TEORIE I BADANIA ARTUR MALCZEWSKI Profilaktyka w szkole – skala problemu i odpowiedź na problem substancji psychoaktywnych oraz uzależnień behawioralnych................................................................................ . 0001 2 SANDRA CZESZEJKO-SOCHACKA Uzależnienie od jedzenia – cichy nałóg cywilizacji XXI wieku ................................................ . 0001 15 HANNA ŻENTKOWSKA Czym są uzależnienia? Perspektywa teoretyczna i praktyczna .........................................0001 27 NAUCZANIE I UCZENIE SIĘ DANIELA BARTOSIAK Niewidzialne uzależnienia dzieci i młodzieży XXI wieku. Nowe formy starych mechanizmów – perspektywa szkoły i wychowania ................................................0001 35 KRZYSZTOF MICHALAK Nauczyciel jako pierwszy obserwator – rozpoznawanie i przeciwdziałanie uzależnieniom w szkole ...0001 48 KAMILA SREBRZYŃSKA-BUKREJEWSKA Rezyliencja w obliczu uzależnień XXI wieku. Budowanie odporności psychicznej jako kluczowy obszar pracy szkoły..........................................................................0001 55
Od redakcji
Współczesny młody człowiek dorasta w świecie nad- miaru bodźców, informacji i oczekiwań. To rzeczywi- stość nieograniczonego dostępu do treści, nieustannej obecności w sieci oraz presji porównywania się z inny- mi. W takim środowisku uzależnienia przyjmują nowe, często mniej widoczne formy. Oprócz zagrożeń zwią- zanych z alkoholem czy narkotykami coraz częściej obserwujemy uzależnienie od ekranu, mediów spo- łecznościowych, pornografii, wizerunku, opinii innych, a nawet od samego bycia w relacji. Nie są to zjawiska marginalne ani chwilowe. Uzależ- nienie może dotyczyć nie tylko substancji, lecz także zachowań i przeżyć – potrzeby bycia zauważonym, ak- ceptowanym, podziwianym. Może przejawiać się w ob- sesyjnym sprawdzaniu powiadomień, kompulsywnym dbaniu o wygląd, podporządkowywaniu własnych decy- zji opinii grupy czy w utracie kontroli nad korzystaniem z treści o charakterze intymnym. Wspólnym mianow- nikiem pozostaje osłabienie samodzielności, trudność w regulowaniu emocji i stopniowe zawężanie życia do jednego obszaru aktywności. Wobec tych wyzwań szkoła nie może pozostawać jedynie obserwatorem. Jej zadaniem nie jest wyłącznie przekazywanie wiedzy o zagrożeniach, lecz budowanie dojrzałości – umiejętności rozpoznawania własnych potrzeb, stawiania granic, przewidywania konsekwencji i odpowiedzialnego korzystania z wolności. Profilakty- ka uzależnień zaczyna się od wzmacniania czynników chroniących: poczucia własnej wartości, stabilnych relacji, zdolności do odraczania gratyfikacji oraz umie- jętności radzenia sobie ze stresem. Szkoła jest miejscem, w którym młody człowiek doświadcza wspólnoty. To tutaj uczy się współpracy, dialogu i odpowiedzialności za siebie oraz innych. Re- lacja nauczyciel-uczeń, oparta na uważności i zaufaniu, staje się jednym z najważniejszych narzędzi profilaktyki. To w bezpiecznej przestrzeni rozmowy możliwe jest wczesne zauważenie sygnałów niepokoju i udzielenie adekwatnego wsparcia. Profilaktyka nie jest działaniem incydentalnym. Wy- maga spójności programów wychowawczych, współ- pracy z rodzicami oraz konsekwentnego wzmacniania postaw odpowiedzialności i samokontroli. Wymaga tak- że refleksji nad tym, jak mądrze towarzyszyć młodym ludziom w świecie, który oferuje wiele możliwości, ale równie wiele zagrożeń. Numer, który oddajemy w Państwa ręce, podejmu- je temat roli szkoły w profilaktyce uzależnień w sposób wielowymiarowy. Autorzy prezentują zarówno podsta- wy teoretyczne, jak i praktyczne rozwiązania możliwe do zastosowania w codziennej pracy edukacyjnej i wy- chowawczej. Wierzymy, że szkoła może być przestrze- nią budowania odporności, samodzielności i zdrowych wyborów. Profilaktyka uzależnień to troska o przyszłość – o rozwój młodego człowieka, jego relacje, wolność i zdolność do odpowiedzialnego kształtowania włas- nego życia. ∞ Zapraszamy do lektury
INSPIRUJĄCA PRAKTYKA
BŁAŻEJ HELIE Od integracji do dobrych relacji. Rola więzi, kompetencji społecznych i środowiska szkolnego w profilaktyce uzależnień behawioralnych ......................................................... .0001 70 JOLANTA WILCZEK Wdrażanie profilaktyki w szkole......................................................0001 79 BEATA ROLA Relacja rodzic-dziecko w drodze do celu. Jak zamieniać trudności w rozwój. Uzależnienia behawioralne w okresie adolescencji jako wyzwanie relacyjne i wychowawcze (11-17 lat) ...............0001 83 BARBARA PAŹ Jak zrozumieć uzależnienie i zapobiegać w praktyce szkolnej ..........................................................................0001 88 SAMOKSZTAŁCENIE ANNA SZABLEWSKA Profilaktyka uzależnień – praktyczny przewodnik dla nauczyciela, rodzica, terapeuty .............................................. 000 96 TECHNOLOGIE INFORMACYJNO- -KOMUNIKACYJNE KAMILA SREBRZYŃSKA-BUKREJEWSKA Skutki „przyjaźni z ekranem” – zjawisko FOMO..........................000 104 LESZEK PUTYŃSKI Pornografia internetowa jako istotny czynnik degradujący harmonijny rozwój dzieci i młodzieży...................000 116 DANIELA BARTOSIAK Sztuczna inteligencja i media społecznościowe w życiu ucznia– szansa edukacyjna czy nowe zagrożenie?....000 125
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker