Greenity38

11 april 2019

Inkleuren 12 Groothandel Hoven & de Mooij

20 70 jaar lente vieren: Keukenhof in beeld

32 Jonge mensen de sector in

40 Duurzame Handel test bloembollen

38

Toreda ® the next step in vuurbestrijding

• 1 e biologische vuurmiddel in de bollenteelt • Voor vergroening van de vuurbestrijding • Bloembollenbrede toelating

BASF Nederland B.V. Agricultural Solutions | Postbus 1019 6801 MC Arnhem | T. (026) 371 72 71 | www.agro.basf.nl Facebook: @BASF.Agro.nl | Twitter: @BASFagronl Toreda ® is een geregistreerd handelsmerk van BASF. Gebruik gewas­ beschermingsmiddelen veilig. Lees voor gebruik eerst het etiket en de productinformatie.

I NHO U D

24  Leren van Texel Menno Timmer heeft zelf maatregelen genomen tegen droogte.

54  Hippeastrum De Hippeastrumshow op de Keukenhof is een vaste waarde.

19  Waterbeek Dennis Waterbeek treedt toe tot VisionsPictures.

In dit nummer 10  ‘Ik ben niet van de krant’ 12  ‘Markt geverfde snijbloemen groeit’ 16 Symposium De Ree: ‘Tijd voor omslag in bollensector’ 19  Fotograaf Waterbeek aan de slag bij VisionsPictures 20 70 jaar Keukenhof in beeld 24  Serie water: Texel als leerschool 28  NK Tulpenkeuren 32  Go Café: ‘Ruiken en proeven aan het vak’ 40  Controle op kwaliteit verlegd naar verkooppunt 42  De weg naar verkeersveiligheid 43  Tulpenprijs stabiliseert 44  Zo werken plantenhormonen 47  Tips voor schoon slootwater 49  Werkgerelateerde klachten 51  Lineair teeltsysteem hyacint 54  Sprankelende Hippeastrumshow

Vaste rubrieken 4  In de media 6  In gesprek Willem Heemskerk 9  Column Emiel van Tongerlo 23  Ooit 31  5 minuten Paul Janssen 34  KAVB 38  Vakvenster 52  Anthos 56  CNB 64  Hobaho 67  Vaste planten Phlox paniculata 69  Teeltverbetering

Op de cover

12 De geverfde bloemen van handels- bedrijf Hoven & de Mooij vinden gretig aftrek. Voornamelijk in het buitenland, want Nederlanders lijken er te nuchter voor. Het bedrijf

70  Teeltadvies 74 De naam is ‘G.P. Baker’

stelt er eer in heel grote én heel kleine bestellingen te leveren.

11 april 2019

3

11 april 2019

VA N D E R E D A C T I E

Schaamte of trots

André Hoogendijk verruilt KAVB voor BO Akkerbouw André Hoogendijk, adjunct-directeur van de KAVB, is benoemd tot directeur van de Brancheorganisatie Akkerbouw. Tot 1 september 2019 blijft Hoogendijk bij de KAVB.

Ellis Langen — Redacteur e.langen@greenity.nl

Het gevoel bekruipt me vaak als ik een rust- plaats bij een tankstation langs de snelweg in Nederland aandoe. Of wanneer ik me op een zomerse dag een paar uur op het strand van Scheveningen waag. Welk gevoel? Het gevoel van schaamte. Bijvoorbeeld tegenover toeris- ten. Zij hebben er voor gekozen om ons ‘mooie Nederland’ te bezoeken en zien vervolgens links en rechts viezigheid en rotzooi liggen. Dan ben ik blij dat jaarlijks ruim 1 miljoen buitenlandse toeristen ervoor kiezen een be- zoekje te brengen aan de Keukenhof. Via een ruim en brandschoon plein lopen ze naar de ingang. Eenmaal in het park ziet alles eruit om door een ringetje te halen. De looproutes zijn spic en span, op de wc’s kun je gewoon op de bril gaan zitten en de deurklinken hoef je niet met neergetrokken mouwen te bedie- nen. Schaamte maakt plaats voor trots, ik ben opeens een trotse Nederlander! Het is er netjes, supergeorganiseerd en je ziet dat aan alles veel zorg wordt besteed. Dat laatste werkt door; want goed voorbeeld doet volgen. Daar is geen hogere psychologie voor nodig. Bezoe- kers houden hun papiertje vast totdat ze een prullenbak zien. Iemand van de Keukenhof vertelde me dat sommige bezoekers gevraagd wordt om als ‘mystery guest’ het park in te gaan. De infor- matie die daar uitkomt, is een waardevolle in- dicator voor het verdere parkbeheer en de nog verder te verbeteren service. In deze Greenity leest u dat de handel voor de droogverkoop van bollen in kleinverpakking ‘mystery shoppers’ gaat inzetten op de winkel- vloer. Net als bij de bezoeker van de Keukenhof wordt hiermee getest of de consument écht waar voor zijn geld krijgt. Bij de Keukenhof komt men graag nog eens terug. Dus sector: stel de kopende consument niet teleur. Doe je dat wel, dan laat het gevolg zich raden. Daar is ook geen hogere psychologie voor nodig… Weg trots!

“Dit seizoen maak ik af bij de KAVB, er is nog heel veel te doen deze zomer”, aldus de scheidende adjunct-directeur. Hoogendijk ziet een duidelijke parallel tussen de bollenteelt en de akkerbouw. “De bollenteelt ligt op de grens tussen tuinbouw en akkerbouw. Er zijn wel overeenkomsten, dus een onlogische stap is het wat mij be- treft zeker niet.” De adjunct trekt in ieder geval de komende we- ken de bodemcampagne, waarbij katoenen onderbroeken worden begraven in bollenpercelen om de activiteit van het bodemleven te meten. Hoogendijk volgt Matthé Elema op, die in de zomer wegens pen- sionering zijn functie zal neerleg-

gen. Elema was eerder secretaris van het Productschap Akkerbouw en na het opheffen van de pro- ductschappen is hij aan de slag gegaan om de brancheorganisa- tie op te zetten. Per 1 september treedt Hoogendijk in dienst. Ko- mende periode zullen het bestuur en de directeur van de KAVB zich buigen over de ontstane vacature. Dirk de Lugt, voorzitter van BO Akkerbouw, is blij met de komst van André Hoogendijk: “André is een echte verbinder met sterke communicatieve eigenschappen. Hij kan zaken in beweging bren- gen en is de juiste man voor de volgende fase in de ontwikkeling van BO Akkerbouw.”

Narcissenmixen stellen teleur in Kassa-test

De gemengde narcissenbollen in kleinverpakking van Bakker.com en Florex komen het beste uit een bloembollentest van het tv-programma Kassa. De bollen van de Action en Baltus kwamen er niet zo goed van af.

Kassa maakte 30 maart de uitslag bekend. Het kocht in de herfst van zeven aanbieders een kleinverpak- king met gemengde narcissenbol- len. Alle bollen zijn getest en ge- plant bij BQ Support in Lisse. De zakken van JUB, Baltus en Natural Bulbs bevatten een rotte bol. BQ Support keek of de bollen over-

eenkwamen met de omschrijvin- gen en de foto op de verpakking. Vijf van de zeven aanbieders vol- deden daaraan. De bollen van Ac- tion stelden teleur en gaven veelal alleen loof. Die van Baltus kwamen niet overeen met de verpakking. De uitslag van de tulpentest volgt later deze maand.

