Greenity 72

31 juli 2020

12 Heutinck groeit gestaag verder

16 NLG-mix verwent bollenbodem

Wereld vol bloemen 40 Floriworld vermaakt en verrast



i

Rijksstraatweg 56a 2171 AM Sassenheim i

SCHUBBEN

LELIES

Voor het

van Uw

SCHUBBEN

LELIES

Voor het

van Uw

l

tel: 0252-222580 info@helmus.nl www.helmus.nl i l l l l

Een uiterst simpel en snel computerprogramma speciaal voor bollen- en plantenkwekers Warmwaterbehandelen (koken) met of zonder ECA water van o.a. Allium, Amaryllis, Crocus, Iris, Narcis, Tulp, Aconitum, Astilbe, Hosta, Pioen en vele andere produkten. Behandelingen voeren wij uit volgens richtlijnen van de BKD inclusief behandelingscertificaat en wij hebben veel ervaring met behandelingen ‘op maat’. Zeer gemakkelijke ketenregister ingebouwd. Spoelen voor w kerij n exportschoon van alle bollen, knollen en (vaste) planten. ogramma speciaal voor b lle en pla tenkwekers ing l ij t ll ll , ll ( t ) l t . r t l ( o ) t f t . . lli , A lli , C cu , I i , i , l , it m, til , t , i l t . Een uiterst simpel en s l li ij it l i tlij i l i f li ti t ij l i t li ‘ t’.

ARIE TUIN

ARIE TUIN

0048 601 159 267

0048 601 159 267

arie@almano.info

arie@almano.info

Contact Tel: +31 (0)223-522036 Fax: +31 (0)223-522481 E-mail: info@omnihout.nl t t l: ( ) - : ( ) - - il: i f i ut. l t t l: ( ) - : ( ) - - il: i f i t. l Verpakkingsmachinemet gebruikersvriendelijke ‘Touch Screen’ bediening in o.a. Nederlands en Pools Bollen-verpakkingslijn

greenity-helmus 190305.indd 1 it - l .i r

07-03-19 14:33 15-10- 1:24

greenity-agropartners 190110.indd 1

10-01-19 13:54

Bezoekadres Industrieterrein ‘Kooypunt’ Takelaarsweg 2-8 1786 PR Den Helder tri t rr i ‘ t’ l r - l r I tri t rr i ‘ t’ l r - l r

I

Klimaattechniek Bulb Climate Controller (BBC) voor ideale klimaatbeheersing in zowel droog- als bewaarsituaties. l n e l li ll i l lim b i in el o l i i l li ll i l li i i Telmachines invele uitvoeringen Gepatent erd d hlia/vaste planten vulsysteem Ook leverbaarmet automatisch dozen-vulsysteem l l i i

Ventilatoren Klima ventilatoren. Gelijkstroomventilatoren. latoren li il e i lima entilatoren. G lij il Gl. Kirstineberg is van oudsher een herenboerderij met een moderne akkerbouwproduktie. Op 470 hectare worden de volgende akkerbouw gewassen geteeld; gras, klaver, spinazie, koolzaad, erwten, haver, suikerbieten en tarwe. Voor verdere informatie kunt u kontakt opnemen met Lars Hvidtfeldt op het volgende telefoon nr 00 45 26841054 of u kunt een mail sturen naar lh@kirstineberg.dk lij il I Wij hebben de intentie grond te verhuren aan een betr uwbar serieuze producent voor een jaarlijkse productie van bloembollen. Er is voldoende grond beschikbaar voor een goede teeltwisseling zodat er een goede gezondheid van de gewassen gewaarborgd is. In overleg met Gl. Kirstineberg is het mogelijk bij te staan met machines en personeel voor de teeltwerkzaamheden.Tevens is het mogelijk om gebruik te maken van bedrijfspanden voor opslag en verwerking. Advies Voor iedere situatie op maat. Kennis van beluchting en product. Ontwerp van installaties. i i i nnis va b luchti i ll i i i i e c i ll i VERHUUR VAN LANDBOUWGROND AANGEBODEN IN DENEMARKENVOOR DE BLOEMBOLLENTEELT Bent u op zoek naar landbouwgrond voor de productie van tulpen, narcissen of andere gewassen dan zijn wij bereid om een samenwerkingsverband aan te gaan. I i i

Systemen en units Drogen en/of bewaren. Hoogwaardige uitvoering. Innovatief en energiebesparend. gw i i i o i i i

i

i

Kisten Dichte of lattenkisten. Multiplex of betonplex. Iedere afmeting mogelijk. Kisten i l i l i l l i l i l i l l

I

i

lij lij

i

Bollen-verpakkingslijn 1

12/05/2020 10:17

advertentie opmaken Greenity / Kirstineberg.indd 1

16-07-20 10:56

I NHO U D

12 Heutinck Vaste Planten Heutinck Vaste Planten in Borculo maakt een snelle groei door. Ze telen op vier locaties en zijn ook online actief. Gepassioneerd door vaste planten.

38 Holland Dahlia Event Het Holland Dahlia Event gaat dit jaar door maar wel anders. Zeven showtuinen zijn open en vanaf half augustus kunnen bezoekers daar gaan kijken welk sortiment er is en komt

16 NLG Holland De leden van NLG startten twee jaar geleden met een proef om het effect van een groenbemestermix met 22 soorten planten te testen en zijn positief over de eerste resultaten.

In dit nummer 10 Wankelend mancozeb vraagt om omdenken 12  Tegen de klippen opgroeien 16 Bollentelers verwennen bodem met groenbemestermix 28  Onkruid hét knelpunt teelt vaste planten 32  Spelenderwijs de sector helpen valt nog niet mee 38 Holland Dahlia Event anders dan anders 40  Floriworld vermaakt en verrast

Vaste rubrieken 4  In de media 6  In gesprek Dennis Meijaard 9  Column Robert Heemskerk 18  Stigastip

19  Tech&Mech 21  5 minuten Luke de Wit 22  KAVB 26  Vakvenster 30  Anthos 34  CNB 43  Vaste planten

Op de cover 40 Sinds kort is in Aalsmeer Flori- world open. Hier beleeft de bezoeker hoe dynamisch de bloemenwereld in elkaar steekt. Sandra Munster van Tulpenexcursie.nl uit Wieringer- werf bezocht Floriworld en Greenity noteerde haar bevindingen. “Flori- world vermaakt en verrast”, zo vatte Munster haar bezoek aan dit nieuwe initiatief vast.

Sesleria autumnalis

44  Hobaho 45  Teeltverbetering 46  Teeltadvies 50 Het onderzoek van... Paul Duindam

31 juli 2020

3

31 juli 2020

VA N D E R E D A C T I E

Veel bedrijven waarschijnlijk te veel voorschot NOW 1.0 gekregen Een aanzienlijk deel van de bedrijven in de bloemenbollen- en broeierij- sector moet waarschijnlijk een deel van de NOW 1.0 regeling terugbe- talen. Hans Tesselaar, sectorspecialist bloembollen bij Flynth, vermoedt dat aanvragers voor de zekerheid de aanvraag ruimer hebben ingezet. “Want, de uiteindelijke omzetdaling zal vaak minder groot zijn dan waar ze rond half maart vanuit zijn gegaan.”

