Greenity5

4 januari 2018

8

Bloembollenteler heeft prima inkomen dankzij stabiele markt

Nieuw begin 10 VOORUITBLIK 

18

Jan Huitema: ‘Nederland verliest met Brexit bondgenoot’

22

BKD-directeur: ‘Opvolger kan doorgaan met planten en oogsten’



Lichtjaren voorsprong in hygiëne!

Molenvaart 226 1764 AW Breezand www.aadprins.nl

0223 - 52 14 20 06 53 41 66 89

Verwarmde ontsmetbak, bel ons Telefoon: 0252-51.58.53 www.akerboom.nl

bbv-akerboom 150603.indd 1

04-06-15 13:56

Betrouwbaar in techniek

• SPOELT VRUCHTBOMEN, ONDERSTAMMEN, PLANTEN, BOLLEN, LEEG FUST E.D. SCHOON VOOR EXPORT EN KWEKERIJ, ZODAT ZE GEMAKKELIJKER TE VERWERKEN ZIJN. •“KOOKT” DE MEEST UITEENLOPENDE SOORTEN PLANTGOED, ZODAT AALTJES GEEN KANS HEBBEN. VOOR EXPORT BEHANDELEN WIJ VOLGENS DE RICHTLIJNEN VAN DE BKD INCLUSIEF EEN BEHANDELINGSCERTIFICAAT.

telefoon: 0252-222580 email: info@helmus.nl

Betrouwbaar in techniek › Elektra › Koeling › Klimaat › Water

Galglaan 11, 2311 ND Rijnsburg T 071 402 26 21 eval@eval.nl www.eval.nl

www. helmus .nl

I NHO U D

10 Vooruitblik 2018 Alex van Dooren: ‘Wij groeien mee’

20 Serie water HHNK investeert in plannen duurzame landbouw

44 Eindejaarsbijeenkomst Anthos ‘Ook luisteren naar de minderheid’

In dit nummer 8 De balans van 2017 10 Vooruitblik 2018 16 Regels TVX strenger 20 HHNK investeert in plannen duurzame landbouw Serie water 22 Interview Vincent Cornelissen 28 Inundatie en bodem resetten 34 Slag naar maatwerk Schoon erf, schone sloot 42 Tijd voor tulpenkeuren 44 Eindejaarsbijeenkomst Anthos 48 Warwaterbehandeling lelie Wat kan er nog?

Vaste rubrieken 6 In de media 15 Column Hans Kleijwegt 18 In gesprek Jan Huitema 24 KAVB 30 Vakvenster 33 Boekrecensie 36 CNB 41 5 minuten Henk de Jong 46 Ooit 47 Vaste planten Trachystemon 50 Hobaho 53 Teeltverbetering 54 Teeltadvies

42 Tijd voor tulpenkeuren

Op de cover 8 De balans van 2017 10 Vooruitblik 2018 18 In gesprek Jan Huitema 22 Interview Vincent Cornelissen D I

4 januari 2018



4 januari 2018

GOED BEWAREN = VERANTWOORD BEHEERSEN Een goede verplaatsing van lucht betekent een gezonde bol.

• Voorkomt dode hoeken • Degelijke beschermkorf biedt minimale vervuiling en maximale luchtopbrengst • Betere luchtverdeling • Epoxy gecoate beschermkorf PLAFOND VENTILATOR

Het juiste samenspel van ventilatoren verhoogt het rendement op uw omzet.

Ook leverbaar met:

• Fijnmazige beschermkorf • Diverse ophanghaken voor solide bevestiging

Engelselaan 20, 2215 RH VOORHOUT • Tel: 0252-233177, Fax: 0252-232708 info@ijsselmuiden-ventilatoren.nl

www.ijsselmuiden-ventilatoren.nl

S c h o k s o r t e e r m a c h i n e

Compact Eenvoudig in te stellen Snel schoon te maken Brede doorvoer- en afvoerbanden Onderhoudsvriendelijk Opgebouwd uit losse units Gestuurde elektrische magneten Unieke compacte aandrijving

Total Systems BV Industrieweg 31 • NL-1775 PV Middenmeer T +31 (0)227 501 211 E info@totalsystems.nl

www.totalsystems.nl

koelinstallaties

VOO RWOO R D

Het jaar van de positivo’s

Jeannet Pennings — Hoofdredacteur j.pennings@greenity.nl

De bloembollensector heeft goed geboerd in 2017. Boven gemiddeld goed zelfs wanneer je het verge- lijkt met andere agrarische sectoren. De inkomens lagen gemiddeld bijna 8 procent hoger dan in 2016, zo heeft Wageningen Economic Research onlangs berekend (pagina 8-9). Daarmee wordt de positieve stemming – zoals we die al een tijdje voelen in het vak – met cijfers onderbouwd. Ook al profiteren niet alle gewassen even hard en lijkt het tij in een gewas als lelie inmiddels te keren, het algehele sentiment is overwegend positief. Een heel ander beeld dan pak ‘m beet acht jaar geleden, merkt Annemarie Bakker in de vooruitblik (pagina 10-13) terecht op. Haar vakgenoten in diezelfde vooruit- blik bevestigen het beeld; nieuwbouw en groei vormen de rode draad. Vol verwachting kijken de ondernemers uit naar het nieuwe jaar. Hoe anders is dat voor Vincent Cornelissen, die met pijn in het hart, maar ook het nodige realisme, afscheid neemt van zijn BKD. In een openhartig interview (pagina 22-23) kijkt hij met gepaste trots terug op de geboekte resultaten. Zelfs hier voert positiviteit de boventoon – “Ik kan sommige dingen niet meer, maar focus vooral op wat ik wel kan” – en dat ver- dient een diepe buiging.

4 januari 2018 VERANTWOORDELIJKHEID: De redactie werkt op basis van een redactiestatuut. Aan alle artikelen en rubrieken wordt de meest mogelijke zorg besteed. Uitgevers, redactie en medewerkers aanvaarden echter geen enkele aansprakelijkheid voor mogelijke gevolgen die direct en/of indirect kunnen voortvloeien uit de inhoud van artikelen en/of advertenties. De redactiehoudtzichhetrechtvoorom ingezondenbrievenenmededelingennietteplaatsendanweltewijzigenof intekorten.Overnamevanartikelen,berichtenof fotografie isuitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van de redactie. Greenity is een voortzetting van het tijdschrift BloembollenVisie (2003-2017). BloembollenVisie ontstond uit een samenvoeging vanMarktVisie (CNB) en Bloembollencultuur (KAVB). REDACTIE: Jeannet Pennings (hoofdredacteur), Arie Dwarswaard, Monique Ooms, Lilian Braakman en René Bouwmeester (vakredacteuren). FOTOGRAFIE: René Faas. VORMGEVING: FilieNicola en Lianne van ’t Ende. UITGEVERS: KAVB en CNB. ADRES: Heereweg 347, 2161 CA Lisse, Postbus 31, 2160AA Lisse, tel. 0252-431 117 of 0252-536 966 (kantoor A. Dwarswaard), www.greenity.nl, info@greenity.nl. ABONNEMENTEN: (excl. 6%BTW): Nederland € 265,– per jaar, Europa € 285,– per jaar, buiten Europa € 315,– per jaar. Aan- of afmelden bij John Meijer, tel. 0252-431 173, administratie@cnb.nl. Meer info over abonnementen op www.greenity.nl. ADVERTENTIES: Bureau Van Vliet bv, Postbus 20, 2040 AA Zandvoort, tel. 023-5714745, e-mail: zandvoort@bureauvanvliet.com. ISSN: 2589-4099.



