Greenity 59

31 januari 2020

Weinig scepsis 12 Led gaat ‘heel hard’

38 Dag van de Tulp

‘Marktbelemmering’

42 Praktische oplossing voor bodemproblemen

44 Unieke lijn bij Van der Vossen



Rijksstraatweg 56a 2171 AM Sassenheim

tel: 0252-222580 info@helmus.nl www.helmus.nl

Spoelen voor kwekerij en exportschoon van alle bollen, knollen en (vaste) planten.

Warmwaterbehandelen (koken) met of zonder ECA water van o.a. Allium, Amaryllis, Crocus, Iris, Narcis, Tulp, Aconitum, Astilbe, Hosta, Pioen en vele andere produkten. Behandelingen voeren wij uit volgens richtlijnen van de BKD inclusief behandelingscertificaat en wij hebben veel ervaring met behandelingen ‘op maat’.

greenity-helmus 191011.indd 1

21-01-20 10:11

BEDANKT HAAR SPONSORS

STANDHOUDERS Abeos ACN Techniek ACNH Aeres Trainingscentrum Agratechniek Agrirm Agriteam Makelaars Bakker & Schilder Blok Landbouwmechanisatie BV BOL van Staveren BV Boltt Machinery Bouwbedrijf Bosma BV Bouwbedrijf Doorn CNB Countus accountants + adviseurs Crehumus Cremer Speciaalmachines BV Dijksma Koudetechniek Engie Fa. van der Wal BV Graafstra Heftruck Centrum Post BV

SPONSORS ADAMA Adviesburo AgroFocus Agrivision VOF Agrodust Bedrijfsstofzuigers Anthos AP Machinebouw B. & K. Noptrans Zand- en Grondhandel B. Naaktgeboren BV Bergsma Drain Bol en Business C.A.V. Agrotheek-Heyboer

Helder Financiële Diensten HOBAHO Koops Machines en Techniek Leyten & van der Linde Lonza BlueSense Water Care Solutions Loonbedrijf Van Dun BV Martho Flexwerk MechaService Necap Offringa BV Polder Express Profyto dsd Rabobank Noordoostpolder-Urk Smit Constructie BV Total Systems BV Transportbedrijf Bernhard Univé Midden Van Keulen Heftrucks VSO makelaars Weevers Rutten-Marknesse

KPI B.V. Loonbedrijf J.H.G. Loonbedrijf JPR van Heugten Loonbedrijf Wieringa Machinefabriek Akerboom BV MAJSTRO Verzekeringen MCM Mijnvormgever.nl

Net BV NO-BV Nord-Lommerse

Notariskantoor Hartsuiker Notariskantoor Prummel P. Aker Zaden en Bloembollen BV P. Nelis & Zoon’s Riool Techniek Kraggenburg

C. Meijer BV Combi Drain Engie Refrigeration F.M.A. Nillesen Fa. Gebr. Hanse Fa. Van Hulzen

Slump Catering & Events Smakman Bloembollen VOF Steenvoorden Machines BV Ton Glorie Flowerbulbs Tulpenadvies BV

Faber Betonpompen BV Facilitair bedrijf tuinbouw Flevo Hoogwerkers Flynth adviseurs - accountants Gladiolenkwekers-vereniging ‘Glaco’ Het Notarieel Emmeloord Hoevenberg Service Transportbanden Intermediair Groep Holland Jan de Wit & Zonen BV Jongejans Luchttechniek BV Jouke Haagsma Grondverzet KAVB Kring Flevoland Gelderland Kok Netten Cleaning

Van Bentem Sierteelt Van der Meer techniek Van Hees Machinery Van Steen Grondverzet en Sloopmateriaal Veco Groenten en Bloembollen BV VIVAN accountants - adviseurs

DONDERDAG 6 FEBRUARI 10.00 uur Tulpenshow 16.00 uur Agribeurs

VRIJDAG 7 FEBRUARI 10.00 uur Tulpenshow 12.30 uur Agribeurs

HOOFDSPONSORS

www.bloembollenvakdagenevoland.nl

I NHO U D

48 Laatste Westerkoggeflora De Westerkoggeflora was dit jaar een mooie tentoonstelling met een weemoedig afscheid.

44 Logistiek Van der Vossen Bol-op-pottenteler Van der Vossen in De Zilk heeft een zelfgebouwd order- en transportsysteem.

16 Hollands Noorderkwartier Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier zoekt samenwerking met agrariërs om de waterkwaliteit te verbeteren.

In dit nummer 10  De tien beste tulpen van 2020 12  Led-verlichting neemt vlucht 16  Serie waterschappen: ‘Het water is van ons allemaal’ 18  Bol Van Samenwerking: 200 telers aangesloten 28  KAVB bereidt leden voor op toekomst 32  Oproepcontracten voortaan écht tijdelijk 38  Dag van de tulp: ‘Meer belemmering bij markttoegang’ 40  Rabobank: ‘Groei tulpensector vooral ‘gezonde brutaliteit’’ 42  Bodemkwaliteitsplan krijgt vorm 44  Van der Vossen: ‘Van bewerkelijk naar werkbaar’ 48  Weemoedig afscheid Westerkoggeflora 50  Tulpendag Heemskerk groot succes

Vaste rubrieken 4  In de media 6  In gesprek Jaap Bond 9  Column Hans Kleijwegt 19  Tech&Mech 20  Boekrecensie 21  Ooit 22  Hobaho 23  5 minuten Herman van der Wekken 24  KAVB 30  Vakvenster 34  CNB 51  Vaste planten Miscanthus nepalensis 53  Teeltverbetering 54  Teeltadvies 58 Het onderzoek van Barry Looman

Op de cover 12 Steeds meer tulpenbroeiers zoeken hun heil in led-belichting. Ze zijn vooral blij met de behaalde kwaliteit en de mindere uitval. Die aspecten maken de iets hogere kostprijs goed. Led-belichting is maatwerk, voor elk bedrijf is het lichtrecept anders. Welke lamp geschikt is, hangt onder meer af van de geteelde cultivars, de kasinrichting en of het om broei op water of potgrond gaat.

31 januari 2020

3

31 januari 2020

VA N D E R E D A C T I E

Xenon

Fotograaf Kees Warmerdam overleden In de leeftijd van 83 jaar is op 16 januari overleden Cornelis Theodorus (Kees) Warmerdam uit Hillegom. Hij was ruim veertig jaar actief als bloemenfotograaf.

Arie Dwarswaard — Redacteur a.dwarswaard@greenity.nl

Warmerdam begon in 1963 met het maken van foto’s voor het toenma- lige vakblad Bloembollencultuur. Hij kwam op veel bedrijven en maakte elke week foto’s in de KAVB-keu- ringszaal. Lange tijd zwart-wit, later in kleur. Dat laatste was veel lasti- ger dan zwart-wit, zo vertelde hij in 2010. “Kleur is het moeilijkste wat er

is. Er zijn geen gemakkelijke kleuren. Elke kleur is lastig.” In 2010 stopte hij met zijn werk voor Bloembollen- Visie. De overstap van analoog naar digitaal viel hem zwaar. En dus stop- te hij met het maken van foto’s op de wekelijkse bloemenkeuring. “Met pijn in het hart geef ik het op. Het was en is heel mooi werk.”