Braaf blaadje

Hans van der Lee — Hoofdredacteur h.v.d.lee@greenity.nl ‘Het is kut, het is kut en ik ben weer de lul!’, riep mijn toenmalige baas altijd uit als het in het rooiseizoen niet volgens plan ver- liep. We hoorden het vaak in de drukke tijd, in de schuur en op het land. Te weinig per- soneel, te weinig kisten, bollen niet goed, geen rooimachine beschikbaar. Als het even tegenzat, nam hij geen blad voor de mond. Zijn buurman, die de veelzeggende bijnaam Frits Godver droeg, was niet veel anders en samen konden ze het dan ook heel goed vinden. Fraai was deze rechtstreekse communicatie niet, maar je wist waar je aan toe was. Ik kom het niet meer zo vaak tegen in de sec- tor. Dat vind ik eigenlijk best jammer. Niet dat ik graag word uitgescholden of dat ik deze kolommen liefst vul met schuttingtaal. Bijna iedereen weegt zijn woorden tegen- woordig op een goudschaaltje, omdat je nooit weet wie je voor het hoofd stoot als je iets in het vakblad beweert. Heel af en toe laat een lezer mij wel eens weten wat hij van een artikel vindt. Als ik dan vraag of we die reactie mogen public- eren, krijg ik meestal een afwijzend ant- woord. ‘Nee hoor, mijn naam hoeft niet in het blad.’ Dat is jammer, want vaak zijn het zinnige kanttekeningen die vast ook leven onder vakgenoten. Het gevolg is dat we die opmerkingen niet terugzien in het blad, waardoor we eigenlijk een heel braaf blaad- je maken. Tenminste, dat krijg ik wel eens te horen langs de weg. In Greenity willen we zo goed mogelijk weergeven wat er leeft in het vak. Soms zijn die ontwikkelingen helemaal niet zo braaf, zoals we onlangs ook beluisterden tijdens de eerste stream van Greenity. Die was live. De sprekers waren voorbereid. Ze gebrui- kten andere woorden dan mijn toenmalige baas, maar ze zeiden wel waar het op stond. Samengevat: vooral lelietelers zijn straks de l… ehh pineut.

UWV maakte op verzoek van SZW bekend welke bedrijven hoeveel aan voorschot hebben ontvangen. Dat is 80 procent van de totaal verwach- te tegemoetkoming. Niet duidelijk is om hoeveel bedrijven het in de bloembollensector gaat en wat het totale voorschotbedrag tot nu toe is. Website now-inzichtelijk.nl laat zien dat 53 bedrijven met ‘Bloembollen’ in hun bedrijfsnaam meedoen aan de eerste regeling en dat geldt voor 15 bedrijven met ‘Flowerbulbs’ in hun naam. Opgeteld gaat het hierbij om een verleend voorschotbedrag van ruim 3,7 miljoen euro. Het hoogste voorschotbedrag aan één bedrijf in de sector is ruim € 490.000 euro, het gemiddelde voorschotbedrag bij ‘bloembollen’ in de bedrijfsnaam ligt op € 48.709 euro, met het woord ‘Flowerbulbs’ in de bedrijfsnaam is dat € 82.685. Tesselaar denkt dat voor de meeste bedrijven geldt dat die 80 procent uitbetaling van het voorschot het maximale bedrag is waar ze uiteindelijk recht op heb- ben. “De meesten dachten ‘we vra- gen snel de regeling aan en is het deels ten onrechte, dan betalen we het terug’. Het beeld is dat de mees- te broeierijen en kwekerijen die vast personeel in dienst hebben een aanvraag hebben gedaan. Van het Steunfonds Sierteelt is minder ge- bruik gemaakt. “Als de helft van de broeiers dat heeft gedaan, zit ik nog hoog met mijn schatting.” Omdat de

indieningsdatum van het Steunfonds Sierteelt een stuk verder in de tijd lag, konden kwekers veel nauwkeu- riger de schade inschatten. INGEWIKKELDE AFWIKKELING Flynth voorziet veel werk en lastige kwesties bij de afwikkeling van de NOW 1.0. “De steunfondsaanvra- gen moeten eerder, 31 augustus, definitief ingediend zijn. Die van de NOW 1.0 regeling eind oktober. Op moment dat je voor € 40.000 recht hebt op een uitkering uit het Steun- fonds en je hebt € 20.000 voorschot gevraagd voor de NOW 1.0 regeling, maar die laatste blijkt achteraf maar € 10.000 te zijn, dan heb je recht op € 30.000 uit het Steunfonds. Immers de rechten van beiden regelingen worden met elkaar gecompenseerd. De vraag is met welk bedrag verre- kend zal gaan worden, de voorlopig aangevraagde € 20.000 of de defini- tief vastgestelde € 10.000.” De afwik- keling van de twee steunmaatrege- len is dus niet op elkaar afgestemd. Deze problematiek ligt nu bij RVO, weet hij. Tesselaar verwacht hecti- sche en drukke tijden, zowel bij de afhandeling van het Steunfonds als bij de NOW-regelingen. “Er zullen deels accountantsverklaringen geëist worden. Dat geeft niet alleen bij ons enorme werkdruk, maar vervolgens ook bij RVO. Op een gegeven mo- ment ontbreekt het je aan de man- kracht.”

4

31 juli 2020

S T E L L I NG

Het behoud van vuurbestrijdingsmiddel mancozeb staat op losse schroeven. Het middel wordt nog veelvuldig gebruikt. Echter op zandgronden zijn de middelen op basis van mancozeb al tientallen jaren verboden in grondwaterbeschermingsgebieden en in de Bollenstreek. Daar kan het dus wel, maar geldt dat voor elk gebied? Bollen kweken zonder mancozeb gaat ook

53 % E E N S

Gladiolenacties tijdens de Vierdaagse

Op www.greenity.nl kunt u reageren op de nieuwe stelling: ‘Ik ga minder klanten bezoeken en meer online doen.’

In de periode dat eigenlijk de Nijmeegse Vierdaagse zou zijn (21 tot en met 24 juli), waren er meerdere gladiolenacties in Nijmegen. Stichting De 4daagse en de gemeente Nijmegen riepen iedereen op om een bos gladiolen te kopen bij de plaat- selijke bloemist en deze niet te geven aan de helden van de Vierdaagse, maar aan de helden van de zorg. Om het goede voorbeeld te geven, deelden de stichting en de gemeente vrijdag 24 juli gladiolen uit aan zorginstelling in Nijmegen. De ZLTO-afdeling Rijk van Nijmegen verkocht dinsdag 21 juli in een paar uur tijd 2.000 gladiolen aan voorbijgangers in de binnenstad van Nijmegen. Het doel van de actie was tweeledig: gladiolenteler Johan Denissen deels van zijn gladiolen afhelpen én bijdragen aan een goed doel. De bosjes bestonden uit 5 tot 6 stelen voor € 3,50. Hiermee werd de kostprijs voor een bosje uitbetaald aan Denissen. De rest ging naar het goede doel: het Marikenhuis in Nijmegen, een inloophuis voor (ex-)kankerpatiënten. Het Marikenhuis had eerder al een actie opgezet om gladio- lenboeketten te verkopen. Toen werden zo’n 1.000 gladiolen verkocht. Deze gladio- len werden gratis beschikbaar gesteld door kweker Theo Theunissen uit Heumen. Bij elkaar brachten de acties 4.000 euro op voor het Marikenhuis.

Huisverkoop legaliseren

Greenport Duin- en Bollenstreek zet zich in om huis- verkoop in 2021 te legaliseren. Het beleid van straat- verkoop is momenteel per gemeente anders. In sommi- ge gemeenten is een ventvergunning nodig. In andere gemeenten hoeven ondernemers alleen een melding te maken. De voorwaarden voor de ventvergunning of de melding kunnen per gemeente verschillen. Ook de aan- vraagtermijn, kosten en geldigheidsduur van de vent- vergunning verschillen per gemeente. Aangezien er dit jaar meer verkoopstalletjes langs de weg stonden, wil de Greenport Duin- en Bollenstreek helpen. Ze roept kwekers op om hun wensen door te geven zodat zij na de zomer het gesprek aan kunnen gaan met lokale gemeenten. “Om een goede en geloof- waardige gesprekspartner van de lokale gemeente te zijn, hebben we het liefst dat zoveel mogelijk kwekers zich bij ons aansluiten. Met de gemeente hebben wij afgesproken het lokaal zo goed mogelijk te regelen”, laat de organisatie weten. Om de wensen eenduidig over te brengen, werkt de Greenport Duin- en Bollenstreek samen met de LTO en de KAVB. Aanmelden kan via één van de drie genoemde organisaties.

C O L O F ON

31 juli 2020 De redactie werkt op basis van een redactiestatuut. Aan alle artikelen en rubrieken wordt de meest mogelijke zorg besteed. Uitgevers, redactie en medewerkers aanvaarden echter geen enkele aansprakelijkheid voor mogelijke gevolgen die direct en/of indirect kunnen voortvloeien uit de inhoud van artikelen en/of advertenties. De redactie houdt zich het recht voor om ingezonden brieven enmededelingen niet te plaatsen dan wel te wijzigen of in te korten. Overname van artikelen, berichten of fotografie is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van de redactie. Greenity is een voortzetting van het tijdschrift BloembollenVisie (2003-2017). BloembollenVisie ontstond uit een samenvoeging vanMarktVisie (CNB) en Bloembollencultuur (KAVB). REDACTIE Hans van der Lee (hoofdredacteur), Lilian Braakman, Arie Dwarswaard, Ellis Langen en Monique Ooms (vakredacteuren), André Leegwater (eind- en webredacteur) FOTOGRAFIE René Faas VORMGEVING Filie Nicola en Lianne van ’t Ende WEBSITE www.greenity.nl CONTACT Postbus 31 | 2160 AA Lisse | tel. 0252-431 431 | info@greenity.nl ADMINISTRATIE tel. 0252-431 200 | naw@cnb.nl REDACTIEADRES Heereweg 347 | 2161 CA Lisse ABONNEMENTEN Excl. btwper jaar:Nederland€275,–, Europa€295,–, buitenEuropa€325,– ADVERTENTIES Bureau Van Vliet bv | Postbus 20 | 2040 AA Zandvoort | tel. 023-5714745 | zandvoort@bureauvanvliet.com UITGEVERS KAVB en CNB ISSN 2589-4099

Vanwege de vele afgelastingen van evenementen door het coronavirus staat er in deze Greenity geen agenda. Zie: www.greenity.nl/agenda

5

31 juli 2020

I N G E S P R E K

31 juli 2020

31 juli 2020

6

31 juli 2020

‘Wij zijn kennisgedreven’

Aan het begin van dit jaar kondigden Agrifirm en GMN aan voortaan als één bedrijf verder te gaan. De samenvoeging komt op een moment dat de bollensector voor grote uitdagingen staat, met name op het gebied van gewasbeschermingsmiddelen. Over wat dit betekent en hoe het gefuseerde bedrijf naar de toekomst kijkt, sprak Greenity met Sectordirecteur Bloembollen Dennis Meijaard. ‘Ons doel is dat teelten blijven renderen.’

Dennis Meijaard SECTORDIRECTEUR BLOEMBOLLEN AGRIFIRM GMN Agrifirm GMN is een van Nederlands grootste toeleveranciers van gewasbeschermingsmiddelen, meststoffen en (zaai)zaden voor de agrarische sector, met een focus op de bloembollensector. Onderzoek is de tweede kerntaak. Het bedrijf heeft twaalf onder- zoekslocaties in Nederland, waaronder het Expertisecentrum Bloembollenteelt in Breezand, en zo’n 3500 proefvelden. Dennis Meijaard groeide op als zoon van een bollenkweker/-broeier in de Noordoostpolder, werkte in de bemiddeling en voor gewasbe- schermingsmiddelenfabrikant Adama voordat hij op 1 januari 2020 verkoopmanager werd bij Agrifirm GMN. Afgelopen juni werd hij aangesteld als Sectordirecteur Bloembollen, na het vertrek van directeur Gerard Top.

Tekst: Monique Ooms | Fotografie: René Faas

Hoe kun je teelten in stand houden zonder effectieve mid- delen ter bestrijding van ziekten, plagen en onkruid? Nu steeds meer cruciale stoffen voor belangrijke teelten van de lijst verdwijnen, wordt de roep om alternatieven groter. Bij voorkeur zijn die alternatieven groen, en ondersteunen ze de weerbaarheid van het gewas. Ook op het gebied van techniek staan de ontwikkelingen niet stil. Voor kwekers is dit een uitdagende tijd, waarin zij alle hulp kunnen gebrui- ken die zij nodig hebben om op het juiste moment de juiste keuzes te kunnen maken. Genoeg te doen dus voor Agrifirm GMN dat zich in het oog van de storm bevindt. Hoe gaat de sector profiteren van de samenvoeging van Agrifirm en GMN? “Wij willen de sector het beste van beide werelden bieden. Agrifirm en GMN hadden ongeveer een gelijk marktaandeel en waren elkaars concurrent. Ze deden dingen hetzelfde, maar vulden elkaar ook aan op onderdelen. Nu is alle kennis gebundeld en kunnen we meer met specialisten werken, bijvoorbeeld op het gebied van bodem en plantweerbaar- heid. Doordat de doublures eruit zijn ontstaat er bovendien ruimte om nieuw onderzoek te doen en zaken op te pakken die eerst bleven liggen. Denk aan onderzoek doen naar het

31 juli 2020 “Wij zijn kennisgedreven. Niet voor niets spreken wij niet van ‘teeltadviseurs’ maar van ‘teeltbegeleiders’. Bovendien zijn wij een coöperatie en hebben we geen winstoogmerk. Ons doel is kwekers begeleiden en ervoor te zorgen dat teel- ten blijven renderen. We beantwoorden vragen en helpen kwekers de juiste keuzes te maken op het juiste moment. verbindt is dat we hetzelfde doel hebben: de kweker vooruit helpen met zijn teelt. Na het plotselinge vertrek van Gerard Top was iedereen er extra ervan doordrongen dat we samen door moeten. Dan groei je snel naar elkaar toe. Overigens hebben we nog steeds goed contact met Gerard. Hij is een icoon in het vak met een waardevol netwerk. Na de zomer hopen we verder met elkaar in gesprek te gaan.” De sceptici beweren dat teeltadviseurs alleen maar uit zijn op verkoop en een verlengstuk zijn van de fabrikant. Hoe zien jullie dat? effect van nieuwe biostimulanten en andere groene midde- len voordat ze op de markt komen.” Agrifirm en GMN waren elkaars concurrenten. Hoe verloopt de samensmelting? “Dat was in het begin wennen, maar wat ons allemaal

7

31 juli 2020

I N G E S P R E K

‘Doordat de doublures eruit zijn ontstaat er ruimte om nieuw onderzoek te doen en zaken op te pakken die eerst bleven liggen.’

Soms is dat een middel, maar het kan ook iets heel anders zijn. Zelfs iets wat wij niet verkopen, maar waarnaar we wel kunnen doorverwijzen.” Nu steeds meer stoffen verdwijnen van de lijst met toege- stane middelen, wordt de behoefte aan alternatieven en groene middelen groter. Is er al voldoende aanbod? “Nee, het aanbod groene middelen is nog klein. Dat is wel aan het veranderen. De sector is ervan doordrongen dat ver- groenen de weg is om de taakstellingen voor 2030 te kunnen halen. Met ons Expertisecentrum Bloembollenteelt doen we dan ook volop onderzoek naar vergroening, verduurzaming en nieuwe teeltconcepten. Zo werken we nu aan een sys- teemverandering in het proces van teelt tot en met bewaring van hyacint. Ook zetten we vol in op Gewasbescherming met een Natuurlijke Oorsprong (GNO) waarbij we op onze diverse onderzoekslocaties middelen testen, van zeewier en amino- zuren tot en met biostimulanten, in verschillende gewassen. Daar betrekken we telers bij. Wat goed werkt willen we op de markt brengen en meenemen in de begeleiding van onze klanten.” Wat zijn op dit moment de grootste uitdagingen? “Dat Topsin en Mancozeb op het punt staan te verdwijnen van de lijst met toegestane stoffen pakt negatief uit voor de sector. Deze middelen worden in veel teelten gebruikt en er is niet direct een alternatief voorhanden dat hetzelfde effect heeft. Een ander belangrijk middel dat mogelijk op de lange- re termijn gaat verdwijnen is Tebuconazole. Ook dit wordt voor meerdere gewassen gebruikt. Denk verder ook aan chloor dat volgend jaar niet meer kan worden gebruikt voor onkruidbestrijding in tulp. Er liggen voor ons dus mooie uit- dagingen: hoe gaan we hier een antwoord op geven? Zowel Agrifirm als GMN hebben hier al onderzoek naar gedaan. Nu pakken we het gezamenlijk op, deze ontwikkelingen zijn zeer taakstellend en geven ons een duidelijk doel in ons onderzoek.” Hoe groen is de Nederlandse kweker in jullie ervaring? “Tijdens demonstraties en open dagen merken wij dat er bij kwekers veel belangstelling is voor alles wat met groen en duurzaam te maken heeft. De bewustwording is gegroeid, niet in de laatste plaats omdat er middelen verdwijnen en kwekers andere keuzes moeten maken. De urgentie wordt meer gevoeld. Ook is de kweker zich steeds meer bewust van zijn omgeving en het belang van een positief imago.

Hij denkt erover na wat hij kan doen om het verhaal van de bloembollensector op een goede manier voor het voetlicht te brengen.” De KAVB heeft het initiatief genomen om al het onderzoek beter zichtbaar te maken in een database. Worden er niet te veel dingen dubbel gedaan op dit moment? “Het is goed om regelmatig te overleggen, we hebben ten- slotte een gezamenlijk belang. Samen kunnen we ook beter onze boodschap overbrengen naar de politiek. Ik denk niet dat er veel dubbel onderzoek wordt gedaan. Het doel van onderzoek kan namelijk verschillend zijn. Verder wordt er al veel samengewerkt, wij laten bijvoorbeeld Proeftuin Zwaag- dijk proeven voor ons doen. Ook de status van onderzoek kan verschillen, zo doen wij GEP-gecertificeerd onderzoek. Dat is een andere benadering dan het praktijkonderzoek van een kweker. Met ons onderzoek willen wij bovendien zelf kennis opbouwen en onze teeltbegeleiders ondersteu- nen. Onze onderzoekslocaties liggen in de belangrijkste teeltgebieden zodat wij kwekers per regio op maat kunnen begeleiden. Daarin zit ons verdienmodel en daarmee kunnen wij ons onderscheiden.” Heeft corona nog gevolgen voor jullie? “De areaalkrimp in lelie zien wij terug in de verkoop van onze producten. Rondom tulp is de situatie nog wat ondui- delijk, het is afwachten wat telers gaan doen. Het blijft lastig om bollen weg te gooien, als kweker van huis uit kan ik me daar alles bij voorstellen. Over een paar maanden weten we meer.”

8

31 juli 2020

C O L UMN

De consument blijft

Robert Heemskerk Natural Bulbs robert@naturalbulbs.nl

We zitten nu tegen het einde van de eerste golf van een pandemie, terwijl sommigen al spreken over een tweede golf, die overigens door experts pas in de winter wordt verwacht. Heel veel mensen zijn niet ziek geworden en heel veel mensen hebben het over- leefd gelukkig. Natuurlijk is er veel verdriet, maar daar gaat deze column niet over. Maar lang niet alle ondernemers gaan het overleven vanwege de (tijde- lijke) vraaguitval van specifieke producten/diensten. Bij aanvang van de pandemie wisten we niet wat ons overkwam, maar nu begint het wel wat duidelijker te worden. Het wordt ‘hanteerbaar’. De consument blijft consumeren, maar heeft het gedrag in allerlei vormen aangepast. Van thuiswer- ken tot toch maar zelf een autootje kopen om het openbaar vervoer te mijden. Een bootje voor de ont- spanning, plantjes en meubeltjes voor de tuin, waar je toch maar de hele dag naar moet staren terwijl je thuiswerkt. Wat we zien, is dat het geld blijft rollen. Bij elke economische crisis zijn er verliezers, maar zelfs bij 10% krimp gaat 90% dus door, maar niet gewoon zoals gewend. Doordat er in veel landen inclusief de onze weer lo- kale uitbraken zijn en de strijd tegen het coronavirus dus voorlopig nog gestreden moet worden, zal een aantal effecten voorbij dit najaar langer aanhouden. Consumenten die niet op dure buitenlandse vakan- ties gaan, maar kiezen voor verdere aankleding van huis en tuin, de zogenaamde miniluxe. Nieuwe lockdowns zullen vooral regionaal plaatsvinden en ik schat in eerder op het niveau van bars en restau- rants, dan dat complete winkels weer zullen moe- ten sluiten. De vooruitzichten voor de afzet van onze sierteelt is in grote lijnen in Europa dus zo slecht nog niet. Veel succes allemaal met het drogen, verpak- ken, verkopen en verzenden van onze mooie iconi- sche bloembollen dit najaar!

31 juli 2020

31 juli 2020

31 juli 2020

9

31 juli 2020

Mancozeb ligt al een hele tijd onder een vergrootglas. Nu ook de Gezondheidsraad adviseert om uit voorzorg het gebruik terug te dringen omdat het ‘gezondheidsschade bij de mens kan geven’, lijkt het doek te gaan vallen. Het is eigenlijk niet meer de vraag of het vuurbestrijdingsmiddel verdwijnt, maar wanneer. Is dat een aderlating? In de Duin -en Bollenstreek redden bollenkwekers het al tientallen jaren zonder... Wankelend mancozeb vraagt om omdenken

I n mei werd de sector verrast door een brief van Schou- ten aan de Tweede Kamer. Zij is voornemens in te stem- men met het voorstel van de Europese Commissie om de goedkeuring van de werkzame stof mancozeb niet te verlengen. Dit onder druk van commotie die is ontstaan. In Zembla vertelde een hoogleraar toxicologie dat het middel zenuwschade veroorzaakt en experts wijzen op een verband tussen mancozeb en de ziekte van Parkinson. De KAVB reageerde direct op de brief van de minister. Ze loopt voor de muziek uit, aldus de KAVB. Er liep toen immers nog een onderzoek van de Gezondheidsraad naar de effecten voor omwonenden. Echter, eind juni concludeerde de raad dat gezondheidsrisico’s voor omwonenden niet zijn uit te slui- ten. Om die reden moet blootstelling uit voorzorg worden vermeden. “Dat is weer geen goed nieuws voor de bollen- sector”, reageert Peter Smits, beleidsmedewerker bij de KAVB. Nu ook de Gezondheidsraad kritisch is, wordt de kans wel heel klein dat Nederland in de EU voor een verlenging stemt. “Kwekers moeten er zich maar op voorbereiden dat het middel binnen een jaar verboden wordt. Als de Europese SCoPAFF het gevaarlijk acht, kan ze ook besluiten het sneller te verbieden.” Smits raadt bollenkwekers aan om alvast met nieuwe spuitschema’s zonder mancozeb aan de slag te gaan. KOPIËREN Bollenkwekers in de Duin- en Bollenstreek, doen het al tientallen jaren zonder mancozeb omdat het daar verbo- den is. Ook daar komen goede bollen uit de grond. Smits: “Dit geeft aan dat bollen kweken zonder mancozeb kan. De schimmel- en vuurbestrijding zonder mancozeb wordt alleen nooit meer zo gemakkelijk en goedkoop als het was.” Peter van Saase, bollenkweker in De Zilk, beaamt dit. “De vuur- bestrijding zonder mancozeb, is prima te doen.” Het is wel veel meer passen en meten. Hij gaat in een schema zonder basismiddel mancozeb - of daarna nog Shirlan - uit van veel meer verschillende middelen. “Gelukkig zitten we bepaald niet zonder vuurbestrijdingsmiddelen.” Hij spuit bijvoor- beeld vier verschillende middelen in drie blokken. Voor het seizoen bepaalt hij een strategie in overleg met Delphy.

Tekst: Ellis Langen | Fotografie: René Faas



31 juli 2020

‘Het is een uitdaging die echt wel meevalt’

Die komt met een overzicht van de mogelijkheden en Van Saase kijkt wat hem het beste past. “Het is hoe dan ook veel meer afwisselen. De meeste middelen mag je maar beperkt gebruiken, bijvoorbeeld een, twee of drie keer afhankelijk van de toelating danwel de resistentie-eisen. Je moet zorgen dat deze middelen niet in dezelfde groep van resistentiege- voeligheid vallen.” De kweker geeft aan dat ‘zijn schema’ zo gekopieerd kan worden naar andere teeltgebieden. Hij gebruikt geen bladmeststof met mangaan, want hij ervaart geen mangaangebrek bij het tulpengewas. Dat kan te maken hebben met de kwaliteit van de percelen en wel- licht de vatbaarheid van zijn assortiment voor een gebrek, aldus de kweker. “Uit proeven blijkt ook dat de kleur van het gewas door mangaan verbetert, maar diezelfde proeven laten geen duidelijk opbrengsteffect zien.” Toch kan hij zich goed voorstellen dat kwekers die geen mancozeb gebruiken wél mangaanbemesting geven. “Gelukkig zijn er ook goede middelen om te bemesten met mangaan.” OVERZICHT IN MIDDELENKAST Op een tulpengewas in de Haarlemmermeer gebruikte Van Saase afgelopen seizoen ook mancozeb. “Als basismiddel is het gewoon een heel gemakkelijk en betrouwbaar uitgangs- punt. Je oogst tenslotte maar één keer per jaar, dus ik snap heel goed dat kwekers het middel prettig vinden om te gebruiken.” Bij hem speelde bij de keuze voor mancozeb dit keer ook mee dat hij er nog een hoeveelheid van had staan. Op een gegeven moment gaan de aangebroken verpak- kingen die je hebt staan, meewegen in het kiezen van een schema, aldus de bollenkweker. “Het is een heel praktisch argument, maar je wilt ook het overzicht houden in je mid- delenkast en je streeft er op het eind van het seizoen naar dat de kast weer zo ongeveer leeg is.” Tot nu toe heeft hij

RESULTATEN NOG TE PRIL Volgens onderzoeker Frank Kreuk bij Proeftuin Zwaagdijk kunnen de chemische schema’s uit de Duin- en Bollen- streek inderdaad even goed effect sorteren in de rest van Nederland. Hij verwacht dat mangaan volledig gecompen- seerd kan worden met algemene bladvoeders. Als mancozeb wegvalt, maakt hij zich het meest zorgen over de versnelde kans op resistentie van andere vuurmiddelen die dan solo gespoten gaan worden. Niet voor niets onderzoeken Zwaag- dijk, ROL en bedrijven als Agrifirm en CAV Agrotheek aller- lei nieuwe schema’s bijvoorbeeld via het project De Groene Tulp met daarin biologische middelen, biostimulanten, plantversterkers, antagonisten en geïntegreerde schema’s. De resultaten zijn nog te pril. “We hebben in twee jaar on- derzoek te weinig vuurdruk gehad. Dan is het al snel goed.” Hij verwacht beter resultaat uit het vuuronderzoek bij lelie omdat de vuurdruk daar nu echt hoog is. De onderzoeker heeft er geen zicht op of kwekers al alternatieve sche- ma’s uitproberen. Hier en daar een biostimulant inzetten gebeurt wel; het ene bedrijf durft meer dan het andere. “Maar de meeste kwekers zijn toch nog wel gek op manco- zeb”, aldus Kreuk. Als het niet anders kan, wordt het advies wekelijks een bladvoeder in combinatie met een middel. Van Saase: “Dan moeten kwekers wel om. Voor veel kwekers wordt dat een heel andere werkwijze. Maar dat is een uitdaging die echt wel meevalt.”

alleen ervaring met schema’s gebaseerd op chemische middelen. Zo heeft hij bijvoor- beeld met het middel Toreda nog geen ervaring. “Het lijkt vooralsnog niet ge- schikt voor het hele seizoen en ook niet geschikt bij een hogere vuurdruk, maar wie weet.”

31 juli 2020



31 juli 2020

“Mijn dromen zijn nog lang niet klaar”, zegt Peter Heutinck. De vasteplantenkweker loopt over van ideeën. De kwekerij dijt al jaren uit en loopt steeds opnieuw tegen ruimtegebrek aan. Nieuwe uitdagingen in samenwerking realiseren, is waarbij het bedrijf zich als een vis in het water voelt. De plannen die worden opgepakt, hebben dezelfde eindbestemming. “Een divers pluimage mensen zet elkaar aan om te groeien.” Tegen de klippen opgroeien

Tekst: Ellis Langen | Fotografie: René Faas

E en kijkje op de website zet je totaal op het verkeerde been in wat je aantreft op deze kwekerij in Bor- culo, in de Achterhoek. Op de site staan amper foto’s; daar is het één grote kleurenpracht. Het moderne kantoor- en bedrijfsgebouw dat er twee jaar staat, is omringd door vaste planten. De entree is waardig. “Het bedrijf is houtje touwtje zo geworden”, zegt Peter Heutinck terwijl hij bij de watertap wacht tot een glas zich vult. Hij is een spraakwaterval, maar ook een creatief en filosofisch denker. Als jonge jongen heeft hij dit gedroomd. “Als mijn zelfstandig ondernemerschap zou lukken, dan moest het de vorm van samenwerking krijgen zoals die het nu heeft.” Wat begon als een jongensdroom is nu een bedrijf dat jaren achtereen tegen de klippen opgroeit. Niet alleen in aantallen planten maar ook in medewerkers en klanten. Peter is iemand die als persoon wil groeien. Nieuwe ervaringen en daardoor meer zelfkennis krijgen, is wat hij uit het leven wil halen. Dat betekent plannen maken, die uitvoeren - en daarmee soms fouten maken - en daar- op anticiperen en waar nodig de plannen aanpassen. Hij is absoluut tegen ‘een con-

centraat van dingen én mensen’. “Niet een paar gewassen kweken en daar heel veel van. Net als dat we niet allemaal dezelfde soort mensen in ons bedrijf willen hebben. Ik wil een mooie mix; oud, jong, sterkeren, zwakkeren, de autist, de chaoot….” Juist door die afwisseling, zien mensen hun tekortkomingen maar ontdekken ze ook hun kwaliteiten, aldus Peter. “Bij een veilig groepsgevoel krijgt iedereen de ruimte om als persoon te groeien.” EINDE VAN REKBAARHEID De sobere site, heeft een reden. “We hebben hier nooit prioriteit aan gegeven omdat er voldoende andere zaken waren om tijd in te steken. En we vinden het waardevoller om ‘gevonden te worden’ in plaats van de bedrijfsnaam van de daken te schreeuwen.” Het bedrijf groeit al jaren. Vanaf 2004 tien procent omzet per jaar en de laatste 5 jaar is dat nog meer. “We ko- men aan het einde van de rekbaarheid van onze eigen organische groeivermogens”, verwoordt hij. Daarom hebben hij en zijn broer Hemmie die ook mede-eigenaar is, sinds een jaar een organisatieadviseur in de arm genomen. Die geeft onder andere

12

31 juli 2020

31 juli 2020

13

Peter (links) en Hemmie Heutinck

31 juli 2020

door scheuren in de winter. Zo is er ook het hele jaar rond werk voor de mede- werkers. Goed water geven, is soms wel een uitdaging. Er wordt alleen bronwater gegeven. “We trekken ‘Engelse thee’ uit de grond.” Het water is ijzerhoudend. Hij rijdt naar een bassin. Hierin wordt het bronwater eerst verneveld waardoor het ijzer in contact komt met zuurstof. “Na een dag of drie is het ijzer bezonken en gebruiken we het water.” RUIMTEGEBREK Het bedrijf groeit door kleinschalig te blijven kweken. “Met 7 miljoen potjes en 6000 soorten heb je een gemiddelde partijgrootte van 1000 per soort. Maar we hebben ook soorten die we in grote aantallen kweken, zoals Liriope met ruim 200.000 en lavendel met 100.000 planten per jaar.” Dit betekent dat de kwekerij extreem veel soorten in kleine aantallen kweekt. De almaar groeiende webwin- kelverkoop geeft de mogelijkheid nog meer soorten in het assortiment op te

persoonlijke coaching aan mensen die dat willen of nodig hebben. De groei zorgt ervoor dat de organisatie steeds groter wordt. Hiermee wordt ook de afstand tussen mensen steeds groter en sluipt het gevaar dat mensen uit elkaar groeien. Met deze coach bouwt de kwekerij nu aan een evenwichtige organisatie zodat ze vol vertrouwen naar de toekomst kan blijven kijken. Heutinck is trots dat het bedrijf met een coach werkt. Binnen het bedrijf was namelijk niet iedereen enthousiast om met een buitenstaander te werken, maar toch zien ze er nu de grote meerwaarde van in. Hij raakt hier het grootste doel dat het bedrijf nastreeft; mensen een werkplek bieden waar ze zich kunnen ontwikkelen. “Mensen moeten zich hier thuis voelen, maar ook uitgedaagd worden om verder te groeien. Ook mensen met een wajong-sta- tus bieden we die mogelijkheden.” SPECIALIST IN LIRIOPE “Dit is een van de mooiste plekken”, zegt Peter tijdens een rondleiding. Het golf-

karretje stopt bij de moederplanten die beschut tussen de elzen staan. Hier krij- gen ze rust, luwte en schaduw. De soorten staan hier 3 tot 5 jaar. “Zo zien we hoe de planten zich gedragen.” Hij wijst op het verschil tussen planten uit weefselkweek en traditioneel vermeerderde planten. Deze planten in de vollegrond zijn een belangrijk onderdeel van de kwekerij. Hier wordt veel uitgangsmateriaal voor de pottenteelt zelf gekweekt en hier kan men voordat ze in de pot komen ook de soortechtheid controleren. “We proberen in deze moederplanten ook te selecteren zodat ons uitgangsmateriaal van hogere kwaliteit wordt.” Liriope is bijvoorbeeld zo’n geslacht waar de kwekerij steeds meer de specialist in wordt. Ze kweekt nu 25 cultivars meerjarig zodat ze ook op rij- ke bloei kan selecteren. “Dat is voor deze soort erg belangrijk. Veel import plant- goed en weefselkweek bloeit beduidend minder.” Deze planten zijn, net als vele andere soorten prettig om in het assorti- ment te hebben. Ze worden vermeerderd

14

31 juli 2020

Vier productieplekken Kwekerij Heutinck produceert 7 miljoen potten per jaar. Er worden 6.300 soorten vas- te planten gekweekt veelal in P9. Ongeveer 1000 soorten vermeerderen ze zelf. Het bedrijf produceert op vier plekken. Het begon in 1986 met de eigen kwekerij in Borculo, in 2005 kwam het Duitse Nordkirchen erbij, in 2013 Enschede en zo’n vier jaar gele- den kwam er nog ‘een halve’ kwekerij in het Groningse Leek bij. Die laatste is net als in Enschede een sociale werkplaats waarvan de helft gevuld is met de productie van Heutinck. Er wordt daar geproduceerd in opdracht van Heutinck. In Enschede werkt 8 man personeel. Het bedrijf is totaal 12 ha groot. Daarvan is 4 ha moederplanten in de vollegrond, 4 ha pottenveld buiten en verdeelt over twee locaties 2,5 ha kassen. Op de loonlijst staan meer dan 150 namen, overeenkomend met ongeveer 70 Fte’s. Hier zitten de medewerkers van de sociale werkplaats niet bij in. Het merendeel van de afzet gaat naar collega-kwekers in binnen- en buitenland, handelskwekerijen, cash en carry’s en exporteurs. Daarnaast levert het bedrijf aan nog eens zo’n 5 webwinkels waaronder Kwaliteitsplanten.nl, de site van Heutinck zelf.

nemen. Zo wordt het bedrijf ook steeds meer de voorraadkamer voor collega’s. “We leveren soms maar een paar potjes aan een klant, maar wel voor een renda- bele vergoeding. We zien daar brood in. Het stelt ons juist in staat te groeien in soorten en we zijn hierdoor weerbaarder en meer flexibel.” Tijdens de rondleiding wordt duidelijk dat het bedrijf ruimte tekort komt op allerlei gebied; schaduw- hallen, containervelden, vollegrond en werkruimte. Een nieuw containerveld is in aanbouw. “Toen we vier jaar geleden de plannen uitwerkten voor nieuwbouw die twee jaar geleden is gerealiseerd, waren we de helft zo groot als nu. We zijn daar- om constant aan het herorganiseren. We bedenken tijdelijke oplossingen om zaken te overbruggen.” Pas na zorgvuldig afwe- gen, wordt er geïnvesteerd of uitgebreid. Die keuzes maakt het managementteam. “We groeien alleen als we het gevoel hebben dat we in balans blijven en we het aan kunnen.” Zo gaat Heutinck komend jaar de samenwerking met een stekbedrijf intensiveren. DROOMBEELD Met dromen is Heutinck nog niet klaar. Hij heeft een stortvloed aan ideeën. “Je mag me best afkappen hoor. Ik weet dat ik één bult aan woorden uitstort”, zegt de ondernemer. Hij laat zijn fraai aangelegde tuin bij het woonhuis nog zien. Daarna nog even het bos van Staatsbosbeheer in dat grenst aan zijn tuin. Hij plant er wel eens wat. Net als zijn ideeën eigenlijk. Die laat hij overal en nergens los. “Vandaag of morgen kom ik iemand tegen die er wat in ziet. Dan krijg ik het zetje dat ik nodig heb om een idee te verwezenlijken.” Hij geeft aan het best eng te vinden om zijn ideeën te vertellen. Hij hoort en voelt vaker dat hij ‘afwijkt’ in de sector omdat hij een idealistisch beeld heeft van dingen. Al pratend met een collega-Achterhoeker hoorde hij de kreet ‘Social Valley in de Achterhoek’. Dit sloot perfect aan bij één van zijn dromen. “Het zou mooi zijn om te komen tot een levensgroep en - vorm die met elkaar samenwerkt en elkaar inspireert en gelukkig maakt. De kwekerij zou daarin een bijdrage kunnen leveren door het creëren van een plek voor on- derwijs, sociaal tuinieren en bijvoorbeeld een vlindertuin of sortimentstuin waar zieke mensen kunnen herstellen. Ook een hospice zou in mijn beleving in die ‘Social Valley’ een plek kunnen krijgen.”

