4. Wnioski z badań
4.3. Kluczowe wnioski z badań jakościowych
Uzupełnieniem badań ilościowych były indywidualne wywiady jakościowe, realizowane w for - mie bezpośrednich, pogłębionych rozmów. Wywiady prowadzone były na podstawie wcześniej przygotowanych scenariuszy, które zapewniały porównywalność poruszanych zagadnień przy jednoczesnym zachowaniu elastyczności charakterystycznej dla badań jakościowych. Łącznie przeprowadzono 24 indywidualne wywiady z przedstawicielami środowisk senioral - nych, w tym: • członkami miejskich i gminnych rad seniorów, • członkami Wojewódzkiej Rady Seniorów, • przedstawicielami organizatorów działań senioralnych, takich jak uniwersytety trzeciego wieku, stowarzyszenia emerytów i rencistów oraz kluby seniora, • uczestnikami uniwersytetów trzeciego wieku. Badania były prowadzone przez doświadczonych moderatorów, posiadających praktykę w rea - lizacji wywiadów pogłębionych i grup dyskusyjnych. Wywiady były nagrywane za zgodą uczest - ników, a następnie transkrybowane i opracowywane w celu przygotowania raportu.
Uzyskane wypowiedzi tworzą spójny obraz możliwości wykorzystania ich zasobów w rozwoju społeczności lokalnych oraz wskazują czynniki sprzyjające i utrudniające ich zaangażowanie.
Respondenci zgodnie podkreślali, że nauczyciele w wieku okołoemerytalnym dysponują boga - tym kapitałem kompetencyjnym i doświadczeniem społecznym. Do najważniejszych zasobów zaliczano umiejętności dydaktyczne i wychowawcze, kompetencje komunikacyjne i mediacyj - ne, doświadczenie w pracy z grupami, zdolności organizacyjne oraz umiejętność inicjowania i koordynowania działań. Istotnym atutem jest także wysoki poziom zaufania społecznego, jakim cieszą się nauczyciele w środowisku lokalnym. Jednocześnie podkreślano, że potencjał ten nie zawsze jest wykorzystywany w sposób systemowy – aktywność seniorów często zależy od indywidualnej inicjatywy, a nie od zorganizowanych mechanizmów włączania ich w działa - nia środowiskowe. W wypowiedziach osób badanych okres po zakończeniu pracy zawodowej postrzegany jest jako czas aktywności, rozwoju oraz podtrzymywania relacji społecznych, jednak w sposób se - lektywny i dostosowany do możliwości psychofizycznych. Preferowane formy spędzania czasu obejmują działania edukacyjne i kulturalne, aktywność społeczną i wolontariat, inicjatywy inte - gracyjne i międzypokoleniowe, aktywność prozdrowotną oraz rozwijanie pasji i zainteresowań. Podkreślano, że aktywność powinna mieć sens społeczny i umożliwiać wykorzystanie doświad - czenia życiowego oraz zawodowego, przy jednoczesnym zachowaniu równowagi między za - angażowaniem a odpoczynkiem. Badania jakościowe potwierdzają wysoką gotowość nauczycieli do podejmowania nowych ról społecznych po zakończeniu aktywności zawodowej. Szczególnie istotne są role mento - rów, edukatorów, animatorów działań społecznych oraz wolontariuszy wspierających osoby
163
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker