip en winterhardheid. En er valt ook nog genoeg te verbeteren,

14

3 juli 2020

Links: Kniphofia ‘Wol’s Red Seedling’ Rechts: Persicaria runcinata

zoals doorbloei of een tweede bloei. Om die reden ben ik begonnen met de veredeling van Kniphofia. Ik heb inmiddels de eerste selecties gemaakt. Ook met andere gewassen ben ik bezig, zoals herfstaster. Veredeling is voor mij vooral verwon- dering. Het is altijd weer een verrassing wat het resultaat is van een kruising. In die verrassing zit het wonder.” BESTE BUREN Een belangrijk kanaal om zijn bedrijf onder de aandacht te brengen, is Facebook. Wie daar actief op is, moet blijvend zijn bezoekers informeren. Voor De Wagt betekent dat veel foto’s maken van wat er op zijn kwekerij bloeit. Die fotografie leverde hem een nieuwe categorie planten op: beste buren. “Eigenlijk ontstonden de beste buren heel toevallig. Als ik foto’s maak, moet ik goed kijken wat ik fotografeer. Van mijn vader, die drukker was, heb ik goed leren kijken naar kleuren. En dan valt je ineens op dat in een Salvia en een ernaast staan- de Agastache dezelfde kleur rood zit. Of dat in het blad van de ene plant en de bloem van de andere eenzelfde kleur zit. Ik leer hierdoor nog beter kijken naar wat vormen en kleuren doen. Die fascinatie deel ik graag via Facebook.” Terwijl buiten klanten met hun lijstjes rondlopen of even wat aan Marcel de Wagt willen vragen, wordt in de kas al weer de basis gelegd voor een nieuw seizoen. Medewerkers vullen potten met potgrond en zetten verse stekken van Heuchera in een pot. Een handkar vol potten verlaat de kas. Klaar voor volgend jaar.

3 juli 2020

15

3 juli 2020

VERZAMELEN, GEBRUIKEN EN DELEN Data

M isschien wel het meest aansprekende voorbeeld van de potentie van ‘big data’ is Funda. De huizen- zoeksite van makelaarsorganisatie NVM wordt maandelijks 43 miljoen (!) keer bezocht. De data die al die bezoeken opleveren, geven samen een haarfijn beeld van de woningmarkt. Welke wijken zijn in trek en welke buur- ten boeren achteruit? In wat voor huis wonen Nederlanders het liefst? Aan de hand van alle data kon ook die vraag worden beantwoord, met als resultaat het ‘Funda-huis’: een rijtjeshuis met het ruimtelijke gevoel van een kasteel, dat binnenkort wordt gebouwd door aannemer Van Wijnen. Afgaande op de pilotprojecten ‘Samen realtime meten en monitoren in bewaarproces tulp’ en ‘Tracking & Tracing’ is de bollensector nog lang niet zover. Beide projecten vloeiden voort uit het KAVB-programma Data Science, dat wordt getrokken door beleidsmedewerker Annika Versloot. “Als het om infor- matisering en digitalisering gaat, is er geen weg terug”, legt ze uit. “De mogelijkheden om data te verzamelen en te gebruiken nemen alleen maar toe. Bollentelers doen er verstandig aan er hun voordeel mee te doen, ook met het oog op toenemende duurzaamheids- en kwaliteitseisen, een versmallend midde- lenpakket, schaalvergroting, de opkomst van e-commerce en

Door hun eigen en gedeelde data slim te gebruiken kunnen bollentelers de kwaliteit van hun producten verbeteren en duurzame, innovatieve maatregelen nemen op hun bedrijf. Twee pilotprojecten die voortvloeiden uit het KAVB-programma ‘Data Science Bloembollen 2019’, brachten de potentiële rijkdom van (big) data aan het licht, maar maakten ook duidelijk dat er in de bollensector nog een lange weg is te gaan.

Tekst: Cees de Geus



3 juli 2020

3 juli 2020 ‘DIGITALE ERFBETREDER’ Op die manier, is de overtuiging van Versloot, zullen bedrijfs- voeringen ook in de bollensector steeds meer digitaliseren. Ook met het oog op de ontwikkelingen elders in de keten en in andere, aanpalende sectoren, gaat het haar echter niet snel genoeg. “De pilots hebben eens te meer duidelijk gemaakt dat het delen van data bij de meeste bollentelers nog niet in het systeem zit, letterlijk en figuurlijk. De sector heeft behoefte aan moderators, aanjagers, digitale erfbetre- ders. Onafhankelijke data-analisten die realtime, op afstand en dus coronaproof data analyseren van individuele bedrij- ven. Dat biedt ook de mogelijkheid om de data van meerdere bedrijven en bronnen te bundelen tot ‘big data’ die, door ze te analyseren en efficiënt te verwerken, de bollensector naar een hoger niveau kunnen tillen.” In totaal zijn bij Heemskerk vijf heftrucks uitgerust met een tablet die van de Beam Tracking-software is voorzien. Iedere keer als een partij wordt verplaatst, van de stormwand naar een bewaarcel bijvoorbeeld, wordt dat in het systeem verwerkt. Heemskerk: “’Apeldoorn’ maat 12? ‘Bastogne’ ongesorteerd? ‘Yellow Pompenette’ maat 11? Dankzij de gebruiksvriendelijke app weten we precies waar alle partijen en maten staan. Dat werkt fantastisch, vooral als het seizoen vordert, de verkoop begint en het lastiger wordt om het overzicht te bewaren.” Op termijn hoopt Heemskerk de Beam-software te integreren met de Smart Bulb- en AgroVision-software waar hij bij de verkoop en administratie gebruik van maakt. “Uitbreiding met Radio Frequentie Identificatie-technologie (RFID) is ook een optie. Maar omdat wij vooral met grote bulkpartijen werken, heeft digitaal voorraadbeheer tot op kuubkistniveau voor ons nu nog geen meerwaarde.” wijkerhout nam vorig jaar deel aan de pilot ‘Samen realtime meten en monitoren in bewaarproces tulp’. “Dat leverde bruikbare data op, waarmee we het bewaarproces en daarmee de kwaliteit van het plantgoed hopen te verbeteren”, blikt mede-directeur Frank Uittenbogaard terug. “Jammer was dat we onze data niet konden vergelijken met die van andere te- lers. De interactie via het dashboard was in feite nul, terwijl het delen, vergelijken en bespreken van elkaars meetgegevens en ervaringen voor ons juist dé reden was om aan de pilot mee te doen. Een follow-up is prima, maar dan wel met meer deelne- mers die openstaan voor het delen van de verzamelde data.” Hoewel hij niet deelnam aan de pilot ‘Tracking & Tracing’, maakt bollenteler Mark Heemskerk van J. Heemskerk & Zn in De Zilk ook dit seizoen weer gebruik van de Beam Trac- king-software die er het uitgangspunt van vormde. “Een verademing, deze vorm van digitaal voorraadbeheer”, vindt hij. “Zodra de bollen worden ingeschuurd, in kuubkisten, worden ze geregistreerd en in het systeem gezet. Dat doet degene op de heftruck, met behulp van een tablet.”

‘De stap van ‘data’ naar ‘big data’ werd niet gemaakt, terwijl daar voor de hele sector juist enorme mogelijkheden liggen’

nieuwe kenniseconomieën. Opgegroeid in het informatietijd- perk, niet met een krijtje maar met een smartphone of tablet in hun hand, weten jonge telers en toekomstige bedrijfsopvolgers bovendien niet beter. Ze willen ook niet anders.” Beide pilotprojecten hadden met elkaar gemeen dat er een soft- warebedrijf bij betrokken was, respectievelijk 30MHZ en Beam Tracking. Een overeenkomst was volgens Versloot ook dat de deelnemers doordrongen raakten van de schier oneindige ge- bruiksmogelijkheden van de verzamelde data. “Onderdeel van de pilot ‘Samen realtime meten en monitoren in bewaarproces tulp’ was een dashboard dat de deelnemers in staat stelde data, ervaringen en foto’s te delen. Helaas werd daar niet optimaal gebruik van gemaakt. Voor beide pilots geldt dat ze eigenlijk een beetje op bedrijfsniveau bleven hangen. Terwijl daar voor de hele sector juist enorme mogelijkheden liggen op gebieden als kwaliteit, duurzaamheid en efficiëntie, werd de stap van ‘data’ naar ‘big data’ niet gemaakt.” Mede-eigenaar Sam van Gammeren van Beam Tracking heeft daar begrip voor. “De digitalisering van bedrijfsprocessen in de bollensector is nog maar net begonnen. De stap naar ‘big data’ is nu nog te groot, maar zit er absoluut aan te komen.” Bollenkweker/handelaar/exporteur JUB Holland in Noord-



