n COLUMN n
Knappe koppen Knappe koppen en hun ingenieuze ontdekkingen
Vandaag: Christiane Nüsslein-Volhard
Christiane Nüsslein-Volhard werd in 1942 in de buurt van Magdeburg in Duitsland geboren en is een van de meest gerenommeerde genetici van onze tijd. Ze wist op 12-jarige leeftijd dat ze bioloog wilde worden en studeerde daarom eerst biologie aan de Johann Wolfgang von Goethe Universiteit in Frankfurt am Main . Vervolgens biochemie, microbiologie en genetica in Tübingen, waar ze ook promoveerde en tot op de dag van vandaag bij het Max Planck Instituut is het druk. Haar onderzoek gaat over het ontstaan van vorm en gestalte tijdens de embryonale ontwikkeling vanaf een heel vroeg stadium. Zij en haar team ontdekten voor het eerst veel genen in de fruitvlieg ( Drosophila melanogaster ) die de controle over de vormvorming in het embryo overnemen. En met de studies op de zebravis ( Danio rerio ) konden ze de gestaltevorming bij gewervelde dieren in detail laten zien. De identificatie en beschrijving van deze genen heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan het begrijpen van de mechanismen van embryonale ontwikkeling bij mensen, die ook een centrale rol spelen bij de ontwikkeling van ziekten. Organismen zoals de fruitvlieg en de zebravis worden tegenwoordig dan ook “ modelorganismen ” genoemd. Dit zijn bacteriën, planten, maar ook dieren die op eenvoudige wijze gekweekt en bestudeerd kunnen worden en zo een zeer belangrijke rol spelen in biologisch en biomedisch onderzoek. In meer recent werk behandelt Christiane de processen van celmigratie bij de ontwikkeling van organen. Een belangrijk doel van haar onderzoekswerk is het vinden van alle genen die de beslissende rol spelen in de variatie van vormen tijdens de evolutie. Ook wordt de ontdekking van “toll-like receptoren” aan Nüsslein-Volhard toegeschreven. Dit zijn cellen van het aangeboren immuunsysteem die ziekteverwekkers kunnen herkennen en onderscheid kunnen maken tussen “eigen” en “vreemde” ziekteverwekkers. De naam van de receptoren “Toll” ontstond toen Nüsslein-Volhard zo enthousiast was over de ontdekking dat ze het met humor vernoemde naar de Duitse uitdrukking “toll”.
Christiane Nüsslein-Volhard publiceerde intussen meer dan 200 publicaties in verschillende wetenschappelijke media en schreef een hele reeks makkelijk te begrijpen non-fictieboeken. Bijzonder aan te bevelen zijn de boeken “Coming to life: how genes drive development” (2006) of “When is a person a person?” (2003). Nüsslein-Volhard heeft een zeer groot aantal belangrijke onderscheidingen en ook verschillende eredoctoraten ontvangen. Tot de zeer bijzondere prijzen behoren zeker zowel de Gottfried Wilhelm Leibniz-prijs van de Duitse onderzoeksstichting, die wordt beschouwd als de hoogste onderscheiding in het Duitse onderzoek, als het kanselierschap van de Order Pour le Merit van de Bondsrepubliek Duitsland van 2013-2021. In 1995 ontving ze als eerste Duitse vrouw de Nobelprijs voor Fysiologie en Geneeskunde , samen met de Amerikaanse moleculair bioloog Eric F. Wieschaus en de geneticus Edward B. Lewis , voor hun onderzoek naar de genetische controle van de embryonale ontwikkeling .
Christiane Nüsslein-Volhard, een knappe kop en een interessant verhaal.
37
PHARM ACTUEEL nr 06 juni 2023
Made with FlippingBook flipbook maker