Voor het vak Scheikunde moest ik het perio- diek systeem der elementen leren. In het rij- tje edelgassen zaten niet alleen neon, helium en radon, maar ook xenon. Pas veel later be- greep ik de betekenis van dat woord. ‘Xenon’ is Grieks voor ‘vreemdeling’. De ontdekkers wisten eind 19e eeuw niet wat voor gas het was en waar het vandaan kwam. Door de jaren heen heb ik veel ondernemers gesproken die bewust een andere keuze voor een gewas, een teelt, een werkwijze hadden gemaakt en daar ook vol passie over wilden vertellen. Lezers vonden het maar wat inte- ressant, zo’n nieuwe, afwijkende kijk op een aspect van de bloembollensector. Tegelijkertijd verspreidde het gas xenon zich onder diezelfde lezers en collega-telers. Dat kan toch nooit, telen zonder middel? Heillo- ze weg, de keuze voor dat gewas. Wie subsi- dieert die man eigenlijk? Straks moeten we allemaal die kant op. Het zijn zomaar wat zin- nen die ik in dergelijke gesprekken oppikte. Dat xenon deze uitwerking heeft, is wel te begrijpen. Misschien zit er jaloezie achter. Waarom was hij wél zo slim om die stap te zetten en ik niet? Dat is nog een begrijpelijke emotie. Zorgelijker is het, als het de angst is die in de reacties een rol speelt, de xenofobie. Angst belemmert ons om een goed beeld van de werkelijkheid te hebben. We vullen zelf wel in wat er allemaal kan gaan gebeuren. Daar hebben we niemand voor nodig. En wij weten preciés hoe dit gaat aflopen. We creëren onze eigen angst maar al te graag en belemmeren daarmee onze eigen ontwikkeling. Sinds enkele jaren zijn er autolampen waar xenon zorgt voor licht. Het vreemde gas kan dus ook zorgen voor iets positiefs: licht in de duisternis, veiligheid voor de weggebruiker. Misschien is het goed om bij collega-onderne- mers die stappen vooruit zetten xenon een an- dere rol te geven dan angst voor het vreemde en het nieuwe. Laat het een licht zijn om beter te kijken naar de mogelijkheden en kansen die innovaties bieden.

Drie leliebedrijven willen fuseren Leliebedrijven Paauw Lilies, Imanse Quality Lilies en Dutch Lilies onder- zoeken een fusie. Op 15 januari tekenden ondernemers Wim-Jan Paauw, André Imanse en Klaas Wagenaar een intentieverklaring.

De drie bedrijven zijn gespecialiseerd in de productie van kwaliteitslelies. “We vullen elkaar mooi aan”, zegt Wim-Jan Pauw. “Niet alleen als per- sonen, maar ook in het assortiment. En hebben we een mooie geografische spreiding, waardoor we de veilingloca- ties goed kunnen bedienen.” Paauw is gevestigd in Rijnsburg, Imanse in Lisserbroek en Dutch in Almere. “Aan de afzetkant worden partijen steeds groter. Om aan de wensen van deze partijen te voldoen

is onze samenwerking een logische stap”, zegt Paauw. André Imanse geeft aan dat het een fusie vanuit kracht wordt. “We hebben alle drie sterke en gezonde bedrijven. Door de krachten te bundelen kunnen we onze klanten nog beter bedienen en kunnen we de prestaties op de teeltlocaties vergro- ten.” Ook Klaas Wagenaar van Dutch Lilies is positief: “Wij moeten nog heel wat werk verzetten, maar hal- verwege dit jaar hopen wij meer te kunnen vertellen.”

Het tulpenareaal is met bijna 2,5 procent gestegen. In 2019 stond er 12.900 ha en daar is circa 250 ha bijgekomen. Dat maakte Peter van Nieuwkoop van de BKD 24 januari bekend tijdens de Dag van de Tulp in Zwaagdijk. Het publiceren van areaalcijfers staat komend jaar ter discussie bij de Productgroep Tulp van de KAVB. Voorzitter Hans Wes- sels van de Productgroep Tulp betoogde juist voor de komst van Van Nieuwkoop op het podium, dat het publiceren van de areaalcijfers on- gunstig is. “Het komt de stabiliteit van de markt niet ten goede en wat ons betreft kunnen we die cijfers beter niet meer publiceren.” Lees meer over de Dag van de Tulp op pag. 38-39. BKD: areaal tulp stijgt 2,5 procent

4

31 januari 2020

S T E L L I NG

Het vak moet er alles aan doen om bloemenshows te blijven organiseren

Bloemenshows kampen met afnemende inzen- dingen. Er zijn er zelfs die ermee ophouden, zoals de Westerkoggeflora. De evenementen vallen tegenwoordig in een tijd dat het op bedrijven hooitijd is. Dat was bij het ontstaan van de shows anders. Toch is het zaak de bloe- menshow in ere te houden. Het is de ideale gelegenheid om het complete assortiment te showen en je als bedrijf te presenteren.

