Greenity53

8 november 2019

Bokashi 42 Alternatief voor inundatie of stro?

10 Zorg over kwaliteit

droogverkoop buitenland

38 Imago plastic

onterecht negatief

53

VLAMING Intern Transport Toyota 80V-serie! Hefvermogen van 2,0 t/m 3,5 ton. Kijk op onze website

Rijksstraatweg 56a 2171 AM Sassenheim

tel: 0252-222580 info@helmus.nl www.helmus.nl

www.vlaming-interntransport.nl of voor gebruikte machines op: www.vlaming-occasions.nl.

Spoelen voor kwekerij en exportschoon van alle bollen, knollen en (vaste) planten.

Warmwaterbehandelen (koken) met of zonder ECA water van o.a. Allium, Amaryllis, Crocus, Iris, Narcis, Tulp, Aconitum, Astilbe, Hosta, Pioen en vele andere produkten. Behandelingen voeren wij uit volgens richtlijnen van de BKD inclusief behandelingscertificaat en wij hebben veel ervaring met behandelingen ‘op maat’.

T: +31 (0)228-565011 Zaadmarkt 8 | Bedrijfvenpark WFO-West | Zwaagdijk-Oost | T 0228-565010 | F 0228-565015 | E info@vlaming-groep.nl

Verhogen of renoveren van uw kas

Een kostenefficiënt alternatief voor nieuwbouw

T: +31 (0)174513094 E: info@tcvddool.nl I: www.tcvddool.nl

VD Dool-greenity.indd 1

31-10-19 11:06

greenity-helmus 190305.indd 1

15-10-19 11:24

koelinstallaties

bbv-cremer 160918.indd 1

16-09-16 14:38

I NHO U D

38  Papier of plastic Broeiers denken na over hun hoezen. Wat past beter: papier of plastic?

12  Siergrassen Patricia en Leo van Riel telen uit- sluitend siergrassen. Ze hebben vooral heel veel Carex.

46  Onderwijs Dertig scholieren uit Den Haag gingen op excursie in het kader van Green Unplugged.

Vaste rubrieken 4  In de media 6  In gesprek Coen Knook 9  Column Emiel van Tongerlo

In dit nummer 10  Aan de slag met kwaliteit en certificering 12  Van Riel Siergrassen: ‘Hardlo- pers moet je hebben’ 16  Perennial power: groeispurt 20  Bescherming privévermogen door te kiezen voor een bv 32  Leliedagen: compleet beeld 38  Imago plastic ‘onterecht negatief’ 42 Bollentelers experimenteren met Bokashi 46  Scholieren bezoeken met Green Unplugged bollengroothandel

19  Tech&Mech 23  5 minuten

Arno Rijnbeek

24  KAVB 28  Boekrecensie 30  Vakvenster 34  CNB 41  Ooit 48  Hobaho 51  Vaste planten 53  Teeltverbetering 54  Teeltadvies 58 KAVB-vrouwen Mileen Keesom

Op de cover 42 Bokashi is een Japanse metho- de om organisch materiaal te fermenteren. In Nederland is de methode in opkomst, al is het gebruik niet helemaal onomstre- den. Bollentelers experimenteren met Bokashi als bodemverbete- raar en als vervanger voor het strodek.

Pennisetum alopecuroides

8 november 2019

3

8 november 2019

VA N D E R E D A C T I E

‘Groene middelen kansrijk’ Groene middelen zijn wel degelijk kansrijk en er zijn groene teelt- systemen voor de bloembollenteelt. Die hoop presenteerde pro- jectleider Michel Jansen van De Groene Tulp aan studieclubleden in het Noordelijk Zandgebied gisteren na één jaar onderzoek. “We zien alternatieven voor chemie.”

Jansen benadrukte donderdag- avond in Den Helder dat ‘één jaar geen jaar is’, maar dat uit het vierjarige project De Groene Tulp om de teelt te verduurzamen wel resultaat te verwachten is. Uit het afgelopen jaar blijkt voorts dat coaten van bollen net zo goed is als dompelen of schuimen. ‘Onderzoeken jullie niet hetzelf- de als de partijen in Het Nieuwe Verwerken?’, wilde een van de studieclubleden weten. Jansen er- kent dat er raakvlakken zijn tus- sen beide projecten. “We vinden elkaar ook in de praktijk en we vullen elkaar aan”, aldus Jansen. De projectleider is onlangs begon-

nen bij De Groene Tulp. Hij was nog voorzichtig met het geven van resultaten van het project, dat ge- richt is op het zoeken naar groe- ne alternatieven voor onder meer ontsmetting, vuurbestrijding en op de teelt van groenbemesters en een bedrijfsbrede duurzame aanpak van de gewasbescherming. “Plantgezondheid en natuurlijk kapitaal, daar kijken we naar.” Project De Groene Tulp is een sa- menwerking tussen de KAVB-pro- ductgroep Tulp, iBulb, CNB Teeltadvies, NLG, Rabobank en Topsector Tuinbouw en Uitgangs- materiaal. Proeftuin Zwaagdijk is de uitvoerende instantie.

Ken je die mop?

Monique Ooms — Redacteur m.ooms@greenity.nl

Ken je die mop van die Engelsen die uit de EU wilden stappen? Ze gingen niet! Een slechte mop, inderdaad. Dat predicaat kunnen we on- derhand ook plakken op het Brexit-verhaal. Vrij- wel zeker is dat ze gaan, maar wanneer en hoe… Dat blijft de grote vraag. Steeds weer wordt er een datum bekendgemaakt waarop Het Afscheid gaat plaatsvinden. En steeds weer blijft een defi- nitieve ‘go’ met alle bijbehorende consequenties uit. Voor wie het eerder nog niet duidelijk was, is het nu toch echt kristalhelder: de efficiency is bij de Engelse rijksoverheid ver te zoeken. De spea- ker van het Lagerhuis kan blijven roepen om ‘order, order’, maar daarmee lijkt hij het proces geen stap verder te brengen. Ondertussen gaat het land gebukt onder stevige Brexit-stress, de vermoeidheid is toegeslagen, en je kunt wach- ten op de eerste gevallen van een Brexit-burn- out. Skynews heeft onlangs zelfs een Brexit-vrije nieuwszender gelanceerd. Uit onderzoek door persbureau Reuters is namelijk gebleken dat het nieuws over de Brexit het humeur van 58 procent van de Britten negatief beïnvloedt. Ondertussen blijft de vraag voor iedereen die er- mee te maken krijgt: wat gaat de Brexit precies voor mij betekenen en hoe bereid ik me daarop voor? Op het moment dat ik deze column schrijf is net bekend geworden dat de Britten van de EU tot 31 januari 2020 uitstel hebben gekregen voor hun Brexit. Dit is alweer het derde uitstel. Als je dat thuis doet, ben je voor je kinderen al je geloofwaardigheid wel verloren. Ook voor Groot Brittannië dreigt een geloofwaardigheidscrisis. Want wat doet het voor je uitstraling en ima- go als je eerst heel hard roept ‘IK VERTREK’ en vervolgens tijdenlang over elkaar heen buitelt om dat vertrek te realiseren? Komt niet heel georganiseerd over. Ook die schade komt mee in de slipstream van de gevolgen die de Brexit sowieso met zich gaat meebrengen, nog los van de devaluatie van het pond, gedoe bij de gren- zen, problemen met buitenlandse werknemers enzovoort. Toen Cameron deze slechte grap bedacht, had hij vast niet goed nagedacht over alle gevolgen. Gaat deze column nou nog ergens heen? Uh, nee. Hij gaat immers over de Brexit. Need I say more?

