Greenity47

16 augustus 2019

16 Maatregelen om drift te beperken

24 Plantarium: greep uit nieuwigheden 38 Jaap Duijs leeft voor zijn sterretjes

Af leveren bollen 10 Minder zuur, maar het moet beter



SCHUBBEN van Uw

LELIES

Voor het

ARIE TUIN

0048 601 159 267

arie@almano.info

greenity-agropartners 190110.indd 1

10-01-19 13:54

Rijksstraatweg 56a 2171 AM Sassenheim

tel: 0252-222580 info@helmus.nl www.helmus.nl

Spoelen voor kwekerij en exportschoon van alle bollen, knollen en (vaste) planten.

Warmwaterbehandelen (koken) met of zonder ECA water van o.a. Allium, Amaryllis, Crocus, Iris, Narcis, Tulp, Aconitum, Astilbe, Hosta, Pioen en vele andere produkten. Behandelingen voeren wij uit volgens richtlijnen van de BKD inclusief behandelingscertificaat en wij hebben veel ervaring met behandelingen ‘op maat’.

greenity-akerboom 190808.indd 1

08-08-19 14:16

greenity-helmus 190430.indd 1

30-04-19 10:19

I NHO U D

12   Stauden Peters Stauden Peters in Kranenburg, Duits- land, teelt vaste planten en pioenrozen, maar is vooral specialist in siergrassen.

38   Sterretjes Jaap Duijs teelt vele soorten

verwilderingsbolletjes in Otterlo. Hij heeft een grote voorliefde voor sterretjes.

16   Minder drift Wat is er zoal te doen om drift te beperken?

Gastredacteur: Freddie Prins

In dit nummer 6  Elske Doets: ‘Ik zie

Vaste rubrieken 4  In de media 9  Column Emiel van Tongerlo 19  5 minuten Savannah Halter 28  KAVB 33 Boekrecensie 34  Vakvenster 43  CNB 58  Hobaho 60  Vaste planten Geranium nodosum 61  Teeltverbetering 62  Teeltadvies 66 KAVB-vrouwen Sylvia Vijn

ondernemen als een tango’

Aan dit nummer heeft een gastredac- teur meegewerkt: Freddie Prins. Zij leidt met haar vader Aad Prins een bloembollenbedrijf in Breezand. Van haar hand is Van de redactie (pag. 4) en het interview met Elske Doets (pag. 6). Op pagina 37 is te zien hoe Freddie te werk ging.

10  Handel kampt met tekortkomingen

12 ‘Langjarige relatie levert geld op’ 16 Driftbeperking: wat kan en mag 20  Regen draagt bij aan beter water 24 Een greep uit de noviteiten op Plantarium 37  De hand van Freddie Prins 38  Jaap Duijs is gefascineerd door sterretjes 48  Nieuw sortiment tekent kleine gladiolenshow 50  Wikken en wegen over groenbemesters 52  Tulpen bewaren met zonnewarmte 56  Open dag Innoventis: spuiten, bemesten en bevochtigen

Op de cover 10  Het blijft een aandachtspunt: het afleveren van bollen bij de expor- teur. Niet elke bollenkweker doet dat even netjes. Te volle bakken, zure bollen, beschadigde bollen en te veel peren zijn maar enkele van de onvolkomenheden waarmee de afnemers te maken hebben.

16 augustus 2019

3

16 augustus 2019

VA N D E R E D A C T I E

Zantedeschia naar bijna 350 hectare

Van het gewas Zantedeschia staat er dit jaar 347 hectare. Hiermee is het areaal ten opzichte van vorig jaar met ongeveer 35 hectare gegroeid. Dat heeft de BKD bekend gemaakt in haar voorlopige statistiek over dit gewas.

Omarm weerstand

Het areaal Zantedeschia groeide de afgelopen vier jaren steeds. In 2016 stond er 174 hectare van en in 2017 236 hectare. In 2018 steeg het areaal een stukje harder en kwam het uit op 312 hectare. Wat de ontwikkelingen op culti-

varniveau zijn, is aan de cijfers die de BKD verstrekt niet af te le- zen. Op verzoek van de KAVB-pro- ductgroep Zantedeschia worden de areaalgegevens op cultivarni- veau niet door de BKD gepubli- ceerd.

Freddie Prins — Gastredacteur

Het zit ons niet mee. De maatschappij valt over onze gewasbeschermingsmiddelen. De politiek zit ons dwars met de toenemende wet- en regelgeving. Dat is vaak het sentiment in onze sector. Ik begrijp dat. Sterker nog: zelf denk ik óók wel eens zo. Met alle waarheden en onwaarheden die verspreid worden over de klimaatproblematiek zien we door de bomen het bos niet meer. Iedereen is het er wel over eens dat onze sector negatieve effecten met zich meebrengt, denk ik. Maar er zijn tallo- ze industrieën en sectoren met een grotere impact op het klimaat dan de onze. Er zijn landen die tig keer groter zijn dan Nederland, waar je nog amper iemand hoort over duur- zaamheid. Je zou bijna willen zeggen dat onze bijdrage mondiaal gezien te verwaarlozen is. Maar eigenlijk moeten wij ons niet vergelijken met andere landen. In grote delen van de we- reld heeft duurzaamheid geen prioriteit, om- dat mensen er nog knokken voor eerste levens- behoeften, of omdat er politieke instabiliteit of een dictatuur is. Daar is volgens mij geen Nederlander jaloers op. Buiten dat denk ik dat de maatschappelijke druk en de wet- en regel- geving ook voordelen met zich meebrengen. Wie had zo’n vijfentwintig jaar geleden voor- speld dat de milieubelasting in de bollensector met 80% zou verminderen? En dat terwijl de kwaliteit van ons product alleen maar beter is geworden. Was dit ook gebeurd als de over- heid zich niet met onze sector had bemoeid? En de maatschappij geen benul had van de consequenties? Ik betwijfel het ten zeerste. Wat mij betreft omarmen we de weerstand. We zijn geneigd voort te borduren op datgene wat we gewend zijn te doen. Soms zijn obsta- kels en problemen nodig om na te denken over onze werkwijzen. Het dwingt ons met een kri- tische blik te kijken naar waarom wij dingen doen zoals we ze doen. Het zal ervoor zorgen dat we - al dan niet gedwongen - noodzakelijke keuzes maken en innovaties realiseren. Laten we het zien als een kans om uit te blinken en onze wereldwijde koploperspositie vast te houden.

Honden sporen Fusarium in amaryllis op

De landelijke gewascommissie amaryllis heeft opdracht gegeven om te onderzoeken of met speurhonden in een vroeg stadium Fusa- rium ontdekt kan worden in de beginfase van de vermeerdering bij amaryllis. Het onderzoek wordt gedaan bij Stichting Control in Food & Flowers. BQ Support denkt hierbij mee en levert ondersteu- ning aan dit project.

Het is de bedoeling dat de hon- den de bollen die besmet zijn met Fusarium solani kunnen onder- scheiden van materiaal dat niet is aangetast. Aangetast materiaal verspreidt mogelijk een geur die honden kunnen opsporen. Men- sen kunnen dat niet ruiken. Fusarium solani is een groot pro- bleem in de teelt van amaryllis. “Als die ziekte in een zo vroeg mogelijk stadium kan worden opgemerkt bij de vermeerdering van de bollen, bijvoorbeeld tij- dens het schubben, zonder daar- bij de bol te moeten beschadigen, dan kan veel schade worden voor- komen”, zegt Jolanda Korteland,

projectleider bij stichting Control in Food & Flowers. Er wordt een professioneel hon- dentrainer betrokken bij het project. Er zal vooral gekeken worden hoe de bollen het beste kunnen worden aangeboden aan de honden zodat zij hun werk goed kunnen doen. Het duurt volgens Korteland nog wel even voordat de honden in actie ko- men. Begin oktober begint de training van de honden. De eerste resultaten worden begin volgend jaar verwacht. Het onderzoek wordt mede mo- gelijk gemaakt door Stimuflori en Groen Agro Control.

4

16 augustus 2019

S T E L L I NG

Exporteurs maken het nog steeds mee: met krijt staan de cultivarnamen op de gaasbakken geschreven of er zijn losse, handgeschreven kaartjes bij de bollen gevoegd. Dat is echt niet meer van deze tijd. Een moderne ondernemer hoort zijn bollen netjes af te leveren en dat kan alleen door digitale administratie. Bij het afleveren van bollen hoort een digitale administratie

65 % E E N S

Op www.greenity.nl kunt u reageren op de nieuwe stelling: ‘Ik doe mijn uiterste best om zuinig te zijn met energie’.

FOTO: MOBILANE

A G E ND A

16 augustus 2019 De redactie werkt op basis van een redactiestatuut. Aan alle artikelen en rubrieken wordt de meest mogelijke zorg besteed. Uitgevers, redactie en medewerkers aanvaarden echter geen enkele aansprakelijkheid voor mogelijke gevolgen die direct en/of indirect kunnen voortvloeien uit de inhoud van artikelenen/ofadvertenties.Deredactiehoudtzichhetrechtvoorom ingezondenbrievenenmededelingen niet te plaatsen dan wel te wijzigen of in te korten. Overname van artikelen, berichten of fotografie is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van de redactie. Greenity iseenvoortzettingvanhettijdschriftBloembollenVisie(2003-2017).BloembollenVisieontstonduit een samenvoeging vanMarktVisie (CNB) en Bloembollencultuur (KAVB). REDACTIE Hans van der Lee (hoofdredacteur), Lilian Braakman, Arie Dwarswaard, Ellis Langen en Monique Ooms (vakredacteuren), André Leegwater (eind- en webredacteur) FOTOGRAFIE René Faas VORMGEVING Filie Nicola en Lianne van ’t Ende WEBSITE www.greenity.nl CONTACT Postbus 31 | 2160 AA Lisse | tel. 0252-431 431 | info@greenity.nl ADMINISTRATIE tel. 0252-431 200 | naw@cnb.nl REDACTIEADRES Heereweg 347 | 2161 CA Lisse ABONNEMENTEN Excl.btwper jaar:Nederland€275,–,Europa€295,–,buitenEuropa€325,– ADVERTENTIES Bureau Van Vliet bv | Postbus 20 | 2040 AA Zandvoort | tel. 023-5714745 | zandvoort@bureauvanvliet.com UITGEVERS KAVB en CNB ISSN 2589-4099 Utrecht bedekt bushokjes met Sedum De gemeente Utrecht heeft meer dan driehonderd abri’s voorzien van een planten- dak om de biodiversiteit in de Domstad te vergroten. De sedumplanten zijn aan- trekkelijk voor bijen, vlinders en andere bestuivers. Epsilon produceerde de bushaltes en heeft gebruik gemaakt van Mobiroof-casset- tes. Mobiroof is een kliksysteem van kant-en-klare cassettes met een mix van zes tot acht verschillende sedumplanten. De vetplantjes kunnen goed tegen droogte en vragen nauwelijks onderhoud. Het sedum vangt fijnstof af en verbetert zo de lucht- kwaliteit in de stad. Tevens vangt de begroeiing regenwater op waardoor straten minder snel blank staan tijdens flinke regenbuien. Het Utrechtse project kreeg volop aandacht in Europese media en was ook nieuws in Noord-Amerika, Afrika en Azië. Groenspecialist Mobilane heeft inmiddels ook bushokjes in Helsingborg (Zweden) voorzien van Mobiroof-cassettes. C O L O F ON

17-18 augustus Gladiolenfestijn 2019 19 augustus Dahlia-keuring KAVB 19 t/m 23 augustus CNB Dahliadagen 20 t/m 22 augustus NPPL on Tour

21 t/m 23 augustus Holland Dahlia Event Plantarium 23 augustus Open dag ROL 24 augustus Rondleiding Floriade-terrein 28 augustus Actualiteitenavond Bovenkarspel 1 september Corso Zundert 4 september Rondleiding Floriade-terrein

Kijk voor de volledige agenda op www.greenity.nl

5

16 augustus 2019

‘Ik zie ondernemen als een tango’

De bollensector kan veel leren van andere branches. Het werkveld verschilt misschien, maar de uitdagingen zijn hetzelfde. Iedere onderneming heeft te maken met veranderingen: op de markt, in de samenleving of op het bedrijf zelf. Gasthoofdredacteur Freddie Prins gaat in gesprek met Elske Doets, directeur-eigenaar van reisorganisatie Doets Reizen. “Ondernemen is als een tango: je gaat vooruit en je gaat achteruit.”

Tekst: Freddie Prins | Fotografie: René Faas

Elske: “Klopt, dat wilde mijn vader zo en uiteindelijk ben ik daar heel erg blij om. Ik had daardoor gelijk volledige zeggenschap over het bedrijf.” Freddie: “Ik merk dat het best las- tig kan zijn om beslissingen te nemen samen met iemand van een andere generatie met wie je niet alleen een zakelijke relatie hebt, maar ook een persoonlijke. Hoe ging dat met jouw vader Jan Doets?” Elske: “Hij heeft mij enerzijds veel ruim- te gegeven, anderzijds wilde hij ondanks dat hij het eigenaarschap had overgedra- gen toch graag de controle houden. Dat is een enorme strijd geweest met heel veel pijn. Daar wil ik jonge ondernemers voor behoeden. Je kunt nog zo’n sterke band met elkaar hebben, maar op het moment dat er tevens een zakelijke relatie is, gaan er tegengestelde belangen spelen en word je ook elkaars concurrent.” Elske: “In mijn eerste ondernemersjaar (2001) kreeg ik 9/11 voor mijn kiezen. Mijn vader deed toen uit eigen initiatief de cri- siscommunicatie met de media. Ik was op dat moment directeur-eigenaar en pas later realiseerde ik me dat ik dat natuur- lijk zelf had moeten doen. Je moet als nieu- Freddie: “Kun je een voorbeeld geven?”

Freddie: “Elske, wij hebben elkaar in 2017 ontmoet op de Young Lady Busi- ness Academy. Ik kwam daar ietwat onzeker binnen met de droom om het bloembollenbedrijf van mijn vader over te nemen. Jij hebt in 2001 het familiebedrijf van jouw vader overge- nomen. Waarom wilde jij dat?” Elske: “Ik heb rechten gestudeerd, maar als advocaat los je voornamelijk de pro- blemen van anderen op en dat paste niet bij mij. Ik wilde zelf aan de knoppen kun- nen draaien en dingen creëren. Toen mijn vader vroeg of ik het bedrijf (reisorgani- satie Doets Reizen) zou willen overnemen, zei ik meteen ja. Ik heb niet nagedacht over de consequenties en risico’s, ik deed het gewoon. Terwijl het achteraf gezien wel een bizarre stap was. Mensen denken vaak dat je een familiebedrijf in de schoot geworpen krijgt en dat je als onderne- mer per definitie rijk bent. Maar dat is natuurlijk niet zo. Het bedrijf was al op koers en winstgevend. Ik ging op mijn 28e een miljoenenschuld aan. Rijk was ik zeker niet.” Freddie: “Vaak zie je in familiebedrij- ven dat de aandelen stapsgewijs wor- den overgedragen. Jij hebt in 2001 in één keer 100% van de aandelen van Doets Reizen gekocht van jouw vader.”



16 augustus 2019

16 augustus 2019

Elske Doets (l) en Freddie Prins.



16 augustus 2019

‘Werk met kritische mensen die tegenspraak bieden’

we generatie continu opletten en je vinger opsteken. Maar dat is best moeilijk en dat geeft spanning, want het is toch je vader. Jij moet alleen maar lachen.” Freddie: “Ja, dat is zó herkenbaar. Ik heb een bijzonder hechte band met mijn vader, maar dat is soms een val- kuil. Als toekomstige generatie wil ik nu al mijn stempel drukken op bepaal- de zaken en ben ik heel bewust bezig om mijn plek te veroveren. Mijn vader vindt mij daarin soms veel te mans. Hij is bovendien nog steeds de eigenaar.” Elske: “Ik vind dat wel belangrijk. Oudere eigenaren kunnen onbewust ontwikkelin- gen tegenhouden. De nieuwe generatie is minder behoudend en gefocust op de toe- komst.” Freddie: “Even iets anders. De bloem- bollensector exporteert veel en is daar- door, net als de reisbranche, afhan- kelijk van internationale trends, ontwikkelingen en verhoudingen. Hoe ga je om met die risico’s?” Elske: “Mijn hele ondernemerschap staat in het teken van externe uitdagingen. Er komt steeds meer onrust in de wereld en dat zijn dingen die je niet kunt voorspellen. Ik vind het belangrijk dat je als bedrijf wendbaar bent.” Elske: “Dat komt allereerst vanuit jezelf. Je moet altijd open staan voor positieve én negatieve ontwikkelingen. Ik zie het onder- nemen als een tango. Je gaat vooruit en achteruit. Je overwint, maar je incasseert ook.” Freddie: “Als je het dan hebt over exter- ne ontwikkelingen, denk ik aan de toenemende maatschappelijke druk en wet- en regelgeving rondom gewas- beschermingsmiddelen. Ook de reis- branche heeft zo zijn uitdagingen. Zo hoor ik steeds vaker termen als ‘vlieg- schaamte’ en ‘vliegtaks’ voorbijkomen. Hoe ga jij met deze termen om?” Freddie: “Hoe zorg je voor wendbaar- heid?”

fase en praat daar liever niet over. Er stap- pen steeds meer mensen in het vliegtuig, dus wordt er gezegd dat ‘vliegschaamte’ niet bestaat. Dat is in mijn ogen te kort door de bocht. Ik vind dat je moet erken- nen dat wat je doet een footprint met zich meebrengt. Daar kun je bewust mee bezig zijn en maatregelen voor nemen, maar wat je doet moet wel echt zijn. Tegenwoor- dig zie je plantenwanden op kantoren van banken. Zij financieren allerlei zwaar milieubelastende bedrijven en die planten- wand moet dat dan goedmaken. Dat vind ik onzin.” Elske: “Ja, laat van je horen. Erken het pro- bleem en wees niet bang om het gesprek aan te gaan. Zorg ervoor dat je buiten je branche treedt. Het is belangrijk om ande- re podia te pakken. Dan word je als sector interessanter voor andere partijen die wel- licht kunnen bijdragen aan oplossingen of verbeteringen. Volgens mij is jullie branche best wel eenkennig.” Elske: “Ons kent ons. Daarmee maak je niet bekend welke problemen of uitdagin- gen je als sector hebt, waardoor andere mensen van buiten de sector daar niet op aanslaan. Bovendien is het erg waarde- vol om met mensen in contact te raken met hele andere ideeën en achtergronden.” Freddie: “Dus jij vindt dat je er juist over moet praten?” Freddie: “Wat bedoel je precies?”

enorm geïnvesteerd in technologie tij- dens de crisis. Dat zijn lastige beslissingen waar je lef voor nodig hebt, maar des te beter kun je oogsten op het moment dat de markt weer aantrekt. Anticyclisch onder- nemen noem ik dat. Daarnaast heb je als bedrijf een onderscheidend thema nodig om te kunnen overleven.” Freddie: “Door jouw titel Zaken- vrouw van het jaar 2017 wordt er vaak gevraagd of je nog tips hebt voor vrou- wen. Nu is de agrarische sector nogal een mannenwereld. Heb je voor hen advies?” Elske: “De wereld wordt steeds dynami- scher. Als je wilt overleven, moet je zelf dynamisch zijn en dat kun je alleen maar door verschillende invloeden toe te laten. Diversiteit zorgt voor een heel ander krachtenveld. Verzamel mensen om je heen die kritische vragen stellen en tegenspraak bieden, simpelweg doordat zij anders den- ken. Dat helpt een bedrijf verder.” Elske Doets Elske Doets (47 jaar) is meester in de rech- ten en directeur-eigenaar van reisorganisatie Doets Reizen, dat gespecialiseerd is in reizen naar Amerika, Canada en IJsland. Zij is verko- zen tot Zakenvrouw van het jaar 2017 en richtte de Young Lady Business Academy op. Hiervan hebben inmiddels vier edities plaatsgevonden. De Academy helpt en stimuleert jonge vrouwen om hun dromen en ambities na te jagen. Elske is daarnaast schrijfster van het boek ‘Het lef om gelukkig te zijn’. Freddie Prins Freddie Prins (24 jaar) heeft Small Business & Retail Management gestudeerd en werkt sinds 2017 in het bedrijf van haar vader, Aad Prins Leliecultures B.V. in Breezand. Vlak daarvoor won zij de eerste editie van de Young Lady Busi- ness Academy met haar droom om het bloem- bollenbedrijf over te nemen. Freddie heeft nog elke dag profijt van de lessen die zij geleerd heeft van Elske en de Academy. Zo heeft zij vooral meer lef en zelfvertrouwen gekregen.

Freddie: “Dat is de insteek van dit interview.”

Elske: “Jij onderschrijft dus die ‘kruisbe- stuiving’ tussen verschillende sectoren.”

Freddie: “Absoluut. Ik zou de bloem- bollensector verder als een zeer stem- mingsgevoelige markt omschrijven. Het is hollen of stilstaan. Doets Reizen is tijdens de laatste economische crisis niet teruggezakt qua omzet en in de periode 2013-2017 zijn jullie zelfs 60% gegroeid. Hoe komt dat denk je?” Elske: “Juist op de momenten dat het moeizaam gaat, moet je tegenovergesteld gedrag vertonen. Ik heb met mijn bedrijf

Elske: “Onze branche zit in de ontkennings-

8

16 augustus 2019

C O L UMN

Gekleurd

Emiel van Tongerlo - Verkoper Zaboplant Emiel@zaboplant.nl

Ieder mens kijkt vanuit een eigen invalshoek naar de realiteit. De Amerikaanse president is een mooi voorbeeld van hoe de ‘gewenste’ werkelijkheid door een gekleurde bril naar voren komt. Bij onze overheid bestaan er cursussen voor werknemers hoe om te gaan met ‘politieke gevoeligheid’. Hoe breng je een beladen boodschap? Zomaar een mooi thema voor een inspirerend weekendje op de hei. Over heide gesproken. In mijn woonplaats Schoorl heeft Staatsbosbeheer ‘natuurherstel’ aangekon- digd waarbij een significante oppervlakte aan dennenbos zal worden weggehaald uit de duinen. Staatsbosbeheer noemt dit ‘herstelmaatregelen’. Er zou een ‘open landschap’ moeten ontstaan. Meer ‘dynamiek’ door de natuurlijke invloed van wind te laten terugkeren in de vorm van stui- vende duinen. Opmerkelijke ontwikkelingen. Zeker omdat de bossen ooit aangeplant zijn om de duindorpen te beschermen tegen het stuiven. Tegenstanders gebruiken voor hetzelfde verhaal iets andere termen, zoals ‘kaalslag’, ‘bomenkap’ en ‘vernietigen van natuurgebied’. Het is maar net welke kleur er aan de boodschap meegegeven moet worden. In een recente publicatie luidde adviesbureau Flynth de noodklok over bedrijfseconomische re- sultaten binnen de lelieteelt. Een stijgende kost- prijs en achterblijvende gemiddelde opbrengsten. Ondertussen is er een zeer interessante discussie binnen de keten over de opmars van OT-hybriden. Is deze groep nu kostprijsverlagend of juist -ver- hogend? Ik vrees voor het laatste maar het maakt hierbij nogal uit welke pet je draagt. Afgelopen juni gaf een vooraanstaand bollenexporteur nog een zeer duidelijk signaal af richting de leliesec- tor. Vraag en aanbod zouden mijlenver van elkaar af liggen. Inmiddels kunnen we de meest recente leliestatistiek wellicht beter op een andere manier gaan bekijken. Door de bril van een ander is het zicht troebel. Een nauwere samenwerking met klant en/of leverancier kan verhelderend werken. Tijd voor nieuwe glazen.

16 augustus 2019

16 augustus 2019

16 augustus 2019

9

16 augustus 2019

Handel kampt met tekortkomingen

Het is een jaarlijks terugkerend probleem en daarmee een verhaal. Bij het afleveren bij de handel gaat er nogal eens wat mis. Greenity bezocht twee exporteurs en liep met ze mee langs de bezorgde partijen. Hoe ervaren deze bedrijven het afleverseizoen tot nu toe? Beide stelden een top 3 samen van de grootste tekortkomingen.

Tekst: Ellis Langen | Fotografie: René Faas

1

2. TE VOCHTIGE BOLLEN De kweker heeft de bollen niet goed gedroogd. Dit komt vooral in het begin van het rooiseizoen voor. Op de kwekerij is er dan nogal eens te kort aan capaciteit bij de droogwanden. De kweker geeft echter niet door dat de bollen niet goed zijn gedroogd. “Dit kan problemen geven bij een vroege zuuraan- tasting.” Om zuurverspreiding zo veel mogelijk te voorko- men, zet de exporteur daarom, zeker vroeg in het seizoen, alles voor de droogwand om eventuele wondjes die bij het pellen op de kwekerijen zijn gemaakt alsnog snel te dichten. Het probleem van te vochtig aangeleverde bollen kan worden opgemerkt door met de handen door de bollen te gaan. 3. DOOR ZUUR AANGETASTE BOLLEN Van Dorp is duidelijk een stuk optimistischer gestemd dan de afgelopen drie jaar. Jaren achtereen zat zuur in bijna elke partij en was het probleem nummer één. C. Steenvoorden zit elk jaar ver onder het gemiddelde percentage zuur van exporteurs, stelt Van Dorp. Inmiddels heeft het exportbedrijf zo’n drie partijen retour gedaan naar kwekers en zo’n vijftien partijen zelf uit- gezocht op zuur waarop de zuurclausule reeds was toegepast. “Maar het seizoen is nog jong, het kan nog oplopen.” Wordt er meer dan 2% zuur gevonden, dan overlegt de exporteur met de kweker. “Soms verlengen we in overleg de reclame-termijn van normaliter vijf werkdagen naar ongeveer vijftien werkdagen. En dan keuren we het later nog eens.” Partijen met een te hoog percentage zuur gaan terug naar de kweker óf C. Steenvoorden zoekt het zuur er zelf uit en betaalt minder voor de partij door middel van de zuurclausule. Van Dorps advies is bollen pas te sturen als het zuur ook echt pas zichtbaar kan zijn. “Lever niet wit aan. Want heeft zo’n partij bij levering slechts 1% zuur, een paar weken later ligt dat percentage vaak beduidend hoger.”

DIRK VAN DORP, IN- EN VERKOPER BIJ C. STEENVOORDEN IN HILLEGOM

1. TE VOLLE KISTEN Zo’n 10 procent van de geleverde exportkratten zit te vol. “Het mooiste is 7 cm ruimte openhouden boven de laag bol- len en bovenkant kist. Dat is net onder de opening van het handvat”, zegt Van Dorp. Hij toont veel te volle kratten nar- cissen; de onderkant van de krat staat zowat op de bollen. In overvolle kratten drogen de bollen lastiger omdat lucht ‘erdoorheen trekken’ moeilijker gaat. Hierdoor krijgt zuur of bolrot meer kans. Te volle bakken pakt C. Steenvoorden altijd zelf over. “Dan zit je dus alsnog met het nadeel van een extra handeling en dus extra kans op beschadiging. In geval van zuur geeft dit gegarandeerd extra zuuraantasting verderop in het traject.” Bovendien brengt dit extra kosten met zich mee die ze doorberekenen aan de verkoper. De ex- porteur stuurt elke kweker voorafgaand aan het seizoen een brief. Daarin staan de gewenste aantallen per kist en verdere leveringscondities. “Bij het afhalen van fust gaat zo’n zelfde brief nogmaals mee.” Van Dorp neemt contact op met de kwekers die te volle kratten leveren, zeker als het bedrijf meer partijen van die kweker verwacht. Echter, de ervaring leert dat sommige kwekers er maling aan hebben. Zij wuiven dit vaak weg omdat zij moeten betalen voor transport. Ande- ren hebben soms enigszins plausibele verklaringen. “Dat ze het personeel niet goed genoeg geïnstrueerd hebben of dat de telmachine nog stond ingesteld op een ander aantal.”

10

16 augustus 2019

2

1

2

3

DIRK-JAN HAAKMAN, DIRECTEUR HAAKMAN FLOWERBULBS IN WERVERSHOOF

3

1. KLASSERING KLOPT NIET MET KOOPOVEREENKOMST Te vaak komt Haakman er bij het inboeken van de levering pas achter dat een partij niet geclassificeerd is zoals overeen- gekomen bij de koop. De kweker weet dat echter zodra de BKD dat meldt in april/mei, maar die meldingsplicht wordt verzaak, aldus Haakman. “De partij is óf niet goedgekeurd door de BKD óf de kweker heeft de klassering niet eens aangevraagd.” Haakman probeert dit ter plekke op te lossen door te schuiven met partijen. Dat lukt meestal nog wel als het een groot soort is. Maar bij een soort die maar één kweker teelt niet. Dan moet hij de broeier in bijvoorbeeld Japan teleurstellen. “Dat zijn klanten waar ik in de winter duizenden mijlen voor in het vliegtuig heb gezeten en die erop rekenen. Onze klanten zijn net zo goed de klanten van onze leveranciers. Als die geen bollen krijgen, hebben zij ook geen snee brood.” Communicatie is volgens Haakman het sleutelwoord. Maar omdat de druk toeneemt zodra de eerste bollen gerooid worden, pakken kwekers dat niet of nauwe- lijks op. 2. SLECHTE KWALITEIT BOLLEN Haakman laat beschadigde bollen zien. De eigen keur- meester constateert nadat ze net gelost zijn dat er 20% ‘beschadigingen’ in zit. Haakman laat de bollen voor een klein gedeelte aanleveren in gaasbakken, het grote deel

in kuubkisten. Dirk-Jan ziet een neerwaartse trend in de geleverde kwaliteit; ongepelde bollen, erg smerige bollen en vooral beschadigde bollen. Samen met de keurmeester heeft hij de Whatsapp-groep ‘Afgekeurde partijen’ in het leven geroepen met foto’s. Zo is hij realtime op de hoogte. Een afgekeurde partij betekent dat actie nodig is. Er staan nu al zo’n 300 foto’s in de Whatsapp-groep. Totaal zijn er tot nu toe 1.600 partijen gekeurd. Ruim 18% is dus ‘afgekeurd’. Driekwart daarvan accepteert Haakman en lost het intern op of in overleg met de kweker. De rest gaat retour naar de kweker. “Het product moet voor zich spreken, anders krijg ik het niet meer verkocht. De goede bak bollen van vroeger zien mijn klanten graag weer terug.” Hij benadrukt dat steeds meer buitenlandse broeiers op waterbroei gaan en die teeltwijze vraagt ook een goede kwaliteit bol. Want bescha- diging betekent daar uitval. 3. TE VEEL PEREN Nog te vaak is het percentage peren te hoog. In de maat 12/+ mogen peren alleen geleverd worden als dat zo is afgespro- ken in de koopovereenkomst. Dat staat beschreven in het handelsreglement. Heel vaak zit in de partijen toch 1 of 2%. Dat vindt Haakman nog wel acceptabel. Maar 10, 20 of soms 30% komt ook voor. “Maar ook dat hoor ik voorafgaand aan de levering zelden van een kweker.”  

16 augustus 2019

11

16 augustus 2019

Stauden Peters In 1950 startte grootvader Theo Peters in Kranenburg een kwekerij van snijbloemen. Hij nam er vaste planten bij na een vraag van zijn toenmalige buurman en postorderbedrijf Willemse. Zijn zoon Klaus Joachim zette het bedrijf voort en droeg zeventien jaar geleden de zaak over aan de huidige, derde generatie: Klaus Juergen Peters. Hij leidt het bedrijf samen met twee compagnons: Sebastian Hün- nekes en Julia Schwarzer. Behalve in vaste planten en pioenrozen is het bedrijf gespecialiseerd in siergrassen, die onder het merk Elegrass in de markt worden gezet. Deze worden gekweekt op het bedrijf in Kranenburg en in Portugal. Afnemers zijn Europese ketens. In totaal omvat het bedrijf 30 ha. Bij elkaar werken er 130 mensen bij beide vestigingen. Per jaar verhandelt het bedrijf ongeveer vijf miljoen planten.

12

16 augustus 2019

16 augustus 2019 Zeventig soorten siergras zet Stauden Peters uit het Duitse Kranenburg in de markt. Dat assortiment kon groeien door gebeurtenissen die tot actie leidden. Directeur Klaus Peters ziet nog genoeg mogelijkheden voor zijn producten. Meer samenwerking binnen tuincentra zou echt helpen, zo legt hij uit. ‘Langjarige relatie levert geld op’ G oed kijken, kansen pakken, nadenken over toeval- ligheden. Het zijn die ingrediënten die meermalen langskomen in het verhaal over de ontwikkeling van het bedrijf Stauden Peters, dat is gevestigd in het Duitse Kranenburg, net over de grens bij Nijmegen. Klaus Peters is de derde generatie in het bedrijf, dat net na de oorlog door zijn grootvader Theo Peters werd gestart. “Hij teelde snijbloemen. Een buurman van hem was postorderbe- drijf Willemse. Die vroeg waarom hij geen vaste planten teel- de. Zo kwamen de vaste planten in ons bedrijf. Die telen we nog steeds en ze maken ongeveer de helft uit van alles wat we telen.” Met de siergrassen ging het niet veel anders. “We teelden maar een paar soorten, totdat we een vraag kregen van een retailer die een actie wilde doen met acht verschil- lende soorten. Dat wilden we wel doen, maar eenmalig. Een klant van ons zag dat we zoveel soorten grassen hadden ge- produceerd en vroeg of wij aan hem ook een aantal verschil- lende siergrassen kon leveren. Zo zijn we in de siergrassen terechtgekomen. Inmiddels telen en verhandelen we zo’n zeventig verschillende variëteiten.” LANGE RELATIES Stauden Peters bestaat in feite uit twee bedrijven: een kwe- kerij en een handelsbedrijf. Op de kwekerij worden de vaste planten en siergrassen opgekweekt tot een product dat kan worden verkocht. Wat de siergrassen betreft, is de keuze groot. Potmaten variëren van P14 tot P23 en, op contract, zelfs P29. De kwekerij koopt jonge planten aan van gespecialiseerde opkweekbedrijven wereldwijd. Klaus Peters benadrukt dat het bedrijf een relatief klein aantal kopers heeft. “Wij hebben weinig klanten, maar de Tekst: Arie Dwarswaard | Fotografie: René Faas

Klaus Peters

13

16 augustus 2019

klanten die we hebben, zijn dat al heel lang. Sommigen zijn al meer dan vijftig jaar een relatie van ons. De langste tot nu toe is Dehner Duitsland. Wij verdienen geld door deze langjarige samenwerking en geloven in een langetermijnstrategie.” Soms krijgt het bedrijf een flinke order. “Wat we dan vaak doen, is dat we de helft inkopen bij een collega en de andere helft zelf leveren. Op die manier spreiden we het risico.” Ook in de afzet gelooft Peters in langdurige samenwerking. Zo zijn er twee Nederlandse bedrijven waarmee hij samenwerkt als het gaat om de afzet buiten Duitsland. PORTUGAL Siergrassen hebben een nadeel: in het voorjaar zijn ze visueel niet aantrekkelijk. Dat beperkt de periode waarin ze in een tuincentrum of supermarkt verkocht kunnen worden. Pas na de zomer is het mogelijk om attractief sortiment te leveren. Bij toeval kwam Peters erachter dat het ook anders kan. “Mijn grootvader teelde al Cortaderia selloana. Wij gingen daarmee door. Ruim tien jaar geleden zat de afzet erg tegen en bleef een deel onverkocht. Die planten hielden we op de kwekerij. Een koper zag ze in het voorjaar staan en was verbaasd over de mooie groene planten. Dat zette ons aan het denken over mogelijkheden om al eerder in het seizoen met goed ogen- de planten op de markt te komen. Bij toeval kwam ik een ondernemer tegen die Lavandula stoechas wilde kopen. In Portugal kwamen we een bedrijf tegen dat dit product teelde. Het succes duurde maar kort, maar het zou wel een prima locatie zijn voor onze siergrassen. Dat zijn we in 2009 voor het eerst op kleine schaal gaan kweken. Sinds 2012 hebben we in Portugal een kwekerij van bijna 20 ha, waar een deel van onze productie onder gunstige klimaatomstandigheden wordt opgekweekt. Per vrachtwagen komt dat materiaal in het voorjaar naar Kranenburg voor de verdere opkweek, zodat we al in het voorjaar goed verkoopbare planten kunnen leveren aan onze klanten.” SORTIMENT De sortimentswaaiers van Elegrass laten zien hoeveel kleuren er eigenlijk in de siergrassen te vinden zijn. Niet alleen veel tinten groen, maar ook grijs, blauw, bruin, roze en rood zijn bij Stauden Peters te koop. Deze waaiers zijn samengesteld uit de labels die het bedrijf standaard bijvoegt als de planten het bedrijf verlaten. Aan de voorzijde staan een afbeelding en de soort- en cultivarnaam, aan de achterzijde een andere afbeel- ding en de belangrijkste toepassingsadviezen. Wie de waaier bekijkt, ziet soms van één gras meer rassen die sterk op elkaar lijken. Zo zijn er vijf gestreepte selecties van Miscanthus. Niet toevallig, aldus Peters. “De periode waarin we deze soorten kunnen afleveren, loopt sterk uiteen. Zo is ‘Zebrinus’ later klaar dan ‘Strictus’ Uniek op het bedrijf is het Japans bloedgras, ofwel Imperata cylindrica ‘Red Baron’, dat ook echt rood is. Geen gras dat zich gemakkelijk liet opnemen in de kwekerij. “Het eerste jaar was alles weg en in het tweede jaar waren er nog maar tien planten over. Daar zijn we mee verder gegaan en sinds- dien gaat de teelt heel goed. Dit is echt onze specialiteit.” Klaus Peters blijft zoeken naar vernieuwing en verbreding van het sortiment. “Ik heb contact met veredelaars in onder meer de Verenigde Staten en Japan. Daar ga ik regelmatig op be- zoek om te kijken of er nieuwe, visueel aantrekkelijke grassen zijn. Dat leverde bijvoorbeeld het nieuwe gras Schizachyrium scoparium op, waarvan inmiddels ‘Blue Haven’ in ons sorti- ment zit. Andere selecties testen we op dit moment nog uit,

In de kas is duidelijk te zien hoeveel kleuren er in siergrassen voorkomen.

Dagelijks verzamelen op de kwekerij medewerkers grassen voor de afzet.

Rond het bedrijf ligt zo’n 10 ha waar de grassen en vaste planten worden gekweekt.

Imperata cylindrica ‘Red Baron’ is een specialiteit van Stauden Peters.

14

16 augustus 2019

Verwerken van Miscanthus.

elke afdeling zijn eigen omzet moet draaien. Ik heb dat al een paar keer aangekaart, maar de category managers praten niet met elkaar.” TAALLES Net zoals het bedrijf langjarige relaties met klanten heeft, zijn er ook werknemers die vaak al twintig jaar of langer bij Stauden Peters werken. Een groeiend bedrijf betekent echter ook een groeiende vraag naar tijdelijke werknemers. In veel gevallen komen die niet uit Duitsland maar uit andere landen. Vaste medewerkers merkten in toenemende mate dat het communiceren met de tijdelijke medewerkers lastig was vanwege de taalbarrière. Door met de vaste medewerkers hierover het gesprek aan te gaan, kwam er een verrassende oplossing op tafel: taalles. Alle tijdelijke medewerkers kunnen Duitse les krijgen. In de kantine staat een whiteboard met de nodige taalrijtjes. GOED OP ORDE Een rondgang over de kwekerij maakt duidelijk dat, waar je ook komt, alles er even goed georganiseerd bij staat. Of het nu in de kas is of op de velden buiten, overal oogt het even netjes. Ook in de hal, waar een order voor de Lidl wordt klaargemaakt, overheerst de structuur. Aan die netheid draagt Klaus Peters zelf ook bij. Een per ongeluk omgevallen pot met een siergras raapt hij op, doet de potgrond terug in de pot en zet deze weer terug in het oor- spronkelijke plantverband.  

waaronder ‘Twilight Zone’ en ‘Smoking Signal’. Op Plantari- um 2019 laten we ‘Chameleon’ als nieuwe introductie zien.” Maar er is meer om op te letten. Zo is Miscanthus gevoelig voor bruine punten. Dat kost bij het afleveren veel tijd om daar op te selecteren. Alleen de gezonde planten mogen weg. Door goed te kijken in het geteelde sortiment, wist Peters enkele planten te selecteren die niet die eigenschap hadden. Van die planten kweekt hij nu een nieuwe partij op. ONZEKERHEID De markt voor siergrassen groeit nog steeds, stelt Klaus Peters vast. “Ik zie in steeds meer tuinen een of meer grassen. Zelfs in een voortuin met voornamelijk grind is nog ruimte voor siergras. Ook op terrassen zien we ze steeds meer. En het sor- timent dat wij leveren, hoef je na de herfst niet op te ruimen. Veel soorten zijn winterhard en komen dus het jaar erop gewoon weer terug.” De afzet zou kunnen groeien als er in tuincentra meer wordt samengewerkt, vindt Peters. “De consument die een tuincen- trum bezoekt, is vooral heel erg onzeker. Wat kan ik wel en wat kan ik niet kopen? Wat doet het goed in mijn tuin? Alle- maal vragen, waarop hij niet altijd antwoord krijgt. Dat kan beter, bijvoorbeeld als in een tuincentrum een combinatie van verschillende producten wordt aangeboden: het siergras, een goede container en de juiste potgrond. Zet dat bij elkaar. Nu staat in het tuincentrum de tafel met alle siergrassen op een andere plek dan de potten en de potgrond ligt weer ergens an- ders. Die samenwerking komt moeizaam van de grond, omdat

16 augustus 2019

15

16 augustus 2019

Driftbeperking: wat kan en mag Bloembollentelers hebben tot 1 januari 2020 de tijd om maatregelen te nemen, zodat ze voldoen aan de nieuwe eisen die gelden voor toepassing van de drukregistratievoorziening. Er zijn genoeg keuzemogelijkheden. Alertheid is geboden bij de keuze van middelen. Nieuwe etiketten kunnen strengere drifteisen hebben voor hetzelfde middel dan alleen vereist is vanuit de techniek.

Tekst: Arie Dwarswaard | Fotografie: René Faas

D e discussie is al een paar jaar gaande. Hoe kunnen onderne- mers drift die bij het uitvoeren van de gewasbescherming ont- staat verder terugdringen? Het is immers drift die ervoor zorgt dat middelen op plaatsen komen waar ze niet horen, zoals in de sloot. In 2017 kwamen overheid en ondernemers tot een akkoord. Op elke veldspuit zou een druklogger moeten ko- men, die precies bijhoudt wanneer er met welke druk is gespoten. De staatssecretaris van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft ingestemd met keuzes voor de druklogger, maar ondernemers

druklogger. Deze kan de ondernemer laten monteren op zijn veldspuit en is bestemd voor veldspuiten die met een druk werken tussen de 2 en 3 bar. De druklogger houdt bij wanneer met welke druk is gespoten. Bij controle door een handhavingsinstantie op het moment van spuiten kan de druklog- ger worden uitgelezen. Gegevens van eerdere bespuitingen worden niet bewaard. Er zijn diverse systemen te koop. De investering bedraagt onge- veer 700 euro. 3. Verdubbeling van de teeltvrije zone van 1,5 naar 3 meter. Als een onderne-

mogen ook andere varianten kiezen. Het doel is hetzelfde: beperking van drift. Ondernemers hebben dus de mogelijkheid om te kiezen voor de druklogger of voor andere maatregelen die de drift beperken. De druklogger geldt alleen voor conven- tionele veldspuiten met doppen die zijn toegelaten voor 2 tot 3 bar. Daarbij zijn er nu de volgende mogelijkheden. AANPAK DRIFT 1. Kiezen voor doppen die zijn toegelaten voor 3 bar en hoger, bij toepassing op een conventionele veldspuit. 2. Aanschaf en installatie van een

16

16 augustus 2019

Uitleg op open dag Innoventis Wie meer wil weten over dit onderwerp kan hiervoor op vrijdag 30 augustus 2019 de open dag veldproeven bij Innoventis bezoeken. Daar zal de Wageningse spuitdeskundige Jan van der Zande een toelichting geven op de stand van zaken. Tevens zijn dealers aanwezig van een aantal merken veldspuiten, waaronder Hardi, Wingssprayer en MagGrow. De open dag vindt plaats op de locatie Zandvaart 5A, 1764 NJ Breezand. De dag duurt van 9.00 tot 17.00 uur. Zie ook het artikel op pagina 56 en 57.

ETIKETTEN Een aspect waarmee ondernemers ook rekening moeten houden, is het eti- ket van de middelen die hij gebruikt. Elke tien jaar moeten fabrikanten hun middelen laten herbeoordelen door het College voor toelating van gewasbescher- mingsmiddelen en biociden (Ctgb). Als de herbeoordeling akkoord is, krijgt het middel in veel gevallen een nieuw etiket. Dat kan betekenen dat de eisen die gaan over driftreductie, worden aangepast. als onkruidbestrijdingsmiddel in de land- en tuinbouw. Na de herbeoorde- ling van Asulam is op het etiket de eis terechtgekomen dat er 95% driftreductie moet worden gerealiseerd. Voor een der- gelijke hoge eis zijn nu nog maar weinig spuitdoppen beschikbaar. Naar verwach- ting zal deze eis de komende jaren vaker gesteld gaan worden en zullen meer doppen op de markt komen die aan deze eis voldoen. Het advies is om over etikettenwijzigin- gen goed contact te onderhouden met de leverancier van gewasbeschermingsmid- delen. Die houdt deze informatie in het algemeen goed bij. Ook via de website Een recent voorbeeld is het middel Asu- lam, dat al decennialang wordt gebruik

mer hiervoor kiest, dan hoeft hij geen andere maatregelen te nemen. 4. Investering in een driftreducerende techniek, zoals Wingssprayer of Mag- Grow. 5. Kiezen voor het plaatsen van extra doppen in de spuitboom, zodat de doppen niet op 50 cm maar op 25 cm afstand van elkaar zitten. Hiervoor zijn wel andere doppen nodig, name- lijk 80-90°C-doppen. Door daarbij met een verlaagde spuitboom te werken, die op 30 cm boven het gewas werkt, wordt ook aan de eisen voldaan. DOPPENKEUZE Centraal in de discussie staan de doppen voor toepassing op een verlaagde spuit- boom. Spuitdoppen die aan deze eis voldoen zijn op dit moment maar beperkt beschik- baar. Om de keuze groter te maken, voert Wageningen UR de komende maanden testen uit met bruikbare doppen, zodat die aan de zogenoemde Doppenlijst (DRD) kunnen worden toegevoegd. In Nederland mogen namelijk alleen doppen worden ge- bruikt, die door de Technische Commissie Techniekbeoordeling op de DRD-lijst zijn geplaatst. Meer informatie hierover is te vinden op www.spuitdoppenkeuze.nl.

van het Ctgb is informatie te vinden: www.toelatingen.ctgb.nl.

16 augustus 2019 van de spuitboom wordt ingeklapt, de buitenste dop van het deel dat overblijft, een kantdop moet zijn. ZELF DOEN Behalve deze technische oplossingen kan de ondernemer zelf ook nog maatregelen treffen om de kans op vervuiling van het oppervlaktewater met gewasbeschermings- middelen tot een minimum te beperken. • Bij het vullen van de tank is het advies om dat bij voorkeur op het erf te doen op een plek waar eventueel gemorste spuit- vloeistof via een gesloten systeem wordt opgevangen. • Wie op het land de tank met spuitvloei- stof wil klaarmaken, kan dat het beste zo ver mogelijk van een watervoerende sloot doen. • Bereken nauwkeurig hoeveel spuitvloeistof er nodig is voor een bespuiting. Een restant mag namelijk niet worden opgemaakt door nogmaals over het gewas te rijden. Dat geldt als een volgende bespuiting. • Houd de windverwachting goed in de ga- ten. Boven een windsnelheid van 5 meter per seconde (ongeveer windkracht 3) is spuiten niet toegestaan. • Houd er rekening mee dat als een deel

17

16 augustus 2019

Burgemeester J. Zijpweg 14 - Venhuizen - Mobiel 06 229 454 73 - www.koknettencleaning.nl

EXPIRION is de specialist in het uitvoeren van grootschalige zonne- energieprojecten

greenity-kok netten 190411.indd 1

11-04-19 13:43

EXPIRION is de specialist in het uitvoeren van grootschalige zonne- energieprojecten EXPIRION is de specialist in het uitvoeren van g otschalige zonne- energieprojecten EXPIRION is de specialist in het uitvoeren van grootschalige zonne-energieprojecten

ProjectRuigrokFlowerbulbs (2.600glas-glaspanelen) Project Ruigrok Flowerbulbs (2.600 glas-glaspanelen)

ProjectNordLommerse (2.200 standaardpanelen) Project Nord Lommerse (2.200 standaardpanelen)

ProjectC.S.Weijers (1.785glas-glaspanelen) Project C.S.Weijers (1.785 glas-glaspanelen)

Project Heemskerk Vaste Planten (2.333 standaardpanelen)

R GOED ONDERBOUWD FINANCIEEL PLAN R ERVARING MET SUCCESVOLLE SDE+-SUBSIDIES R ALLEEN PRODUCTEN MET HOGE KWALITEIT EN GARANTIE R UITVOERING DOOR GECERTIFICEERDE INSTALLATEURS R GOED ONDERBOUWD FINANCIEEL PLAN R ERVARING MET SUCCESVOLLE SDE+-SUBSIDIES R ALLEEN PRODUCTEN MET HOGE KWALITEIT N GAR NTIE R UITVOERING DOOR GECERTIFICEERDE INSTALLATEURS ProjectRuigrokFlowerbulbs (2.600glas-glaspanelen)

R PROJECTEN VAN DUIZENDEN PANELEN AFGEROND R GECERTIFICEERD INSTALLATEUR VAN TOPMERK SMA R PREMIUM INSTALLATEUR VAN ENERGIEOPSLAGSYSTEMEN R ZOWEL STANDAARD0 ALS GLAS-GLASPANELEN PREMIUM INSTALLATEURV ENERGIEOPS AGSYSTEMEN ProjectC.S.Weijers (1.785glas-glaspanelen) ProjectRuigrokFlowerbulbs (2.600glas-glaspanelen) R PROJECTENVAN DUIZENDEN PANELEN AFGEROND R GECERTIFICEERD INSTALLATEURVANTOPMERK SMA ProjectNordLommerse (2.200 standaardpanelen)

R GOED ONDERBOUWD FINANCIEEL PLAN R ERVARING MET SUCCESVOLLE SDE+-SUBSIDIES

ProjectNordLommerse (2.200 standaardpanelen) R P JECTEN VAN DUIZENDEN PANELEN AFGEROND R GECERTIFICEERD INSTALLATEUR VAN TOPMERK SMA R PREMIUM INSTALLATEUR VA ENERGIEOPSLAGSYSTEMEN R ZOWEL STANDAARD ALS GLAS-GLASPANELEN

ProjectC.S.Weijers (1.785glas-glaspanelen)

STAP 2 Business plan R ZOWEL STANDAARD0 ALS GLAS-GLASPANELEN R GOED ONDERBOUWD FINANCIEEL PLAN R ERVARING MET SUCCESVOLLE SDE+-SUBSIDIES R ALLEEN PRODUCTEN MET HOGE KWALITEIT EN GARANTIE R UITVOERING DOOR GECERTIFICEERDE INSTALLATEURS STAP 3 Ontwerp op maat STAP 4 Uitvoering & Controle Tel: 0252-516420 STAP 3 Ontwerp op maat STAP 2 Business plan

STAP 4 Uitvoering & Controle R PROJECTEN VAN DUIZENDEN PANELEN AFGEROND R GECERTIFICEERD INSTALLATEUR VAN TOPMERK SMA R PREMIUM INSTALLATEUR VAN ENERGIEOPSLAGSYSTEMEN R ZOWEL STANDAARD0 ALS GLAS-GLASPANELEN WWW.EXPIRION.NL

R ALL EN PRODUCTEN MET H GE KWALITEIT EN GARANTIE R UITVOERING DOOR GECERTIFICEERDE INSTALLATEURS

STAP 1 Energie Analyse STAP 1 Energie Analyse

EXPIRION Experts in Solar & Storage

STAP 1 Energie Analyse

WWW.EXPIRION.NL STAP 2 Business plan

STAP 3 Ontwerp op maat

STAP 4 Uitvoering & Controle

EXPIRION Experts in Solar & Storage EXPIRION Experts inSolar &Storage greenity-expirion 190705.indd 1

TEL: 0252-516420

12-07-19 12:26

TEL: 0252-516420

WWW.EXPIRION.NL

Expirion BG 06 18.indd 1

19-11-18 08:56

Expirion BG 06 18.indd 1

19-11-18 08:56

EXPIRION Experts in Solar & Storage

TEL: 0252-516420

WWW.EXPIRION.NL

Expirion BG 06 18.indd 1

19-11-18 08:56

5 M I NUT EN

Savannah Halter is assistent financieel manager bij logistiek dienstverlener ABC Logistics in Poeldijk. Ze maakte tijdens haar studie in Wageningen kennis met de agrarische sector. Halter houdt van de agrarische sector en de snelle handel in de logistiek. ‘Kritische blik houdt iedereen scherp’

zijn zorgen er immers samen voor dat de super- marktschappen vol liggen en dat iedereen toegang heeft tot kwalitatief voedsel. Helaas krijgt de sector niet de credits, noch de aandacht die ze verdient. Wat jammer is, omdat de Nederlandse agrarische sector een van de best gereguleerde, efficiëntste en modernste van de wereld is. Qua kennis en innovatie behoort Nederland tot de wereldtop. Toch hoor je voornamelijk kritische verhalen over bijvoorbeeld mega-stallen en pesticidengebruik, of het gebruik van plastic in het groenteschap van de Albert Heijn, terwijl dit juist de houdbaarheid van de producten bevordert. Voor de boeren die elke dag hard werken om ons eten te produceren, is dat niet altijd leuk. Toch is een kritische blik ook goed, dat houdt iedereen scherp.” De Brexit… “Zal best impact hebben omdat zo’n 20 procent van de handel daarnaartoe gaat. Oude rotten in het vak vertellen wel eens over de tijd voor de douane-unie. Dan stonden vrachtwagens uren- of zelfs dagenlang vast bij de Britse grens, wat natuurlijk niet wense- lijk is voor verse producten! Met de nieuwe premier is een harde Brexit nog dichterbij gekomen. Laten we hopen dat het allemaal mee gaat vallen.” Wat mij drijft is.. “Blijven werken aan het verbeteren van onze processen om een steeds betere dienstverlening te kunnen leveren, waar iedereen – van teler tot consument – van meeprofiteert. Ik vind het nog steeds heel fascinerend hoe het in de dynamische wereld van versproducten toch altijd lukt om vraag en aanbod met elkaar te matchen.”

Savannah Halter 28 jaar Assistent financieel manager

Tekst: André Leegwater | Fotografie: René Faas

Volgende keer

Werken in deze sector is… “Super. Toen ik in Wageningen ging studeren, kwam ik voor het eerst echt in contact met de agra- rische sector. Ik ben toen zo enthousiast geraakt dat ik me niet kan voorstellen de sector ooit te ver- laten. ABC Logistics, waar ik nu werk, is onderdeel van een grotere groep met handelsbedrijven, die elk hun eigen specialiteit hebben, zoals kasgroenten, exoten, biologische producten en nog veel meer. Maar ook zijn er teeltbedrijven aangesloten en we doen zelfs zaadveredeling. Het is snelle handel, wat de logistiek een hele uitdaging maakt.” Kwaliteit is.. “Samen met alle schakels in de keten ervoor zorgen dat er een mooi, gezond en vers product bij de con- sument terechtkomt.” Ik werk in deze sector omdat… “Ik ervan overtuigd ben dat de agrarische sector dé belangrijkste is. Alle mensen die erin werkzaam

LIZA LIEVENS “De spreekwoordelijke pen geef ik door aan Liza Lievens. Zij werkt als ‘grower’ bij Dümmen Orange in de library- en de quarantaine-kas. Hier bewaart Dümmen Orange moederplanten van al zijn soorten, die vanzelfsprekend in leven moeten blijven. Ze zal hier vast interessante dingen over kunnen vertellen.”

16 augustus 2019

19

16 augustus 2019

Maatschap Slootman-Claassen, Espel

Regen draagt bij aan beter water

“Mijn vader was al bezig om water op te vangen op een centraal punt”, aldus Gerard Slootman uit Espel. Hij, zijn vrouw en zijn zoon zetten die traditie voort in het Deltaplan Waterkwaliteit, waar de laatste hand aan wordt gelegd. Regenwater speelt hierin een belangrijke rol.

Tekst: Arie Dwarswaard | Fotografie: René Faas

20

16 augustus 2019

L opend over het erf van het bedrijf van Gerard, we niet, waardoor het regenwater via het erf in de sloot terechtkwam. Dat is vanaf nu niet meer aan de orde. Al het regenwater vangen we op”, vat Gerard Slootman een deel van het Deltaplan Waterkwaliteit samen. “Ik heb pas uitge- rekend om hoeveel water het gaat tijdens een flinke bui. Als er 15 mm regen valt, komt er van ons dak 7.500 liter water per uur. Daar hoeven we niks voor te doen.” Werken met water staat al heel lang centraal op dit bloem- bollenbedrijf in Espel in de Noordoostpolder, dat zich toelegt op de teelt van tulpen en gladiolen. “We spoelen onze bollen al sinds 1970. We weten niet beter. Het gebruik van water is steeds meer onderwerp van discussie geworden. Door het spoelen en het schoonspuiten van je machines komen er stoffen in de sloot terecht en dat kan niet meer.” Omdat zoon Rence in het bedrijf kwam, werd nadenken over zijn toekomst als ondernemer relevant. Hoe past dat bedrijf in een begrip als duurzame bloembollenteelt? Het leverde Marie-Carien en Rence Slootman in Espel komen we langs een van de bedrijfsgebouwen. Aan de rand van het dak is pas een dakgoot bevestigd. “Die hadden

midden vorig jaar boeiende gesprekken op tussen de beide generaties, met als resultaat een project dat de titel Delta- plan Waterkwaliteit meekreeg. Met hulp van Flynth bleek het mogelijk om dit plan in aanmerking te laten komen voor een Europese POP-3-subsidie. Een eerste stap op weg naar schoner en milieubewuster werken was het echter niet. De tulpen worden al 26 jaar geschuimd voor het planten en de veldspuit en kunstmeststrooier zijn voorzien van procescom- puters die helpen om zorgvuldig met middelen en mest- stoffen om te gaan. Door de eisen vanuit de Kaderrichtlijn Water werd steeds duidelijker dat afspoeling van water met restanten van middelen niet toekomstbestendig is. De opvang van regenwater is een van de onderdelen van het plan, die ervoor zorgen dat er geen water meer van het erf stroomt richting omliggende sloten. Om dit gesloten erf te realiseren, is niet alleen een dakgoot opgehangen, maar zijn rondom het erf goten aangelegd, die het erfwater afvoeren naar een centrale put. De betonnen vloer is onder afschot gelegd, zodat het water in de goten terechtkomt. Daardoor komen ook eventueel percolaatwater uit de composthoop en vocht van de mestopslag in de goten terecht.

Er zijn nieuwe spoelbassins gegraven, die voldoende capaciteit hebben om het spoelwater en het gereinigde water in op te vangen.

Rondom het erf zijn goten aangelegd om water vanaf het erf op te vangen.

16 augustus 2019 Het erf is zodanig aangepast dat er geen water meer in het oppervlakte- water terecht kan komen.

21

16 augustus 2019

Page 1 Page 2 Page 3 Page 4 Page 5 Page 6 Page 7 Page 8 Page 9 Page 10 Page 11 Page 12 Page 13 Page 14 Page 15 Page 16 Page 17 Page 18 Page 19 Page 20 Page 21 Page 22 Page 23 Page 24 Page 25 Page 26 Page 27 Page 28 Page 29 Page 30 Page 31 Page 32 Page 33 Page 34 Page 35 Page 36 Page 37 Page 38 Page 39 Page 40 Page 41 Page 42 Page 43 Page 44 Page 45 Page 46 Page 47 Page 48 Page 49 Page 50 Page 51 Page 52 Page 53 Page 54 Page 55 Page 56 Page 57 Page 58 Page 59 Page 60 Page 61 Page 62 Page 63 Page 64 Page 65 Page 66 Page 67 Page 68

Made with FlippingBook - professional solution for displaying marketing and sales documents online