Greenity31

3 januari 2019

Perfecte irissen 48 Gebroeders Kaya

14 Klimaatverandering vraagt aanpassing assortiment 40Wederopbouw historische bollenschuur Hartebaan 6 Henk Westerhof, Anthos: ‘Markt legt sector wil op’



Lichtjaren voorsprong in hygiëne!

Molenvaart 226 1764 AW Breezand www.aadprins.nl

0223 - 52 14 20 06 53 41 66 89

www.necap.nl - info@necap.nl - Wieringerwerf - 0227-603353

   

 Trekkers te koop gevraagd Voor export alle types • Massey Ferguson • Landini • John Deere • Ford • Same • Fiat • Universal / UTB • Zetor

Schade, roest of mankementen geen bezwaar. U kunt alles aanbieden!

H&G Exporttractors Abbestederweg 30 B 1759 NB Callantsoog T 06 10922015 T 06 53672173 www.exporttractors.nl

• bloembollen sorteerplaten • aardappelzeven • spijlenzeven • kniekrukken/zithulpen

• borstelwalsen • bedrijfsstoelen • machine onderdelen • transportrollen • wielen

H&G Exporttractors

koelinstallaties

www.peterbos.eu • info@peterbos.eu Abbestederweg 30 B

1759 NB Callantsoo

T 06 10922015 T 06 53672173 www.exporttractors.nl

I NHO U D

24  Greenity-debat ‘Is ondernemen nog leuk?’ is het thema. Reserveer 10 januari in uw agenda!

40 Hartebaan De ‘groene bollenschuur’ begint een nieuw leven als bed and breakfast.

16 Pioenroos ULO-bewaring is een optie om het seizoen van pioen te verlengen.

In dit nummer 11  Dag van de tulp 12  100 jaar De Ree Holland

Vaste rubrieken 4  In de media 6  In gesprek Henk Westerhof 9  Column John Boon 19  Tech&Mech SonoForce++ 23  5 minuten Thom van den Ende 25  Ooit 26  KAVB 30  Vakvenster Rattenvanger 33  CNB 45  Boekrecensie 46  Hobaho 52  Vaste planten Rodgersia 53  Teeltverbetering 54  Teeltadvies 58  KAVB-vrouwen

14  Andere vaste planten nodig 16 ULO-bewaring pioenroos biedt perspectief 20  Studiebol: Kennis is de basis 24  Greenity-debat over ‘gedoe’ en ‘uitdagingen’ 40  Bollenschuur De Hartebaan wordt bed and breakfast 42  Samen naar één sierteeltregister 44  Anthos pleit voor aanpassing bollenkeuring 48  ‘Elk bosje gaat door mijn handen’

Op de cover 48 Sam en Murat Kaya van Midden- weg Flowers willen altijd irissen leveren van de beste kwaliteit. Dat doen ze door zelf de laaste check te doen op de bossen voordat ze het bedrijf verlaten. Naast de hoofdlocatie in Poel- dijk zitten de broers sinds kort ook in Monster en hebben ze plannen voor een vestiging in Portugal.

3 januari 2019

3

3 januari 2019

VA N D E R E D A C T I E

Vasteplantenkwekers doen proefbeplanting voor Floriade De vasteplantenkwekers gaan op het Floriadeterrein in Almere een proefbeplanting doen. Hiermee testen ze hoe de vaste planten groeien op de grondsoort in Almere: zeekleigrond met een hogere pH dan gemiddeld.

Welkom

De proefbeplanting gebeurt op ini- tiatief van de Cultuurgroep Vaste planten van de LTO Vakgroep Bo- men en vaste planten en van Pe- rennial Power. Om er zeker van te zijn dat de in- zending van vaste planten slaagt, kiezen de clubs voor een proefbe- planting. De grond in Almere is nog relatief jong en daarom wil- len de kwekers eerst testen welke planten het hier goed op doen. De proefbeplanting krijgt een prominente plaats op het Floria-

deterrein, zodat deze al zichtbaar is voor inzenders en bezoekers die tot de opening van de Floriade in 2022 in het park komen. Volgens Jan Willem Rotteveel, voorzitter van Perrennial Power, is het de bedoeling dat de proefbe- planting onderdeel uitmaakt van de uiteindelijke inzending van de vasteplantenkwekers. In de loop van 2019 gaat de proef- beplanting de grond in en de uit- eindelijke inzending ergens in 2020.

Arie Dwarswaard — Redacteur a.dwarswaard@greenity.nl

Met 3 januari 2019 op de kalender ligt er nog een heel nieuw jaar voor ons. We wensen elkaar alle goeds toe en kijken alvast vooruit naar wat het jaar ons wellicht zal brengen. Wat we dit jaar in elk geval mogen doen, is twee nieuwe partijen in de bloembollenhandel verwelkomen. Midden december meldde Royal van Zanten dat de aandelen die in handen wa- ren van Arie Veldhuyzen van Zanten zijn over- genomen door investeringsmaatschappij Nim- bus. Enkele dagen later werd bekend dat twee oud-directeuren van Wehkamp de activiteiten voortzetten van Bakker.com. Dat welkom geldt voor twee partijen die niet ‘uit het vak’ komen. Daarin zijn ze niet de eer- ste. Foreman Capital werd investeerder in Van den Bos en Dümmen Orange nam de aandelen Hobaho over van Royal FloraHolland. Achter Dümmen Orange zit investeringsmaatschappij H2. Vier vreemdelingen in twee jaar tijd die een substantiële inbreng krijgen in de sector. Sub- stantieel, omdat de vier bedrijven waar het om gaat niet tot de kleine spelers in de sector beho- ren. Wat betekent deze ontwikkeling? Is de sec- tor nog wel voldoende kapitaalkrachtig om ac- tiviteiten als veredeling, bemiddeling en export zelf te financieren? Geen onlogische gedachte, want tegenover juist deze drie activiteiten staan meestal weinig financiële zekerheden in de vorm van grond of ander onroerend goed. Al- leen een voldoende groot eigen vermogen kan helpen om financieel zwaar weer te overleven. En dat is niet overal even hoog, zeker niet na een debacle zoals vorig jaar in China dat ook nu nog na-ijlt. Als dit voor deze bedrijven geldt, dan kan het niet anders, dan dat we in de komende jaren meer vreemdelingen welkom mogen gaan he- ten. Er is immers geld, het rendement bij de bank is laag, dus waarom dan niet investeren in een bloembollenexportbedrijf ? Het wordt interessant om te kijken welke rol deze inves- teerders gaan spelen in ‘het vak’. Zetten ze in op een duurzame toekomst van deze bedrijven of trekken ze als een zwerm sprinkhanen langs, een dorre vlakte achterlatend?

Gemiddeld inkomen daalt f link maar is toch ‘goed’

Het gemiddelde inkomen van bloembollentelers is dit jaar 71.000 euro. Volgens economische onderzoekers is dat goed te noemen. Het inkomen ligt wel 35.000 euro lager dan vorig jaar.

Di t b l eek 17 decembe r t i j - dens de presentatie van de In- komensraming 2018 in Den Haag bij Wageningen Econo- mic Research. De inkomensra- ming wordt gepresenteerd in samenwerking met het CBS. De inkomensdaling is een gevolg

van lagere kg-opbrengsten en la- gere opbrengstprijzen bij lelie; bij tulp is de prijsvorming juist goed. Niet alleen de droogte veroor- zaakte een tegenvallende oogst. Ook de koude lente en de hete zomer droegen bij aan onge- lukkige groeiomstandigheden.

Voorspoedig 2019



3 januari 2019

S T E L L I NG

Collectief onderzoek oké, maar dan moet wel echt iedereen meebetalen

Tijdens de Algemene Ledenvergadering van de KAVB was er een meerderheid voor een Verbindend Verklaring voor collectief gefi- nancierd onderzoek. Dat is allemaal leuk en aardig, maar aan ‘freeriders’ hebben we geen behoefte. Iedereen profiteert van collectief on- derzoek, dus iedereen betaalt mee.

74 % E E N S

Dit is een voorlopige uitslag van deze stelling. U kunt nog tot 14 januari stemmen. Vanwege de feestdagen komt er dan pas weer een nieuwe stelling op onze website.

Koken met tulpen Wie bij de bloemist een tulpenboeket koopt, krijgt een kaartje met een unieke code. Hiermee maakt de klant kans op een kookworkshop met tv-kok Yvette van Boven. Daarbij zal de tulp als hoofdingrediënt worden verwerkt. Daarnaast maken klanten kans op een van de vijftig tulpenboeketten. De actie is onderdeel van de verkoop- campagne bij de aftrap van het tulpenseizoen op zaterdag 19 januari. Dit is een samenwerking van Bloemenbureau Holland, VBW en Tulpen Promotie Nederland en wordt ondersteund door Alflora, Plantion en Royal FloraHolland.

A G E ND A

8 januari GO/Flower Science Café: Into the box 8 t/m 10 januari CNB Bloem- en relatiedagen 8 t/m 10 januari Hobaho Relatieweek 8 t/m 10 januari Mechanisatietentoonstelling 10 januari Greenity-debat: Is ondernemen nog leuk? 17 januari FloriData Event 18 januari Dag van de Tulp 19 januari Nationale Tulpendag

C O L O F ON

3 januari 2019 De redactie werkt op basis van een redactiestatuut. Aan alle artikelen en rubrieken wordt de meest mogelijke zorg besteed. Uitgevers, redactie en medewerkers aanvaarden echter geen enkele aansprakelijkheid voor mogelijke gevolgen die direct en/of indirect kunnen voortvloeien uit de inhoud van artikelenen/ofadvertenties.Deredactiehoudtzichhetrechtvoorom ingezondenbrievenenmededelingen niet te plaatsen dan wel te wijzigen of in te korten. Overname van artikelen, berichten of fotografie is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van de redactie. Greenity iseenvoortzettingvanhettijdschriftBloembollenVisie(2003-2017).BloembollenVisieontstonduit een samenvoeging vanMarktVisie (CNB) en Bloembollencultuur (KAVB). REDACTIE Hans van der Lee (hoofdredacteur), Lilian Braakman, Arie Dwarswaard, Ellis Langen en Monique Ooms (vakredacteuren), André Leegwater (eind- en webredacteur) FOTOGRAFIE René Faas VORMGEVING Filie Nicola en Lianne van ’t Ende WEBSITE www.greenity.nl CONTACT Postbus 31 | 2160 AA Lisse | tel. 0252-431 431 | info@greenity.nl ADMINISTRATIE tel. 0252-431 200 | naw@cnb.nl REDACTIEADRES Heereweg 347 | 2161 CA Lisse ABONNEMENTEN Nederland € 265,– (excl. btw) per jaar, Europa € 285,– (excl. btw) per jaar, buiten Europa € 315,– (excl. btw) per jaar ADVERTENTIES Bureau Van Vliet bv | Postbus 20 | 2040 AA Zandvoort | tel. 023-5714745 | zandvoort@bureauvanvliet.com UITGEVERS KAVB en CNB ISSN 2589-4099.

Kijk voor de volledige agenda op www.greenity.nl

5

3 januari 2019

I N G E S P R E K

3 januari 2019

3 januari 2019

6

3 januari 2019

‘Keiharde nulgarantie is uitgesloten’

Henk Westerhof, voorzitter van Anthos, laat zijn licht schijnen over de Brexit, markttoegang en het duurzaamheidsplatform. Rode draad is dat het allemaal gaat om het maken van keuzes in een tijd waarin de markt ons als sector steeds meer haar wil oplegt. “Je kunt daarin niet mee willen bewegen, maar dan moet je ook de consequenties van zo’n besluit aanvaarden.” Is al helder wat de gevolgen van de Brexit zijn voor de leden van Anthos? “Dat is diffuus, vanwege de politieke chaos in het Verenigd Koninkrijk. We weten niet precies wat er gaat gebeuren en dus ook niet hoe ons bedrijfsleven zich daarop moet voorbereiden. Ik weet dat gevestigde exporteurs op het Verenigd Koninkrijk al wel scenario’s erop loslaten en nadenken over de consequenties en de te nemen acties. Voordeel voor veel handelsbedrijven is dat zij veelal ook exporteren naar niet-EU landen en dus erva- ring hebben met douaneformaliteiten vervullen en omgaan met fytosanitaire procedures. Die infrastructuur ligt er dus al en dat is voor die bedrijven zeker een voordeel.” Welke nadelen ziet u? “Bedrijven zullen worden geconfronteerd met im- en export- inspecties en meer administratieve rompslomp. Dat kost tijd en brengt extra kosten met zich mee en het risico op afkeuringen ligt ook op de loer. Ik vraag me ook af wat er bij de grensovergang gaat gebeuren en of daar geen lange files gaan ontstaan. Dat leidt vervolgens tot vertraging en kan de ‘just in time’-leveringen in de wielen rijden. En wat gaat er met het pond gebeuren? Bij een harde Brexit zal die naar verwachting kelderen ten opzichte van de euro en dat maakt ons product duurder. Dat kan consequenties hebben voor de afzet. De situatie is dus uiterst onzeker en als Anthos pro- beren wij met VNO-NCW, overheid, NVWA en de keurings- diensten informatie te verzamelen en onze leden optimaal te informeren en te begeleiden op de dingen die komen gaan.” Tekst: Monique Ooms | Fotografie: René Faas

Henk Westerhof VOORZITTER ANTHOS EN IBULB

Henk Westerhof studeerde (internationaal) recht aan de Univer- siteit van Utrecht. Vrij snel daarna, in 1985, kwam hij terecht bij Anthos in Hillegom, dat toen nog de Bond van Bloembollenhan- delaren heette. Na eerst secretaris en directeur te zijn geweest, bekleedt hij sinds 2002 de functie van voorzitter. Toen bleek dat de leden geen verplichte heffing aan het Productschap Tuinbouw meer wilden afdragen, nam Anthos het initiatief om iBulb op te richten. iBulb financiert activiteiten op het gebied van promotie, technisch onderzoek en markttoegang.

3 januari 2019 “We kunnen geen keiharde nulgarantie geven voor open teelten, dat is uitgesloten. Dus moeten we in overleg met derde landen komen tot een praktisch, economisch werk- baar systeem voor ketenpartners. Daar hoort een goed tracking & tracing-systeem bij en daarom is de aansluiting bij het Ketenregister van groot belang. Overigens is de vraag ook of het terecht is dat derde landen nultoleranties eisen. De meeste bollen worden gebruikt in het openbaar groen of voor bloemproductie. Je kunt je daarom afvragen hoe groot de risico’s eigenlijk zijn. Om dat beter te kunnen beoordelen, is meer kennis nodig. Wij zullen daar meer in gaan investe- ren om dat soort vragen te kunnen beantwoorden.” Markttoegang tot landen als Colombia, Zuid-Korea en Rus- land is moeizaam. Wat is de rol van Anthos hierin? “Dit zijn voorbeelden van landen die steeds kritischer wor- den ten aanzien van ziekten en plagen, eisen aanscherpen en striktere importinspecties uitvoeren. Daarbij wordt steeds vaker gebruik gemaakt van toetsen, waardoor de risico’s op afkeuringen steeds groter worden. Wij zetten onze kennis en ervaring in om samen met LNV, de NVWA en de keurings- diensten problemen op te lossen en te komen tot bilaterale afspraken over de te hanteren regels rond importinspecties en ziektetoleranties. In goed overleg proberen we tot heldere afspraken te komen.” Henk Gude zei in Greenity 29 dat we met open teelten niet aan de nultoleranties van derde landen kunnen voldoen. Hoe ziet u dat?

7

3 januari 2019

I N G E S P R E K

Belangrijk is ook dat kwekers een ‘schoon’ product leveren. Het duurzaamheidsplatform roept kwekers op om te certi- ficeren. Hoe denkt het platform dit te realiseren? “Het Platform Duurzame Handel Bloembollen en Vaste Planten is een initiatief van twintig handelsbedrijven, wij faciliteren hen alleen. De retail draait bij die bedrijven de duimschroeven aan en eist onder meer dat zij gecertificeerde bollen leveren. In het licht daarvan hebben bijeenkomsten met kwekers plaatsgevonden om hen van de noodzaak daar- van te doordringen. Uit een enquête onder de kwekers blijkt dat het ook bij hen begint te leven. Een deel blijkt al gecer- tificeerd te zijn, maar van degenen die het nog niet zijn, verklaarde 65 procent die stap wel te willen nemen. Wij ad- viseren hen MPS-ABC op te pakken, puur vanwege het regis- treren, zodat duidelijk wordt wat zij produceren met welke toegelaten middelen. Dus niet alleen de handel, maar ook de producenten moeten luisteren naar de duurzaamheidseisen die de markt en de maatschappij aan hen stelt. We kunnen ze natuurlijk niet dwingen, maar we moeten goed beseffen dat deze duurzaamheidswind niet overwaait. Doe je er niets mee? Ook prima, maar dan zul je de consequenties moeten aanvaarden en marktkansen gaan missen. We zijn overigens ook in gesprek met een groep binnenlandse broeiers die overwegen zich bij het platform aan te sluiten.” Over dwingen gesproken: u heeft afstand genomen van de Branche Organisatie Sierteelt omdat u het oneens bent met de Algemeen Verbindend Verklaring. Waarom? “Wij zijn erop tegen om het bedrijfsleven verplichte heffin- gen op te leggen. Het tijdperk van de productschappen heeft wel aangetoond dat dat niet meer werkt. Laat ondernemers zelf hun keuzes maken en investeer in die groep die wel bereid is om op vrijwillige basis in collectieve activiteiten te investeren en ga ondernemers niet betuttelen met verplich- te heffingen. Dat de KAVB er voor de financiering van een onderzoeksprogramma wel gebruik van maakt, is een keuze die wij respecteren, maar voor de uitvoering daarvan willen wij door onze deelname aan de BO Sierteelt geen verant- woording dragen. Vandaar onze terugtrekking uit de BO.” Afgelopen zomer was de samenwerking tussen kwekerij en export niet optimaal. Hoe kijkt u daarnaar? “Samen met Bert Pinxterhuis, directeur van de Bloem- bollenkeuringsdienst, heb ik afgelopen zomer een aantal exportbedrijven bezocht. Daar viel ons op dat er veel mis gaat. Certificaatnummers die onjuist zijn of ontbreken of geleverde aantallen die niet kloppen. Als dat gebeurt, kan de exporteur de partijgegevens niet in het Ketenregister ver- werken en dat heeft weer consequenties voor zijn logistieke processen. Daar wordt niemand wijzer van. De informatie- voorziening vanuit de kwekerij blijft achter. Daar moet echt iets aan gebeuren en de kwekers moeten bereid zijn om de partijgegevens digitaal aan te leveren. Dat voorkomt een hoop problemen verderop in de keten. Daarbij kun je je ook afvragen of het huidige keuringssysteem nog wel aansluit bij de eisen die de keten daaraan stelt, waarbij de fytosanitaire garanties eerder in de keten worden teruggelegd.” Is er sprake van een overproductie in lelies? Of zou de vraag meer gestimuleerd moeten worden? “Het is aan marktpartijen om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen. Anthos speelt daarin geen directe rol, behalve dan dat wij middels de promotie van iBulb de attentiewaarde

verhogen en markten tot ontwikkeling kunnen brengen als er goede fytosanitaire afspraken worden gemaakt. Het feit dat Zuid-Korea besloten heeft om partijen bij binnenkomst te gaan toetsen, leidt tot marktverlies, omdat de handel de risico’s op afkeuringen niet wil lopen. Verder ijlt het drama in China nog na, daar heeft de leliemarkt flinke klappen van opgelopen. Ook zien we dat afnemers in belangrijke markten een afwachtende houding aannemen. Los van al die ontwikkelingen, moeten we ook constateren dat er te veel wordt geproduceerd, vraag en aanbod matchen niet. Het is aan ondernemers en hun ondernemerschap om het tij te laten keren.” Hoe relevant is het Research Programme in de Verenigde Staten nog? “Dat is nog steeds belangrijk en jaarlijks steken we daar zo’n 250.000 dollar in. Het onderzoeksprogramma is breed sa- mengesteld en heeft betrekking op de droogverkoop, bollen- op-pot, de broeierij en vaste planten. Het programma wordt aangestuurd door de Research Committee die recentelijk verjongd is en ook het contract met Cornell University is dit jaar met vier jaar verlengd.”   ‘We moeten goed beseffen dat deze duurzaamheidswind niet overwaait’

8

3 januari 2019

C O L UMN

Beleving

John Boon Tulpenkweker/broeier Andijk john@boonbreg.nl

Wel bijzonder eigenlijk. Als sector ruim 4 mil- jard euro omzet maken, regiogebonden zijn, een enorme beleving weten toe te voegen, we- reldwijd. speciale proeverijen organiseren, een eigen beurs, enorme hordes toeristen weten te trekken, een productie die ieder jaar tekort is. Hiernaast geen verlies hebben op de min- dere producties door die weg te werken in de blended versies, en bijzondere, geslaagde versies gelimiteerd uitbrengen en daar dus exorbitante bedragen voor vangen. De prijs doet er vaak niet toe. 100 euro voor een kilo is dan ook niet heel raar. Dan heb ik het dus niet over de tulpensec- tor, dat snappen jullie ook wel. Ook ik heb me laten verleiden. Ik heb verschil- lende proeverijen meegemaakt en zo’n rondje gedaan in Schotland langs vele producenten. Genieten van de omgeving, de ambiance en na- tuurlijk van de whisky. Niet whiskey of blended of Jack Daniels, maar gewoon het goede spul: Single Malt Scottish Whisky. Want daar heb ik het over. We proberen het wel na te doen, heb ik het idee. Zo hebben we al tulpenwodka en -likeur, beeldjes, prullaria, schilderijen, een themapark, oftewel Keukenhof, en dan dus de vele bloemen en bollen. Toch heb ik het idee dat we daar als sector niet geheel de vruchten van plukken. Misschien moeten we even beter naar die jongens kijken. Wie gaat er komende herfst mee op een Scottish whisky tour?

3 januari 2019

3 januari 2019

3 januari 2019

9

3 januari 2019

altijd in verbinding met de cloud

altijd en overal toegang tot je gegevens met de mobiele app

Bodemdiepte

HET VERSCHIL TUSSEN ZEKER WETEN EN DE NATTE VINGER

10 cm

10 cm

Meet bodemvocht en –temperatuur in 5 dieptelagen van 10 cm elk. Met een diameter van 50 cm

10 cm

10 cm

10 cm

Bekijk boerderij.nl/dacom-terrasen

MET DE DACOM TERRASEN WEET JE PRECIES WAT ER IN JE BODEM GEBEURT

Hogere teeltopbrengst met lagere kosten: Kijk op boerderij.nl/dacom-terrasen of bel 0314-349136 voor meer informatie.

Dag van de Tulp: Samen investeren in toekomst

De tulpenwereld verandert snel. In de broeierij nemen de aantallen snel toe, vinden investeringen plaats in meerlagen- teelt, led-verlichting en geautomatiseerde oogst- en verwer- kingssystemen. Telers kiezen voor uitbreiding van het areaal en grotere machines. Tegelijkertijd nemen de eisen van af- nemers toe, verandert het klimaat en vragen problemen om een antwoord. Samenwerking is essentieel, maar op dit moment niet van- zelfsprekend. Om die reden staat de Dag van de Tulp, 18 ja- nuari 2019 op Proeftuin Zwaagdijk, in het teken van samen investeren in de toekomst. Daar zal hoofdspreker Sjaak van der Tak als voorzitter van LTO Glaskracht vooral op ingaan. LTO Glaskracht startte onlangs met de voorbereidingen van het collectief financieren van onderzoek in de glastuinbouw. Zijn verhaal gaat over zijn visie, zijn ervaringen en het grote belang van innovatie door samenwerking. investeren in de toekomst. Hoofdspreker is Sjaak van der Tak, voorzitter van LTO Glaskracht, dat onlangs succesvol startte met de voorbereidingen van collectieve financiering van onderzoek in de glastuinbouw. Tekst: Arie Dwarswaard | Fotografie: René Faas Vrijdag 18 januari 2019 vindt op Proeftuin Zwaagdijk de jaarlijkse Dag van de Tulp plaats. Thema is dit jaar Samen

WORKSHOPS Deze middag zijn er ook vijf workshops, waaruit de deelnemers kunnen kiezen. Deze duren van 15.45-16.45 uur. Het betreft de volgende workshops. 1. Personeelsbeleid Bas Hanemaayer van tomatenkwekerij Agro Care gaat in op de personeelsorganisatie op zijn bedrijf, waar 120 man vast perso- neel en 800 uitzendkrachten werken. Hoe werken de missie ‘We care for people’ en de slogan ‘No limits, no nonense’ in het perso- neelsbeleid door? 2. Het nieuwe ontsmetten Bolontsmetting levert nu altijd een resthoeveelheid dompelvloei- stof en vervuild fust op. Kan dat anders? Ed Nobel van Agri Treats Projects, Frank Kreuk van Proeftuin Zwaagdijk en een spreker van CAV Agrotheek leggen uit wat er aan nieuwe mogelijkheden is en komt, zoals coaten en schuimen zonder restvloeistof. 3. Certificering en duurzaamheid In de bloemenwereld stijgt het aandeel gecertificeerde bloemen en planten snel. Dutch Flower Group en Fleurametz verwach- ten in 2020 90% in te kopen bij gecertificeerde kwekers. Wat betekent dit voor de tulpensector? Raimon Loman van DFG zal vertellen wat er in de sierteelt gaande is. Lex de Ree gaat in op het Half januari zijn al de nodige tulpen gebroeid. Met de ervaringen van het afgelopen oogstseizoen en de eerste indrukken uit de broeierij geeft CNB-adviseur Yorick van Leeuwen zijn impressies. 5. Energietransitie en ondernemen Ook de bollensector zal op termijn zonder gas en andere fossiele brandstoffen gaan werken. Wat betekent dat voor uw bedrijf ? Daarover zal Stephan Krimpenfort van Krimpenfort Installatie- techniek, expert op het gebied van onder meer klimaatsystemen, aardwarmtepompsystemen, milieu en energiebesparing, nader ingaan. Deze bijeenkomst is alleen toegankelijk voor deelnemers aan FIT. perspectief voor de droogverkoop. 4. Teeltadvies en broeiactualiteiten

Programma Dag van de Tulp 13.00: Inloop met koffie en thee 13.30: Opening door de dagvoorzitter 13.40: Jaarvergadering KAVB-product- groep Tulp 14.10: Ontwikkelingen in de keuring door de BKD 14.30: Gastspreker Sjaak van der Tak, LTO Glaskracht 15.15: Pauze 15.45: Workshops 16.45: Netwerken, marktbroeishow en bedrijvenmarkt 17.15: Buffet

3 januari 2019

11

3 januari 2019

Het gezin van Hein de Ree.

Honderd jaar oud en drie generaties. Dat is in een paar woorden de geschiedenis van De Ree Holland. Achter die ene zin gaat een verhaal schuil van ondernemerschap en keuzes maken. Van pure bollenteelt tot grote speler in de droogverkoop. 100 jaar De Ree Holland Elke generatie maakt zijn keuze: van kwekerij naar export D e kruitdampen van de Eerste Wereldoorlog waren nog maar net opgetrokken toen Hein de Ree een beslissing nam die een eeuw later nog doorklinkt. Op 3 januari 1919 kocht hij voor 12.500 gulden land, schuur, huis en erf in Lisserbroek om met de teelt van bloembollen te beginnen. Hij kocht op 29-jarige leeftijd het gehele complex van Arie de Wilde aan, wat toen Achterom 46 was, nu Lisserdijk 517.

En hier houdt de informatie over deze stap ook weer op. Over de jaren tussen 1919 en het einde van de Tweede We- reldoorlog is vrijwel niets terug te vinden als het gaat om de ontwikkelingen binnen het bedrijf. De enige zekerheid is dat Hein de Ree zich volledig richtte op de teelt van bloembol- len. Wel bekend is dat het gezin van Hein zijn uiteindelijke omvang kreeg in die periode: tien kinderen telde het. NAAR AMERIKA Vlak na de Tweede Wereldoorlog verandert er in korte tijd veel binnen het gezin. Van de tien kinderen vertrekken er vier naar de Verenigde Staten. Tegelijkertijd dienen zich twee zonen aan die het bedrijf willen voortzetten: Cor en Jan de Ree. In 1949 treedt Cor toe en wordt de naam van het bedrijf gewijzigd in Cor de Ree vof. Twee jaar later komt broer Jan in de zaak. Samen met hun vader Hein vormen ze de directie van het nieuwe bedrijf. Waar vader Hein de teelt hoog in het vaandel had staan, zien

Tekst: Arie Dwarswaard | Fotografie: PR



3 januari 2019

Handelscatalogi van Cor, Gerard en Piet de Ree.

de zonen Cor en Jan kansen voor de export. In 1950 begint dat met een bescheiden omzet van vijfduizend gulden. De emigratie van vier gezinsleden naar de Verenigde Staten hielp op dit punt mee. De twee broers Piet en Gerard hadden een tuincentrum en dat kon de bollen uit Lisserbroek prima gebruiken. Het eerste verkoopboek vermeldt ook heel ande- re gebieden, zoals Irak, Algiers, Engeland en Duitsland. In 1962, ruim tien jaar na de start van de export, wordt de omzet van 1 miljoen gulden bereikt. De export richt zich op zowel de broeierij als de droogverkoop. Er vindt zelfs teelt plaats in het Duitse Weeze. En in Keulen opent het bedrijf een eigen kantoor. In 1962 treedt oprichter Hein de Ree, 72 jaar oud, uit het bedrijf en zetten Cor en Jan de zaak voort. De broers zien de handel verder groeien. Gaandeweg groeit bij Cor het besef dat hij graag in de kwekerij verder wil, maar niet in de bollen. In 1968 treedt hij uit het bedrijf om in Kudelstaart een kassenbedrijf te beginnen. De bedrijfs- naam in Lisserbroek blijft dan nog geruime tijd Cor de Ree vanwege de naamsbekendheid. Broer Jan zet in Lisserbroek de zaak voort. Begin zeventiger jaren komt er een einde aan de kwekerij en komt de nadruk volledig op de export te liggen. Drie jaar later wijzigt de bedrijfsnaam in Bloembollencentrale Cor de Ree. Als in 1975 de veilingen HBG en Coöperatie West-Fries- land fuseren tot CNB, waarbij de B staat voor Bloembollen- centrale, wordt afgesproken dat CNB alleen de afkorting gebruikt om naamsverwarring te voorkomen. In 1976 wij- zigt de naam in Bloembollencentrale De Ree Holland BV. De omzet is dan inmiddels toegenomen tot zes miljoen gulden, waarmee het bedrijf al een speler van formaat is geworden. ALLEEN DROOGVERKOOP In 1991 doet de derde generatie zijn intrede in het bedrijf: de broers Enrico, Lex en Jørgen. In datzelfde jaar treedt hun vader Jan uit de zaak. De broers maken op dat moment een keuze voor de droogverkoop. Er werd afscheid genomen van broeierijbedrijven, waarvan sommige veertig jaar klant waren geweest. De keuze om zich volledig te richten op de droogverkoop heeft als reden dat daar meer toegevoegde waarde wordt behaald dan in de broeierijhandel. In 2004 vindt de laatste naamswijziging plaats. Vanaf dat moment is De Ree Holland de naam van het bedrijf, dat dit jaar zijn honderdjarig bestaan viert.