73 % E E N S

Op www.greenity.nl kunt u reageren op de nieuwe stelling: ‘Fuseren is een goede overlevingsstrategie voor teeltbedrijven’.

Nationale Tulpendag trekt 15.000 bezoekers

Ruim 15.000 mensen kwamen zaterdag 18 januari af op Nationale Tulpendag, de officiële aftrap van het nieuwe tulpenseizoen op de Dam in Amsterdam. Voor deze negende editie hadden Nederlandse tulpenkwekers een pluktuin aangelegd met 200.000 kleurrijke tulpen. Het succes van de Nederlandse pluktuin vindt ook buiten Nederland navolging. Zo is er in België een pluktuin met 100.000 tulpen en wordt in Berlijn tijdens de con- sumentenbeurs Grüne Woche een plukdag georganiseerd. In de Verenigde Sta- ten vindt Tulip Day plaats in San Francisco. Ook deze events zijn zeer succesvol en onderstrepen de populariteit van de tulp.

5 februari Basiscursus Teelt en broeierij van tulp 6 februari Stigas: vitale bedrijven hebben toekomst 6 en 7 februari Bloembollen Vakdagen Flevoland 7 t/m 9 februari Driebanflora 12 februari LichtEvent 13 februari Greenity-debat Tuinbouwreststromen in de biotech 13 t/m 16 februari Vaktentoonstelling Zwaagdijk Tuinidee 18 t/m 20 februari HortiContact A G E ND A

C O L O F ON

31 januari 2020 De redactie werkt op basis van een redactiestatuut. Aan alle artikelen en rubrieken wordt de meest mogelijke zorg besteed. Uitgevers, redactie en medewerkers aanvaarden echter geen enkele aansprakelijkheid voor mogelijke gevolgen die direct en/of indirect kunnen voortvloeien uit de inhoud van artikelen en/of advertenties. De redactie houdt zich het recht voor om ingezonden brieven enmededelingen niet te plaatsen dan wel te wijzigen of in te korten. Overname van artikelen, berichten of fotografie is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van de redactie. Greenity is een voortzetting van het tijdschrift BloembollenVisie (2003-2017). BloembollenVisie ontstond uit een samenvoeging vanMarktVisie (CNB) en Bloembollencultuur (KAVB). REDACTIE Hans van der Lee (hoofdredacteur), Lilian Braakman, Arie Dwarswaard, Ellis Langen en Monique Ooms (vakredacteuren), André Leegwater (eind- en webredacteur) FOTOGRAFIE René Faas VORMGEVING Filie Nicola en Lianne van ’t Ende WEBSITE www.greenity.nl CONTACT Postbus 31 | 2160 AA Lisse | tel. 0252-431 431 | info@greenity.nl ADMINISTRATIE tel. 0252-431 200 | naw@cnb.nl REDACTIEADRES Heereweg 347 | 2161 CA Lisse DRUKKERIJ Damen Drukkers | Werkendam. Dit magazine wordt milieuverantwoord en CO 2 -neutraal gedrukt. ABONNEMENTEN Excl. btwper jaar: Nederland € 275,–, Europa € 295,–, buiten Europa € 325,– ADVERTENTIES Bureau Van Vliet bv | Postbus 20 | 2040 AA Zandvoort | tel. 023-5714745 | zandvoort@bureauvanvliet.com UITGEVERS KAVB en CNB ISSN 2589-4099

Kijk voor de volledige agenda op www.greenity.nl

5

31 januari 2020

I N G E S P R E K

31 januari 2020

31 januari 2020

6

31 januari 2020

‘Ik sta graag aan het roer’

Jaap Bond is sinds 1 januari de voorzitter van de KAVB. Nieuw als voorzitter, maar niet nieuw in de sector. Voor veel partijen is Bond een bekend gezicht, omdat hij zich al jaren met de agrarische sector bezighield. “Ik sta graag aan het roer en ik ken de sector goed”, verklaart hij zijn stap naar de KAVB.