Deinanthe ‘Blue Wonder’

31 juli 2020

15

31 juli 2020

Dertien bollentelers van de coöperatie NLG Holland proberen sinds 2012 het gebruik van chemische middelen en kunstmest af te bouwen en de bodemkwaliteit te verbeteren. Het project ‘Verhoging organische stofgehalte voor verbeterde bodemkwaliteit’, leidde in 2018 tot nieuw elan en een krachtenbundeling die vruchten lijkt af te werpen. Bijvoorbeeld in de vorm van de NLG Groenbemestermix, die zich bij het herstel van de biodiversiteit en de bodembalans ontpopt als een essentiële schakel. Bollentelers verwennen bodem met groenbemestermix

Tekst: Cees de Geus | Fotografie: NLG Holland

is iets minder stellig. “Helemaal zonder kan volgens mij niet. Luizen bestrijd ik bijvoorbeeld chemisch en in het vroege voorjaar, als de mineralisatie in de bodem nog minimaal is, hou ik vast aan een eerste kunstmestgift, zij het in een lagere dosis dan voorheen. Biologisch telen is ook nooit mijn doel geweest, daarvoor heb ik niet genoeg vermogen en ook niet het lef van een teler als John Huiberts. Van meet af aan heb ik wel altijd geprobeerd zo weinig mogelijk gewasbe- schermingsmiddelen en kunstmest te gebruiken.” SYSTEEMVERANDERING Die pogingen hebben volgens Blokker een boost gekregen, sinds veel van de duurzame maatregelen, proeven en teelt- technieken waarmee de NLG Holland-leden experimenteer- den zijn geïntegreerd in het project ‘Verhoging organische stofgehalte voor verbeterde bodemkwaliteit’. “Met een nulmeting door een bodemcoach als uitgangspunt, wordt al- les wat we doen nauwkeurig gemonitord en kunnen we alle resultaten veel beter onderbouwen. Richting gangbare telers is het bovendien een goede zaak dat naast TEAM Ecosys, Groei Natuurlijk, Green Balance en Natuur en Milieufedera- tie Noord-Holland ook Proeftuin Zwaagdijk bij het project betrokken is.” Hierbij doelt Blokker onder andere op de kloof tussen ‘biologisch’ en ‘gangbaar’, die weliswaar stukje bij beetje kleiner wordt, maar nog steeds aanzienlijk is. Onbedoeld zijn gedreven ecologische experts als Roelf Havinga daar zelf ook debet aan. Hun verhaal dat alles draait om biodiversiteit en evenwicht in de bodem klinkt als een klok, maar in hun enthousiasme om de boodschap over te brengen, schieten ze soms hun doel voorbij. Omdat wat ze propageren echt om een systeemverandering vraagt, maakt het veel gangbare telers bovendien kopschuw. “Het decennialange gebruik van chemische middelen en kunstmest heeft het vanouds aanwezige natuurlijke evenwicht in de bodem compleet verstoord,” verzekert Havinga bijvoorbeeld. “Bodem- en plantziekten, insectenplagen en onkruiden zijn symptomen van een bodemleven dat uit balans is, evenals het verbran-

W ordt in Noord-Holland geschiedenis geschre- ven als het gaat om de verduurzaming van de bollenteelt, of is sprake van weer een project dat gedoemd is om te mislukken, omdat de teelt van bollen nu eenmaal niet zonder chemie kan? Het eerste, verzekert Roelf Havinga van TEAM Ecosys, een adviesbureau op het gebied van biologische bodemver- betering. “De deelnemers bewijzen dat bollenteelt zonder chemische middelen en kunstmest wel degelijk mogelijk is. Het kost drie tot zeven jaar om het verstoorde evenwicht in de bodem te herstellen, maar uiteindelijk geldt voor alle soorten bollen dat ze zonder chemische hulpmiddelen kun- nen worden geteeld.” Nico Blokker van Blokker Bloembollen in Sint Maartensvlot- brug, lid van NLG Holland en een van de projectdeelnemers,

16

31 juli 2020

Project in vogelvlucht

Tien deelnemers aan het project ‘Verhoging organische stofgehalte voor verbeterde bodemkwaliteit’, waar- onder drie op Texel, proberen elk op een perceel van drie ha maatregelen uit om het organische stofgehal- te in de bodem te verhogen, CO 2 vast te leggen en het gebruik van chemische middelen en kunststof te ver- minderen. Behalve met groenbemesters, waaronder de NLG Groenbemestermix, wordt ook geëxperimenteerd met biologische hulpstoffen om het bodemleven, het organischestof gehalte en de bodemstructuur te verbe- teren. Voorbeelden zijn zeewierkalk, zwavel, kieserit, borium, zeoliet en baraklei. Daarnaast vinden op drie bedrijven proeven plaats waarbij wordt gekeken naar de invloed van compost en bokashi op het bodemle- ven en de opbrengst en kwaliteit van de bolgewassen. Tenslotte wordt ook onderzocht hoe structuurbederf van de bodem kan worden verminderd, bijvoorbeeld door minder zware machines te gebruiken of de grond op een andere manier te gebruiken. Kennisuitwisse- ling via informatiebijeenkomsten en bedrijfsbezoeken maken nadrukkelijk deel uit van het project, dat wordt gefinancierd door de Europese Unie (POP3) en de pro- vincie Noord-Holland.

Direct na het rooien liet Nico Blokker op 16 juni op twee verschillende manieren de NLG Groenbemestermix inzaaien.

31 juli 2020 In de wetenschap dat het project moet uitwijzen of de groen- bemestermix ook negatieve effecten heeft, bijvoorbeeld in de vorm van opslag tijdens de volgende teelt, stipt voorzitter Colja Corts van NLG Holland een voordeel aan dat net als de CO2-vastlegging ook zwaar zou kunnen meewegen in de voortdurende maatschappelijke discussie over de ‘license to produce’ voor de bollenteelt. “Mede dankzij de zonnebloe- men in de groenbemestermix, ziet een veld in volle bloei er schitterend uit.” BLIJVERTJE De NLG Groenbemestermix alleen is niet genoeg, weet Blokker: afhankelijk van de grondsoort en het perceel, zijn ook compost of bokashi (in onderzoek) en mineralen als gesteentemeel en zeewierkalk nodig ‘om de bodem optimaal te krijgen’. “Onder het motto ‘een optimale bodem levert optimale bollen op’, is het wat mij betreft wel een blijvertje. Met dank aan Roelf, die ons heel anders heeft leren denken over en kijken naar de bodem.” Dat geldt ook voor ziekten en plagen, die veel minder kans krijgen in een vitaal gewas op een evenwichtige bodem. De 22 verschillende gewassen in de groenbemester geven gezamenlijk een enorme boost aan de biodiversiteit boven en onder de grond, inclusief tal van insecten die de schade- lijk insecten onder controle houden. Ten opzichte van een groenbemester als gras wortelt de NLG Groenbemestersmix een stuk gevarieerder én dieper, wat een positieve invloed heeft op de bodemstructuur. Bovendien injecteren zij suikers en worteluitscheidingsproducten over de diepte van de wortelzone, waardoor de bodem sneller in balans komt dan bij bemesting vanaf het maaiveld. Ook rekt de voeding over de gehele bewortelingsdiepte mycorrhiza organismen aan. Al die borende en duwende organismen creëren ruimte en porositeit in de bouwvoor. Na afsterven en verteren van de groenbemesters vormen de wortelkanalen snelwegen voor de wortels van de nieuwe gewassen de bodem in. “Daarnaast bindt humus water, met een veel betere waterhuishouding in de bodem als gevolg,” raakt Havinga er niet over uitge- praat. ““Naast stikstof wordt ook veel CO2 door de groenbe- mestermix als humus opgeslagen in de bodem, om bij de vol- gende teelt zijn bijdrage aan een gezond gewas te leveren.”