Wat niet is veranderd, is de locatie van waaruit het bedrijf opereert. Lisserdijk 517 is nog steeds het officiële adres, al is het beeld door de jaren heen wel veranderd. Wie de foto’s bekijkt van de bouwgeschiedenis, ziet telkens weer uitbrei- ding, omdat de bestaande panden te klein zijn geworden. Tot op hoge leeftijd mag oprichter Hein de Ree op de heibok om de eerste paal te slaan. Inmiddels is er wel een tweede vestiging bijgekomen aan het Gansoord in Lisserbroek. Ook zijn er twee buitenlandse ver- kooporganisaties: De Ree UK en De Ree Suisse. En de vierde ge- neratie dient zich ook aan. Zoon Boy van Lex en dochter Ciska van Enrico draaien inmiddels al in het bedrijf mee. Of het er meer worden, zal de tijd leren, aldus Jørgen de Ree. “Wie een bedrijf overneemt, neemt ook een geschiedenis over.”

3 januari 2019 Jubileumjaar De Ree Holland viert het eeuwfeest op verschillende momenten gedurende het jubileumjaar. Op 4 april organiseert De Ree op het eigen bedrijf een symposium over de toekomst van de sector. Waar gaan we naartoe en hoe? Op 5 oktober houdt het bedrijf open huis.



3 januari 2019

In ‘stad van de toekomst’ Andere vaste planten nodig

Het klimaat verandert, daarover is op wereldvreemde wereldleiders als de Amerikaanse president Trump na iedereen het wel eens. Op de Klimaattop in Polen werd onlangs eens te meer duidelijk dat het een helse klus wordt om de opwarming van de aarde te beperken tot maximaal 2 graden. Dat heeft gevolgen voor de flora en fauna in Nederland. Ook vasteplantenkwekers moeten daar in hun assortiment rekening mee houden, verzekert dendroloog Jaap Smit van Cobra Adviseurs, die op de Floriade 2022 in Almere het goede voorbeeld hoopt te geven.

Tekst: Cees de Geus | Fotografie: Okra Landschapsarchitecten

M et dendrologie als een van zijn specialisaties, is Smit als ‘adviseur Bomen & Integrale projecten’ verbonden aan Cobra Adviseurs. Hij adviseert in die functie onder andere gemeenten wat voor bomen, heesters en vaste planten ze het beste kunnen planten langs hun wegen en in hun parken en plantsoenen. “De warme en droge zomer van 2018 staat niet op zichzelf,” stelt hij. “Het klimaat in Nederland verandert. We zitten nu op het niveau van Bordeaux van dertig jaar geleden, maar schuiven op richting dat van Marseille. Dat heeft uiteraard gevolgen voor de beplanting in een stedelijke omgeving, toch al niet de habitat van bomen, die in Nederland inmiddels wordt gekenmerkt door een landklimaat.” VOORSORTEREN Met de beuk voorop, zullen inheemse boomsoorten het in de stedelijke omgeving steeds zwaarder krijgen. “Ze zullen in de stedelijke ruimte plaats moeten maken voor soorten die beter tegen hitte en droogte kunnen”, verzekert Smit. “Dat is niet erg. De Tetradium of bijenboom staat model voor veel uitheemse soorten die later in het seizoen bloeien en heel goed in staat zijn om inheemse fauna te voeden. De rode vruchtjes maken de boom ook nog aantrekkelijk om te zien. Maar ook Celtis, Gleditsia en Parrotia persica beschouw ik als bomen van de toekomst, die veel meer te bieden hebben dan bijvoorbeeld een es die we als boomsoort aan het verlie- zen zijn.” Wat voor bomen geldt, gaat volgens Smit ook op voor vaste planten: kwekers moeten nu voorsorteren, om in de

toekomst de soorten te kunnen leveren waar belangrij- ke afnemers als gemeenten naar zullen vragen. “In onze adviezen houden we terdege we rekening met de klimaat- verandering, maar ook met esthetische aspecten en zeker ook met de bloeitijd. Dat is belangrijk voor insecten in het algemeen en bijen in het bijzonder. In het voorjaar is er voor hen stuifmeel en nectar genoeg, daarna vaak niet meer. In mijn beplantingsschema’s hou ik meer en meer rekening met bomen, heesters en vaste planten die na de langste dag bloeien. Om beter tegen de droogte te kunnen waarmee de klimaatverandering gepaard gaat, moeten groeiplaatsen voor bomen en vaste planten groter worden omdat ze meer water moeten kunnen bufferen. Bovendien wordt nectar alleen geleverd door planten die voldoende vocht tot hun beschik- king hebben.” Smit ziet nieuwe kansen voor vasteplantenkwekers. “Veel particulieren hebben geen idee wat ze met hun tuin aan moeten. Nadat ze hun woning betrekken of de tuin is opgehoogd, gooien ze alles vol met tegels. Dat vergroot de hittestress. En het watervasthoudend vermogen is nihil, bij een piekbui staat alles meteen blank. Wat zou er mooier zijn dan een, wellicht letterlijk, uit te rollen tapijt van vaste planten, die zich in goede grond snel ontwikkelen en geen ruimte laten voor onkruid?” VOEDSELCAPACITEIT Smit pleit voor onderzoek naar de ‘voedselcapaciteit’ van bomen, heesters en vaste planten. “Dat wordt een belangrijk criterium: welke soorten kunnen niet alleen goed tegen

14

3 januari 2019

‘Vasteplantenkwekers moeten nu voorsorteren op soorten waarnaar belangrijke afnemers als gemeenten zullen vragen’

hitte en droogte, maar zijn buiten het voorjaar ook aantrek- kelijk voor insecten, vogels, vleermuizen en andere dieren. Het is jammer dat het onderzoek zo versnipperd is geraakt. Naast boomkwekers zou ik ook vasteplantenkwekers willen oproepen om op zoek te gaan naar ‘het groene bewijs’. Daar hopen we ook met de Floriade in 2022 in Almere een bijdra- ge aan te leveren.” Smit is als adviseur betrokken bij de Floriade, dat Almere aan een groene stadswijk moet helpen én moet laten zien hoe steden op een doordachte en duurzame manier kunnen worden vergroend. “Dankzij het Boomregister, een initiatief van onder andere Cobra Adviseurs en Alterra Wageningen, hebben we alle honderd miljoen bomen van Nederland in beeld. En omdat we de soorten kennen, weten we ook wan- neer nectar en stuifmeel voorhanden zijn. En dus kunnen we gericht bomen bijplanten om hiaten in dracht aan te vul- len. In de wetenschap dat het klimaat verandert, is dat een belangrijk uitgangspunt voor aanvullende beplantingen. Wat daarbij voor bomen geldt, gaat ook op voor vaste planten: ze moeten niet alleen mooi zijn, maar ook op al die andere criteria goed scoren.” Als voorbeeld noemt Smit de Binnenrotte in Rotterdam, een van de gemeenten die door hem wordt geadviseerd. “Daar zijn groenstroken aangelegd met bomen en vaste planten als Liriope en Geranium, die tot diep in de herfst bloeien. Een groen plein zal het nooit worden, dat kan niet omdat er op dinsdag en zaterdag een van de grootste markten van Neder- land plaatsvindt. Maar mede dankzij het goed onderbouwde beplantingsschema, waarin terdege rekening is gehouden

met de klimaatverandering, is de Binnenrotte enkele maan- den geleden uitgeroepen tot Beste Openbare Ruimte 2018.” ‘JAAP SMIT-SOORTJES’ Het advies van Smit aan vasteplantenkwekers: sorteer voor op de toekomstige vraag en durf van de gebaande paden af te wijken. “Blijf geen soorten kweken waar op termijn in Nederland geen toekomst voor is, omdat ze onvoldoende te- gen hitte en droogte kunnen of bevattelijk zijn voor nieuwe ziekten en plagen. In mijn adviezen neem ik vaak soorten mee waar nu nog weinig vraag naar is, en dus ook weinig aanbod, maar die heel goed passen in de klimaatbestendige groene stad van de toekomst.” Lachend: “Sommige kwekers noemen ze ‘Jaap Smit-soortjes’. Dat beschouw ik maar als een geuzennaam. Door andere soorten toe te passen, krijgen we proefondervindelijk een steeds beter beeld van het sorti- ment dat in de toekomst beter past.”

3 januari 2019

15

3 januari 2019

De pioenroos is een echt seizoenproduct. Soms is dat seizoen door warm weer erg kort, zoals afgelopen jaar. Hoe kun je dan het seizoen toch verlengen? Bewaring van bloemen in ULO-omstandigheden kan perspectief bieden, zo blijkt uit een eerste proef van CNB. ULO-bewaring pioenroos biedt perspectief “E n op 1 juni waren alle pioenen geoogst.” In die korte zin vatte Ron Hoogeveen, intermediair bij CNB en gespecialiseerd in pioenrozen, het seizoen 2018 samen. Het was het einde van een merkwaardig voorjaar met eerst veel kou, waardoor het erop leek dat de bloemen twee weken later zouden komen dan gangbaar. Uiteindelijk zorgde het warme weer in de tweede helft van mei voor een razendsnelle inhaalslag. Bij veel bedrij- ven zorgde dat voor twee problemen: te weinig koelruimte voor de bloemen en te weinig handen voor de oogst.

Al langer proberen pioenroostelers het seizoen te spreiden door een deel van de geoogste bloemen in de koeling te bewaren en later aan te voeren. Voor een paar weken kan dat, maar daarna levert de pioen te veel in op uitbloei en bladkwaliteit. En dus rees bij CNB de vraag of er misschien een alternatief is in de ULO-bewaring. CNB heeft met deze bewaarmethode al veel ervaring opgedaan. Het Koel- en Pre-

Tekst: Arie Dwarswaard | Fotografie: René Faas

16

3 januari 2019

‘Elke veildag pioenen’ Veilingmeester Mario Heemskerk van de vestiging Aalsmeer van Royal FloraHolland gaf een korte terugblik op het seizoen 2018. Heemskerk kon meedelen dat op alle veildagen pioenrozen zijn verhandeld. In januari begint het seizoen met bloemen van het zuidelijk halfrond, waarna de eerste bloemen uit Israël komen, gevolgd door de verschillende regio’s uit Italië en Frankrijk. De korte, hevige oogstperiode in Nederland had voor de vei- ling grote gevolgen, aldus Heemskerk. “We hebben veel klach- ten gekregen over de rijpheid van de bloemen. De keurmeesters hebben het op dat punt niet gemakkelijk gehad. Een deel van de bloemen is te snel afgerijpt en heeft tijdens de bewaring of het transport toch te veel warmte opgepikt.” Tot oktober zijn er nog bloemen aangevoerd die lang zijn bewaard in de koeling, waarna vanaf eind oktober weer de eerste bloemen uit Chili voor de klok kwamen.

paratiebedrijf heeft er zelfs een aantal cellen voor, waar met name lelie- en tulpenbollen onder die extreem lage zuursto- fomstandigheden bewaard worden en daarna in de bloemen- teelt een goed resultaat geven. Voor geoogste pioenrozen is zo’n cel geen optie. Kan het ook anders? Ja, dat kan, en daar ging Yorick van Leeuwen, teeltadviseur bij CNB, nader op in tijdens de Pioenmiddag die 19 december 2018 bij CNB in Bovenkarspel plaatsvond. Zo’n 170 aanwezigen kregen uitge- legd over de eerste resultaten van zijn onderzoek. DICHTE BOXEN Van Leeuwen en Hoogeveen kwamen in contact met een bedrijf dat dichte boxen levert in het formaat kuubskist, waarin ULO-condities zijn te creëren. Met deze boxen zijn afgelopen jaar proeven gedaan. De boxen bevatten zes mem- branen die wel zuurstof doorlaten dat naar buiten moet, maar geen zuurstof die naar binnen wil. Aan het project hebben twee kwekers meegewerkt, die elk zes boxen hebben gevuld met pioenrozen. De bloemen zijn er op 24 mei of 4 juni ingedaan. In elke box werden zeven- honderd stelen gedaan. Op dat moment zijn er wel twee zaken essentieel, aldus Van Leeuwen. “Het gewas moet al flink zijn teruggekoeld naar een temperatuur onder de 2 graden. Bovendien moet het gewas goed droog zijn. Is dat niet het geval, dan kunnen schimmels en bacteriën voor schade zorgen. Die groeien namelijk onder ULO-condities wel gewoon door.” De bloemen zijn tot veertien weken na het sluiten van de boxen bewaard. Getest zijn de volgende rassen: ‘Kansas’, ‘Sa-

3 januari 2019 VERVOLG Van Leeuwen benadrukte dat dit de resultaten zijn van nog maar één seizoen. Die zijn echter wel zodanig dat CNB hiermee wil doorgaan. “We gaan komend seizoen verder en zoeken geïnteresseerde ondernemers die hierin wil mee- draaien. Zij kunnen zich bij mij of Ron Hoogeveen melden. Een van de zaken die we in ieder geval nog willen nagaan, is het effect van voor- of nabehandelingsmiddelen.” rah Bernhardt’, ‘Gardenia’, ‘Alexander Fleming’, ‘Bridal Sho- wer’, ‘Monsieur Jules Elie’ en ‘Dinner Plate’. Ter vergelijking werden deze bloemen ook in de gewone koeling bewaard. FRIS De partijen werden vanaf vijf weken weer uit de ULO-bewa- ring gehaald. Telkens liet Van Leeuwen zien hoe de bossen uit de ULO eruit zagen en hoe de traditioneel gekoelde bloemen oogden. Het verschil was helder. De ULO-pioenen oogden fris, ook het blad. Al na vijf weken in de traditionele koeling oog- den die pioenen doffer, minder fris. Na de behandeling zette Van Leeuwen de bloemen gewoon op water, zonder verdere toevoeging. De meeste bloemen kwamen prima open. Ook cultivars als ‘Monsieur Jules Elie’, die veertien weken in de ULO werd bewaard en ‘Sarah Bernhardt’, die twaalf weken ULO kreeg, zagen er goed uit. Op 14 september stonden er bij Van Leeuwen prachtige pioenen te bloeien. In zijn algemeenheid stelde Van Leeuwen vast dat er wel in enkele gevallen sprake was van aantasting door roetdauw of Botrytis, maar dat waren lage percentages.

17

3 januari 2019

SCHUBBEN van Uw

LELIES

Voor het

Tel : +(31)223522135 E-mail: info@fredsteenvoorden.nl : +(31)653719915 magazijn@fredsteenvoorden.nl Kijk nu op onze website www.fredsteenvoorden.nl Ook maken wij nieuwe spoelmachines!

Allround trommelspoeler 1650 x 5000mm dubbel portaal perforatie 10mm, zo uit het werk Botman gegalvaniseerde vellenbak 1,20m band in knappe staat Botman geperforeerde en gegalvaniseerde trommelspoeler 1900 x 5000mm met kegel, 2 x recirculatiepomp 5.5kW, instortgoot, in knappe staat Dompelpomp 40m3

ARIE TUIN

0048 601 159 267

arie@almano.info

Flygt CS3102MT 3,1kW dompelpomp 150m3 bij 4 M/WK Flygt CS3127MT 5,9kW dompelpomp 250m3 bij 4 M/WK Flygt CS3140MT 9kW dompelpomp 300m3 bij 4M/WK

Voor onderdelen zoals: pelrollen, pelnokken, onderhoud en service van uw Botman/Demco machines, en ook andere merken o.a Antha, Compas, van Dijke. Bel: 0223-522135 Of 0653-719915 Fred Steenvoorden Steenvoorden nieuwe trommelspoelmachines grote capaciteit, standaard gepoeder- coat en alle delen universeel links of rechts te monteren, scherp geprijsd, bel voor meer info Lappendroger 3000mm x 1000mm, 23 rollen geheel gereviseerd Pelrollen van Dijke en Compas met nieuw rubber Ø48mm en Ø52mm Propak lappendroger 20 rol 1000mm breed as/iss Steenvoorden gebruikte kluitenscheider type 320K links/rechts Steenvoorden gebruikte kluitenscheider type 450K links/rechts Steenvoorden gebruikte kluitenscheider type 600K links/rechts Steenvoorden gebruikte vellenbak 1000mm breed Steenvoorden gebruikte rvs trommel voor aardappels 3000 x 1650mm Steenvoorden gebruikte 600K rvs in nette staat Steenvoorden gebruikte vellenbak rvs 1000mm breed Steenvoorden nieuwe lappendroger keuze uit 1000-1200-1400mm breed, 10-24 rollen Steenvoorden gepoedercoate vellenbakken/ontsmetbaden nieuw, 120cm breed uni- verseel gebouwd voor links/rechts of achteruitloop, bediening, montage links/rechts Steenvoorden nieuwe kluiten/stenenscheiders grote capaciteit, standaard gepoe- dercoat en alle delen universeel links of rechts te monteren, scherp geprijsd, bel voor meer info

VLAMING Intern Transport MP elektrische trekkers met een vermogen van 100 kg t/m 4 ton. CannaSol: virusvrije knollen Bletilla: Nederlands geteeld Pioenen: breed assortiment www.green-works.nl

greenity-steenvoorden 181212.indd 1

18-12-18 12:27 Een nieuwe klant binnenhalen? Valt niet mee!

bbv-green works 170919.indd 1

19-09-17 14:22

Zet daarom de eerste stap naar nieuwe klanten door te adverteren in Greenity.

Kijk op onze website www.vlaming-interntransport.nl of voor gebruikte machines op: www.vlaming-occasions.nl.

Bel 023-5714745 en vraag naar Remco Wijnhout of mail r.wijnhout@bureauvanvliet.com

voor gratis advies over de advertentiemogelijkheden.

T: +31 (0)228-565011 Zaadmarkt 8 | Bedrijvenpark WFO-West | Zwaagdijk-Oost | T 0228-565010 | E info@vlaming-groep.nl

Benieuwd naar ons werk? Kijk op onze projecten!

www.agrofocus.nl

De schakel tussen uw

product en techniek

Postbus 20 - 2040 AA Zandvoort • zandvoort@bureauvanvliet.com www.bureauvanvliet.com

ingenieurs voor groei

Spanbroekerweg 144, 1715 GT Spanbroek - Tel.: (0226) 35 24 39 - info@agrofocus.nl

90 x 135 fc bbv.indd 1

30-10-17 16:12

T E C H &M E C H

Inde rubriek Tech&Mech is er aandacht voor zowel nieuwe als vernieuwende producten uit de sector. Een plek waar techniek en mechanisatie structureel aandacht krijgen.

Water zuiveren in de kas

SonoForce++ PureBlue www.pureblue.nl Prijs: vanaf circa 15.000 euro

machine weinig onderhoud vraagt. “Drie broeiers gebruiken deze ma- chine gezamenlijk, zo kunnen ze met een relatief kleine investering toch aan de verplichting voldoen”, zegt leverancier Tiret Dewnarain van PureBlue. Alle versies van de SonoForce zijn goed te verplaatsen en de gezamenlijke installatie ver- huist in dit geval regelmatig van de ene naar de andere broeier. Toeleve- rancier CAV Agrotheek heeft er ook een gekocht, waar het een seizoen mee wil experimenteren. De beoordelingscommissie zui- veringsinstallaties Glastuinbouw gaf begin vorig jaar al een positief oordeel over het zuiveringsvermo- gen van de X- en de C-reeks van de SonoForce++. De X reinigt alleen lozingswater. De C ontsmet recircu- latiewater en zuivert lozingswater. Beide machines staan dan ook op de lijst van goedgekeurde zuiveringsin- stallaties (BZG). MESTSTOFFEN Volgens Dewnarain is het water uit de C-lijn zo weer in de broeierij te gebruiken, al is hij voorzichtig met

het advies. “Dat kan niet zonder het water eerst te monsteren op mest- stoffen, want die worden niet uit het water gehaald.” Theoretisch is het water veilig te gebruiken, bena- drukt de leverancier. De installatie voldoet daarmee nog niet aan de eis emissieloos te telen, omdat er nog stikstof in het water zit. Van alle installaties die nu op de BZG-lijst staan, is de SonoForce++ een van de veiligsten, claimt de fabrikant. “Dat komt omdat de machine ook zichzelf schoon houdt zonder gebruik van schadelijke che- micaliën. Ook als de doorstroming beperkt is, blijft er niets in de instal- latie achter. Mocht er toch iets mis- gaan, dan zit er een dubbel circuit in en wordt het verontreinigde deel automatisch uitgeschakeld. Met de installatie kiest de broeier volgens PureBlue voor gemak en snelheid. “De bediening is helemaal te automatiseren, tot en met een app op de smartphone aan toe. De machine is compacter dan een bio- filter en er komt geen chemie aan te pas.” De capaciteit is af te stemmen op de omvang van de broeierij.

Tekst: Hans van der Lee | Fotografie: PureBlue

Sinds vorig jaar geldt voor alle telers in Nederland een verplichte zuivering van lozingswater uit teelten onder glas. Lukt hergebruik van drain-, drainage- en filterspoel- water niet, dan moet het gezui- verd worden. De wet eist dat het behandeld moet worden met een gecertificeerde zuiveringstechniek die minimaal 95 procent van de gewasbeschermingsmiddelen uit het lozingswater haalt. PureBlue heeft met de lijn SonoFor- ce++ een oplossing voor zuivering op iedere schaal. De installatie haalt gewasbeschermingsmiddelen uit het lozingswater met waterstof- peroxide en UV. De kwartsbuizen van de UV-lampen in de installa- tie worden met ultrasoon geluid schoon gehouden, waardoor de

3 januari 2019

19

3 januari 2019

STUDIEBOL

‘Kennis is de basis’

E lke partij die verbonden is met onderwijs en bloem- bollen is vertegenwoordigd in Stichting Bollenaca- demie. Het doel van de stichting is tweeledig: de in- stroom in het bloembollenonderwijs en de deelname aan scholing vergroten en de kwaliteit van het kennisaanbod waarborgen. Dat vertaalde zich in 2016 in de start van het driejarige project Studiebol met financiering van Colland Arbeidsmarkt. Inmiddels kan de balans worden opgemaakt. Voor het basisonderwijs zijn filmpjes gemaakt en wordt een lespakket ontwikkeld voor leerlingen in groep 7 en 8. Daar- naast mag de sector vooral trots zijn op een actuele boeken- reeks en een aantal zeer praktische digitale cursussen. TIJD VOOR VERNIEUWING Dat het tijd werd voor vernieuwing van het kennisaanbod moge duidelijk zijn. “De teelthandleiding narcis is daarvan het meest sprekende voorbeeld”, vertelt André Hoogendijk, adjunct-directeur van de KAVB en voorzitter van Stichting Bollenacademie. “In 1908 verscheen de laatste serieuze Nederlandse uitgave over de narcissenteelt. Ook in het hyacintenvak was het al decennia geleden dat er een goed en relevant boek over de teelt werd gepubliceerd. En voor een relatief nieuw product als Zantedeschia was er überhaupt nog niets verschenen dat de professionele teelt beschrijft.” Voor de grootste gewassen – tulp, lelie, narcis en hyacint

Kennis is essentieel voor de toekomst van de bloembollensector. Maar hoe zorg je dat die kennis zorgvuldig wordt overgedragen, hoe leg je kennis vast en hoe hou je een en ander up-to-date? De Bollenacademie heeft daar sinds 2016 hard aan getrokken. Het resultaat: maar liefst twaalf boeken, aangevuld met digitale cursussen, en nog enkele titels in de maak.

Tekst: Jeannet Pennings | Fotografie: Stichting Bollenacademie



3 januari 2019

Veertien titels Reeds verschenen: De teelt van tulpen De broei van tulpen Forcing Tulips De teelt en broei van narcissen De teelt en broei van hyacinten De teelt van sneeuwklokjes Ziekten en plagen bij bloembollen De bloembollenketen De veredeling van bloembollen In 2019 beschikbaar: De teelt en broei van Zantedeschia De fysiologie van bloembollen De teelt van lelies De broei van lelies Forcing Lilies

Alle boeken zijn online te bestellen op www.bollenacademie.nl (boeken). Ze kosten 59 euro per stuk met uitzondering van het ziek- ten- en plagenboek (€ 99) en de teelt van sneeuwklokjes (€ 25).

De digitale cursussen zijn gratis te volgen op www.bollenacademie.nl (cursussen).

– wilde de Bollenacademie sowieso een teelthandleiding ontwikkelen, voor zowel de teelt als broeierij. “Vervolgens hebben we gekeken waar in het vak de grootste behoeften lagen. Zantedeschia is een voorbeeld van een gewas waarin nog steeds uitbreiding plaatsvindt en de behoefte aan ken- nisoverdracht relatief groot is. In een teelt als gladiool speelt dat veel minder.” Bepalend is ook schrijvers met de nodige specialistische kennis te kunnen vinden. “In het geval van dahlia is dat helaas niet gelukt. Bij Galanthus, een kleine teelt waarvoor minder financiële middelen beschikbaar waren, heeft een hbo-student het boek geschreven.” NASLAGWERK Er zijn reeds twaalf boeken verschenen en nog twee in de maak (zie kader). Meest in het oog springend is het boek ‘Ziekten en plagen bij bloembollen’, een ruim 600 pagina’s tellend naslagwerk met meer dan 500 foto’s. “Inclusief de nieuwere virussen zoals TVX en PlAMV. In dit boek is 140 jaar wetenschappelijk onderzoek naar ziekten en plagen in bloembollen gebundeld. Iedereen die actief is in de sector moet dit boek in de kast hebben staan. Naast de bijbel”, zegt Hoogendijk met een knipoog. Voor alle boeken geldt dat ze geschreven zijn met het oog op studenten én werkenden. De meeste werknemers in de bloembollensector komen immers niet vanuit het groene onderwijs. Hoogendijk: “Deze zogenaamde zij-instromers missen een stuk kennis. Die kennis wil je als sector kunnen aanreiken zonder dat ze een driejarige opleiding moeten volgen. Het is de bedoeling dat werkgevers de boeken beschikbaar stellen aan hun medewerkers. Omdat in de lelie- en tulpenbroeierij veel buitenlandse arbeidskrachten werken, zijn deze boeken ook in het Engels beschikbaar.” Ook heeft de Bollenacademie stevig ingezet op de ontwik- keling van digitaal lesmateriaal. Paul Laan, teler en broeier

uit Venhuizen, is daar een groot voorstander van. “De onli- ne modules maken de kennis heel toegankelijk: niet te lang en de kern beschrijvend. Bovendien is de kennis digitaal eenvoudig up-to-date te houden.” De jonge ondernemer was betrokken bij de ontwikkeling van het boek ‘De teelt van tulpen’ en de bijbehorende digitale cursus. Hij is blij met de vernieuwingsslag van het kennisaanbod. “Toen ik zelf op school zat, ergerde ik mij aan de vaak gedateerde informatie. Neem de tulpenbroeierij, daarin is de afgelopen jaren ontzettend veel gebeurd. De meest recente info is nu vastgelegd en dat biedt een prima basis voor iedereen die onze sector binnenkomt. De details en dynamiek volgen in de praktijk.” Ook Engel Hopman, bollendocent aan het Clusius College in Hoorn, is enthousiast over het nieuwe studiemateriaal. “Ik gebruik een deel van de boeken in mijn lessen. De rest is beschikbaar als naslagwerk. De digitale cursussen zijn een waardevolle aanvulling en erg gebruiksvriendelijk. De hoofdstukken zijn inclusief een aantal kennisvragen. De modules bevatten allerlei filmpjes uit de praktijk, wat het erg dynamisch maakt, en worden afgesloten met een toets.” Volgens Hopman vormen de boeken en digitale cursussen een ideale combinatie, voor zowel docent als student. “De sector faciliteert hiermee de kennisoverdracht en dat is zeer waardevol. Het werk wordt immers pas interessant als je ergens beter in bent of er meer van weet.”

3 januari 2019 Partners in Stichting Bollenacademie zijn de KAVB, Anthos, het Wellantcollege, het Clusius College en Wa- geningen University & Research. In de Raad van Advies hebben de groene hogescholen en AOC’s, de vakbon- den, Delphy en LTO Nederland zitting.



3 januari 2019

Page 1 Page 2 Page 3 Page 4 Page 5 Page 6 Page 7 Page 8 Page 9 Page 10 Page 11 Page 12 Page 13 Page 14 Page 15 Page 16 Page 17 Page 18 Page 19 Page 20 Page 21 Page 22 Page 23 Page 24 Page 25 Page 26 Page 27 Page 28 Page 29 Page 30 Page 31 Page 32 Page 33 Page 34 Page 35 Page 36 Page 37 Page 38 Page 39 Page 40 Page 41 Page 42 Page 43 Page 44 Page 45 Page 46 Page 47 Page 48 Page 49 Page 50 Page 51 Page 52 Page 53 Page 54 Page 55 Page 56 Page 57 Page 58 Page 59 Page 60

Made with FlippingBook Annual report