Jaap Bond VOORZITTER KAVB

Volendammer Jaap Bond (62) is vanaf dit jaar drie dagen in de week aan de slag als voorzitter van de KAVB. Ook is hij per 1 januari benoemd tot boegbeeld van de Topsector Tuinbouw & Uitgangsmaterialen, het samen- werkingsverband tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheid op het gebied van landbouw, water en voedsel. Bond was van 2007 tot 2019 landbouwgedeputeerde voor de provincie Noord-Holland. In die functie richtte hij onder meer de Greenports Noord-Holland Noord en Aalsmeer op. Daarvoor had hij een leidinggevende positie bij de politie. De voor- zitter zat voor het CDA in de politiek. Hij is naar eigen zeggen meerdere malen gevraagd de stap naar de Tweede Kamer te maken. Daar zag hij van af omdat hij die functie niet bij hem vindt passen.

Tekst: Hans van der Lee | Fotografie: René Faas

U bent nu een maand aan de slag. Voelt de sector als een warm bad? “Toe nu toe heb ik al veel gesprekken gevoerd met leden en niet-leden van de KAVB en met andere bestuurders en partijen in de sector. Het voelt inderdaad heel plezierig en ik heb het idee dat ik misschien wel een gunfactor heb bij de kwekers en broeiers. In Noord-Holland tenminste. Als gedeputeerde heb ik mij sterk gemaakt voor de bollensector, onder meer door de oprichting van de Greenports en het verruimen van het bouwblok naar 4 hectare. Daar had met name de broeierij profijt van. Verder heeft de bollensector een sterke plaats in de Structuurvisie van de provincie, waar ik een bijdrage aan leverde. Voordat ik officieel aan de slag ging, heb ik een soort sta- geperiode doorlopen. Ik heb inmiddels een hoofdbestuurs- vergadering mogen bijwonen. Verder heb ik zes van de acht kringbesturen meegemaakt. Ik wilde een snelle start, want er is veel te doen.” Achterstallig onderhoud? “De KAVB is een kleine, mooie werkorganisatie. Een kleine vereniging die niet alles kan. Toen mijn voorganger aantrad, is gekozen voor een voorzitter met een min of meer ceremo- niële taak voor een dag in de week. Gaandeweg kwamen daar allerlei taken bij en duidelijk is dat het eigenlijk helemaal niet past in een dag. Daardoor bleven zaken liggen, dat kon ook niet anders. Vandaar dat we nu de aanpak veranderen. Ik ben er drie dagen in de week, naast mijn werk als boegbeeld van de Topsector. Dat kost anderhalve dag. Het is nu aan mij om

van de KAVB weer een zichtbare belangenbehartiger te maken en te investeren in relaties en inhoud. Daar valt namelijk wel het een en ander aan te verbeteren. Ook als het gaat om de achterban is er nog sprake van achter- stallig onderhoud. Een kwart van de kwekers en broeiers is geen lid van de KAVB. Waarom niet? Je moet elkaar vasthou- den in deze tijd van ontzuiling, anders loopt het net zo af als in de visserijsector. Als de groep die we vertegenwoordigen nog kleiner wordt, is dat natuurlijk niet goed voor onze posi- tie als belangenbehartiger. Ik wil dus behalve met leden ook met niet-leden om de tafel. Ik wil wel graag weten wat het ze oplevert als ze geen lid zijn en ik wil ze ook duidelijk maken waarom het wel zinnig is lid van de KAVB te zijn.” Nou, laat maar horen dan. “De KAVB doet wat de leden haar vragen. Dat is de kern. Daarbij moet de KAVB eerlijk zijn in wat ze wel en wat ze niet kan doen. Middelen die niet langer zijn toegelaten, kunnen we niet op de plank houden. Daarbij moet je jezelf afvragen of het zinnig is daar tonnen aan uit te geven. Is het niet slimmer ons sterk te maken voor andere zaken. Onderzoek bijvoorbeeld. Ik ga met directeur Bart Siemerink van Keukenhof om de tafel, om te bespreken of we geen proeftuin kunnen inrichten. Dat zou op grond van Keuken- hof kunnen, maar we moeten onderzoek doen op verschil- lende grondsoorten in verschillende gewassen. Keukenhof heeft aangegeven dat er letterlijk en financieel ruimte voor te maken is. Die mogelijkheden moeten we onderzoeken, liefst samen met onderzoekspartijen als bijvoorbeeld Proef-