Tulp voor promotie gezocht

Tulpen Promotie Nederland zoekt een nog naamloze tulp voor een doop in januari. De promotiedienst roept broeiers en veredelaars op uit te kijken naar een fraai exemplaar.

Er zijn wel enkele voorwaarden aan de tulp verbonden. Tulpen Promotie Nederland (TPN) wil de tulp laten dopen voor een nog niet nader genoemd goed doel. Gezocht wordt daarom naar een ‘prachtige nieuwe’ tulp die begin januari in bloei staat én waarvan ook nog enkele honderden exemplaren ex- tra beschikbaar zijn. De promotie- dienst belooft een ‘aansprekende en bekende’ naam voor de tulp. Gegadigden kunnen een bericht

sturen naar info@tulpenpromo- tie.nl, mits zij deelnemen aan TPN. TPN kiest voor de oproep in de hoop dat wellicht een ‘minder voor de hand liggende keuze uit het aanbod’ te maken is. Boven- dien dringt de tijd, want de tulp dient vroeg beschikbaar te zijn: een week voor de Nationale Dag van de Tulp, 18 januari 2020 op De Dam in Amsterdam. Op 19 novem- ber maakt TPN bekend met welk goed doel wordt samengewerkt.

4

8 november 2019

S T E L L I NG

Met nieuwe protesten verspeelt agrarische sector sympathie van de burger

De stikstofcrisis was voor veel agrariërs de bekende druppel. De demonstraties afgelopen weken waren van ongekende omvang en leid- de tot een enorme verkeerschaos. Gelukkig re- ageerden de meeste burgers begripvol. Maar met nog meer van deze ontwrichtende acties zou de sector deze sympathie wel eens kunnen verspelen.

50 % E E N S

Schoolkinderen planten bloembollen in Vondelpark

Op www.greenity.nl kunt u reageren op de nieuwe stelling: ‘Ondanks het wisselende jaar heb ik een prima oogst’.

Tientallen kinderen van de Nicolaas Maesschool hebben 30 oktober bloembollen geplant bij het Vondelmonument in Amsterdam. Het was de vijfde keer dat deze ‘Tulpen plantdag’ werd gehouden door het Tulp Festival Amsterdam en Bulbs4Kids. Groepjes kinderen die elk een vak van het tulpentapijt beplanten, waren gehuld in de kleuren van de tulpen die straks in al hun pracht bloeien. Vrijwilligers van Groe- neBuurten planten de komende weken de rest van de 30.000 bloembollen. Door kinderen zelf bloembollen te laten planten, maken ze spelenderwijs op een laagdrempelige en spannende manier kennis met de natuur. Het is daarmee leuk én gezond. Het is ook nog eens wetenschappelijk bewezen dat dit bijdraagt aan een evenwichtige en gezonde ontwikkeling van kinderen.

A G E ND A

t/m 11 november Waterdrinker GTC Days 12 t/m 14 november IPM Dubai 29 november Basiscursus Bemesting Glastuinbouw AgraVisi 10 t/m 12 december AgroTechniek Assen 18 december Landelijke kennis- en netwerkdag LTO-vakgroep Bomen, Vaste Planten en Zomerbloemen 12 t/m 14 januari Trends Voorjaar 17 t/m 26 januari Grüne Woche 18 januari Nationale Tulpendag

C O L O F ON

8 november 2019 De redactie werkt op basis van een redactiestatuut. Aan alle artikelen en rubrieken wordt de meest mogelijke zorg besteed. Uitgevers, redactie en medewerkers aanvaarden echter geen enkele aansprakelijkheid voor mogelijke gevolgen die direct en/of indirect kunnen voortvloeien uit de inhoud van artikelenen/ofadvertenties.Deredactiehoudtzichhetrechtvoorom ingezondenbrievenenmededelingen niet te plaatsen dan wel te wijzigen of in te korten. Overname van artikelen, berichten of fotografie is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van de redactie. Greenity iseenvoortzettingvanhettijdschriftBloembollenVisie(2003-2017).BloembollenVisieontstonduit een samenvoeging vanMarktVisie (CNB) en Bloembollencultuur (KAVB). REDACTIE Hans van der Lee (hoofdredacteur), Lilian Braakman, Arie Dwarswaard, Ellis Langen en Monique Ooms (vakredacteuren), André Leegwater (eind- en webredacteur) FOTOGRAFIE René Faas VORMGEVING Filie Nicola en Lianne van ’t Ende WEBSITE www.greenity.nl CONTACT Postbus 31 | 2160 AA Lisse | tel. 0252-431 431 | info@greenity.nl ADMINISTRATIE tel. 0252-431 200 | naw@cnb.nl REDACTIEADRES Heereweg 347 | 2161 CA Lisse DRUKKERIJ Damen Drukkers | Werkendam. Dit magazine wordt milieuverantwoord en CO 2 -neutraal gedrukt. ABONNEMENTEN Excl. btwper jaar: Nederland € 275,–, Europa € 295,–, buiten Europa € 325,– ADVERTENTIES Bureau Van Vliet bv | Postbus 20 | 2040 AA Zandvoort | tel. 023-5714745 | zandvoort@bureauvanvliet.com UITGEVERS KAVB en CNB ISSN 2589-4099

Kijk voor de volledige agenda op www.greenity.nl

5

8 november 2019

I N G E S P R E K

8 november 2019

8 november 2019

6

8 november 2019

‘Graven profielkuil versterkt band met de bodem’

Bollenteler Jeroen Brouwer uit Den Helder was in september de duizendste agrariër die zich bij Landbouwportaal Noord- Holland opgaf voor een ‘Bodem APK’. Coen Knook is een van de ‘bodemcoaches’ die een gratis analyse van de bodemstructuur omzetten in praktische adviezen om de bodemconditie en, in het verlengde daarvan, de waterkwaliteit te verbeteren.

Coen Knook AGRARISCH BEDRIJFSADVISEUR Coen Knook combineerde het agrarisch bedrijfsadviseurschap jarenlang met een akkerbouwbedrijf van circa 50 ha in de Wie- ringermeer, dat in 2005 moest wijken voor glastuinbouwgebied Agriport A7. Hij teelde onder andere pootaardappelen, granen, suikerbieten én tulpen. Tegenwoordig heeft hij een eigen advies- bureau in Middenmeer, ‘Coen Knook Advies & Bemiddeling’, dat zich vooral richt op administratieve ondersteuning van agrarische ondernemers op het gebied van wet- en regelgeving. Na een inten- sieve opfriscursus staat hij als bodemcoach sinds enkele jaren ook weer ‘met de poten in de klei’.

Tekst: Cees de Geus | Fotografie: René Faas

Gewasbeschermingsmiddelen alleen zijn niet meer toerei- kend om bijvoorbeeld bladluis en virussen te bestrijden, lichtte bollenteler Brouwer zijn deelname aan het project in een persbericht toe. “Dus moeten we andere manieren ont- dekken om ons doel te bereiken.” John Huiberts, biologisch bollenteler en bodemcoach in het Noordelijk Zandgebied, is het daarmee eens. “Het is eerst noodzaak om de bodem weerbaarder te maken, daarna kun je minderen met gewas- beschermingsmiddelen.” Knook, zelf voormalig akkerbouwer (zie kader), richt zich als bodemcoach onder de vlag van Landbouwportaal Noord-Hol- land vooral op de plantaardige sector in de Wieringermeer en de polders eromheen. Dus letterlijk en figuurlijk met de poten in de klei? “Ja. Voor ik werd gevraagd, lag de nadruk vooral op kantoor- werk. Na een opfriscursus door dé autoriteit op het gebied van bodemkunde, Koen Ter Berg, was het een verademing om weer terug naar m’n roots te gaan. Schep mee, laarzen aan, eerst aan de keukentafel en daarna het land in… Heer- lijk. En heel bevredigend, omdat iedere bezoek resulteert in zo praktisch mogelijke adviezen om bodemproblemen op te lossen.” Kun je eens schetsen hoe zo’n bezoek in z’n werk gaat? “Eerst wil ik benadrukken dat het altijd maatwerk is. Geen perceel is hetzelfde en het ene bedrijf is het andere niet. Daarom ga ik eerst aan de keukentafel zitten om informatie

te krijgen over de bedrijfsvoering, het teeltplan, de teeltme- thode, de toekomstvisie én de reden om mij uit te nodigen. Vaak gaat het om een gesignaleerd probleem, zoals water dat ieder jaar weer op het land blijft staan of plekken waar de oogst altijd tegenvalt. Daar gaan we vervolgens naar toe om een paar profielkuilen te graven.” Profielkuilen? “Ja. Soms daag ik de teler uit om zelf te graven, omdat die handeling op zich al veel informatie oplevert, maar meestal spit ik zelf. Aan de weerstand die ik dan voel, krijg ik al veel informatie over de bodemgesteldheid. Een profielkuil is ge- middeld 60 centimeter diep en levert een schat aan informa- tie op. Inherent aan het belang van een gezonde, weerbare bodem is dat je ook als teler regelmatig een profielkuil graaft, om te kijken hoe het gesteld is met het bodemleven en de bodemgesteldheid.” Oké, je hebt tot 60 centimeter diepte gespit. Wat zie je dan? “In de eerste plaats hoe het staat met het bodemleven. Dat zie je eigenlijk al bij de eerste schep, als de grond uit elkaar rult of als een brok blijft liggen. Negen van de tien keer vind ik op 35 à 40 centimeter een verdichting, die in de loop der jaren is ontstaan door grondwerkzaamheden met zware machines. Vaak is zo’n verdichting niet problematisch, want het herstellend vermogen van de bodem is verrassend groot. Daar is echter wel een gezond bodemleven voor nodig, in

8 november 2019

7

8 november 2019

I N G E S P R E K

de vorm van genoeg organische stof en voldoende bode- morganismen. Als dat ontbreekt, kan zo’n verdichting een verstorende laag worden, waar geen wortel en geen water meer doorheen kan.” Zo’n ‘Bodem APK’ resulteert in praktische adviezen. Kun je er een paar noemen? “Bouw voldoende rustgewassen en stikstofbindende groen- bemesters in het bouwplan in en gebruik organische mest, bijvoorbeeld in de vorm van vaste dierlijke mest die je in het kader van de kringloopgedachte van een veehouder in de buurt kunt afnemen. Net als het minimaliseren van kerende grondbewerking, hebben dat soort maatregelen direct een positieve invloed op het organischestofgehalte en het bodemleven. Met als gevolg dat je minder hoeft te corrigeren en bij te sturen met kunstmest en fungiciden.” Is de reizende bollenkraam een goede of een slechte zaak voor de bodem? “Voordeel is dat er na de oogst bijna altijd een groenbemes- ter wordt ingezaaid. Nadeel is dat bollen best diep worden geplant zodat de bovenste 20 à 25 centimeter van de bodem overhoop wordt gehaald. Zeker in een nat jaar heeft dat nogal wat invloed op de bodemstructuur en het bodemleven. Verrassend genoeg is meerjarig grasland niet per definitie geschikt voor de reizende bollenkraam. Het lijkt mooi, zeven of acht jaar gras achter elkaar, maar in die periode zijn er nogal wat zware machines overheen gegaan. Als je een profielkuil gaat graven zie je meteen: hier is wel wat gebeurd de afgelopen jaren. Niet voor niets is de aanschaf van brede banden een van de gesubsidieerde maatregelen die ik regelmatig adviseer, net als de ecoploeg. Interessanter voor bollentelers zijn sensoren die de vochtigheidstoestand van de bodem registreren, wat beregenen op maat mogelijk maakt. ” Over Landbouwportaal Noord-Holland Met de site www.landbouwportaalnoordholland.nl als venster naar de buitenwereld ging het Landbouwportaal Noord-Holland in mei 2018 van start. Initiatiefnemers zijn de waterschappen in Noord-Holland, die daarbij worden ondersteund door de provin- cie. Binnen vijf thema’s, te weten Erfafspoeling mineralen en nutri- ënten, Duurzaam Bodemgebruik, Gewasbeschermingsmiddelen, Perceel- en oeverinrichting & beheer en Voldoende zoetwater- maatregelen, kunnen agrariërs een bedrijfsbezoek door een coach aanvragen. De adviezen en vaak subsidiabele maatregelen die uit het bezoek voortvloeien, dragen bij aan onder meer het verbete- ren van bodemkwaliteit, het voorkomen van wateroverlast, het bergen van zoetwater, het voorkomen van verziltingsproblemen en het verbeteren van de waterkwaliteit. In heel Noord-Holland is tot dusver bijna € 3,5 miljoen subsidie uitgegeven aan maat- regelen als brede banden en een ecoploeg. Een bezoek van een bodemcoach kan nog tot juni 2021 worden aangevraagd.

‘De bodem krijgt meer aandacht dan vroeger en ook bollentelers zijn bereid erin te investeren’

Afgaande op de visie van minister Carola Schouten lijkt het wel eens dat het allemaal anders moet en dat de huidige land- en tuinbouw z’n langste tijd heeft gehad… “Je kijkt ervan op hoeveel agrariërs al met kringloopland- bouw bezig zijn, in wat voor vorm en intensiteit dan ook. Door het gros van de boeren en tuinders wordt ook het belang en de meerwaarde van een gezonde, weerbare bodem onderkend. En ze handelen er ook naar. De bodem krijgt de laatste jaren veel meer aandacht dan vroeger en ook bol- lentelers zijn bereid erin te investeren. In dat verband moet me van het hart dat ik moeite heb met de geliberaliseerde pachtovereenkomsten die het Rijksvastgoedbedrijf ook in de Wieringermeer aanbiedt. Ze zijn in zoverre niet duurzaam dat ze gericht zijn op de hoogstbiedende en voor maximaal zes jaar. Voorzichtig uitgedrukt stimuleert dat de pachters niet om te investeren in verbetering van het bodemleven en de waterhuishouding.”

8

8 november 2019

C O L UMN

Ontwikkeling

Emiel van Tongerlo — Verkoper Zabo Plant Emiel@zaboplant.nl

Na de Tweede Wereldoorlog vertrokken er vele Japanners naar de Verenigde Staten om, onder andere in de staat Californië, hun geluk te be- proeven in de snijbloementeelt. In ‘The land of hope’ bouwden ze kassen en teelden diverse soorten snijbloemen, waaronder ook veel lelies in de jaren tachtig en negentig. Prima bloe- menprijzen, lage energiekosten en royaal aan- bod van (goedkope) arbeiders. Er was ruimte in de markt voor de productie van iedereen! Een rijke periode volgde voor de familiebedrijven. De zon scheen aan de horizon en waarom zou- den ze investeren in mechanisatie, automatise- ring, personeel, marketing, assortiment of het schoonhouden van het dak? Dit najaar bezocht ik tijdens mijn ronde langs klanten een van deze kwekers. Als Nederlandse leverancier werd ik zoals altijd zeer vriendelijk ontvangen, hopende op nog scherpere bollen- prijzen of een advies dat het werk wellicht effi- ciënter zou kunnen maken. Toen de beste man klaar was met een klaagzang over gestegen (loon) kosten en de import van bloemen vanuit Zuid-Amerika, bekeken we de kwaliteit in de kas. Geschokt door het hoge percentage uitval vroeg ik me hardop af hoe dit verder moest. Stoïcijns begon ik een betoog met een opsom- ming van een aantal eenvoudige verbeteringen maar het leek dovemansoren gericht. Hij had al jaren eerder aanpassingen moeten doen en wilde nu niets meer investeren met het oog op de enkele jaren die hij nog van plan was de handen uit de mouwen te steken. Net zoals een aanzienlijk aantal van zijn collega’s wachtte hij de dag af dat er een goed gevulde Cannabis-in- vesteerder op de deur zou bonken. Enigszins verbijsterd stapte ik weer in de auto met een ordertje voor aankomend seizoen op zak. Rea- listisch in afwachting tot het moment dat óók deze kweker (officieel) in ruste gaat. Het moraal van dit verhaal? Stilstand is ach- teruitgang. Niet alleen in bovenstaand voor- beeld maar ook in persoonlijke ontwikkeling of sportambities. Professor neuropsychologie Erik Scherder geeft niet voor niets aan dat men om het brein gezond te houden iedere dag iets nieuws zou moeten doen wat uitdagend is en moeite kost. Vallen is hierbij niet erg, blijven liggen wel.

8 november 2019



8 november 2019

Anthos zoekt uit wat de oorzaak is van de Platform Duurzame Handel ‘Aan de slag met kwaliteit en certificering’ D at vertelde directeur Dion van der Sterren van BQ Support tijdens de bijeenkomst van het Platform Duurzame Handel, vorige week in Alkmaar. “De oorzaken moeten boven tafel komen, het gaat hier

tegenvallende bloeiresultaten van de zomerbloeiers die de ‘mysteryshoppers’ van BQ Support meenamen uit Duitsland, Rusland en Engeland. Van de 1.300 bollen kwam 79 procent op en slechts 56 procent gaf een bloem.

om ons imago”, aldus Anthos-voorzitter Henk Westerhof. Om de kwaliteit van de droogverkoopproducten op de plaats van bestemming na te gaan, stuurde Anthos zogenoemde ‘mysteryshoppers’ op pad. De bollen gingen mee naar Lisse, waar BQ Support ze onderzocht en plantte. Zo kocht de bol- lendetective op 22 locaties 214 verpakkingen met in totaal 1.300 zomerbloeiers. Het ging onder meer om gladiolen en lelies. “We zetten wel vraagtekens bij het resultaat. Van de 56 procent die tot bloei kwam, bleek 84 procent ook soor- techt. Dus wat er op de verpakking stond, zat er in.” Westerhof toonde zijn zorgen over die uitkomsten. Anthos gaat de resultaten analyseren. “We moeten weten wat er alle- maal met die bollen is gebeurd en wat de problemen veroor- zaakt. De consument mag meer van het product verwachten.” De brancheorganisatie voor de handel gaat niet bekendmaken van welke kweker en van welke exporteur de bollen zijn. “Wij weten het wel, maar dat delen we niet. Er kan bovendien van alles mis zijn gegaan, als ze in een andere verpakking zijn gegaan of als ze bijvoorbeeld in de winkel niet goed zijn bewaard. Dat zoeken we uit.”

Tekst: Hans van der Lee | Fotografie: René Faas

10

8 november 2019

Platform zet ‘fikse stappen’

Het Platform Duurzame Handel telt nu 21 bedrijven en er wordt samengewerkt met de bloemisterijsector. Verpakkin- gen vormen daarbij onder meer de inzet. Plastic wordt volgens Henk Westerhof een probleem. “We zetten fikse stappen. Volgens jaar is 50 procent gecertificeerd, in 2022 75 procent en in 2024 is alles gecertificeerd met MPS, GlobalGAP of Pla- netProof. Misschien scherpen we dat zelfs aan.” Volgens Westerhof zijn steeds meer deelnemers aan het Plat- formDuurzame Handel gecertificeerd. Vooral MPS ABC wordt veel aangevraagd, inmiddels zijn 276 bedrijven gecertificeerd. Die zijn goed voor bijna 11.000 hectare. Dat maakt het voor de platformleden makkelijker gecertificeerde bollen in te kopen. GlobalGAP is goed voor 1.700 hectare en alleen PlanetProof blijft met tien bollenkwekers en acht vasteplantenbedrijven nog wat achter. Volgens Anthos zijn de strengere regels van PlanetProof de oorzaak. De handelsbedrijven zelf blijven niet achter. Uiterlijk 1 juli 2020 moeten ze gecertificeerd zijn via MPS Florimark GTP of een vergelijkbaar certificaat. Er wordt gewerkt aan een model om de ‘carbon footprint’ te meten, ofwel de ecologi- sche voetafdruk van het bedrijf. Met kwekers die niet willen certificeren, gaan de platformleden het gesprek aan. Mogelijk leidt dat tot het wegvallen van producten die gecertificeerd geleverd kunnen worden, bleek tijdens de bijeenkomst van de platformleden, vorige week in Alkmaar. Anthos buigt zich de komende tijd over knelpunten. Zo is het bijvoorbeeld lastig om aan voldoende onder certificaat geteelde gladiolen te komen, om ze als gecertificeerde bloem te kunnen afleveren. Ook de verschillende certificatenmet bij- behorende eisen zijn niet altijd uitwisselbaar. Wie GlobalGAP gecertificeerd is, hoeft bijvoorbeeld geen middelen- en ener- giegebruik te registreren. Dat is juist een belangrijk gegeven om de duurzaamheid aan te geven. Uiteindelijk is de markt bepalend voor de keuze voor een certificaat, stelt Anthos.

Intratuin: ‘Groen moet’

Inkoper Hans Reijngoud van tuincentraketen Intratuin had vori- ge week in Alkmaar een onomwonden boodschap voor de leden van het Platform Duurzame handel en de kwekers in de zaal: “Ga je niet certificeren, dan kun je straks niet meer leveren.” Hij benadrukte dat andere groenketens, bouwmarkten en bedrij- ven als Ahold en Ikea er precies zo in staan. “De klant wil het en dus moet het”, vatte hij samen. “Duur- zaamheid is geen hype of trend, de vraag naar eerlijke, schoon geteelde producten blijft.” Manager Brigitte van der Steeg van Intratuin bevestigde dat aan de hand van cijfers. “De omzetstij- ging van duurzaam geteelde bollen en zaden steeg de afgelo- pen jaren met 10 procent en die lijn zet door. In de pottenteelt zien we een omzetstijging van 20 procent en ook die gaat door.” Volgens Van der Steeg en Reijngoud heeft de klant behoefte aan informatie over de manier waarop een product is geteeld en welke middelen daarbij zijn gebruikt. De overstap naar biologische bestrijders is niet meteen een oplossing, vertelde Reijngoud. “Klanten willen geen beestjes mee naar huis. Een lieveheersbeestje misschien nog net.” De Intratuin-klanten willen met zorg voor het milieu winkelen en met de gekochte producten bijdragen aan de biodiversiteit. Het bedrijf werkt daarom samen met onder meer CLM en de stichting Natuur en Milieu. De stichting gaat onder meer residu-onderzoek doen bij producten die Intratuin verkoopt. “We werken samen met partijen als Natuur en Milieu en Greenpeace om scherp te blij- ven en ze zelf te laten vaststellen hoe realistisch hun eisen aan producten zijn. Omdat andere ketens in onze branche dat ook doen, blijft het speelveld gelijk.”

Behalve bollen die niet opkwamen of bloeiden, trof BQ Sup- port ook nog bollen met trips en verdroging. De top 5 van problemen die verantwoordelijk zijn voor het niet opko- men of bloeien zijn bij de voorjaarsbloeiers – die al eerder zijn onderzocht – Fusarium (22 procent van de gekochte bollen), bloemknopverdroging (11 procent), kernrot (7 pro- cent), verdroging (1 procent) en geelpok (een half procent). Wat opkomst en bloei betreft deden de voorjaarsbloeiers het beter dan de zomerbloeiers: van de bollen uit de 202 verpakkingen die in Nederland, Duitsland en Frankrijk zijn gekocht, kwam 94 procent op en daar weer 85 procent van bloeide ook. Westerhof: “Dat wil niet zeggen dat we daar zomaar tevreden mee zijn, want 15 procent deed het niet.” Anthos gaat door met winkelen en herhaalt het onderzoek volgend jaar. De kwaliteitsborging wordt gekoppeld aan de duurzaamheid, zodat bedrijven die aangesloten zijn bij het Duurzame Handelsplatform nog maar één keer door BQ Support worden bezocht. Keuringen op het bedrijf vervallen. Westerhof: “Deelnemers gaan informatie geven voor de mysteryshoppers, om te bepalen wat waar wordt gekocht.” Er komt geen klachtenadres op verpakkingen voor bloembollen, tenzij de retailer dat wil. Er wordt wel een klachtenafhandeling en een tuchtrecht opgezet voor de platformdeelnemers.

8 november 2019

11

8 november 2019

‘Hardlopers moet je hebben’

Alles veranderde voor siergrastelers Patricia en Leo van Riel rond 2013. De crisis trof ook de boomteeltsector en de ondernemers stonden voor enkele belangrijke keuzen. “Tot die tijd hadden we bijna alle soorten, maar nu vraagt een ander publiek andere soorten en we hebben dus een beperkter assortiment”, vat Leo van Riel samen. Patricia: “We telen heel veel Carex. Hardlopers, die je moet hebben voor de tuincentra.” E r is niets mis met de Carex van Van Riel. Er staan vijf- tien verschillende soorten, van de groene ‘Irish Green’ tot de bruinrode ‘Carex buchananii’ en alles aan tinten, strepen en bladvorm ertussenin. Het is een gewild product bij de tuincentra, waar Van Riel aan levert. Leo en Patricia selecteren zelf het assortiment, maar daarbij moeten ze oog houden voor de afnemer. “Zelf ben ik van de verschillende soortjes, zo veel mogelijk. Dat vind ik prachtig, maar mijn vrouw remt mij wat af”, legt Leo uit. Patricia: “Die Carex is een hardloper, die je moet hebben. Dan gaat er niet zozeer om wat je er zelf van vindt. Het ziet er leuk uit.” Volgens Leo wordt het tijd voor andere soorten van de Carex, die bijvoorbeeld beter wortelen en langer meegaan. Zijn vrouw gaat daar iets pragmatischer mee om. “Het is uitste- kende handel en de klanten van de tuincentra komen nog eens terug om iets anders in de tuin te zetten. Dat vinden wij helemaal niet erg, zeker niet als ze in het tuincentrum al die andere fraaie producten zien.” Feit is dat de lange rijen Carex in de kassen van Van Riel garant staan voor kleur in het voorjaar en dus verkopen. Leo: “We waken voor te snelle productie, want we willen natuur- lijk een zo goed mogelijk product leveren.” Het is relatief rustig op het bedrijf, in het najaar. Er wordt wat voorbereidend werk voor de winter gedaan, er rijdt een heftruck van de ene naar de andere kas en er is tijd voor opknapwerk. Tekst: Hans van der Lee | Fotografie: René Faas

12

8 november 2019

8 november 2019 VOETAFDRUK VERKLEINEN Met de aanleg van een ‘natuurlijk’ waterbassin in de vorm van een vijver achter het bedrijf, zette Van Riel weer een stap om de ecologische voetafdruk te verkleinen. In het bassin komt al het water uit de kas en van het containerveld te- Vlak voor het bufferplein met rollerbanen, waar normaal gesproken de orders worden klaargemaakt, zitten medewerkers op de grond doeken aan elkaar te maken. Die moeten straks over de grassen die de winterkou niet verdragen. “Dat hadden we al veel eerder moeten en willen doen, maar er was geen tijd voor”, merkt Leo op terwijl hij over de doeken stapt. “Dit bufferplein is een uitkomst”, vindt hij. Medewerkers kunnen daar in de drukke periode alvast orders op sorteren, zodat karren direct geladen kunnen worden als de afnemer op de dam staat. “We hebben orders van enkele stuks tot vracht- wagens vol. Het is mooi dat we ons op die grote orders kunnen voorbereiden, dat geeft veel rust in het bedrijf.” Het plein is de laatste grote aanpassing die Leo en Patricia in het bedrijf hebben gedaan. Ze proberen regelmatig te ver- nieuwen, maar niet alle stappen zijn even zichtbaar. Leo: “We hebben sinds dit seizoen wel een extra potmaat, zodat we er nu vijf voeren: 2, 3, 5, 11 en 15 liter.” In het voorjaar gaan vooral grassen in 2 liter-potten weg, in de zomer groeit de vraag naar grotere potten en in het najaar gaan producten in 15 liter-pot- ten naar de tuincentra. Siergrassenspecialist Patricia en Leo van Riel telen in Beringe (L) 2,5 ha siergrassen voor tuincentra, waaronder Intratuin. Het bedrijf begon in 1985 als vij- ver- en vasteplantenkwekerij. Het aandeel siergrassen groeide gestaag en sinds 2000 is het bedrijf helemaal over op deze teelt. Van Riel is lid van Benefits of Nature, dat bedrijven helpt de eco- logische voetafdruk te verkleinen. Er is een flink assortiment gras- sen, variërend van potjes met grassen van 10 centimeter tot soor- ten van bijna 4 meter. Voor het echtpaar gaat het behalve om een duurzaam, efficiënt bedrijf ook om het plezier in de teelt. Die kreeg een dreun tijdens de crisis, rond 2013. Het stel heeft zich echter herpakt. De duurzaamheid komt onder meer terug in de ‘natuur- lijke’ vijver achter het bedrijf, die is aangelegd voor de opvang van het water uit de kas van 1 ha en van het containerveld van 1,5 ha.