4 januari 2018

VA N D E R E D A C T I E

In de media L EE S HE T LAAT S T E N I EUWS OP WWW.GREEN I T Y. NL

Investeer in relaties

Lilian Braakman — Redacteur l.braakman@greenity.nl

De beste wensen voor 2018! Een mooie geluk- wens om een column mee te beginnen. Laten we er een mooi jaar van maken. Ik kan nu van alles vertellen over de gezellige kerstdagen, de start van het nieuwe jaar, wat 2018 ons gaat brengen en mijn goede voornemens… Maar dat doe ik niet. Er was namelijk een bericht over Facebook waar mijn mond van openviel. In het kort: Facebook gaf aan dat sommige mensen (gebruikers) zich ongelukkiger voe- len door het gebruik van het sociale netwerk. Het advies van Facebook: als je je alleen voelt, moet je meer berichten plaatsen op Facebook. Daardoor krijgen gebruikers volgens de site meer reacties en daardoor voelen ze zich min- der alleen. Tja… Het is wellicht een oplossing. Nadeel van die reacties is dat je de persoon niet ziet. En ik kan me zo voorstellen dat een virtuele knuffel lang niet zo prettig is als een echte. Door dit bericht moest ik denken aan de waarde van een goed netwerk. Naast vrienden en familie is het ook belangrijk om goede relaties te onderhouden met klanten, collega’s en kennissen. Door re- gelmatig tijd te investeren in je netwerk, bouw je aan solide relaties. Uiteraard was het ook mogelijk om via Fa- cebook een kerstboodschap de wereld in te slingeren, maar daar bouw je zeker geen band mee op. Ik geef toe; op de Facebookpagina van Greenity heb ik ook een kerstgroet gepost. Zelfs nadat ik het bericht van Facebook had gelezen. Het is immers niet makkelijk om alle lezers persoonlijk vrolijke feestdagen toe te wensen. Maar de boodschap is volgens mij helder: investeer in relaties. Daar is het begin van het jaar een goed moment voor. Er staan genoeg beurzen en bijeenkomsten op de agen- da. Ik spreek u graag in 2018.

Tulpenvlaggetjes voor bloemist De Nederlandse tulpenkwekers ondersteunen 20 januari 2018 - Nationale Tulpendag – de bloemistwinkeliers met extra middelen. Zij introduceren Tulpenvlaggetjes voor in de winkel. In totaal zijn 250 tulpenpromotie- pakketten beschikbaar, bestaande uit een poster, vlaggetjeslijn (5 meter lang en weersbestendig) en bloemenstekers. ‘Als bloemist creëer je in een handomdraai een tulpenfeestje op de winkelvloer’, zo is het motto. Bloemisten kunnen het pakket kosteloos aanvragen (tot 8 januari 2018) via tulpenpromotie.nl/promotiepakket, zolang de voorraad strekt.

Gouden speld voor Raaijmakers

Henk Raaijmakers is voor zijn ja- renlange inzet voor ZLTO onder- scheiden met de gouden speld. Deze werd uitgereikt tijdens de jaarlijkse LTO Kwekersdag bomen en vaste planten, welke 21 decem- ber werd gehouden in Echteld. Met de modernisering van LTO Ne- derland zijn de regionale vakgroe- pen van ZLTO dit najaar opgehe- ven. Raaijmakers was zo’n twaalf jaar regionaal actief voor de sector bomen en vaste planten, waarvan zes jaar als voorzitter. Daarbij was hij ook jarenlang voorzitter van de ZLTO-afdeling Deurne. ZLTO-bestuurslid Remco Beekers bedankte Raaijmakers voor het op de kaart zetten van de bomen- en

vasteplantensector. Niet alleen bij ZLTO, maar ook landelijk, interna- tionaal en bij vele partners binnen en buiten de sector. Raaijmakers blijft voorzitter van de LTO-vak- groep bomen en vaste planten.

6

4 januari 2018

Agenda

9 t/m 11 januari Mechanisatietentoonstelling CNB Bloem- en relatiedagen Hobaho Relatieweek 9 januari Klanten- en aanvoerdersdag Veiling Rhein-Maas Masterclass Storytelling 10 januari Uitreiking Tuinbouw Ondernemers Prijs Bijeenkomst ‘Veredeling, de stand van zaken’ Bijeenkomst ‘Vitale Teelt’ 11 januari Greenity-debat 13 januari Kijkdag materialenveiling Q.J. Dissel- dorp 17 en 18 januari Bio-beurs Zwolle 18 januari KAVB Ledendag 19 t/m 28 januari Grüne Woche Berlijn 19 januari Leliemiddag Andijk 20 januari Nationale Tulpendag 23 t/m 26 januari IPM Essen 26 januari Dag van de Tulp ► Kijk voor de volledige agenda op www.greenity.nl

Opening Dutch Lily Days bij Zabo De opening van de zevende edi- tie van de Dutch Lily Days wordt gehouden bij Zabo Plant in ’t Zand. Het bedrijf is een van de deelnemers tijdens de komende editie, welke wordt gehouden van dinsdag 5 tot en met vrijdag 8 juni 2018. Het evenement vindt net als voorgaande jaren plaats aan de vooravond van de Flower Trials, wat de internationale belangstelling een boost geeft. Veertien leliebedrijven – expor- teurs en veredelaars – openen deze dagen hun deuren. Kijk op www.dutchlilydays.nl om te zien welke bedrijven dat zijn.

Bloemenhoroscoop in ELLE

Mooiwatbloemendoen.nl realiseert een contentsa- menwerking met ELLE. In de jaar- en maandhoro- scoop van het magazine en op Elle.nl wordt in 2018 de link gelegd tussen sterrenbeelden en hun lieve- lingsbloemen. De horoscoop van Elle is de meest iconische horoscoop in het Nederlandse medialand- schap. Het magazine trakteert haar lezers ieder jaar op een jaarhoroscoop, met daarin aandacht voor the- ma’s zoals liefde en werk per sterrenbeeld. In 2018 introduceert ELLE voor het eerst een nieuw thema in haar horoscoop: de lievelingsbloem. Bloemen komen in print terug in de jaar- en maand- horoscoop, en online in de daghoroscoop. In de tek- sten, maar ook in de illustraties bij de sterrenbeelden. Zo past er bij ieder sterrenbeeld een lievelingsbloem, een stimulans voor lezeressen om de bloem in huis te halen, zo is het idee.

Stelling : ‘De sector heeft de slechte lelieprijzen aan zichzelf te danken’ De lelie handel verloopt stroef, de prijzen staan onder druk. De haperende export naar China drukt zijn stempel. Maar mogelijk van veel grotere invloed is de areaalgroei van 200 hectare in combinatie met een niet tegenvallende oogst. Daarom kon afgelopen we- ken gereageerd worden op de stelling ‘De sector heeft de slechte lelieprijzen aan zichzelf te danken’. De uitslag is duidelijk.

10 %

90 %

Nieuwe stelling

Op www.greenity.nl kunt u inmiddels reageren op de nieuwe stelling: ‘2018 wordt een goed jaar voor de sierteeltsector’.