3 juli 2020

S T I G A S T I P

Meer informatie kunt u vinden op www.stigas.nl of www.agroarbo.nl Ook kunt u bellen naar Stigas, tel. 071 568 9000 (optie 1), of bel/mail Marcel van Diepen (06 20140798), marcel.van.diepen@stigas.nl.

Aanpak van stof

Er zijn afgelopen winter ook bij de verwerking van Zantedeschiaknollen metingen verricht en er is een filmpje gemaakt over de bevindingen en de aanpak bij bloembollenkwekerij Huijg in Breezand.

voorzijde. Die borstels werken weer flink wat stof in de lucht. Ook zijn er behoorlijke pieken te meten tijdens het schoonmaken onder de leesban- den en dergelijke, bijvoorbeeld bij soortwisselingen. De mate van blootstelling aan stof wordt bepaald door: • de hoeveelheid aanwezige stof; • de zwaarte van de arbeid; • de duur van de stofbelasting. Aanpak van stof in volgorde van belangrijkheid (volgens de arbeidshy- giënische strategie): 1. Een zo schoon mogelijke product in een zo schoon mogelijke ruimte. 2. Goede afzuiging. 3. Afscherming om het aantal men- sen dat blootgesteld wordt te beperken. 4. Blootstellingsduur zo kort moge- lijk houden. 5. Persoonlijke beschermingsmidde- len als punt 1 tot en met 4 onvol- doende oplossing bieden. Er is gelukkig steeds meer aandacht voor stof en bewustwording dat stof een sluipmoordenaar kan zijn. Op alle plaatsen waar bollen vallen of rollen

In de bloembollensector is er veel klei- en zandstof, Dit stof bestaat voor een groot gedeelte uit kwarts. Kwarts is een kankerverwekkende stof. De grenswaarde van de maxi- male dagelijkse dosis is snel bereikt. Ook kan er blootstelling zijn aan organisch stof, van bolhuidjes, wor- teltesten, maar ook schimmelsporen en endotoxinen. Die kunnen aller- gische reacties en ook blijvende ge- zondheidsschade veroorzaken. Er zijn afgelopen jaar door Stigas veel stofmetingen verricht, ook op bloembollenbedrijven. Hierbij kwa- men vaak dezelfde bevindingen naar voren. Er wordt op steeds minder bollenbe- drijven gespoeld, waardoor er over het algemeen meer stof in de verwer- kingsruimte terechtkomt. Op som- mige bedrijven komt er ook veel klei- en zandstof binnen met trekkers en via de pallets onder de kuubskisten. Tijdens metingen in verwerkings- ruimten valt op dat, zodra er een heftruck langsrijdt, er een grote toe- name is van de stofconcentratie. Dat duidt op stof op de vloer. Er wordt veel gebruikgemaakt van zitstofzui- gers met roterende borstels aan de

Dit filmpje is te zien via: www.stigas.nl/nieuws

ontstaat stof, vooral aan het begin van de lijn. Gelukkig is er op steeds meer bedrijven afscherming geplaatst op de plaatsen waar de bollen op de band worden gestort. Binnen die afscher- ming wordt onderdruk gecreëerd, waarbij veel stof meteen wordt afge- voerd. Een van de belangrijkste aandachts- punten is de vloer schoonhouden. Op veel bedrijven wordt hiervoor nog een bezem gebruikt, maar dat is alleen maar stof verplaatsen en met name fijnstof de lucht in werken. Gebruik een goede bedrijfsstofzuiger met een fijnstoffilter. Werk op een zitstofzuiger zo min mogelijk met de roterende borstels naar beneden. Als laatste middel worden er ook nog wel stofkapjes gebruikt. Kies in dat ge- val voor (minimaal) een FFP2-masker, bij voorkeur met een uitademventiel.

18

3 juli 2020

T E C H &M E C H

Inde rubriek Tech&Mech is er aandacht voor zowel nieuwe als vernieuwende producten uit de sector. Een plek waar techniek en mechanisatie structureel aandacht krijgen.