31 januari 2020

7

31 januari 2020

I N G E S P R E K

tuin Zwaagdijk en WUR, maar ook in andere sectoren. Er is behoefte aan collectieve experimenteerruimte, nu er geen Productschap Tuinbouw meer is. De KAVB kan hier de regis- seursrol in spelen die vroeger bij het PT lag.” Voorzitter Henk Westerhof van Anthos kijkt uit naar de samenwerking, zei hij tijdens de eindejaarsbijeenkomst van zijn club. U was daarbij om die samenwerking te beklinken? “Met dat gebaar van Westerhof was ik heel blij. We kennen elkaar al lang en het is niet moeilijk elkaar te vinden. Onze organisaties zijn trouwens letterlijk buren. Ik zie veel in een nauwe samenwerking met Anthos, want we hebben deels dezelfde belangen en ook zelfs dezelfde leden. Dan moet je niet tegenover elkaar staan. Mijn voordeel is dat ik geen ach- teruitkijkspiegels heb, ik heb geen last van oud zeer op welk front dan ook. Als het aan mij ligt, bouwen we een loopbrug tussen de panden van de KAVB en van Anthos. We kunnen en moeten samenwerken bij het stimuleren van certificering bijvoorbeeld en bij het bestrijden van die vreemde bloemen- markten in Lisse en Amsterdam. Zet toch een houdbaar- heidsdatum op je verpakking, dat moet toch te doen zijn?” Is het gevolg dat KAVB en Anthos één organisatie vormen? “Dat die wens in een deel van de sector leeft, ben ik mij bewust. Ik hoor van meer partijen dat een fusie tussen beide organisaties een goede zaak zou zijn. De bloembollensector is geen grote sector, dus kwetsbaar. Je moet goed kijken hoe je sterk kunt blijven als gesprekspartner en hoe je de geloofwaardigheid intact houdt. Dat lukt onder meer door een goede samenwerking met Anthos, maar een fusie is wat mij betreft geen doel. Overigens kijken we verder dan alleen Anthos en wil ik ook de banden met de bemiddeling en export zelf verder aanhalen.” U pleit voor samenwerking. Ook met andere sectoren? “Zeker. In de akkerbouw en de vollegrondsgroente spelen deels dezelfde zaken en daarom is het goed om samen op te trekken. Nu hebben we het voordeel dat bij de Brancheorga- nisatie Akkerbouw iemand zit die we goed kennen (voorma- lig KAVB-adjunct-directeur André Hoogendijk, red.), maar we kijken ook naar de voedingstuinbouw. Daar hebben ze jaren geleden al voedselveiligheidskwesties opgelost die lijken op de eisen die nu aan de bollenteelt worden gesteld. Het is ook een goede reden om met voorzitter Marc Calon van LTO Nederland af te spreken, want die standsorganisatie heeft dezelfde belangen.” Wat deelt KAVB met LTO in de belangenbehartiging? “Ik heb de indruk dat LTO momenteel wat minder zichtbaar is en eerlijk gezegd kan de zichtbaarheid van de KAVB ook beter. We moeten als KAVB en als sector duidelijk laten zien waar we mee bezig zijn en wat we allemaal doen om de