4 januari 2018



4 januari 2018

Ontwikkeling inkomen bloembollensector

200.000

150.00

Rond de jaarwisseling maken Wageningen Economic Research (voorheen LEI) en het CBS de balans op van afgelopen jaar. Voor de bloembollenbedrijven is het een goed jaar geweest, zo blijkt uit de inkomensramingen. De sector doet het goed in vergelijking met de overige agrarische sectoren. De balans van

100.000

50.000

0

-50.000

In het algemeen waren de fysieke opbrengsten van de voorjaarsbloeiers normaal en vergelijkbaar met vorig seizoen 2015-2016. Alleen bij tulp is de productie per hectare naar schatting 0 tot 5 procent lager dan in het vorige seizoen, afhankelijk van het aandeel late soorten in het assortiment. In tegenstelling tot vorig jaar was in de tulpen weinig sprake van uitval door Fusarium oxysporum (zuur). De productie per hectare van de zomerbloeiers ligt naar verwachting op een gemiddeld niveau en is vergelijkbaar met 2016. HOGER PRIJSPEIL De financiële opbrengsten per bedrijf stijgen naar verwach- ting tot 1,4 miljoen euro in 2017. Dit is het gevolg van de voortgaande schaalvergroting en een hoger prijspeil in combinatie met een gelijk of iets lager productieniveau per hectare. De markt voor snijbloemen en bloembollen op pot was in het afgelopen broeiseizoen goed in balans met een gunstige spreiding van de feestdagen. De prijzen waren gemiddeld genomen ongeveer 10 procent hoger dan het seizoen daar- voor en er werd door de overwegend Nederlandse broeiers van bloembollen dan ook goed verdiend. Hierdoor verliep de voorverkoop van bloembollen voor het komende broeierijsei- zoen voorspoedig tegen goede prijzen. Bovendien waren ook de orders voor de droogverkoop bin- nen Europa stabiel ten opzichte van het vorig exportseizoen.

Tekst: René Bouwmeester

H et inkomen uit bedrijf per ondernemer wordt voor het jaar 2017 geraamd op 143.000 euro. Een toename van 10.000 euro. Door de balans tussen vraag en aanbod is de prijsvorming van de bloem- bollen goed en blijft het inkomen op een prima niveau. Op de bollenbedrijven blijft het inkomen op een relatief hoog niveau in vergelijking met de andere opengrondsecto- ren. Maar ook binnen de sectoren treden grote verschillen tussen bedrijven op, onder meer door verschillen in assorti- ment en handelsvaardigheden.

Opbrengsten 1,4 miljoen euro *

Bloembollen

1.150.000 euro 70.000 euro 160.000 euro

Overige agrarische producten Werk en verhuur aan derden

* cijfers per bedrijf zijn afgerond door Wageningen Economic Research/CBS



4 januari 2018

waarde vast in grond, gebouwen, machines en werktuigen en plantopstanden. In vergelijking met andere agrarische sectoren steekt de bloembollensector goed af. Het gemiddelde inkomen uit bedrijf voor land- en tuinbouwbedrijven in 2017 wordt geraamd op ongeveer 70.000 euro. Dat is een stijging van 20.000 euro ten opzichte van 2016 en historisch zeer hoog. Het inkomensniveau van de gehele landbouw kwam in 2017 voor het eerst in twintig jaar boven dat van 1995 uit. Toch steeg de productie de laatste twintig jaar sneller dan de inkomsten. Tussen 1995 en 2017 steeg de productie met 26 procent, terwijl de inkomsten met een stijging van 10 procent achterbleven. Ondanks deze groeicijfers is de groei van het agrarisch inkomen in die periode achtergebleven bij dat van de ‘bv Nederland’, aldus landbouwspecialist Cor Pierik van het CBS. Binnen de land- en tuinbouw zijn er ieder jaar grote inko- mensverschillen, zowel tussen als binnen de verschillende bedrijfstypen. Wageningen Economic Research heeft becij- ferd dat de verschillen binnen dezelfde sector de afgelopen jaren steeds sterker zijn toegenomen. Het areaal landbouwgrond in Nederland is sinds 2002 ge- daald van bijna 2 miljoen m 2 naar ruim 1,8 miljoen m 2 . Deze daling van 186.000 m 2 is meer dan twee keer de landbouwoppervlakte van de provincie Flevoland. Dat blijkt uit cijfers van het CBS. Zo komen de cijfers tot stand De gegevens dieWageningen Economic Research gebruikt zijn aomstig van Informatienet en representeren de kleine 600 gespecialiseerde bedrijven uit de Landbouwtelling met een omzet groter dan 25.000 euro. Het areaal cultuur- grond van deze gespecialiseerde bloembollenbedrijven bedraagt in 2017 gemid- deld 41 hectare. Dit is een goede afspiegeling van de totale populatie volgens de Landbouwtelling. De inkomens die worden genoemd, worden uitgedrukt per onbetaalde arbeidsjareneenheid (aje). Een arbeidskracht die 2.000 uur of meer werkt, wordt gezien als 1 aje. Een arbeidskracht die minder dan 2.000 uur werkt, wordt naar rato van het aantal uren dat hij/zij werkt, omgerekend naar arbeidsjaareenheden. Een belangrijk deel van de arbeid op agrarische bedrijven wordt geleverd door de ondernemers en hun gezinsleden. De arbeidsinzet door de ondernemer en het gezin (onbetaald) is gemiddeld 1,8 aje in 2017.

Toen uiteindelijk de oogst van met name de late tulpensoor- ten in sommige regio’s tegen viel met minder grote maten, ontstond in combinatie met de goede vraag vanuit de markt een zekere schaarste met 10 tot 20 procent hogere prijzen ten opzichte van de voorverkoop tot gevolg. Ten opzichte van vorig seizoen zijn de bollenprijzen van de voorjaarsbloeiers naar schatting met 2 tot 5 procent gestegen. Bij de zomerbloeiers lelie en gladiool lijken vraag en aanbod goed in evenwicht en liggen de prijzen naar ver- wachting op een vergelijkbaar niveau als in 2016. De totale kosten per bedrijf zijn vanaf 2006 jaarlijks toegeno- men. Dit geldt ook voor alle afzonderlijke kostenposten met uitzondering van de financieringskosten. RENTABILITEIT Naar verwachting ligt de rentabiliteit in 2017 op een niveau van 110 tot 115 procent en is daarmee voor het zesde jaar op rij ruim hoger dan 100 procent. Een rentabiliteit hoger dan 100 procent betekent dat de bloembollentelers niet alleen de betaalde kosten en afschrijvingen vergoed krijgen, maar ook een meer dan marktconforme beloning ontvangen voor

hun eigen arbeidsinzet en eigen vermogen (berekende kosten). De gemiddelde balans- waarde van bloembollenbedrijven bedroeg 4,4 miljoen euro. Door de gemiddelde be- drijfsomvang lag er op bloembollenbedrijven veel

Kosten 1,15 miljoen euro *

Kosten voor teelt en afzet (o.a. uitgangsmateriaal, gewasbescherming)

25-30 %

Materiële activa (o.a. grond, gebouwen, machines)

25-30 % 30-35 %

Betaalde arbeid

4 januari 2018



4 januari 2018

Vooruitblik 2018



4 januari 2018

Een nieuw jaar is aangebroken. In deze tijd schudden we elkaar veelvuldig de hand en wensen elkaar ‘het beste’ toe. Voor sommige vakgenoten hebben die woorden een extra lading. Omdat ze in 2018 hun nieuwbouw afronden, een nieuwe uitdaging aangaan of inzetten op groei. Greenity sprak een aantal van hen en zette de belangrijkste wijzigingen ‘vanuit Den Haag’ voor het komende jaar op een rij.