4

11 april 2019

S T E L L I NG

Amsterdam wil controle op de Bloemenmarkt. Teleurgestelde toeristen zouden het imago van de Nederlandse bollensector schaden. Maar af- gezet tegen de export gaat het om zulke kleine aantallen dat controle zwaar overdreven is. Bollen controleren op Amsterdamse Bloemenmarkt is zinloos

20 % E E N S

Op www.greenity.nl kunt u reageren op de nieuwe stelling: ‘Met led maakt de locatie van de broeierij niet meer uit’.

Foto: Jan Jong

A G E ND A

11 april 2019 De redactie werkt op basis van een redactiestatuut. Aan alle artikelen en rubrieken wordt de meest mogelijke zorg besteed. Uitgevers, redactie en medewerkers aanvaarden echter geen enkele aansprakelijkheid voor mogelijke gevolgen die direct en/of indirect kunnen voortvloeien uit de inhoud van artikelenen/ofadvertenties.Deredactiehoudtzichhetrechtvoorom ingezondenbrievenenmededelingen niet te plaatsen dan wel te wijzigen of in te korten. Overname van artikelen, berichten of fotografie is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van de redactie. Greenity iseenvoortzettingvanhettijdschriftBloembollenVisie(2003-2017).BloembollenVisieontstonduit een samenvoeging vanMarktVisie (CNB) en Bloembollencultuur (KAVB). REDACTIE Hans van der Lee (hoofdredacteur), Lilian Braakman, Arie Dwarswaard, Ellis Langen en Monique Ooms (vakredacteuren), André Leegwater (eind- en webredacteur) FOTOGRAFIE René Faas VORMGEVING Filie Nicola en Lianne van ’t Ende WEBSITE www.greenity.nl CONTACT Postbus 31 | 2160 AA Lisse | tel. 0252-431 431 | info@greenity.nl ADMINISTRATIE tel. 0252-431 200 | naw@cnb.nl REDACTIEADRES Heereweg 347 | 2161 CA Lisse ABONNEMENTEN Excl.btwper jaar:Nederland€275,–,Europa€295,–,buitenEuropa€325,– ADVERTENTIES Bureau Van Vliet bv | Postbus 20 | 2040 AA Zandvoort | tel. 023-5714745 | zandvoort@bureauvanvliet.com UITGEVERS KAVB en CNB ISSN 2589-4099 ‘Oranjepastoor’ opent Hortus Bulborum Paul Vlaar, de ‘Oranjepastoor’ uit Obdam, heeft vrijdag 5 april de Hortus Bulborum in Limmen geopend. Dat gebeurde door een in- formatiebord op de bloembollentuin te plaatsen. Het bord vermeldt dat Vlaar zijn collectie van 300 soorten narcissen aan de Hortus Bulborum heeft geschonken. “Vorig jaar april kregen we zijn verzameling met uiteenlopende groepen van trompetten tot kleinbloemigen”, zegt Piet Apeldoorn, voorzitter van de stichting Hor- tus Bulborum. “De bollen zijn afgelopen najaar in september, oktober geplant en zijn nu in bloei te zien op de tuin.” Vlaar kreeg in 2010 landelijke bekendheid met een ‘oranjemis’ rond de WK-voetbalfinale, waarbij hij en de parochianen in het oranje gekleed waren. Hij nam afscheid van zijn narcissencollectie toen hij aalmoeze- nier bij de marine werd en geen tijd meer had zijn tuin te onderhouden. Momenteel staan diverse historische tulpen en hyacinten ook te bloei- en. “Vakgenoten en andere belangstellenden zijn altijd welkom om een kijkje te nemen”, inviteert Apeldoorn. C O L O F ON

12 april CNB Floratuin Relatiedag Aftrap campagne ‘Wij rijden hier met én voor u’ 13 april Bloemencorso Bollenstreek 15 april Muscari-keuring KAVB 16 t/m 18 april Flower Expo Ukraine 18 april Agri Duurzaamheidsdag 19 april t/m 5 mei Profytodsd Tulpenfestival 20 t/m 22 april Hortiflorexpo IPM Shanghai 27 t/m 28 april Tulpenpracht bij nacht 27 april t/m 1 mei Bloemendagen Anna Paulowna 29 april Narcissenkeuring KAVB t/m 30 april Tulp Festival Amsterdam t/m 1 mei Voorjaarstentoonstelling krokussen, irissen en verwanten

Kijk voor de volledige agenda op www.greenity.nl

5

11 april 2019

I N G E S P R E K

6

11 april 2019

‘In China hebben ze nu ook een corso’

Corsovoorman Willem Heemskerk is in de aanloop naar het Corso van de Bollenstreek een druk bezet man. Als gezicht van de praalwagenoptocht staat hij op een podium in China reclame te maken voor de bollenstreek, geeft hij een persconferentie bij Keukenhof en voelt zich intussen ‘gewoon een van de vrijwilligers’. “In China hebben ze nu ook een corso, deels met kunstbloemen. Toch leuk.”

Willem Heemskerk VOORZITTER BLOEMENCORSO

Willem Heemskerk maakt dit jaar zijn eerste optocht mee als voor- zitter. Hij volgde vice-voorzitter Gerrit Rutgrink op, die tijdelijk voorzitter was na het overlijden van Leo van der Zon. Heemskerk heeft 38 jaar als bankier bij de Rabobank Bollenstreek gewerkt. Voorts is hij vice-voorzitter van Bedrijfsleven Bollenstreek, jurylid van de Duurzaamheidsprijs Duin- en Bollenstreek, Gildemeester van museum De Zwarte Tulp en lid van de Rotary. Hij komt uit de Bollenstreek en gebruikt zijn netwerk om de toekomst van het corso zeker te stellen en om het economisch belang van het eve- nement voor de streek te versterken. Heemskerk ziet het corso als erfgoed en wat hem betreft zou een plek op de Unesco Werel- derfgoedlijst niet misstaan.

Tekst: Hans van der Lee | Fotografie: René Faas

Het corso bestaat al sinds 1947. Het is echt een vaste waar- de in streek. Valt er nog iets te sleutelen aan die traditie? “Het corso is een feestje en dat dragen we ook uit. Er rijden wel gemeenten en bedrijven mee met praalwagens, maar promotie van het bolbloemenvak staat bij deze wagens voor- op. Daar kijken we als corso-organisatie ook naar, we zorgen dat alle wagens passen binnen de corsogedachte. Het evene- ment komt ook voort uit het vak zelf. Een kweker maakte in 1947 van het kopafval van zijn percelen de eerste praalwa- gen. Het corso is nu nog steeds het visitekaartje van het vak. Dat moet zo blijven. Als verse voorzitter heb ik met mijzelf afgesproken dat ik het eerste jaar helemaal niets verander. Ik wil eerst weten hoe alles gaat en waarom we de dingen doen zoals we ze doen. Of toch: we hebben het bestuur iets aangepast. Er zijn drie bestuursfuncties bijgekomen. Zo is er nu een verantwoordelijke voor de opbouwdagen, een bestuurder voor deelname en verkoop en een voor jeugd en

11 april 2019 “Uiteraard. Zonder vrijwilligers geen corso. Zelf ben ik ook maar een van de vijftienhonderd vrijwilligers. Alleen ga ik in tegenstelling tot de anderen de bühne op, om te laten zien dat het corso waarde heeft. Zo gebruikt Fonds 1818 (een fonds dat onder meer kunst en cultuur steunt, red.) ons als vehikel om een bijdrage te leveren aan verschillende vereni- gingen die hun steentje bijdragen. Waarom? Omdat het van maatschappelijk belang is voor de Duin- en Bollenstreek. Het corso heeft ook een economisch belang. Er is in 2013 eens becijferd dat het corso een waarde van 15 miljoen euro vertegenwoordigt. En dat voor een eendaags evenement. Er educatie. Er is bijvoorbeeld nu een lespakket over het corso en de streek voor scholen, zodat de jeugd wat leert over de sector.” Met ‘we’ doelt u op de vrijwilligers, die samen de corso-or- ganisatie vormen?

7

11 april 2019

I N G E S P R E K

komt 980.000 man publiek op af, langs de route. Dat zegt veel over de aantrekkingskracht. Tot slot heeft het corso ook een ambassadeursfunctie voor het vak. Zoals gezegd is ooit een kweker met het corso begonnen en het vak is nog steeds de motor achter het evenement.” Niet alleen het vak, blijkt uit de deelnemerslijst. Specsa- vers doet bijvoorbeeld ook mee. “Klopt en behalve de brillenleverancier doet bijvoorbeeld ook de Rabobank met een praalwagen mee in de stoet. Er rijden achttien praalwagens mee en er zitten zes of zeven commerciële wagens tussen. Die wagens worden ontworpen door onze eigen ontwerpers, om ervoor te zorgen dat het om de bolbloemen blijft gaan. We willen geen ordinaire recla- meborden in de optocht en er zijn dan ook grenzen aan het oppervlak dat voor de bedrijfsnaam of boodschap beschik- baar is. Die wagens hebben dus de ‘look and feel’ van het corso. We werken al een tijdje op deze manier en het lukt nog steeds goed om de bolbloemen centraal te houden.” Zijn die commerciële wagens noodzakelijk? “Het corso is een kostbaar evenement. Het kost zo’n 850.000 euro om het te organiseren. Dat geld moet ergens vandaan komen. Uiteindelijk levert het een rijdende stoet op van 3,5 kilometer met een kijktijd van een uur. Er wordt 42 kilometer afgelegd door de dorpen. Er zou nog een kleine uitbreiding van het aantal wagens bij passen, maar wij zijn tevreden en het publiek volgens mij ook. De streek ziet het misschien als een gewoon evenement, maar de impact bui- ten de Bollenstreek is heel groot. Er komen niet voor niets tweehonderd extra bussen van Schiphol met belangstellen- den naar het corso. Het corso is een van de grootste uithang- borden voor de Bollenstreek.” Toch werkt het corsobestuur aan andere manieren om geld te verdienen, toch? “Zeker. Het corso rijdt op vrijdagavond en zaterdag en staat op zondag in Haarlem. Dat heeft alles te maken met de be- perkte houdbaarheid van de wagens. Entree vragen voor het corso is niet aan de orde en ook niet te regelen. We hebben tegenwoordig echter ook de opbouwdagen en die kun je bezoeken. De wagens staan dan op een afgesloten terrein en daar kunnen we wel entree heffen. We hebben trouwens ook enkele oude praalwagens verkocht. Aan China. Daar hebben ze nu een eigen corso. Ik ben er pas geweest voor de opening. Er is daar een park met Amsterdamse grachtenpan- den, een stukje Giethoorn en dus ook een corso. Ze hebben daar te weinig verse bolbloemen om de twee praalwagens op te tuigen, dus dat doen ze deels met kunstbloemen. Van een

‘Het corso is een uithangbord voor het vak met een waarde van 15 miljoen’

afstandje zie je daar niets van hoor. Overigens rijdt China hier ook mee in het corso, net als Thailand.”

Verandert dat het karakter van het Hollandse corso? “We houden het corso fris, door soms andere dingen te doen. Er rijden bijvoorbeeld ook twee wagens met muziek mee om de sfeer te versterken. Dat valt volgens mij onder vernieuwing en verbetering, terwijl het karakter van het corso hetzelfde blijft. Het is en blijft een uithangbord van het bollenvak. De wagens worden opgetuigd met de belang- rijkste bolgewassen die je in het voorjaar in de Bollenstreek vindt: tulpen, narcissen en hyacinten. Dat is al die jaren niet veranderd, zelfs niet als de bloemen eens schaars zijn door een heel vroeg of juist een heel laat seizoen. Dit jaar is het ook lastig, maar onze bestuurder coördinator Ted Kortekaas slaagt er altijd in voldoende bloemen te vinden. Desnoods uit de Noord of zelfs uit Frankrijk.”

8

11 april 2019

C O L UMN

Spiegel

Emiel van Tongerlo — Verkoper Zabo Plant Emiel@zaboplant.nl

Tot voor kort hoorde ik bij de klimaatsceptici. Wij koken ‘old school’ op gas en hebben recent de cv-installatie in huis laten vervangen. De af- gelopen intens droge zomer beschouwde ik als een gevaarlijk incident. Ik houd bovenal van een nuchtere blik op zaken. Toch kwam er eind fe- bruari plots enige verandering in mijn denkwij- ze toen we tijdens de dagelijkse lunchwandeling opeens geen jas meer nodig hadden. Twijfel. Kan een keer gebeuren denk je dan, maar in februa- ri!? Het is maar net vanuit welk oogpunt je naar onderwerpen kijkt. In plaats van wijzen naar de buren is een spiegel voorhouden nooit verkeerd. Een betere omgeving begint allereerst bij jezelf. Ik kan niet ontkennen dat mijn vlieggedrag wel iets anders ligt dan de ruim één keer per jaar van de gemiddelde Nederlander. Ik verschuil me dan maar achter mijn werk. De schoorsteen moet blijven roken! Vliegschaamte is nooit eer- der bij me opgekomen. Wel een geestig onder- werp om over te discussiëren. Recentelijk vroeg ik op tien kilometer hoogte aan een KLM-mede- werker zijn mening over deze nieuwe hype. Het zal u niet verbazen dat er een relaas volgde over de economie en over Schiphol. Hij gaf me ver- volgens op gedempte toon als tip mee dat ik met de huidige technologie ook online vergaderin- gen kon houden omminder te hoeven vliegen… Iedere consument zal met de kennis van nu voor zichzelf bewuste keuzes proberen te maken. Een zandlopertje in de doucheca- bine. Een elektrische fiets of zonnepanelen aanschaffen. Bij zonnepanelen is het overi- gens interessant dat de nadruk vooral op de terugverdientijd ligt. Keuzes worden toch voornamelijk gemaakt met de portemonnee. Heeft u overigens al last van vleeswroeging? Wellicht heeft op de woensdag de gehakt- bal plotseling plaats gemaakt voor een kaas- schnitzel of bonenburger. Bij ons thuis eten we al jaren geregeld een vleesvervanger omdat mijn partner is opgeleid met de kennis dat we simpel- weg met minder vlees toekunnen. Alles went.

11 april 2019

11 april 2019

11 april 2019

9

11 april 2019

‘Ik ben niet van de krant’

Enthousiast zijn de bezoekers van Kom in de Kas en hevig geïnteresseerd. Sommigen komen elk jaar, anderen nemen de visite mee. Velen hebben ooit zelf in de tuinbouw gewerkt en zijn onder de indruk van de innovaties, de efficiëntieslag die is gemaakt en de verbetering van arbeidsomstandigheden. Dat telers hun bedrijf open stellen, wordt geprezen. Goed voor het imago, zegt de een. Belangrijk om onwetendheid weg te nemen, vindt de ander.

Tekst en fotografie: Marga van der Meer

N el Tromp uit Uitgeest vraagt Lex Bierman het hemd van het lijf, staande bij een prikbak tulpen uit de waterteelt. “Wie heeft dit uitgevonden?”, wil ze weten en: “Wat gebeurt er hierna met de bollen?” Dat het concept uit de witlofteelt komt, begrijpt ze en ze weet zelfs van de teelt van sla op water. Dat de bollen worden hergebruikt vind ze bewonderingswaardig, net als het proces van preparatie om de natuur na te bootsen. “Ik werk niet voor de krant, maar wil wel alles weten”, verklaart ze haar nieuwsgierigheid. Haar vriendin Ien de Roode laat de ene na de andere ‘jee’ of ‘oh’ en ‘nou, nou’ uit haar mond ontsnappen. Beiden zijn zicht- baar onder de indruk. Tromp is vooral geïnteresseerd in techniek, laat ze weten, en komt bij Bierman BV in Heemskerk dus goed aan haar trekken. De laatste bloemen worden geoogst, van in totaal zo’n 40 mil- joen, en verdwijnen in de Bercomex-ver- werkingslijn. Het aanvoersysteem met rolcontainers spreekt voor zich. “Vroeger verdiende ik een zakcentje met tulpen bossen, maar dit is een hele verbetering.” Zelf komt ze ook uit een ondernemersge- zin. Haar vader was slager. “Het is zeven dagen per week hard werken met veel lief- de voor je product.” Mensen die zich hier negatief over uitlaten, hebben er volgens haar geen verstand van. “Het is levende handel. Zo’n tuinder geeft natuurlijk de

beste behandeling, datgene waar zijn pro- duct het meest bij is gebaat.” Karin Waser komen ook uit de buurt en trok ooit tulpen van de vollegrond. “Het ambacht is weg”, constateert ze, “maar het is nu wel beter, lichter vooral.” De schaalvergroting verontrust haar niet. “Als er afzet is, moeten ze vooral doorgaan.” Volgens haar man Jeroen is de teelt op water eigenlijk zo ingewikkeld niet. “Het is achteraf gezien heel logisch en in com- binatie met automatisering vooral effici- ënt.” René Blom, boekhouder bij Bierman, vult aan dat teelt op water de schoonste teelt is die er is. “We hebben wel wat vragen gekregen over gewasbescher- ming, maar het antwoord is simpel. Een verboden middel kun je niet gebruiken. Er worden alleen gericht middelen ingezet en alles wordt gemonitord. Het verbaasd bezoekers dat per product álles wordt geregistreerd, ook de voorgeschiedenis. In feite heeft elke tulp zijn eigen barcode.” VOL LOF Als Blom later de discussie aangaat met Ed Boeree is deze vooral vol lof. Hij heeft hoge verwachtingen van teelt op water en ziet hierin overlevingskansen van de Nederlandse tuinbouw. Een eigen carri- ère bouwde hij op in de visserij en nu in de baggerindustrie. “Nederlanders zijn vindingrijk en hebben doorzettingsvermo- gen”, vertelt hij. Helaas wordt het politiek

10

11 april 2019

2

5

11 april 2019 bloemen volgepompt. Waar is het einde?” Koos Kreuk eindigt de dag met een patatje. Hij is tevreden. Het woord ‘gifbol’ is niet gevallen. klaart dat de led-verlichting in grote lijnen datgene afgeeft waar de plant omvraagt, afhankelijk van het groeistadium en tijd van de dag. “Het andere voordeel is, dat er weinig warmte wordt afgegeven, want dat heb je op warme dagen helemaal niet nodig”, legt hij de keuze uit. Met zoveel ruimte in de Grootslagpolder zien bezoekers het nut van drie lagen niet helemaal in. Maar Kreuk houdt vol dat het een efficiëntieslag is. Per saldo beter en goedkoper. Het bedrijf levert veel gemixte bossen aan de supermarkt. Ook daarom is het handig dat alles bij elkaar op 1.500 m 2 staat. “Dit moet ik mijn dochter laten zien”, zegt een vrouw op leeftijd. “Vroeger deden we dit met de handen in de grond. Wat een vooruitgang.” Kom in de Kas trekt bij Kreuk behalve geïnteresseerde burgers ook veel vakge- noten. Collega’s knijpen in de bloemen en beoordelen de kleur van het blad. Ze zijn geïnteresseerd in de finetuning van het systeem en komen voor een praatje. Ze zijn sceptischer over de schaalvergroting dan de gemiddelde bezoeker. “Dit jaar wa- ren er minder bollen vanwege de slechte oogst, maar wat als alles voordspoedig gaat? De supermarkten zijn veroverd, Oost-Europa en Rusland worden met 1. Het Nieuwe Telen in drie lagen met led- licht bij Niels Kreuk BV wekt verbazing en bewondering. 2. Nel Tromp vraagt Lex Kreuk het hemd van het lijf over de behandeling van het product. 3. Bezoekers pakken even de camera om de vooruitgang in de sector te delen met bekenden. 4. De boslijn van Bercomex is de blikvan- ger van Bloembollenbedrijf Bierman in Heemskerk. 5. Baggeraar Ed Boeree krijgt uitleg van René Bos en roemt de innovatiedrang van de Nederlandse tuinders.

3

4

nog al eens afgestraft. Boeree vond ook hier weer het bewijs dat ondernemers in de tuinbouw durven te investeren en risi- co’s te nemen. Zojuist vertelde Blom hem dat niet alle cultivars het goed doen op water en dat een proef met 25.000 stuks totaal mislukte. Het verhaal gaat ook dat er plannen zijn om naar een tweelagen- teelt te gaan in dezelfde kas. De locaties die het bedrijf nu nog heeft in Heiloo en Limmen verdwijnen in verband met woningbouw. Het streven is dan om groen en aardgasloos tulpen te produceren. Hier- voor zullen zonnepanelen worden ingezet, aardwarmte en restwarmte. De nabijgele- gen orchideeënkwekerij van Floricultura wordt in het plan betrokken. Boeree is plaatsvervangend trots. OMHOOG KIJKEN In Andijk staan bezoekers van tulpenkwe- kerij Niels Kreuk verbouwereerd omhoog te kijken. De drielagenteelt lijkt een grote puzzel. “Hoe, wanneer en waarheen worden de tafels verplaatst?”, wil een mevrouw weten. Een medewerksters wijst naar de lift die nu tegen de gevel is gepar- keerd. Kinderen lopen op de rails. De na- tuur lijkt ver weg. Het buitenlicht, zoals in een ‘gewone’ kas valt schaars naar binnen en de temperatuur is koeler dan verwacht. Rode en blauwe lampjes uit de minuscule led-lampen schroeven de verbazing op. Koos Kreuk treedt niet in detail, maar ver-

1



11 april 2019

B ij binnenkomst zien bezoekers van groothandel Hoven & de Mooij meteen bloemen. Op het terrein van Royal FloraHolland in Aalsmeer zit het bedrijf al sinds de oprichting in 1976. In de tijd is het drie keer een klein stukje verhuisd. In het huidige pand zit het bedrijf alweer zeven jaar. Daar is een ontvangstzaal met erboven een showruimte. De laatste wordt elke maandag gevuld met diverse snijbloemen die de groothandel verkoopt. Zo staan er deze week vooral gekleurde bolbloemen, waaronder multico- lor-lelies en -tulpen en blauwe Freesia’s. Deze ruimte wordt tevens gebruikt voor ‘meet & greets’ die het bedrijf houdt. “Op zulke avonden nodigen we klanten uit. Niet alleen de exporteurs, ook de kwekers”, legt klantrelatiebeheerder Pe- ter Vrouwe (48) uit. “Op deze manier slaan we een brug tus- sen kweker en exporteur. Zij kunnen met elkaar in gesprek over de bloemen en zien ze in bloei. Daar is behoefte aan. De handel ziet de bloemen namelijk vaak alleen maar rauw.” Op de laatste bijeenkomst waren ruim vijfhonderd klanten. “Kwekers kunnen op deze manier vragen wat exporteurs van hun product vinden”, gaat Vrouwe verder. Niet alleen tijdens de meet & greets wordt gesproken over het product. Eigenaar Theo de Mooij (38) vertelt: “Een tak van ons bedrijf introduceert nieuwe producten op de markt. Kwekers hebben meestal nog geen grote voorraad van een nieuw soort. Wij kunnen heel gericht de afzet verdelen en feedback vragen. Negen blikken kunnen naar negen verschillende klanten uit negen verschillende landen. Met de informatie die terugkomt over het product en de prijs kunnen we een marktprijs bepalen.” Het bedrijf helpt ook teeltkeuzes te maken. “We hadden een kweker die niet wist

In Aalsmeer is groothandel Hoven & de Mooij gevestigd. Het familiebedrijf kan alle soorten snijbloemen leveren die de klant vraagt. Van één bos met tien stelen tot een heel seizoen een product leveren. Het bedrijf verkoopt ook exclusief de gekleurde bloemen van Vip Roses en Happy Colors.

Tekst: Lilian Braakman | Fotografie: René Faas

Groothandel voor exporteurs

Groothandel Hoven & de Mooij is opgericht in 1976 door Gert de Mooij en zijn broer Bert van den Hoven in Aalsmeer. Theo de Mooij (zoon van Gert) is in het familiebedrijf gestapt en heeft het stokje overgenomen. Zijn oom is met pensioen en zijn vader zit nog in de directie. Het bedrijf koopt en verkoopt alle soorten snijbloemen. Zelf exporteren het bedrijf niet, het verkoopt aan exporteurs. Dit doet een team van dertig werknemers.



11 april 2019

of hij zijn Fritillaria-bollenkraam wilde verkopen of zou gaan telen voor de snij. Wij hebben toen onze connecties aange- boord en gekeken of we de bloemen konden verkopen.” FIJNMAZIG Het bedrijf Hoven & de Mooij richt zich op exporteurs, maar exporteert zelf niet. “Zo zijn wij geen concurrent van onze klant”, legt De Mooij uit. “We leggen voor exporteurs een voorraad aan die ze kunnen gebruiken voor hun klanten. Als een product bij hen verkocht wordt, komt het uit onze voorraad. Dat loopt goed door waardoor het aanbod vers blijft.” Zo krimpt naarmate de dag vordert het aanbod in de verwerkingsruimte. Het grootste deel van de verkochte producten gaat direct door. “Via PortalFlora kunnen klanten inkopen”, gaat De Mooij verder. “Daar bieden we nu al pro- ducten aan die pas morgen voor de klok komen. Een variant van klokvoorverkoop. Dit gaat per blik.” De in- en verkopers zitten in het kantoor op de tweede ver- dieping. Deze kijkt uit op de werkvloer. Zo blijft er volgens de mannen binding met de collega’s op de vloer en met het product. Het werkt. Regelmatig kijkt iemand omhoog om te zien wie in het kantoor zitten. En andersom is te zien welke bloemen klaargemaakt worden voor transport. Zo zijn vier werknemers bezig de bloemen per order te verdelen en klaar te maken. De Mooij: “Wij zijn groot in het fijnmazige. Tien of twintig stelen is voor ons geen probleem. Op deze manier kunnen we maatwerk leveren.” Ook nu zijn kleine aantallen besteld. Eén vaasje op een veilingkar lijkt erg weinig, maar dat is precies de vraag. Een collega is bezig een kar te vullen. Soms een bosje, soms twee per kleur. Zo ontstaat een kleurrijke order. Maar er worden ook grote bestellingen geplaatst bij Hoven & de Mooij. “We maken afspraken voor jaarrond beleveren of per seizoen”, zegt De Mooij. “We richten ons op het midden- tot hoge seg- ment. We willen goede producten verkopen, zodat klanten alleen klagen over de prijs en niet over het product.” De bloemen worden ingekocht bij kwekers over de hele wereld. Zo komen veel rozen uit Ecuador en Afrika. In Ne- derland koopt het bedrijf in op de klok van Royal FloraHol- land. De Mooij: “We kopen op drie vestigingen: Naaldwijk, Rijnsburg en Aalsmeer. Indien nodig ook bij Rhein-Maas. Ons hoofdproduct is de roos. De verdeling is nu ongeveer zestig procent rozen om veertig procent overige snijbloemen. Een deel daarvan zijn bolgewassen. Daarvoor hebben we een driegradencel. Dat aandeel gaan we uitbreiden. Er komt nog een nieuwe cel voor bolgewassen. Zo willen we lelies op voorraad aanhouden om een breder pakket te kunnen aanbieden.” In de driegradencel staan nu vooral tulpen. Boven op de stellingen is ruimte voor de langstelige tulpen. Ook staan er al een aantal pioenen. Geen grote bossen, maar kleine bosjes.

11 april 2019

13

11 april 2019

Gekleurd gipskruid.

Een vernieuwing die Hoven & de Mooij zo’n vijftien jaar terug in de markt heeft gezet, zijn de geverfde rozen van Happy Colors. Peter van de Werken van dit bedrijf heeft deze Rainbowed Roses bedacht. Tegenwoordig kan het met meer bloemen dan alleen rozen. De Mooij: “Wij leveren de produc- ten aan Van de Werken. Hij voert het kleuringsproces uit en na 24 uur krijgen we de gekleurde bloemen terug. Dit gaat altijd op bestelling.” Voor transport staan vier goedgevulde veilingkarren klaar. Vrouwe haalt een witte chrysant tevoor- schijn voordat deze gekleurd is en loopt vervolgens naar de verwerkingsruimte om er een te laten zien die eerder die ochtend is gekleurd. Van wit naar uitbundig gekleurd. En er is niets op de kwaliteit aan te merken. Hoe de kleuring precies wordt uitgevoerd, is en blijft geheim. Het trucje om een kleur mee te geven in de bloem door de onderkant van de steel in vieren te splitsen en elk stukje poot in een bakje met kleurstof te zetten, kennen de meeste mensen wel. Daar komt het kleuren op neer. De kleurstof komt uit de voe- dingsmiddelenindustrie en is niet gevaarlijk. Er zijn meer bedrijven die proberen gekleurde bloemen te produceren, maar dat is niet gemakkelijk. “Om van de honderd bloemen die we leveren ook honderd geverfde bloe- men terug te krijgen is een uitdaging. Sommige bloemen pakken de kleurstof beter op dan andere. Dat heeft onder andere met de luchtvochtigheid te maken. Donkere kleuren moeten een kortere behandeling, omdat anders de boven- kant verbrandt. Daarbij hebben donkere kleuren een korter vaasleven. Bij andere kleuren is het vaasleven even lang als niet-gekleurde bloemen.” Bolgewassen die gebruikt worden zijn onder andere de witte tulp ‘Antarctica’ en lelie ‘Eyeli- ner’. Laatstgenoemde lelie staat in de showruimte. Niet wit, maar lichtblauw.

Een andere samenwerking is die met Vip Roses van Marc Sassen. Hij heeft gepaintbrushte rozen bedacht, nadat hij een roos had met een roze punt die steeds vager werd. De Mooij: “Hij is aan de slag gegaan met een paintbrush om de roze punt er zelf op de spuiten. Door te testen zijn er tegenwoordig diverse toppings mogelijk. Glow-in-the-dark, satijn, glitter of een suikerlaagje. Er is geëxperimenteerd met echte chocolade over de bloemen, maar die sloeg wit uit in de koelcel. Daarom is het nu een waxlaag met chocola- deparfum. Belangrijk is dat bijvoorbeeld tulpen niet glad zijn. Op een gevulde of een gekartelde tulp houdt de topping beter. De toppings kunnen bij ons tot acht uur ’s ochtends worden besteld. Dan sturen we de bloemen naar Vip Roses. Zij doen de topping erop en na twee uur staan ze weer bij ons en kunnen we uitleveren.” Klaar voor levering staat een bos glow-in-the-dark-rozen. Deze doet wat het belooft. GIPSKRUID Voor beide bedrijven verkoopt Hoven & de Mooij ex- clusief de bloemen. Daarnaast doen ze de promotie. De gekleurde bloemen gaan naar alle landen in de wereld. Zo is er in Scandinavië nu een run op gekleurd gipskruid. “Er was een influencer die een foto online publiceerde en nu wil iedereen het hebben. We kunnen de vraag niet aan”, geeft Vrouwe aan terwijl hij de bakken vol gipskruid laat zien. “Alleen Nederlanders vinden het niks”, zegt De Mooij. “Het is niet natuurlijk. Nederlanders zijn er te nuchter voor. Maar er is echt een markt voor. De vraag is nu groter dan ooit. Zeker voor de tulp ‘Brownies’, die dit jaar geïntroduceerd is. Maar ook voor de echt aparte dingen zoals de chocoladebloemen. Aziaten zijn helemaal gek van de multi-gekleurde bloemen. Hoe meer het op een stripboek lijkt, hoe beter.” Vrouwe vertelt: “Een bloemist zei tegen mij dat ze de gekleurde bloemen niet kon verkopen. Ik gaf haar de tip om een bos op de toonbank te zetten. Dat deed ze. Er kwamen meer klanten in haar winkel met vragen over de gekleurde bos. Deze gingen naar huis met een andere bos bloemen. Maar wat bracht de klanten binnen? De bos gekleurde bloemen.”



11 april 2019

Bloembollen blijven in topconditie in de folies van Europak

Rijksstraatweg 56a 2171 AM Sassenheim

tel: 0252-222580 info@helmus.nl www.helmus.nl

Spoelen voor kwekerij en exportschoon van alle bollen, knollen en (vaste) planten.

Warmwaterbehandelen (koken) met of zonder ECA water van o.a. Allium, Amaryllis, Crocus, Iris, Narcis, Tulp, Aconitum, Astilbe, Hosta, Pioen en vele andere produkten. Behandelingen voeren wij uit volgens richtlijnen van de BKD inclusief behandelingscertificaat en wij hebben veel ervaring met behandelingen ‘op maat’.

0252 419027

info@europak.nl

greenity-helmus 190305.indd 1

07-03-19 14:33

Tekort?

de juiste spoorelementen op het juiste moment

borium Bortrac 150

ijzer Ferritrac 54

mangaan Mantrac Pro

Online bemestingsadvies op basis van uw bodemanalyse op www.spoorelementen.farm

Symposium De Ree over toekomst ‘Tijd voor omslag in bollensector’

Samenwerken, innoveren en leren van de groentesector, want het roer moet om in de bloembollensector. Dat was de conclusie na afloop van het symposium over de toekomst van de sector, dat donderdag 4 april bij De Ree Holland is gehouden. De exporteur bestaat honderd jaar.

Tekst: Hans van der Lee | Fotografie: René Faas, Menno Ridderhof

nodig is, dat de prijzen stijgen vanwege de milieu-eisen, dat middelen verdwijnen en dat de sector vooroploopt met energiebesparing en CO2-reductie, denk dan: ‘what the fuck’ staat daar nu eigenlijk in Greenity?” Volgens Bosma moeten de telers veranderen en daarbij goed bedenken welke rol ze in de sector spelen. “De consument is bezig met een betere wereld. Ze kijken naar merken en pro- ducten die in dat opzicht betekenisvol zijn. Ze stellen eisen, maar willen ze daar ook voor betalen? Reputatie is nu het allerbelangrijkst. Durft u transparant te zijn? Welke belofte voor een betere wereld kan de sector maken?” De futuroloog wil dat de telers met die vragen aan de slag gaan en dat ze ook bedenken wat ze met de ontwikkelingen na deze tijd kunnen. “De verbinding tussen de echte en de virtuele wereld, algoritmes, precisielandbouw, digitaal vertrouwen, op voorhand weten waar welk product gewenst is en daar op voorhand op anticiperen, dat zijn zaken die nu spelen. Mensen maken echter het verschil, niet de techno- logie.” Wees innovatief, werk samen, wees transparant en maatschappelijk betrokken, gaf Bosma zijn publiek mee. ‘NIEMAND WIL VERANDEREN’ De visie van de futuroloog was de aanloop naar het gesprek aan tafel, dat net als de rest van het symposium werd geleid door presentatrice Sofie van den Enk. Jørgen de Ree, direc- teur bemiddeling Paul Peters van CNB, directeur Johan Kos van Proeftuin Zwaagdijk, eigenaar Paul van Egdom van Lily Company, Anthos-voorzitter Henk Westerhof en Erwin van Cooth, directeur van Bakker.com gingen met elkaar over de toekomst in gesprek. “Iedereen praat over innoveren, maar niemand wil veranderen”, vond Van Cooth. Hij ziet zichzelf als directeur van een bollen- en plantenwebwinkel een rela- tieve nieuwkomer in de sector. Transparantie mist hij: “De sierteelt houdt de kaarten tegen de borst.”

JØrgen de Ree schakelde presentatrice Sofie van den Enk in om het symposium te leiden.

D irecteuren Lex en Jørgen de Ree van De Ree Hol- land in Lisserbroek (NH) menen dat het anders moet in de toekomst. Dat bleek uit de vragen en stellingen die het publiek en de deelnemers aan het debat voorgeschoteld kregen. De zaal zat vol, met zo’n 340 genodigden. REBELLEN Om publiek en sprekers op te warmen, gaf futurist Tony Bosma zijn beeld van de toekomst. De noodzakelijke vernieu- wing komt voort uit het lef om buiten de gebaande paden te treden, viel op te maken uit zijn betoog. “De bollensector heeft rebellen nodig, geen schapen. Trek de wereld om je heen in twijfel. Als je in het vakblad leest dat innovatie

16

11 april 2019

Het publiek werd ook gevraagd deel te nemen aan de discussie, nadat futuroloog Tony Bosma (linksonder) hen prikkelde.

Peters, Kos en Van Egdom vonden juist dat wel op samen- werking wordt ingezet. Aan vernieuwing is volgens Wes- terhof nog wel iets te doen. “De sector moet duidelijk met nieuwe marktconcepten komen om verder te komen.” Kos: “De vraag is hoe je de consument bereikt met e-commerce.” Wat de sector ook doet of besluit, de consument bepaalt volgens Van Cooth wat er gebeurt. Van die consument weten we volgens Westerhof nog steeds te weinig. “De afzet staat onder druk en onze promotie is vooral met hagel schieten. De consument is dol op ons product, maar daar doen we onvoldoende mee.” SNELLER De gasten aan tafel werden zo nu en dan geconfronteerd met de antwoorden van het publiek op stellingen en vragen. Of het beter is om de belangen van teelt en handel van de bollensector door één organisatie te laten behartigen. Zo’n 55 procent van het publiek vond van wel. “Klinkt aantrek- kelijk, maar het kost ook veel energie die we misschien ook ergens anders kunnen gebruiken”, zei Peters. “Misschien is één organisatie goed, maar één bestuur zie ik niet”, aldus Westerhof. Van Cooth vond dat de sector te veel met zichzelf bezig is. “Hoe minder besturen er zijn, des te sneller kunnen we innoveren.” Uit het tafelgesprek kwam naar voren dat ondernemers beter naar de markt moeten luisteren en toch transparanter moeten durven zijn. Dat moet leiden tot samenwerking, zodat sterker gereageerd kan worden op vragen van de con- sument. Die zijn volgens de ondernemers leidend. Als het gaat om maatschappelijk verantwoord ondernemen, kan de bollensector veel leren van de groente- en fruitsector, stelde Kos. Technologie kan de telers en de handel daarbij helpen, zowel in de teelt als in de digitale samenwerking, vinden de sprekers.

Cor de Ree doopt ‘Royal Centennial’

Cor de Ree doopte 4 april de oranje tulp ‘Royal Centennial’, tij- dens het symposium ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van bollen- en plantenexporteur De Ree Holland in Lisserbroek (NH). Aansluitend werd bekendgemaakt dat ruim 14 duizend euro is ingezameld voor Kika. ‘Ome’ Cor (94) is een zoon van de stichter van het familiebedrijf, dat sinds 3 januari 1919 bestaat. De Ree senior doopte de tulp van veredelaar Raymond Huig met champagne, in het bijzijn van direc- teuren Lex en Jørgen de Ree. “Wat moet er gebeuren meissie?”, wilde De Ree senior van presentatrice Sofie van den Enk weten. Zij leidde de ceremonie in met een gesprek met Huig, die Van den Enk een soort spoedcursus tulpenkruisen gaf. CHEQUE Na de doop overhandigden de broers De Ree een cheque ter waarde van 14.236,15 euro aan Rien Schimmel, vrijwilliger van de organisatie KiKa, die zich sterk maakt voor onderzoek naar de genezing van kinderkanker. Maandag was het bedrag opge- lopen tot bijna 17 duizend euro. Er kan deze week nog geld wor- den gedoneerd in het kader van het jubileum, via www.actie- voorkika.nl/geef-kinderen-met-kanker-een-toekomst-help-mee. De Ree Holland maakt er volgens Van den Enk uiteindelijk een ‘mooi rond bedrag’ van.

11 april 2019

17

11 april 2019

VIRUSREDUCTIE IN BLOEMBOLLEN

dé booster in de strijd tegen virusoverdracht!

MEER INFORMATIE OP WWW.HOLLANDFYTO.NL

Als zekerheid telt Laat nu uwmachine preventief inspecteren en ontvang tijdelijk 10% korting op eventueel te vervangen onderdelen* Preventieve inspectie

Voorkomstoringen en stilstand Voorkomonvoorziene kosten Voorkombrandgevaarlijke situaties

* informeernaardevoorwaarden

Dennis Waterbeek kan zijn energie kwijt in de studio van VisionsPictures. “Hier neem ik geen foto, ik maak er foto’s.”

Waterbeek aan de slag bij VisionsPictures

Dennis Waterbeek hanteert de camera nu voor VisionsPictures, om promotioneel beeld te maken van bloemen en planten. Waterbeek werkte eerder voor F-Action, maar is nu volop in het veld te vinden voor zijn nieuwe werkgever.

Tekst: Hans van der Lee | Fotografie: René Faas

V isionsPictures is een van de wei- nige specialisten in botanische fotografie. Het bedrijf in Lisse is gespecialiseerd in product- en lifestylefotografie en filmbeelden, voor in bladen, op posters, labels, cappers en web- sites. In de twee bedrijfspanden hebben de vijf fotografen een eigen studio, waar ze de omstandigheden praktisch helemaal naar hun eigen hand kunnen zetten. De ruim vijftien jaar ervaring die Water- beek inmiddels heeft als fotograaf, hebben hem veel gebracht. Hij was bij F-Action veelzijdig: van contact met de klanten tot de beeldcorrectie, hij regelde het zelf. “Nu werk ik in een team, waarbij de beeld- correctie bijvoorbeeld door een specialist wordt gedaan. Dat is wennen, maar het is ook mooi. Ik concentreer mij nu volledig op het maken van beeld.”

11 april 2019 studio fotograferen, maar de tere bloem viel helemaal uit elkaar. Met ingehouden adem heb ik hem weer in elkaar gezet en gefotografeerd.” of soms met stylisten. Het is belangrijk dat rond het product de juiste kleuren en sfeer te zien zijn, afhankelijk van de gebruiker van het beeld, de bedrijfstak of het land. Op de uiteindelijke foto zie je niet dat het een studio-opname is.” In het begin van zijn carrière was Water- beek vooral sterk in bolgewassen en vaste planten. Nu komen daar andere product- groepen bij. “Van de eerste jaren heb ik veel geleerd, ook door veel met kwekers te praten en de producten te leren kennen. Nu weet ik bijvoorbeeld hoe kwetsbaar een bloem kan zijn en hoe je een Phlox in elkaar zet. Die moest ik ooit in de

Het werken in het team maakt het voor Waterbeek mogelijk meer tijd te nemen voor het beeld. “Je moet de tijd nemen voor de selectie van het materiaal en het stijlen, voordat je op de knop drukt. Het blad is net zo belangrijk als de bloem voor het beeld. Of het nu voor een capper of een metershoge poster is, vakmanschap, aandacht en geduld maken een goede op- name.” Dus gaat de fotograaf vaak op pad, het veld in bij klanten. “Dat is best leuk.” EIGEN WERELD Het veldwerk betekent niet dat Waterbeek zonder studio kan. Net als zijn collega’s bij VisionsPictures heeft hij een studio in het pand waar bij zijn eigen wereld creëert. Met verschillende ornamenten en groen, zorgt hij voor sfeer rond de te fotografe- ren producten. “Dat doe ik allemaal zelf

19

11 april 2019

2

3

1

Blikvanger verbeeld

Tekst: Arie Dwarswaard Fotografie: archief Keukenhof, Nationaal Archief, René Faas

Zeventig jaar geleden ging Keukenhof voor het eerst open. Sindsdien trekt elk voorjaar een alleen maar groeiende stoet bezoekers uit de hele wereld naar Lisse om de lente te vieren. Foto’s zijn er meer dan genoeg. Deze selectie laat de ontwikke- ling van het park door de jaren heen zien. 1. Vanaf het eerste jaar legde de organisatie een relatie tussen de bloementuin en Jacoba van Beieren, die destijds haar krui- den en groente liet kweken op deze plek. Nog steeds staan er Jacoba’s bij de entree om de bezoeker te ontvangen. 2. Een warme relatie met het Koninklijk Huis. Dat heeft Keuken- hof vanaf het begin gehad. Toenmalig koningin Juliana werd direct beschermvrouw en op 21 april 1952 kwamen de prin- sessen op bezoek. Irene (links) en Beatrix kregen een krans van narcissenbloemen. 3. Het park leent zich goed voor kunstwerken. In 1952 ontwierp de Amsterdamse beeldhouwer Paul Koning het beeld Ruiter met paard, dat nog steeds op dezelfde plek in het park staat. Om het beeld uit het atelier van Koning te krijgen, moest de zijmuur van zijn pand worden gesloopt. 4. Keukenhof is een van de meest gefotografeerde plekken ter wereld. De voorjaarsbloeiers nodigen de bezoeker uit om vooral heel veel foto’s te maken. Dat is niet alleen nu zo, ook in 1961 ging menig bezoeker door de knieën.



11 april 2019

4

5

7

8

5. Het lukt maar al te vaak: hoog bezoek naar Keukenhof halen. Zo was het de Amerikaanse oud-president Jimmy Carter die op zaterdag 15 mei 1982 het park bezocht. Altijd goed voor de publiciteit. 6. Mei 2001 maakte Nederland kennis met de huidige konin- gin Máxima. Locatie voor deze presentatie was Keukenhof, waar het paar een koningslinde plantte bij het Oranje Nassau Paviljoen. 7. Een van de monumentale locaties van Keukenhof is de beu- kenlaan. Een rij van ruim veertig meer dan honderd jaar oude beuken zorgden voor een fraaie zichtas in het park. De condi- tie van de beuken ging echter steeds meer achteruit. In 2013 werden de oude beuken verwijderd en werd een nieuwe beu- kenlaan met 41 beuken ingeplant. 8. De groeiende stroom toeristen maakte de bouw van een nieuw entreegebouw noodzakelijk. Augustus 2015 werd de eerste paal geslagen en seizoen 2017 werd het gebouw in gebruik genomen. Het ontwerp is gemaakt door het interna- tionaal vermaarde architectenbureau Meccanoo uit Delft.