den van humus, de ziel van de bouwvoor. Het goede nieuws is dat de natuur enorm veerkrachtig is en dat ook een bodem die langdurig is uitgeput binnen een paar jaar weer helemaal kan worden hersteld.” ‘NATUURAPOTHEEK’ Ook onder de leden van NLG Holland bevinden zich bol- lentelers die afhaken als Havinga vervolgens verhaalt over ‘vitaliserende biotopen’, ‘Albrecht-Reams bodemvruchtbaar- heidsmodellen’ en ‘humus als een holografisch opgeslagen natuurapotheek die, bestaand uit 25.000 tot 30.000 stoffen en verbindingen, voor iedere ziekte een remedie bevat’. Ze willen één ding, het gebruik van chemische middelen en kunstmest terugdringen, en hoewel het project ‘Verhoging organische stofgehalte voor verbeterde bodemkwaliteit’ veel meer behelst (zie kader), is de door Havinga ontwikkelde NLG Groenbemester komen bovendrijven als een noviteit waar alle betrokken telers en onderzoekers van gecharmeerd zijn. “Het is een mix van 22 groenbemesters die na het rooien wordt gezaaid, liefst op een zaaibed dat via niet-ke- rende grondbewerking gereed is gemaakt,” licht Havinga zijn geesteskind toe. “Enkele weken voor het planten van de nieuwe bollen wordt het gewas geklepeld of gemaaid en ondergewerkt.” SUCCESNUMMER Dat de NLG Groenbemestermix zich tot dusver heeft ontpopt als hét succesnummer van het project is niet verwonderlijk want het lijkt er op dat een bollenteler er heel veel vliegen in één klap mee slaat. Zo voorziet de uitgekiende mix van planten de ‘natuurapotheek’ in de bodem volgens Havinga van een keur aan stoffen, elementen en verbindingen, die nodig zijn voor een gezond bodemleven en daarmee ook ge- zonde gewassen. “Onkruiden zijn het resultaat van tekorten aan elementen en voedingsstoffen in de bodem. Omdat die tekorten door de groenbemestermix natuurlijk worden aan- gevuld, neemt de onkruiddruk af en hoeft er minder tegen te worden gespoten.”

17

31 juli 2020

S T I G A S T I P

Bel voor meer informatie naar Stigas op 071 568 9000 (optie 1). Ga naar www.stigas.nl of www.agroarbo.nl Of bel of mail: Marcel van Diepen (06 20140798), marcel.van.diepen@sti- gas.nl.

Heftruck

Tekst en fotografie: Stigas

De risico’s die heftrucks met zich meebrengen worden vaak onder- schat. Er gebeuren in Nederland jaarlijks meerdere dodelijke ongeval- len door heftrucks. Enkele belangrij- ke bevindingen die uit ongevalsana- lyses naar voren zijn gekomen: • 25% van de ongevallen betreft het aanrijden van personen; • 50% van de ongevallen heeft letsel aan de voeten tot gevolg; • 5% van de ongevallen is het gevolg van oneigenlijk gebruik van hef- trucks (gebruik als hoogwerker of laten meerijden van derden) met vaak ernstig letsel tot gevolg; • het kantelen van een heftruck heeft vaak zwaar tot dodelijk letsel tot gevolg; • een veilige inrichting van de trans- portomgeving (aparte rij-/looppa- den, bolle spiegels, en dergelijke) kan in belangrijke mate bijdragen aan het verminderen van aan- rijdongevallen; • goed opgeleide heftruckchauffeurs zijn aantoonbaar minder vaak betrokken bij ongevallen. Enkele belangrijke regels op een rij: • minimum leeftijd van de heftruck- chauffeur: 16 jaar, (16- en 17-jari- gen alleen met direct toezicht); • heftruckcertificaat: specifieke deskundigheid is verplicht, (voor 16- en 17-jarigen is dat alleen met een certificaat aantoonbaar); • keuring: jaarlijks (aantoonbaar);

• veiligheidsgordel: aanwezig en als regel gebruikt, echter: in de wet staat niet specifiek de gordel ge- noemd. Er staat wel in dat mobiele arbeidsmiddelen zodanig moeten zijn uitgerust dat de gevaren bij kantelen zoveel mogelijk worden beperkt. Dat kan ook met andere voorzieningen met een gelijk veiligheidsniveau. Sommige bedrijven kiezen daarom voor een gebruikersvriendelijke beu- gel of een GBS, zie foto’s en https:// stigas.nl/tip-van-de-maand-het-gor- delbeveiligingssysteem-voor-hef- trucks/ Regels voor chauffeurs: • Controleer voor gebruik de hef- truck en meldt gebreken bij de leidinggevende; • Werk volgens de instructies en afspraken die zijn gemaakt binnen het bedrijf; • Rij rustig; • Lift of vervoer geen personen; • Rij achteruit, wanneer het zicht bij

vooruitrijden beperkt is, tenzij het niet anders kan (bij het oppikken en wegzetten); • Parkeer de heftruck met de lepels in de laagste stand; • Verwijder de contactsleutel als er geen direct toezicht is; • Draag veiligheidsschoenen. Regels voor mensen die zich op de vloer begeven waar heftrucks rondrijden: • Blijf binnen de lijnen (als marke- ring op de vloer aanwezig is); • Maak oogcontact met de heftruck- chauffeur; • Kijk niet op de smartphone; • Geen oortjes in. Op steeds meer bloembollenbe- drijven kom ik heftrucks tegen die zijn voorzien van een zogenaamde bluespot. Dit zorgt voor een tijdige waarschuwing, door een heldere blauwe lichtbundel op de vloer bij een naderende heftruck. Ik hoor vaak: “Het brengt rust binnen het bedrijf”.

18

31 juli 2020

Page 1 Page 2 Page 3 Page 4 Page 5 Page 6 Page 7 Page 8 Page 9 Page 10 Page 11 Page 12 Page 13 Page 14 Page 15 Page 16 Page 17 Page 18 Page 19 Page 20 Page 21 Page 22 Page 23 Page 24 Page 25 Page 26 Page 27 Page 28 Page 29 Page 30 Page 31 Page 32 Page 33 Page 34 Page 35 Page 36 Page 37 Page 38 Page 39 Page 40 Page 41 Page 42 Page 43 Page 44 Page 45 Page 46 Page 47 Page 48 Page 49 Page 50 Page 51 Page 52

Made with FlippingBook - Online magazine maker