Tekst: Lilian Braakman, Arie Dwarswaard, monique Ooms en René Bouwmeester | Fotografie: René Faas

RUUD WARMERDAM ‘Prettiger werken door uitbreiding’ 2018 wordt een bijzonder jaar voor Ruud Warmerdam van Warmerdam Spoelbedrijf uit Noordwijkerhout. Het bedrijfsgebouwwordt vergroot en hij heeft hoge verwachtingen. “We zitten nu op 8.000 m 2 en de nieuwbouw is 2.250 m  , dus het is een flinke uitbreiding.” Warmerdam kan de extra capaciteit goed gebruiken. “We komen steeds vaker in ruimtenood. Door de uit- breiding kunnen we veel praktischer werken. We kunnen bollen en fust direct neerzetten op de plek waar we het nodig hebben. Logistiek gezien levert dat een enorm voordeel op. Nu loopt het soms door elkaar heen.” Een ander voordeel is dat Warmerdam een betere scheiding kan maken tussen schoon en vuil en tussen fust en bollen. “We kunnen ze beter bij elkaar vandaan houden. Hierdoor kunnen bacteriën of schimmels niet door de lucht andere partijen besmetten.” De nieuwbouw zit in de laatste fase. De koepel moet er nog op, dan kan de verlichting erin. Eind januari of anders begin februari moet de hal klaar zijn. In de nieuwe hal wordt straks een fustspoelmachine geplaatst. Deze machine is door Warmerdam zelf ontwikkeld en gebouwd en is in staat onder meer kratten, emmers en trays schoon te maken. De onderneming kan hierdoor meer fust verwerken, al verwacht Warmerdam dat het voordeel vooral zit in het prettiger werken. “Dat leeft enorm hier op de zaak. Het hele team kijkt er reikhal- zend naar uit. We hebben er zin in.” Warmerdam is meer dan tien jaar bezig geweest met plannen maken voor uitbreiding. Een van de zaken die moesten worden geregeld, was een wijziging van het bestemmingsplan. Het ene jaar vroegen de nieuwbouwplan- nen meer tijd dan het andere, maar Warmerdam is al die tijd gestaag blijven werken aan zijn doel. “Het is een lange zit geweest, maar ik wil daar niet op terugkijken. Het is gelukt en we kunnen nu vol gas de toekomst in.”

ANNEMARIE BAKKER ‘Veel op pad’

4 januari 2018 De afgelopen acht jaar werkte Bakker als regiocoördinator bij de KAVB. Ze vormde de verbinding tussen het landelijk secretariaat en de kringen Zuidoost-Nederland, Zuidwest-Nederland, Bloembollenstreek en Ken- nemerland. Vier heel verschillende teeltgebieden met elk hun eigen dynamiek. Terugkijkend op die acht jaar herinnert ze zich vooral van de begintijd dat de stemming somber was. “Dat is de afgelopen jaren echt ver- anderd. De stemming is positiever en dat zie je dan ook weer terug in de bijeenkomsten die je organiseert.” Wat haar het meest is opgevallen in de bloembollensector in deze acht jaar, is het doen en denken over gewas- bescherming. “De eerste jaren werd er tijdens bijeenkomsten over gewasbescherming een compleet spuit- schema uitgereikt dat ook zonder veel vragen werd uitgevoerd. Dat is echt veranderd. Er is nu veel meer dis- cussie over groene middelen. Datzelfde zag ik gebeuren bij het onderwerp bodem. Groenbemesters is nu een onderwerp van gesprek en in de kring Bloembollenstreek is een paar jaar geleden een studiegroep Bodem gestart. Dat is echt een onderwerp geworden dat leeft. Met als meest bijzondere resultaat dat er winter 2017 een cursus bodembiologie is georganiseerd bij de KAVB waar zo maar even 25 man op af kwam. Dat was acht jaar geleden echt niet aan de orde.” Haar visitekaartje meldt vanaf 1 januari 2018 de functie van commercieel teelttechnisch adviseur van HLB De Groene Vlieg. Annemarie Bakker is op die datum in deze functie gestart en heeft als werkgebied de provincies Zuid-Holland, Noord-Holland en Friesland. In die provincies zal ze ondernemers teeltadvies gaan geven op basis van aaltjesonderzoek dat is uitgevoerd, vooral bij aardappeltelers. Daarnaast blijft de bloembollensector ook in beeld: in een aantal teeltgebieden zal ze via vangbakken luizen gaan tellen. “Wat me vooral aanspreekt in de nieuwe functie is dat ik veel op pad ben en volop contacten onderhoud met telers.”



4 januari 2018

ALEX VAN DOOREN ‘Wij groeien mee’

In de transportsector is vanaf 1 januari 2018 het een en ander gewijzigd. Belangrijk punt is de loonsver- hoging. Alex van Dooren van transportbedrijf Van Dooren: “In 2,5 jaar tijd zullen de lonen ruim 10 pro- cent stijgen. Dat is pittig. De loonsverhoging legt samen met het aantrekken van de economie, de hogere filedruk en de stijgende tolkosten druk op de kostprijs.” Volgens Van Dooren zorgt de aantrekking van de economie voor groei van bedrijven in alle sectoren. “Dat is ook de voornaamste reden dat wij gaan uitbreiden in de capaciteit. Er komen drie nieuwe vrachtwa- genchauffeurs inclusief wagen bij.” Het aantrekken van nieuwe chauffeurs is volgens Van Dooren niet makkelijk. “De hele transportsector groeit. Iedereen is op zoek en er zijn tekort chauffeurs.” De extra chauffeurs zijn nodig om voldoende capaciteit te bieden aan klanten. In de drukke tijden huurt Van Dooren nog zo’n 30 charters in voor het bollentransport, naast de 35 eigen wagens. “In rustigere tijden rijden wij voor de bedrijven die bij ons inspringen in het seizoen. Ook dat wordt moeilijker. Het is belangrijk om vaste afspraken te maken met relaties.” Om niet stil te staan, probeert het bedrijf het filemoment te omzeilen door eerder of later te vertrek- ken. “Bij een levering in Brussel gaat de vrachtwagen om 4 uur ’s ochtends rijden en gaat pas na de file weer terug. Anders heeft het geen zin.” Wat in de ogen van Van Dooren zorgelijk is, is de Brexit. “Wat gaat het worden? Komt er een nieuwe douane? Dat kost tijd en geld. Ik verwacht dat in 2018 vorm wordt gegeven aan de handelsverdragen. Dat zal ook rust geven, ongeacht de uitkomst.” Volgens Van Dooren is de rol van handelslanden steeds belangrijker. “We zien het aan de problemen in China. Dat heeft dit jaar duidelijk effect op de leliehan- del en dus ook op ons transportbedrijf.”

Afschaffing landbouwregeling en andere wetswijzigingen

De wet- en regelgeving voor ondernemers is per 1 januari 2018 op een aantal vlakken gewijzigd. De belangrijkste wijzigingen op een rij.

LANDBOUWREGELING AFGESCHAFT Land- en tuinbouwers, boshouders en veehouders gaan per 1 januari 2018 btw betalen over al hun goederen en diensten. Op die datum vervalt de btw-landbouwregeling. Ook vervalt daarmee het verlaagde btw-tarief voor een aantal producten dat vooral aan landbouwers wordt geleverd. Daartegenover staat dat landbouwers de btw kunnen terugvragen voor geleverde goederen en diensten. De btw-landbouwregeling vervalt naar verwachting op 1 januari 2018. De ingangsdatum van deze wijziging is op het moment van schrijven nog niet definitief. Inwerkingtreding is afhankelijk van goedkeuring door de Tweede en Eerste Kamer of afkondiging van de Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) of ministeriële regeling én publicatie in het Staatsblad of de Staatscourant. MINIMUMLOON OMHOOG De brutobedragen van het wettelijk minimumloon en het minimumjeugd- loon zijn per 1 januari gestegen. Het wettelijk brutominimumloon (WML) voor werknemers van 22 jaar en ouder bij een volledig dienstverband wordt: • 1.578,00 euro per maand; • 364,15 euro per week; • 72,83 euro per dag. VERPLICHTE AFVALZUIVERING GLASTUINBOUW Glastuinders zijn verplicht gewasbeschermingsmiddelen uit het afvalwater te zuiveren. Dit staat in het gewijzigde Activiteitenbesluit dat op 1 januari is ingegaan. Drainwater, drainagewater of het spoelwater van filters van een waterdoseringsinstallatie, dat gewasbeschermingsmiddelen bevat, moet voorafgaand aan het lozen door een zuiveringsvoorziening worden geleid die ten minste 95 procent van de werkzame stoffen die bestaan uit organi- sche verbindingen, uit het water verwijdert. De regel wordt ingevoerd om ervoor te zorgen dat er geen milieuschade meer ontstaat door de afvoer van gewasbeschermingsmiddelen naar het riool en oppervlaktewater.

VERWAAIING MOET OMLAAG Bedrijven met open teelten moeten maatregelen nemen om de verwaaiing (drift) van gewasbeschermingsmiddelen te verminderen. Dit moet voort- aan voor het hele perceel, dus ongeacht de aanwezigheid van een sloot of de afstand tot een sloot. Ondernemers moeten een techniek gebruiken die een driftreductie bereikt van ten minste 75 procent ten opzichte van een bij ministeriële regeling aangewezen referentietechniek. Ook dit staat in het Activiteitenbesluit. BASISREGISTRATIE ONDERGROND Gebruikers van bodem- en ondergrondgegevens kunnen straks een beroep doen de Basisregistratie ondergrond. Hierin staan gegevens over: • de geologische en bodemkundige opbouw van de ondergrond; • de ondergrondse infrastructuur; • de gebruiksrechten in relatie tot de ondergrond. Er ontstaat zo een eenduidige bron van basisinformatie over de Nederland- se ondergrond. Via internet kunnen belanghebbenden op eenvoudige wijze en gratis de relevante informatie uit de basisregistratie ondergrond halen. Dit geldt voor bedrijven in sectoren waarin bodem- en ondergrondgegevens worden gebruikt, zoals de landbouw. De wijziging is naar verwachting inge- gaan op 1 januari, maar was op het moment van schrijven nog niet bevestigd. AOW-LEEFTIJD OMHOOG De verhoging van de AOW-leeftijd naar 66 jaar gaat in per 1 januari 2018. COMPENSATIE 56-PLUSSERS Ondernemers die mensen in dienst nemen die 56 jaar of ouder zijn, worden gecompenseerd als deze werknemers uitvallen vanwege ziekte. Het gaat om mensen die meer dan één jaar werkloos zijn en een WW-uitkering hebben ontvangen. Het UWV neemt de doorbetaling van het loon van de zieke werk- nemer over. Ook leidt ziekte van deze werknemers niet tot een hogere premie voor de ziektewet. De wijziging gaat naar verwachting in op 1 januari 2018.

12

4 januari 2018

‘Niet langer achter feiten aan hobbelen’

MARK RUITER (MARAX TULIPS) ‘Investering terugverdienen’

Mark Ruiter en zijn compagnon Axel Vroling startten hun onderneming bescheiden. Jarenlang huurden ze ruimte bij andere bloembollentelers in de regio, het laatst bij Wim Reus in Hem. “De ruimte werd te klein, dus besloten we te investeren in een eigen locatie. Per 1 juli 2016 konden we samen met Jos Borst het broeierijbedrijf van Jacco Baas in Bovenkarspel overnemen.” Ze hebben de afgelopen periode flink geïnvesteerd om de locatie helemaal naar hun zin in te richten. “We hebben een betonvloer laten storten en droogwanden laten installeren. Vorig jaar bosten we nog met de hand, maar dat koste 1,9 cent per tulp. In 2017 hebben we geïnvesteerd in een handmatig te duwen con- tainersysteem, een lopende band van Potveer en een (huur)bosmachine van Havatec, zodat we op tijd kunnen plukken, kunnen doorgaan met bossen en lagere personeelslasten hebben. Dit is hopelijk een wijs besluit geweest met deze rente. Wel is het nu al duidelijk dat we efficiënter kunnen werken en niet langer achter de feiten aan hobbelen.” 2018 wordt het jaar van de waarheid voor de compagnons. “Dit jaar moet alles op zijn plek vallen. Hope- lijk kunnen we met deze investeringen de kostprijs van ons product naar beneden brengen, de kwaliteit opschroeven en per steel een iets hogere middenprijs maken. Dan verdienen we onze investering wel terug.” Aan de inzet en het enthousiasme van Ruiter en Vroling zal het zeker niet liggen. “We zijn voor meer dan 100 procent gemotiveerd.”

4 januari 2018

13

4 januari 2018

   

 Trekkers te koop gevraagd Voor export alle types • Massey Ferguson • Landini • John Deere • Ford • Same • Fiat • Universal / UTB • Zetor

CURSUS ZIEKTEN EN AFWIJKINGEN IN VASTE PLANTEN (1 dagdeel)

BQ Support biedt een praktijkgerichte cursus aan waarin de ziektebeelden van een selectie van 35 vaste planten in rust centraal staan.

Inhoud De gekwalificeerde docent gaat uitgebreid in op het herkennen en benoemen van ziektebeelden in Hosta, Paeonia, Phlox , etc..

Schade, roest of mankementen geen bezwaar. U kunt alles aanbieden!

Er zal zoveel mogelijk gebruik worden gemaakt van levend materiaal. Als cursist kunt u op de cursusdag natuurlijk ook materiaal uit de praktijk inbrengen.

H&G Exporttractors Abbestederweg 30 B 1759 NB Callantsoog T 06 10922015 T 06 53672173 www.exporttractors.nl

De cursusmap bevat beschrijvingen van de symptomen en kleurenfoto’s. Een zeer bruikbaar naslagwerk!

Waar: Lisse

Wanneer:

Tijd:

18 januari en 15 februari 2018 8.30 - 12.00

Primera GP3000 Full colour tag printer

Cursuskosten De kosten voor deze cursussen zijn € 175,- per cursist, excl. BTW.

Locatie Zwartelaan 2, 2161 AL Lisse.

Full-color tag, stake- en labelprinter voor tuincentra, kwekers en verpakkers!

Verlenging spuitlicentie zonder extra kosten De cursussen zijn aangemeld als een bijeenkomst, nodig voor de verlenging van uw spuitlicentie. Hier zijn geen extra kosten aan verbonden. Meer informatie over verlenging van uw spuitli- centie kunt u vinden op www.erkenningen.nl. Informatie Voor meer informatie kunt u bellen met Eveline Bijwaard, tel. 0252 433 060 of info@bqsupport.nl.

Bulb Quality Support B.V. Zwartelaan 2, 2161 AL Lisse Postbus 300, 2160 AH Lisse The Netherlands T > +31 (0)252 43 30 60 F > +31 (0)252 41 78 56 E > info@bqsupport.nl I > www.bqsupport.nl

H&G Exporttractors

Noordeinde 78 - 3341 LW Hendrik-Ido-Ambacht [ T ] +31 (0)78 - 681 61 20 [ I ] www.logilabel.com Abbestederweg 30 B

1759 NB Callantsoo

T 06 10922015 T 06 53672173 www.exporttractors.nl

greenity-bq support 171222.indd 1

22-12-17 15:54

C O L UMN

Afscheid nemen bestaat niet (Marco Borsato 2003) Hans Kleijwegt Algemeen directeur Artemis Nurseries bv en Van den Bos Holding bv h.kleijwegt@artemisnurseries.com Ik ging met u het jaar in en mag (op moment van schrijven, eind december) het eindigen. Het jaar van de Haan, een jaar waarin de we- reldorde zou wijzigen. Geen jaar voor mietjes. Nu twaalf maanden later mag ik constateren dat er eigenlijk weinig veranderd is in de we- reld. Wat lichte verschuivingen hier en daar. Individueel is er misschien wel heel veel in ons leven op zijn kop gezet. Enig sentimenteel ge- voel kan uw columnist niet ontzegd worden. Hij is ook maar een mens. Als ik even mag te- rug kijken is het een jaar van afscheid nemen geweest. Ik mocht de directie van het bloemen- bedrijf Artemis Lilies overdragen aan Otto de Ruiter, afscheid nemen van mijn partner in het bollenbedrijf Van den Bos en Southern Bulbs Chile, de kinderen vertrokken uit het ouder- lijk huis en daar stopt het niet mee. Ook mijn goede vriend ‘Camel filter’ heeft me (gelukkig) verlaten. Rufus, onze mascottehond die zelfs eens de voorkant van BloembollenVisie sierde, hebben we begraven na twaalf jaar lief en leed te hebben gedeeld. Vorige week sneden we de laatste lelies uit de kwekerij in Noorden, de plek waar we zo vaak de Plasbokaal vierden en Nico Vork de helft van zijn huidige leven heeft gesleten. Hetzelfde lot is Elsenbos beschoren, de tuin achter Van den Bos die ruim vijfentwin- tig jaar dienst deed als proefkas en Dutch Lily Days-locatie, afgebroken en afgevoerd naar Oekraïne om plaats te maken voor de moder- ne tertiaire economie in een almaar groeiend Westland. Maar het moeilijkste bericht kwam gisteren. Een medewerker die zijn dertigjarige jubileum vierde en plotseling overleed, zesen- vijftig jaar oud, of eigenlijk jong. Afscheid ne- men bestaat wel en het is verdomde moeilijk. Dank u allen voor het lezen van mijn columns en een heel goed nieuw jaar 2018 toegewenst.

4 januari 2018



4 januari 2018

Steeds meer tulpentelers maken zich zorgen om TVX. Stijgende percentages in partijen zijn lastig te verklaren en het onderzoek geeft nog geen antwoord op alle vragen. De KAVB- productgroep Tulp en de BKD hebben de regels rond TVX verscherpt. De nieuwe regels gelden vanaf teeltseizoen 2018-2019. Regels TVX strenger voor teler en broeier

Tekst: Arie Dwarswaard | Fotografie: BKD

Wat is TVX? Sinds midden jaren negentig is het Tulpenvirus X offi- cieel bekend in tulp. Het virus behoort tot de groep van zogenoemde potexvirussen, waartoe onder meer ook PlAMV en LVX behoren. Het beeld is dat het virus zich in witte en gele cultivars moeilijk laten zien. In andere kleuren zijn er in de bloem donkere streepjes te zien en laten de bladeren soms ook virusbeelden zien. Omdat het virus in witte en gele cultivars las- tig te zien is, kan het percentage TVX door de jaren heen in een partij ongemerkt toenemen. Het virus kan zich verspreiden via verschillende rou- tes: via tulpengalmijt, via de bollenmijt, machinaal, via de grond en via water. De mate van effectiviteit verschilt per route. Het is voorstelbaar dat de ver- spreiding via water met name in de tulpenbroeierij op water relatief snel kan plaatsvinden. Omdat TVX uit dezelfde groep komt als PlAMV in lelie, is dit een realistische verwachting. Onderzoek Sinds 2008 zijn er veertien projecten gestart waarin naar een of meer aspecten van TVX is gekeken. Het merendeel van deze projecten is inmiddels afgelo- pen, een aantal loopt nog en wordt deels gefinancierd vanuit het Fonds Innovatie Tulp. In deze projecten is of wordt gekeken naar zaken als de bodemgebon- den verspreiding van TVX, mogelijkheden van CATT en de biologische bestrijding van mijten. Tot nu toe hebben de diverse projecten nog geen pasklaar ant- woord opgeleverd op de vraag waarom het percen- tage TVX in partijen soms zo snel kan toenemen. Wel groeit het vermoeden dat met name de teelt vanuit afgebroeide tulpenbollen een rol hierin kan spelen.

TVX in de bloem van ‘Dior’

16

4 januari 2018

Kwaliteitskeuring De Bloembollenkeuringsdienst (BKD) keurde tot 31 december 2017 uitsluitend visueel te velde op TVX en hanteerde daarvoor de volgende criteria. Bevat- te de partij minder dan 1% TVX, dan kreeg deze klasse I. Tussen 1 en 4% werd klasse Standaard toegekend. Bij meer dan 4% visueel aangetroffen TVX werd de partij afgekeurd. Tussen 2000 en 2017 is het areaal waarin 1% TVX of meer is gevonden snel gegroeid. Was dit in 2000 nog 3 ha, in 2007 was het al 45 ha tegen 100 ha in 2017. Deze cijfers laten zien dat het virus zich snel heeft kunnen verspreiden. Omdat het virus niet in alle cultivars even goed is te zien, zal de werkelijke omvang mogelijk veel groter zijn. VANAF 2018 De diverse onderzoeksprojecten geven sterke aan- wijzingen dat het bewaren en opplanten van afbroei een rol speelt in de toename van TVX. Daarom is door het bestuur van de KAVB-productgroep Tulp en in overleg met de BKD besloten vanaf teeltsei- zoen 2018-2019 de regels voor TVX aan te scherpen. Deze regels luiden als volgt: • Afgebroeide tulpen die voor opplant worden ver- handeld moeten voor verhandeling met Elisa wor- den getoetst op TVX. Deze toets geldt niet voor partijen die het bedrijf niet verlaten. Als uit de toets blijkt dat de partij meer dan 6% virus bevat, mag deze niet meer worden opgeplant. • In het najaar van 2018 moeten alle zogenoem- de Elisacultivars waar de teler klasse I van wil telen op TBV en op TVX worden getoetst. Als uit deze toetst blijkt dat een partij meer dan 6% virus bevat, krijgt deze maximaal klasse Standaard. De extra kosten zullen ongeveer 15 euro bedra- gen, omdat het monster toch al is genomen van- wege TBV. • In het voorjaar van 2019 wordt een bladtoets afge- nomen van die partijen die niet zijn bemonsterd via Elisa en die klasse Standaard hebben. Als uit deze toetst blijkt, dat een partij meer dan 6% TVX bevat, dan wordt deze afgekeurd, met bestem- ming “Eindgebruik Europa’’. • Als de BKD in de monsteropplant in de kas culti- vars aantreft die mogelijk besmet zijn met TVX, maar waarvan de virusbeelden niet duidelijk zijn, zal de BKD deze cultivars toetsen. Cultivars waar- van het percentage TVX te hoog is, komen op de lijst Elisacultivars.

TVX op het blad van ‘Strong Gold’

4 januari 2018 Wessels snapt dat telers niet zitten te wachten op extra monsterkosten. “Vooralsnog is dit de enige manier om meer inzicht te krijgen in de situatie. Dat is hard nodig, want snelle ver- meerdering waardoor je schoon kunt beginnen is er bij tulp niet.” ‘Inzicht hard nodig’ De verscherping van de keuring op TVX is genomen op initiatief van de KAVB-productgroep Tulp. Voorzitter Hans Wessels is helder over de reden waarom dit is gebeurd. “TVX is een pro- bleem dat we niet voldoende goed kennen. Er wordt door de BKD alleen visueel op gekeurd, maar in veel cultivars is het niet zichtbaar. Bemonsteren gebeurt alleen bij de verhandeling van plantgoed. Dan kan de koper via de correspondent van het Scheidsgerecht voor de Bloem- bollenhandel een monster laten nemen dat snel wordt getoetst. Wat wij zien, is dat daardoor heel wat partijen teruggaan naar de verkoper.” De productgroep heeft overlegd met de TVX-werkgroep uit West-Friesland om na te gaan waar de verspreiding nu precies plaatsvindt. Afbroei werd als serieuze route beschouwd. “Dat is ook wat onderzoek van bijvoorbeeld Frank Kreuk van Proeftuin Zwaagdijk bevestigt. Om die reden zijn we gestart met de verplichting om afbroei die wordt verkocht te laten toetsen op TVX. Het is al verplicht om dat op TBV te doen, dus de extra kosten voor TVX vallen dan mee. Dat is wat ons betreft de eerste stap. Als het nodig is, willen we alle afbroei laten bemonste- ren. De resultaten van het bemonsteren van afbroei bij verkoop en de Elisacultivars gaan we na een jaar in de productgroep bespreken.”

