n COLUMN n
Aromatherapie
Hooikoorts in aromatherapeutisch perspectief
Bij hooikoorts (pollinosis of allergische rhinitis) reageert het immuunsysteem buitensporig op onschuldige stoffen zoals stuifmeelkorrels (pol- len). Onze afweer ziet de pollen als allergeen. Het neusslijmvlies raakt ontstoken als gevolg van een IgE (immunoglobuline E) reactie van het immuunsy- steem op sommige pollen. Immunoglobulinen zijn eiwitten die worden gevormd door afweercellen om lichaamsvreemde stoffen op te ruimen en om infecties te bestrijden. Als in bloedonderzoek ver- hoogde IgE-waarden worden aangetroffen, wijst dat vaak op een allergie. Naar schatting lijden één op de vijf Nederlanders en Belgen aan een allergie door pollen. Onderzoek laat zien dat de afgelopen dertig jaar het aantal mensen met hooikoorts is verdubbeld. Door klimaatverandering duurt het hooikoortsseizoen ook langer. Grootste boosdoeners De grootste boosdoeners zijn pollen in de lucht van bomen (berucht zijn de berkenpollen), grassen en sommige kruiden (o.a. weegbree, bijvoet en brandnetel). Immunologisch is hooikoorts hetzelfde als een voedselallergie. Alleen speelt hooikoorts zich af via de neus. De werkelijke oorzaak van hooikoorts zijn echter niet de pollen, maar het overgevoelige en ontregelde immuunsy- steem. Daarom zou in de behandeling de nadruk moeten liggen op versterking van het immuunsysteem zodat het leert dat het niet meer zo heftig hoeft te reageren. Histamine reflex Wat gebeurt er bij de sterke reactie van het immuunsysteem bij hooikoorts? Er komt histamine vrij uit de zogenaamde mestcellen. Deze mestcellen zijn te vinden in de huid, de longen en in maag en darmen. Histamine is verantwoordelijk voor het ontstaan van de allergiesymptomen. In de hersenen speelt histamine een heel andere rol. Daar is het een neurotransmitter dat o.a. slaap- processen reguleert. Artsen schrijven vaak antihistaminica voor bij hooikoorts en dat kan sufheid en slaperigheid veroorzaken. Bij hooikoorts dringt het histamine in de slijmvliezen en geeft daar de ontstekingsreactie. Waarom de ene mens wel hooikoorts krijgt en de andere niet is nog niet volledig verklaard. De erfelijke factor speelt een rol, maar o.a. ook schadelijke stoffen in de lucht en de hygiëne hypothese (te weinig in contact met bacteriën en schimmels) lijken een rol te spelen evenals bewerkte voedings- middelen.
Drs. Harmen Rijpkema is medisch antropoloog en aromatherapeut. Hij is werkzaam bij Stichting Aromatherapie & Natuurlijke Gezondheidszorg Ontwikkeling (www.stichtingaromatherapie.nl) en sci- entific advisor bij Chi Natural Life. Harmen is auteur van vele artikelen en diverse boeken over aromatherapie, waaronder het Aromecum waarvan eind 2021 de 10de druk is verschenen. Met meer dan 35 jaar ervaring in aromatherapie geeft hij diverse cursussen en oplei- dingen rondom dit bijzondere thema. In deze column behandelt Harmen het actuele onderwerp hooikoorts.
Naast pollen kunnen allerlei andere allergenen (voedingsmid- delen, huisstofmijten, huidschilfers, donsdekens en zogenaamde beroepsallergenen (zoals meel, zaagsel, cement) hooikoortsver- schijnselen oproepen. Symptomen van hooikoorts zijn veelvoud: jeuk, loopneus of verstopte neus, niezen, hoesten, zwelling van de slijmvliezen, soms benauwdheid, brandende en tranende ogen, huidjeuk, huiduitslag en een vermoeid gevoel. Door het overgevoelige immuunsysteem hebben mensen met hooikoorts vaak ook een andere allergie zoals allergische astma of eczeemklachten. Soms is er sprake van een kruisallergie: last van bepaalde stuifmeelpol- len maar ook problemen met de voeding die verwant is aan de pollen. Bekende kruisallergieën: bloesems met appels, graspol- len met tarwe, tomaat en pinda. Voor mensen met hooikoorts en tegelijkertijd maag- en darmklachten is het de moeite waard uit te zoeken welke kruisallergieën er bestaan. Een weetje: mensen die last hebben van allergische luchtwegklachten worden inge- deeld in twee groepen. De eerste groep, de ‘lopers’, hebben vooral last van een waterige loopneus, niezen veel en jeukende, tranende ogen. De meeste ‘lopers’ zijn allergisch voor pollen en dierenharen en – huidschilfers. De tweede groep, de ‘blokkers’ hebben vooral last van een neusverstopping en soms van een loopneus.
20
PHARM ACTUEEL nr 06 juni 2023
Made with FlippingBook flipbook maker