Controleren op verhoging bij binnenkomst

Koortsdetectiesystemen www.portaalcheck.com Prijsindicatie: vanaf 50 euro exclusief verzendkosten en btw

nen worden op temperatuursverho- ging. De prijzen variëren; men betaalt 50 euro (exclusief verzendkosten en BTW) voor een handmatig scanpistool, een zogenoemde ‘safe way miniscan- ner’ waar de medewerker tot twintig centimeter de pols voor moet houden kost 675 euro en een scanportal, die de lichaamstemperatuur en metaal detec- teert, kost 1890 euro. De miniscanner wordt het meest verkocht, aldus verkoper Pierre van den Ancker. De handscanner, waar- bij een ‘pistool’ bij het hoofd moet worden gehouden, wordt soms wat ongebruiksvriendelijk naar het perso- neel toe ervaren weet hij. “Bij weinig mensen en ook bij eigen personeel, is zo’n scanpistool best te doen. Echter, bedrijven die veel personeel hebben en waarvan een deel ook arbeidsmi- granten zijn, daar vinden werkgevers vaak dat het veel tijd kost. Sommigen geven bovendien aan dat het toch wat confronterend en ongemakkelijk voelt de handscanner te gebruiken.” Het is een tijd onduidelijk geweest of tem- peratuur meten nou wel of niet mag bij het personeel. Toen duidelijk werd

dat werkgevers wel op koorts mogen controleren, maar dat alleen mogen als de gegevens hiervan niet worden vastgelegd of geregistreerd, kwam er meer vraag naar. Wordt koorts vastgesteld, dan kan de werkgever die persoon verzoeken meteen naar huis te gaan. “Overigens is het wel netjes de medewerkers vooraf te laat weten dat ze gecontroleerd gaan worden. Bijvoor- beeld door dit aan te geven met een bordje bij de ingang.” De koortsdetectiesystemen bieden de werkgever alleen de garantie dat mensen die in het bedrijf komen koortsvrij zijn. “Dat is echter géén garantie dat iemand vrij is van corona. 13 procent heeft geen koorts en heeft het toch onder de leden. Daarom zijn de RIVM- maatregelen zoals 1,5 meter afstand en de hygiëneregels op de werkvloer zo belangrijk.” Het meten bij de ingang geeft volgens Van den Ancker niet alleen werkgevers maar ook veel werknemers een veilig gevoel. Het bedrijf heeft al bij verschillende klanten, zoals bij verwerkings- en verpakkingsbedrijven in groenten en fruit, geleverd.

Tekst: Eliis Langen | Fotografie: Portaal Check

Door de angst voor corona en om het besmettingsgevaar op het werk te verkleinen, zijn er bedrijven in de sector, zowel kwekers als bloembollen- handel, die medewerkers aan de poort controleren op hun temperatuur. Dat kan met koortsdetectiesystemen van verschillende aanbieders. De keuze van de detectie hangt onder andere af van de eisen die een werk- gever stelt; zoals de nauwkeurigheid van de uitslag, de capaciteit - dus het aantal medewerkers - dat het systeem per minuut aan kan, de scansnelheid en de meetafstand. Portaal Check, een bedrijf in Wormer, levert onder an- dere scanpistolen, scanportals en een scanstation waarbij bij die laatste grote stromen mensen gecontroleerd kun-

3 juli 2020

19

3 juli 2020

Page 1 Page 2 Page 3 Page 4 Page 5 Page 6 Page 7 Page 8 Page 9 Page 10 Page 11 Page 12 Page 13 Page 14 Page 15 Page 16 Page 17 Page 18 Page 19 Page 20 Page 21 Page 22 Page 23 Page 24 Page 25 Page 26 Page 27 Page 28 Page 29 Page 30 Page 31 Page 32 Page 33 Page 34 Page 35 Page 36 Page 37 Page 38 Page 39 Page 40 Page 41 Page 42 Page 43 Page 44 Page 45 Page 46 Page 47 Page 48 Page 49 Page 50 Page 51 Page 52 Page 53 Page 54 Page 55 Page 56 Page 57 Page 58 Page 59 Page 60

Made with FlippingBook Online newsletter