17

4 januari 2018

I N G E S P R E K

‘Hetze tegen boer en tuinder vind ik onterecht’

Met het vertrek van de Britten uit de Europese Unie verliest Nederland een belangrijke bondgenoot in het Europees landbouwbeleid. Daarnaast betekent de Brexit een flinke financiële aderlating voor Europa. Dat zegt Jan Huitema, een boer en Europarlementariër.

Tekst: René Bouwmeester | Fotografie: René Faas

Toch hebben boeren en tuinders het idee dat ze de schuld krijgen van diverse milieuproblemen. Klopt dat? “De hetze tegen boeren en tuinders vind ik zo onterecht. Als er uit een onderzoek blijkt dat de populatie van weidevogels onder druk staat, wordt meteen geroepen dat het komt door de boer. Ze vergeten wat er allemaal al gedaan is. De agra- rische sector heeft zoveel stappen gezet op het gebied van milieu en natuur. Voor verbetering van de biodiversiteit zijn Natura 2000-gebieden opgezet. Met het oog op het klimaat is de uitstoot van de sector sterk gedaald. Fosfaat en stikstof is in de jaren zeventig veel gebruikt, maar door wetgeving is veel bereikt om dat te verbeteren.” Waar kunnen we nog verbeteren? “Er zijn altijd verbeterpunten. Nederland moet Brussel laten zien dat de waterkwaliteit verbetert. Bij elke meting met een overschrijding wordt gewezen naar de landbouw, al kan het ook iets anders zijn, zoals zoute kwel. Maar daar moet je wel wat mee. Met gewasbescherming moeten we toe naar ‘integrated crop management’ waarbij we groene gewasbescherming gebrui- ken en chemische middelen als het niet anders kan. Daar zijn nog stappen te maken. Belangrijk is dat daar in de ver- edeling rekening mee wordt gehouden door weerbaarheid in te kruisen.” Europa staat er bij de Nederlandse land- en tuinbouw min- der goed op. De Europese Unie krijgt vaak de schuld van nieuwe regelgeving die ondernemers als hinderlijk ervaren. Ziet u dat ook zo? “Er wordt vaak gezegd; ‘het moest van Brussel’, maar dat is niet altijd zo. Soms zet de Nederlandse overheid een ‘kop op de Europese wetgeving’, waarmee de regels in Nederland net iets strenger worden dan de Europese regels voorschrijven. Dan is het niet Brussel die de regels wil, maar een meerder- heid in de Tweede Kamer. En Brussel zegt dan niet, ‘je mag er geen kop op zetten.’

Melkveehouder Jan Huitema (33) uit Makkinga, zit sinds 1 juli 2014 in het Europees Parlement namens de VVD. Hij werd met voorkeursstemmen gekozen nadat hij campagne voor zichzelf had gevoerd. Hij gebruikte daarbij een trekker, een Fordson Dexta uit 1954, als campagnevoertuig. De VVD maakt in Europa onderdeel uit van de Alliantie van Libera- len en Democraten voor Europa (ALDE), waartoe ook D66 behoort. Huitema is onder meer lid van de commissie voor landbouw en plattelandsontwikkeling. Verder zit ook Anja Hazekamp van de Partij voor de Dieren in deze commissie. Anja Schreijer-Pierik (CDA) en Bas Belder (SGP) zijn plaats- vervangend lid. Een van de belangrijkste resultaten die Huitema boekte, had betrekking op het patenteren van planteigenschappen. De Europarlementariër van de VVD zette dit onderwerp samen met Bas Belder van de SGP op de politieke agenda van het Europees Parlement. Het leidde tot een breed gesteunde resolutie waarin hij de Europese Commissie vraagt om op- heldering over de wetgeving en het patenteren van natuur- lijke eigenschappen van planten te stoppen. Het Europese Octrooibureau (dat los staat van de Europese Unie) besloot mede op basis van deze resolutie dat het geen patenten meer gaat verlenen op producten die voortkomen uit klassieke veredeling. Huitema vindt het belangrijk dat het geluid van de boer en tuinder doorklinkt in Europa, want er zijn veel onderwerpen die de agrarische sector aangaan. Hoe wordt in Europa naar de Nederlandse land- en tuin- bouw gekeken? “De Europese Commissie ziet Nederland als gidsland, toon- aangevend op het gebied van kennis en innovatie. Als het aankomt op voedselvoorziening heeft Nederland een hoge productie. De sector is efficiënt en effectief door het kleine teeltoppervlak. Dat heeft wel een bepaalde impact in Euro- pa.”

18

4 januari 2018

Overigens is het niet altijd nadelig om het braafste jongetje van de klas te zijn. Nederland is ook concurrerender gewor- den door de strengere regels.” Het Europees Parlement telt 751 leden, afkomstig van 28 lidstaten en tientallen partijen. Nederland heeft 26 zetels. Hoe gaat u ooit een voorstel aangenomen krijgen? “Niet alle Europarlementariërs houden zich bezig met landbouw. Er wordt net als in Den Haag met commissies gewerkt, waarin onderwerpen worden behandeld. Ik maak deel uit van de landbouwcommissie. Daarin zitten 45 leden die de partijen vertegenwoordigen. Ik moet dus 22 mede- standers vinden die met mij een meerderheid vormen om een voorstel aangenomen te krijgen. Dat is nog te doen. Er is wel een verschil met Den Haag. Het gaat niet alleen om partijen, maar ook om landen. Het kan zijn dat een heel land op één lijn zit. Dat geeft een extra dimensie aan de besluit- vorming.” De discussie over glyfosaat speelde zowel in Nederland als in Europa. Hoe heeft u dat beleefd? “Het is prima als er discussie over is. Ik vind alleen dat de discussie op de verkeerde manier is gevoerd. Een middel is gevaarlijk of het gebruik ervan is gevaarlijk. Die twee zaken zijn door elkaar heen gaan lopen. Het werd vervolgens een soap toen Monsanto probeerde de studie te manipuleren. We hebben in Europa een systeem opgezet waarbij weten- schappelijke instanties - de EFSA en de ECHA - bepalen of een middel veilig is om te worden toegelaten. Veel partijen namen daar geen genoegen mee en zo is er een politieke discussie over ontstaan. Vertrouwen we nu de scheidsrech- ter niet meer? Waarom zouden we ze de volgende keer wel vertrouwen?” Welk effect gaat de Brexit hebben? “We verliezen een partner. We kiezen vaak dezelfde lijn als Groot-Brittannië. Zij hebben een wetenschappelijke inslag bij het nemen van een beslissing en zijn innovatiegericht, net als wij. Dat is belangrijk als we een innovatie in het land- bouwbeleid erdoor willen krijgen. Denk bijvoorbeeld aan nieuwe veredelingstechnieken. Nederland gaat met het ver- trek van Groot-Brittannië een bondgenoot missen. Vergeet ook niet de financiële invloed. Groot-Brittannië is een nettobetaler aan Europa. De Britten dragen 10 miljard euro meer bij dan ze ontvangen. En dat op een totale Euro- pese begroting van 160 miljard. Dat is een substantiële bij- drage die we gaan missen. We merken het effect van de Brexit nu al. Europarlementari- ërs uit Groot-Brittannië zijn vleugellam. Het algemene ge- voel is: ‘jij gaat eruit, waarom zou je over deze materie nog wat te zeggen hebben’.” De Europese Unie heeft een Unielijst opgesteld met exo- tische planten en dieren. Bezit, handel, kweek, transport en import hiervan is niet toegestaan. In Nederland is veel kritiek op het samenstellen van die lijst. Hoe ziet u dat? “Het is een besluit op expertniveau geweest. De politiek heeft daarin sommige belangen niet meegewogen. Er wordt bijvoorbeeld gekeken naar de Europese Unie als geheel. Daar kun je vraagtekens bij plaatsen. Een plant die schadelijk is in een deel van de Europese Unie, maar niet in Nederland, moet je die dan verbieden? De Nederlandse overheid is er goed mee bezig op het expertniveau. Nederland heeft er door de teelt en handel meer belang bij dan andere landen, maar het moet wel op de radar komen. De EU zet nu wel heel grof geschut in door de lijst voor heel Europa te laten gelden.”

J A N H U I T E MA Europarlementariër

Nederland gaat met het vertrek van Groot-Brittannië een bondgenoot missen

4 januari 2018 “De Europese Commissie durft het niet op de agenda te zet- ten om met nieuwe wetgeving te komen. Er moet eerst een goede bodem worden gecreëerd om dit erdoor te krijgen. De Franse Raad van State heeft vragen over dit onderwerp door- geleid aan het Hof van Justitie van de Europese Unie. Zij gaat juridisch bepalen of sprake is van GMO of juist niet. Als zij besluiten dat het wel zo is, ben je een paar stappen terug. We zijn heel afhankelijk van wat de Europese Unie op de agenda zet. Als ze het niet doen, gebeurt er niets. Als een paar grote landen zeggen dat er wetgeving moet komen, dan gebeurt het ook.” Crispr/Cas is ook een discussiepunt. De veredelingssec- tor wil hiermee aan de slag, de VVD ook. Zolang dit wordt gezien als genetische modificatie, zijn de mogelijkheden beperkt. Zit daar beweging in?

19

4 januari 2018

HHNK investeert in plannen duurzame landbouw

Samenwerken en in beweging komen. Die begrippen vallen meermalen in het gesprek met Jan Willem Huizinga van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. Een nieuwe visie op de taak van het waterschap, waarbij er geld is voor plannen die een ondernemer wil uitvoeren.

Tekst: Arie Dwarswaard | Fotografie: René Faas

“D e tijd dat het waterschap de partij is die alle problemen op watergebied voor iedereen oplost, is voorbij.” Deze vaststelling is meer dan een zin op papier. Het is in feite het begin van een nieuwe positie van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK), die ook alle agrarisch ondernemers in Noord-Holland raakt. Jan Willem Huizin- ga, programmamanager Gezond Water en Voldoende Zoet Water, legt uit wat het betekent dat het waterschap niet meer de oplosser is van alle waterproblemen in de provincie Noord-Holland. De zorgen om water in Nederland nemen toe. Periodes van droogte worden steeds langer, de intensiteit van de neerslag neemt toe, verzilting komt in meer gebieden voor. Zeker in de provincie Noord-Holland raken deze zorgen vooral veel landbouwbedrijven. Zij hebben baat bij voldoende wateraan- voer en -afvoer en kwalitatief goed oppervlaktewater. Het watergangenstelsel, de haarvaten van het waternetwerk van HHNK, moet daarbij optimaal functioneren. SAMENWERKING “We realiseerden ons enkele jaren geleden al dat we als waterschap deze problemen niet meer alleen kunnen oplos- sen. Samenwerking is hier echt nodig. Dat kan met andere instanties, zoals gemeenten en de provincie, maar ook met sectoren. LTO heeft in 2016 het initiatief genomen voor het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer (DAW), dat loopt tot en met 2027. Dat plan sprak ons aan en daarom zijn we met LTO Noord, agrarische collectieven en de KAVB gaan over- leggen over de mogelijkheden van samenwerking. Omdat de provincie hierbij ook betrokken is, doen ook de twee andere waterschappen die actief zijn in Noord-Holland mee. Dit zijn Amstel, Gooi & Vecht en Rijnland.” In het programma ‘Samenwerken aan Bodem en Water’ hebben we onze krachten gebundeld en is gezorgd dat er subsidies komen voor maatregelen die ondernemers kunnen nemen. HHNK stelt hiervoor 6,4 miljoen euro beschikbaar. De onderwerpen waar telers plannen voor kunnen indie- nen, gaan over vijf thema’s: erfafspoeling melkveehouderij,

gewasbeschermingsmiddelen, bodem, inrichting en beheer en zoetwatermaatregelen. Huizinga: “Als ondernemers in deze thema’s stappen willen zetten, dan hebben wij daar geld voor beschikbaar. We gaan dat doen met een laagdrempelige subsidieregeling gekopp- peld aan het zogenoemde Landbouwportaal Noord-Holland, dat voor individuele ondernemers bestemd is. Daarin ver- schilt het met de zogenoemde POP3-regeling, waarin alleen collectieve aanvragen kunnen worden gedaan.” BODEM ERBIJ Er is geld, er zijn thema’s, er zijn agrarisch ondernemers, maar hoe komen die partijen bij elkaar? Huizinga: “Dat was voor ons ook een serieuze vraag. Hoe komen we aan de keukentafel terecht van de ondernemer? In Friesland is al eerder met een dergelijk project gestart, dat zich richt op erfafspoeling in de melkveehouderij. Daar is toen via inter- net een portaal gemaakt waarmee ondernemers zich konden melden met plannen. Dat idee hebben wij overgenomen en verder uitgewerkt voor de vijf thema’s die we met elkaar hebben vastgesteld. We hebben echt ons best gedaan om daarbij taal te gebruiken die past bij de ondernemer. Op die manier willen we landbouwers in beweging krijgen. Zij kun- nen via dat landbouwportaal nagaan wat er mogelijk is.” Huizinga denkt dat voor de bloembollensector vooral erf- afspoeling, bodem en gewasbescherming interessant zijn. “Bodem is daarbij voor ons als waterschap een kans op een win-winsituatie. Wij zijn van het water, maar realiseren ons dat die bodem een belangrijke functie kan hebben als het gaat om het vasthouden van water, juist in tijden van droog- te. Daarvoor moet die bodem wel in een goede conditie zijn, dus bijvoorbeeld voldoende organische stof bevatten. Om over dit onderwerp de juiste informatie in het landbouwpor- taal te krijgen, hebben we landelijke bodemdeskundigen bij elkaar gezet om die kennis met ons te delen.” Via het landbouwportaal, dat mei 2018 officieel open gaat en tot en met 2021 blijft bestaan, kunnen ondernemers op basis van een aantal in te voeren gegevens zien wat er mogelijk is

20

4 januari 2018

Page 1 Page 2 Page 3 Page 4 Page 5 Page 6 Page 7 Page 8 Page 9 Page 10 Page 11 Page 12 Page 13 Page 14 Page 15 Page 16 Page 17 Page 18 Page 19 Page 20 Page 21 Page 22 Page 23 Page 24 Page 25 Page 26 Page 27 Page 28 Page 29 Page 30 Page 31 Page 32 Page 33 Page 34 Page 35 Page 36 Page 37 Page 38 Page 39 Page 40 Page 41 Page 42 Page 43 Page 44 Page 45 Page 46 Page 47 Page 48 Page 49 Page 50 Page 51 Page 52 Page 53 Page 54 Page 55 Page 56 Page 57 Page 58 Page 59 Page 60

Made with FlippingBook - professional solution for displaying marketing and sales documents online