13

8 november 2019

recht, waar het op natuurlijke wijze gefilterd wordt. Prachtig, volgens het echtpaar en het levert watervogelliefhebber Leo een bonus op. “Het is geweldig wat daar allemaal aan vogels komt.” Ook op andere fronten wordt aan de duurzaamheid gewerkt. Zo werd onlangs om die reden gewisseld van pot- grondleverancier. Patricia: “Na dertig jaar! Wij gaan overigens altijd voor langdurige relaties, daar voelen we ons prettig bij. Zo’n besluit nemen we dus niet zomaar.” De verkleining van de voetafdruk is in de ogen van het echt- paar Van Riel ook een vorm van vernieuwing. “Daar zijn we altijd naar op zoek en daar houden we bij het zoeken naar het assortiment ook rekening mee”, zegt Patricia. “Ook de handel willen we gezond houden en we veilen dus geen overschotten, want van die dumping wordt niemand beter. Dan kun je het beter weggooien, ook al doe je dat natuurlijk ook niet graag.” JAARROND GRAS Hoewel de verschillen in de seizoen op het bedrijf merkbaar zijn, is siergras bij uitstek een product dat het hele jaar voor kleur in de tuin zorgt. “Siergras is mooi als het opkomt, als het bloeit, maar ook zeker als het afsterft. Je kunt met de seizoenen mee, dat is het mooiste. Het is geschikt voor in de grond, maar ook voor manden en potten op het terras.” Van Riel kan voor elke denkbare tijd wel een greep uit het assortiment doen, maar toch krijgt hij wel eens lastige vragen. “Willen ze in mei of juni een Cortaderia met pluim. Is er niet. Of een Pennisetum. Het lijkt wel of ze altijd iets buiten het seizoen willen.” Het echtpaar is voor de verkoop afhankelijk van de tuincen- tra. Afgezien van een paar mensen ‘die het weten’ en wat klanten uit de buurt, komen geen particulieren op het bedrijf. De siergrassenkwekerij is er niet op ingericht, alle grassen staan soort bij soort in oplopende potmaten. Hoewel het bij el- kaar een kleurrijk en sfeervol beeld geeft, is dat bijzaak. “We sturen wel een aantal producten naar beurzen van GroenDi- rect en beurzen van klanten. Daar maken we werk van met een mooie presentatie”, vertelt Patricia. Overigens lopen soms wel bezoekers over het bedrijf, zoals tijdens Kom in de Kas. “Dat is altijd heel erg leuk om aan mee te doen”, vindt Leo, die meteen erkent dat zijn vrouw daarin het meeste werk voor haar rekening neemt. Zelf loopt hij dan iets vlotter langs de Carex, om langer stil te staan bij de soorten waar zijn kwekersbloed sneller van gaat stromen. “Molinia bijvoorbeeld. Een heel leuk, fijn gewasje dat in juni al bloeit en de hele zomer doorgaat. Heel makkelijk ook. En Miscanthus, hier, met werkelijk prachtige kleuren”, toont Leo aan. “Ik ben graag in de kwekerij bezig, tussen deze grassen. Ik zit alleen op kantoor als het moet. Ik ben meer kweker dan manager, ook al loopt hier zeven man personeel.”

14

8 november 2019

rendement op uw omzet.

CannaSol: virusvrije knollen Bletilla: Nederlands geteeld Pioenen: breed assortiment www.green-works.nl

Engelselaa info@ijssel

www.ijsselmuiden-ventilatoren.nl

bbv-green works 170919.indd 1

19-09-17 14:22

greenity-ijsselmuiden 190514.indd 1

14-05-19 16:34

Burgemeester J. Zijpweg 14 - Venhuizen - Mobiel 06 229 454 73 - www.koknettencleaning.nl

greenity-kok netten 190411.indd 1

11-04-19 13:43

greenity-twinpack 190904.indd 1

05-09-19 11:06 bbv-wijnker 140620.indd 1

20-06-14 11:54

Perennial Power Groeispurt

H et is wel duidelijk dat het besef tot de maatschappij doordringt: groene plekken bij bedrijven, in de openbare ruimte en in parti- culiere tuinen verhogen het welbevinden van de mens. De vasteplantenkwekers verenigd in de stichting Perennial Power ruiken kansen. Tijdens de jaarlijkse deel- nemersbijeenkomst, ditmaal bij Boomkwe- kerij Ebben in Cuijk, overheerst dan ook optimisme. Hier gaat het over kansen en groei, zeggen de bestuurders van Perenni- al Power. Voorzitter Jan Willem Rotteveel vertelt bij zijn welkomstwoord dat de promoties- tichting dit jaar over de vijftig deelnemers is gegaan en dat dit armslag geeft om de activiteiten van Perennial Power vol te houden, uit te breiden en te verdiepen. Ondertussen gaat de groei van de club gewoon door. Om dat te ondersteunen laat Rotteveel een wervende folder zien: “Het documentje is een soort ‘pitch’. Er staat op waarom je zou moeten deelnemen en ach- terop wat statistieken.” Rotteveel spoort de groep deelnemers aan om aansluiten van nieuwe deelnemers te stimuleren. De statistieken die hij noemt tonen een forse toename in bezoekers op de inter- netpagina van Perennial Power en via de media Pinterest, Facebook en YouTube. Het stimuleert bestuur en leden door te gaan met de activiteiten, want de cijfers voor 2018 en 2019 laten een enorme sprong zien in bezoekers op smartphone en computerscherm en 2019 is nog niet voorbij. GRENZEN VERLEGGEN Het bestuur en iBulb, actief met de dage- lijkse promotietaken, zien mogelijkheden om de markt nog meer oostwaarts te in- formeren door Russisch als taal toe te voe- gen. Meer uitbreidingen in de activiteiten zijn denkbaar. Een nieuwsbrief twee maal in het voorjaar en een maal in het najaar en het openen van een Instagram-account staan al genoteerd. Landschapsarchitect Victor Dijkshoorn inspireert de aanwezigen op de deelne- mersdag om ook te denken aan de mo- gelijkheden vaste planten sterker onder

Perennial Power is in vijf jaar na de oprichting gegroeid van 23 naar ruim 50 deelnemende bedrijven. Het promotieorgaan voor vaste planten bereikt de consument direct met informatie over het product. Tijdens de jaarlijkse deelnemersbijeenkomst komen de promotie richting Rusland en richting overheden, de institutionele markt en groenontwerpers aan de orde.

Tekst en fotografie: Jorg Tönjes

De deelnemers van Perennial Power laten zich vereeuwigen voor de trucktrailer ter promotie van de stichting.

Klanten en relaties kunnen bij Boomkwekerij Ebben een rondleiding over de 450 hectare grote kwekerij krijgen in de ‘safaribus’.