6

11 april 2019



11 april 2019

   

 Trekkers te koop gevraagd Voor export alle types • Massey Ferguson • Landini • John Deere • Ford • Same • Fiat • Universal / UTB • Zetor

Voor nieuwbouw, renovatie en onderhoud staan wij graag voor u klaar.

Schade, roest of mankementen geen bezwaar. U kunt alles aanbieden!

H&G Exporttractors Abbestederweg 30 B 1759 NB Callantsoog T 06 10922015 T 06 53672173 www.exporttractors.nl

greenity-de bruyn 190201.indd 1

05-02-19 09:38

H&G Exporttractors

www.necap.nl - info@necap.nl - Wieringerwerf - 0227-603353 Abbestederweg 30 B

1759 NB Callantsoo

T 06 10922015 T 06 53672173 www.exporttractors.nl

Meer dan 60 jaar ervaring in de kunststof spuitgiet techniek

Wij leveren onze producten onder andere aan de agrarische sector , de voedselverwerkende industrie en de levensmiddelenbranche.

Kennemer Plastic Industrie B.V. Hoekvaartweg 14, 1771 RP Wieringerwerf The Netherlands, T : (+31)(0)227-60 16 44 F : (+31)(0)227-60 36 06/ E : info@kpi-spuitgieten.nl www.kpi-spuitgieten.nl

koelinstallaties

greenity-kpi 190402.indd 1

02-04-19 14:24

OO I T

Ooit belicht vanuit drie invalshoeken de brede geschiedenis van de bloem- bollensector: • Wat gebeurde er 25, 50, 75 of 100 jaar geleden? • Een bijzonder boek uit de KAVB- bibliotheek. • Een uitvinding die de sector sterk heeft beïnvloed. E E

Hoe houdt de teler al die partijen uit elkaar? Een steeketiket met barcode vertelt tegenwoordig alles over de partij. Maar hoe deden telers dat vroeger? De cultivarnaam kwam pas laat op het steekhout terecht. De concurrent hoefde niet te weten wat iemand teelde. Nummer of naam?

Tekst: Arie Dwarswaard | Fotografie: René Faas

H et is bijna niet te geloven. Het aloude gele steekhout bestaat nog en heeft nog steeds de maat die het in 1935 ook al had: 30 x 3,5 cm, al zijn er ook langere varianten te koop. Hoe we die maten uit 1935 weten? In 1935 verscheen het boek Bloembollen- teelt van Van Stijgeren en Boschman. De nauwgezetheid waarmee zij de meest een- voudige aspecten van de bloembollenteelt vastlegden, helpt om de geschiedenis van zo’n alledaags object te ontrafelen. Het begrip steekhout komt pas in de twee- de helft van de jaren twintig in zwang, zo blijkt uit advertenties in het toenmalige Weekblad voor Bloembollencultuur. Maar hoe hielden telers voor die tijd hun toch vaak honderden partijen en partijtjes tellende kraam uit elkaar? Een paar zin- netjes uit een boek uit 1948 van dezelfde schrijvers geven het antwoord. ‘Hij, onder wiens leiding het planten geschiedt, dient in het plantboekje nauwkeurig aante- kening te houden van de variëteit, het aantal bedden en regels, en de maten van ’t plantgoed. Iedere partij krijgt een num- mer. Dit nummer komt op ’t etiquet ( = nummerhout of steekhout).’ Elke partij kreeg dus een nummer, dat in het plantboekje werd genoteerd. Datzelfde nummer kwam op een nummerhout te staan. Door zo te werken, was het plaatsen van een steekhout met cultivarnaam niet noodzakelijk. Het begrip nummerhout komt al in 1893 voor in het verenigings- orgaan. Soms waren er redenen om die cultivar- naam niet te vermelden. ‘Waarom vaak de partijen een nummer krijgen en de namen niet worden genoteerd? In het grootbedrijf kan dit veel gemak opleveren, en in het kleinbedrijf, wat meer overzichtelijk is, wenscht men niet in alle gevallen kenbaar te maken, waar bepaalde, soms kostbare soorten geplant zijn’, aldus Van Stijgeren

en Boschman in het boek Bloembollenteelt. Er was echter ook een andere kant aan het wel of niet gebruiken van steekhout. Daar attendeerde de afdeling Limmen van de toenmalige Algemeene Vereeniging voor Bloembollencultuur in de uitgave van 14 juli 1931 op. ‘Sommige kweekers hebben nog steeds de gewoonte om in plaats van naametiketten voor de bolgewassen, er nummerhouten voor te plaatsen. Hier- door worden de arbeiders verhinderd de soorten te leren kennen, en toch is dit van zeer groot belang.’ Dus het steekhout kon de werknemer helpen om het vaak brede sortiment dat een bedrijf teelde, beter te leren kennen. Het schrijven ervan werd op grotere bedrijven gedaan door een werknemer met een goed leesbaar handschrift. Mijn grootvader Arie Dwarswaard, die voor de Tweede Wereldoorlog bij Homan & Van Oosten in Anna Paulowna werkte, was zo iemand. Hij schreef in het vroege voorjaar met potlood alle steekhouten. VERPLICHT Na de Tweede Wereldoorlog krijgt het steek- hout er een nieuwe functie bij: identificatie voor de BKD-keurmeester. Hij kwam maar enkele malen per seizoen een partij contro- leren, steeds vaker zonder de aanwezigheid van de ondernemer. Uiteraard had hij wel de opgave van oppervlakte en percelen bij zich, maar dan nog was een steekhout met cultivarnaam handig voor een snelle controle. Gaandeweg werd het verplicht om een steekhout te plaatsen, getuige een advertentie in Eilanden-nieuws van 1 juli 1966, een uitgave voor protestants Zeeland. Daarin meldt de BKD: ‘H.H. Gladiolentelers. Er wordt nogmaals op gewezen dat de gla- diolentelers verplicht zijn om steekhouten te plaatsen bij hun gladiolen, voorzien van eigen naam en soortnaam.’ En zo is het nog steeds: zonder steeketiket met barcode wordt de partij niet gekeurd.

11 april 2019



11 april 2019

Page 1 Page 2 Page 3 Page 4 Page 5 Page 6 Page 7 Page 8 Page 9 Page 10 Page 11 Page 12 Page 13 Page 14 Page 15 Page 16 Page 17 Page 18 Page 19 Page 20 Page 21 Page 22 Page 23 Page 24 Page 25 Page 26 Page 27 Page 28 Page 29 Page 30 Page 31 Page 32 Page 33 Page 34 Page 35 Page 36 Page 37 Page 38 Page 39 Page 40 Page 41 Page 42 Page 43 Page 44 Page 45 Page 46 Page 47 Page 48 Page 49 Page 50 Page 51 Page 52 Page 53 Page 54 Page 55 Page 56 Page 57 Page 58 Page 59 Page 60 Page 61 Page 62 Page 63 Page 64 Page 65 Page 66 Page 67 Page 68 Page 69 Page 70 Page 71 Page 72 Page 73 Page 74 Page 75 Page 76

Made with FlippingBook - professional solution for displaying marketing and sales documents online