16

8 november 2019

de aandacht te brengen bij overheden, tuinarchitecten en projectontwikkelaars. Het is een interessante markt, omdat in tijden van economische groei en recessie de belangstelling voor openbaar groen min of meer overeind blijft. Dijkshoorn laat zien hoe de (openbare) buitenruimte en die bij instituten en bedrijven aantrek- kelijk gemaakt kan worden. Hij noemt dat ‘verleiden tot gebruik’ van die ruimte. De vergroenende ontwerpen van het bedrijf van Dijkshoorn sluiten aan bij het creëren van een prettige werkomgeving en bij een omgeving die past bij klimaat- verandering. „Het groen heeft een positief effect op de emotie van het publiek en het wordt gewaardeerd door de medewerkers van de gemeente Harderwijk”, zo geeft Dijkshoorn een voorbeeld van een project. Bezoekers die met een gemeenteambte- naar willen praten, komen binnen met minder chagrijn als ze eerst door het groen van de tuin lopen, voor ze bij de balie zijn. BOOMKWEKERIJ EBBEN Voor de bezoekers aan de deelnemersdag was de locatie bij Boomkwekerij Ebben een uitgelezen kans om daar eens rond te kijken. Dirk Ebben leidde de groep over het bedrijf van 450 hectare boomteelt met meerstammige, houtige gewassen als specialisme. Ebben doet daarnaast aan evenementen in de grote bedrijfslood- sen, maar liefst 110 per jaar. Dirk is de vijfde generatie die het bedrijf runt in de afgelopen 158 jaar, met zichtbaar ple- zier. Creatief ondernemerschap en direct zaken doen met klanten, zonder een vaste prijslijst te hanteren, kenmerken de stijl van Ebben. Tijdens het rondje over de kwekerij, te voet en met een ‘safaribus’, vertelt Dirk over de bomen en de marktbenadering. Vader Toon komt ook aan het woord. Hij barst nog van de ideeën en is trots op het voortzetten van het familiebedrijf door zoon Dirk. De groep eindigt bij de truck- trailer met speciale Perennial Power-recla- me. Tijd voor een groepsfoto en optimisme over de vasteplantensector in Europa en daarbuiten.  

Vader Toon (op de fiets) en zoon Dirk Ebben (staand linksvoor) leiden de deelnemers van Perennial Power rond op de kwekerij.

Op het grote terrein rond de gebouwen van Ebben is ruim parkeerplaats voor evenementen en voor over- laden van bomen van karren op trucks.

Reuzensprong Het aantal bezoekers dat informatie zocht over vaste planten maakte een sprong van 110.000 naar 205.000 op de internetpagina van Perennial Power. Het aantal ‘pins’ op Pinterest groeide van 350.000 in 2018 naar 780.000 dit jaar. Facebook maakte een sprong van 64.000 naar 166.000 ‘likes’ en op YouTube groeide het aantal weergaves van filmpjes over vaste planten van 31.100 in 2018 naar 112.700 in 2019. Achter de droge cijfers zit een versnellend proces van groeiende belangstelling voor het inspi- ratiekanaal dat www.PerennialPower.eu is voor tuiniers en ontwerpers. De dagelijkse promotie- werkzaamheden liggen bij iBulb. Jessica Ruitenberg van iBulb geeft een overzicht aan de deelne- mers. Volgens haar scoort goed beeldmateriaal bij redacties van bladen in binnen- en buitenland. „Inmiddels hebben we 20.000 beelden in de beeldbank. De meeste soorten staan er op naam in en vaak zijn er ook beelden van de cultivars die mensen zoeken.” Opvallend is dat de balans van de leeftijdsverdeling naar senioren doorslaat. Daar zitten veel potentiële afnemers. Via populaire trefwoorden en zoekmachine-optimalisatie wil iBulb het bereik versterken. „Bij trefwoorden die populair zijn, kan je denken aan ‘siergras’ of ‘verticaal tuinieren’ of ‘lavendel’ of ‘vingerhoedskruid’. We richten ons verder op bloggers, lifestyle en kranten in het Pools, Duits, Engels, Frans en Nederlands”, zegt Ruitenberg.

8 november 2019

17

8 november 2019

Lichtjaren voorsprong in hygiëne!

Molenvaart 226 1764 AW Breezand 06 22 45 14 19

info@aadprins.nl www.aadprins.nl

T E C H &M E C H

Inde rubriek Tech&Mech is er aandacht voor zowel nieuwe als vernieuwende producten uit de sector. Een plek waar techniek en mechanisatie structureel aandacht krijgen.

Makkelijk aansluiten Adama, BASF, Corteva Agriscien- ce, Nufarm, Syngenta Aanpassing verpakking gewasbe- schermingsmiddelen

Tekst: Hans van der Lee | Fotografie: BASF

Schroefdop tegen morsen

Vijf chemieproducenten werken samen aan een zogeheten ‘closed transfer systeem’(CTS) voor gewas- beschermingsmiddelen. Dat komt in de praktijk neer op een universele schroefdop op de verpakkingen van de middelen, in combinatie met een koppelstuk. BASF bedacht het, in samenwerking met de spuitappa- ratuurfabrikanten. De vier andere producenten zien ook wel moge- lijkheden in de koppeling, die sinds 2015 in de praktijk wordt getest. In- middels doen de vijf bedrijven alle- maal eigen proeven, maar ze streven er naar de dop in 2021 in te voeren op een groot aantal verpakkingen in Nederland, Denemarken, Duitsland, Frankrijk en Engeland. Behalve om precies doseren zon- der morsen, gaat het volgens de bedrijven om bedieningsgemak en veiligheid voor de gebruiker. “Met een CTS kunnen de middelen recht- streeks uit de originele verpakking in de spuittank en is de hoeveelheid precies te meten”, schetst Livio Te- deshi van de BASF-divisie Agricultu- ral Solutions. “De blootstelling aan het middel wordt zo verminderd

en de milieurisico’s ook, gezien het voorkomen van emissie.” De verpakking blijft naast de ma- chine op de grond staan en het CTS wordt op de jerrycan aangesloten. Vervolgens doet de pomp de rest. Hoe de dosering precies wordt gere- geld, doen de bedrijven nog niet uit de doeken. SPOELEN Een van de uitdagingen waar de be- drijven voor stonden, is het reinigen van de verpakking. Easyconnect, zo- als het CTS is gedoopt, is te spoelen met het geïntegreerde spoelsysteem op de spuit. De bedrijven denken dat zo weer een efficiëntieslag wordt gemaakt: de vultijd wordt tot een minimum beperkt, onder meer omdat de jerrycans nog nauwelijks opgetild worden. “Het gemak in het gebruik zien we als een duidelijk voordeel voor de gebruiker”, zegt

vice-president Bertrand Lombard van Adama. BASF begon in 2015 met het testen van het systeem en volgens de pro- ducent heeft de terugkoppeling met de telers veel verbeteringen opgele- verd. Hantering werd gemakkelij- ker en snelheid groter, vergeleken met de gebruikelijke vulspoelbak. Hoewel de proeven nog niet zijn afgerond, gaan de bedrijven uit van introductie in 2021 of uiterlijk het jaar erop. ZELF IETS UITGEVONDEN? Wij zijn behalve naar nieuwe produc- ten van fabrikanten nadrukkelijk ook op zoek naar slimme, praktische en betaalbare technische oplossingen en/of aanpassingen die kwekers zelf hebben bedacht. Heeft u suggesties voor onderwerpen, mail de redactie: info@greenity.nl.

8 november 2019

19

8 november 2019

Bescherming privévermogen

20

8 november 2019

Anders dan bij een eenmanszaak of een personenvennootschap is de ondernemer die in een bv onderneemt in beginsel niet zelf aansprakelijk voor verplichtingen die de onderneming is aangegaan. Uitgangspunt is dan ook dat een faillissement alleen de bv raakt en de privébezittingen van de ondernemer buiten schot blijven. Toch is in kranten met enige regelmaat te lezen dat een bestuurder van een failliete bv zelf aansprakelijk wordt gehouden. Hoe zit dat? E en bestuurder van een bv kan om diverse redenen aansprakelijk zijn voor verplichtingen van de bv of een tekort bij een onverhoopt faillissement. Allereerst kan een bestuurder aansprakelijk zijn tegenover de bv zelf. Een bestuurder is gehouden tot een behoorlijke vervul- ling van zijn of haar taak. Als de bestuurstaak niet goed wordt vervuld, is iedere bestuurder aansprakelijk voor de schade die de bv daardoor lijdt. Alleen een bestuurder aan wie geen ern- stig verwijt kan worden gemaakt en die niet nalatig is geweest in het afwenden van de gevolgen van het onjuiste bestuur, kan aan deze aansprakelijkheid ontkomen. Het is deze interne aansprakelijkheid waaruit een bestuurder wordt ontslagen met de welbekende décharge. Als aandeel- houders décharge verlenen is het bestuur voor het betreffen- de jaar ‘bevrijd’ van deze aansprakelijkheid. Deze bevrijding werkt alleen voor zaken waarvan de aandeelhouders op de hoogte waren. Het is voor bestuurders dan ook belangrijk om jaarlijks décharge te vragen aan de aandeelhouders en hen zo uitgebreid mogelijk te informeren. FAILLISSEMENT Verder kan een bestuurder onder voorwaarden hoofdelijk aan- sprakelijk zijn tegenover de curator (of eigenlijk de boedel) voor het tekort in het faillissement. Dat is het geval als het bestuur: • zijn taak kennelijk onbehoorlijk heeft vervuld én • aannemelijk is dat dit een belangrijke oorzaak van het faillis- sement is. In een dergelijk geval kan een curator (naar keuze) elke be- stuurder aanspreken voor de schulden van de bv die niet uit de bezittingen van de bv voldaan kunnen worden. Bij de beoordeling of er sprake is van kennelijk onbehoorlijk bestuur kijkt een rechter naar alle omstandigheden van het geval. Daarom is van tevoren nooit volledige zekerheid te geven of een vordering van een curator op grond van voornoemde regeling zal slagen. Wel is duidelijk dat rechters niet snel aan- Tekst: Michiel Hoogkamer, Flynth adviseurs en accountants

nemen dat er sprake is van kennelijk onbehoorlijk bestuur. Een ondernemer moet wel de vrijheid hebben om te ondernemen. Een curator die de bestuurder op deze grond aansprakelijk wil houden, zal dan ook veel moeten bewijzen. Maar de wet schiet de curator te hulp. Wanneer er geen goede administratie is of de jaarrekening van de bv niet tijdig is gepubliceerd, staat direct vast dat er sprake is van onbehoorlijk bestuur. Dit wordt dan vermoed een belangrijke oorzaak van het faillissement te zijn. Daarmee zijn de bestuurders aanspra- kelijk, tenzij aangetoond kan worden dat het faillissement een andere oorzaak heeft. Een goede administratie en tijdige publicatie van de jaarrekening zijn dan ook essentieel. DIVIDENDBESLUITEN Sinds enige jaren kent de wet een nieuwe regeling die het bestuur een verantwoordelijkheid geeft bij (onder andere) het doen van dividenduitkeringen. Als de algemene verga- dering een besluit tot uitkering van dividend neemt, heeft dit besluit pas werking nadat het is goedgekeurd door het bestuur. Het bestuur moet zijn goedkeuring onthouden als het weet of moet voorzien dat de bv na de uitkering niet zal kunnen voortgaan met betalen. Geeft het bestuur onterecht goedkeuring en kan de bv niet voortgaan met het betalen van haar opeisbare schulden dan zijn de bestuurders aansprakelijk voor het tekort dat door de uitkeringen is ontstaan. Het is dan ook belangrijk niet licht- vaardig in te stemmen met uitkeringen van dividend. DOORGAAN TEGEN BETER WETEN IN Een bestuurder kan aansprakelijk worden door de onder- neming niet tijdig te stoppen. Als een bestuurder namens de bv een overeenkomst aangaat terwijl hij weet (of moet weten) dat de bv deze niet kan nakomen en geen verhaal zal bieden voor de schade die de wederpartij daardoor zal lijden, zal de bestuurder tegenover die wederpartij aan- sprakelijk zijn op grond van onrechtmatige daad. Hierbij kan gedacht worden aan de situatie waarin de bestuurder een aannemer de opdracht geeft bedrijfspanden op te knappen, terwijl de bestuurder op dat moment al weet (of moet weten) dat de bv de facturen van de aannemer niet kan voldoen. Voor het bestuur van een bv in zwaar weer is het dan ook zaak goed in de gaten te houden wanneer het moment is gekomen dat voortzetten van de onderneming onrechtmatig wordt. VERKLARING BETALINGSONMACHT Bestuurders kunnen verder hoofdelijk aansprakelijk zijn voor premie- en belastingschulden van de bv (zoals loonbelasting en BTW). De bv is verplicht om, meteen nadat is gebleken dat het niet tot betaling in staat is, daarvan mededeling te doen aan het uitvoeringsorgaan en de ontvanger. Wordt dat niet of niet op juiste wijze gedaan, dan kan iedere bestuurder hoofde- lijk worden aangesproken voor deze schulden. BEHOORLIJK BESTUUR Een bv heeft inderdaad als voordeel dat schuldeisers van de onderneming zich in beginsel niet kunnen verhalen op het vermogen van de bestuurder(s) van de bv. Deze bescherming is er echter alleen als er sprake is van behoorlijk bestuur en bij een dreigend faillissement tijdig de juiste stappen worden gezet.

8 november 2019

21

8 november 2019

Page 1 Page 2 Page 3 Page 4 Page 5 Page 6 Page 7 Page 8 Page 9 Page 10 Page 11 Page 12 Page 13 Page 14 Page 15 Page 16 Page 17 Page 18 Page 19 Page 20 Page 21 Page 22 Page 23 Page 24 Page 25 Page 26 Page 27 Page 28 Page 29 Page 30 Page 31 Page 32 Page 33 Page 34 Page 35 Page 36 Page 37 Page 38 Page 39 Page 40 Page 41 Page 42 Page 43 Page 44 Page 45 Page 46 Page 47 Page 48 Page 49 Page 50 Page 51 Page 52 Page 53 Page 54 Page 55 Page 56 Page 57 Page 58 Page 59 Page 60

Made with FlippingBook Learn more on our blog