‘Ik heb het idee dat ik een gunfactor van de sector heb’

sector naar een hoger plan te brengen. We beginnen niet op nul, want we zijn al jaren bezig. We moeten alleen zorgen dat die kennis vastgelegd en uiteindelijk gevaloriseerd wordt. Daar zit ook het belang van die proeftuinen. Daar moet databeheer en kennisopbouw plaatsvinden, zodat je daadwerkelijk kunt aantonen dat een middel werkt.” Behalve KAVB-voorzitter bent u ook Topsectorboegbeeld. Handig? “Zeker. Het past bovendien bij mijn wens te verbinden. Er wordt wel al gezegd dat ik in die rol dan vast allerlei projec- ten voor de bollenteelt kan goedkeuren, maar zo eenvoudig is het niet. De sector moet zelf met de plannen komen, maar ondanks de overlappingen in de functies heb ik geen dubbe- le pet. Het team beoordeelt de projecten en ondertussen mag ik dat team voorzitten, dat bestaat uit partijen uit de water-, energie- en voedselsector. Hoe mooi is dat? U gaat voorlopig drie jaar voor de KAVB aan de slag. Waar- om die termijn? “In die tijd moet ik kunnen laten zien dat ik van waarde ben voor de organisatie en de sector. Ik ben ambitieus en je mag mij na een jaar ook al vragen wat er is bereikt, maar het moet wel goed zitten. Een organisatie heeft recht op een goe- de evaluatie van haar voorzitter. Daarna zien we verder.”

8

31 januari 2020

C O L UMN

Terugkijken

Hans Kleijwegt Algemeen directeur Artemis Nurseries bv en Van den Bos Holding bv h.kleijwegt@artemisnurseries.com

Wat is het centrale thema in de leliewereld geweest in het afgelopen decennium? Hoe kij- ken we terug op de laatste tien jaar? Mooi om weer eens te overdenken nu we over de drem- pel stappen naar een nieuw decennium. Veel telers noemen spontaan PlAMV als het centrale thema van de laatste periode. Wat zal het ant- woord zijn in 2030 als we dezelfde vraag stel- len? Wordt het weer een virus dat de hoofdrol speelt, of noemen we de gigantische groei, of perfecte marketing, of iets heel anders? PlAMV is ons overkomen, zou je kunnen zeg- gen. Het is niet iets wat we zelf geïnitieerd hebben, maar we moeten wel volledige verant- woordelijkheid aanvaarden voor alles wat ons overkomt, wat we doen of juist niet doen. We kunnen ontzettend trots zijn op de immense prestaties van alle ketenpartners, de prachti- ge producten die gemaakt worden, efficiënt geteeld en op de juiste tijd op de goede plek ergens in de wereld geleverd worden. Precies om dezelfde reden moeten we ook verantwoor- delijkheid nemen voor onze tekortkomingen en wat we niet doen of gedaan hebben. Het nieuwe decennium gaat in ieder geval in het teken staan van de keuze van de klant en de grilligheid waarmee hij die maakt en een bijna seculiere zoektocht naar onze verplich- ting aan de aarde en de mensheid. Dit laatste klinkt heel groot en zweverig en dat is het ook. We kunnen niet meer bogen op onkunde of onwetendheid als het gaat over hoe onze pro- ducten voortgebracht worden. Mag ik de wens uitspreken dat we in 2030 dezelfde vraag stel- len en dat het antwoord zal zijn dat onze pro- ducten nog net zoveel geluk brengen, ons bete- re mensen maken en bijdragen aan het gezond maken van onze moeder aarde? Dit overkomt ons niet, maar moeten we zelf initiëren.

31 januari 2020



31 januari 2020

De tien beste tulpen van 2020

Vorig jaar won ‘Ms Li’ de Interpolis Tulpenprijs. Dit jaar beoordeelt de jury wederom tien nieuwe tulpencultivars op hun marktpotentie in de broeierij. Tijdens de Vaktentoonstelling in Zwaagdijk wordt bekend welke tulp de winnaar is. Dit zijn de genomineerden.

Tekst: André Leegwater | Fotografie: René Faas

‘Anita Witzier’ Deze tulp heeft een bijzondere paarse kleur en een goede presentatie in zowel knop als in rijper stadium. ‘Anita Witzier’ heeft een hoge sierwaar- de met mooi donker gekleurd blad. Broeien kan vanaf begin februari. De stelen bereiken een lengte van minimaal 38 cm en maken makkelijk gewicht: minstens 36 gram in de vroege broei en ruim 40 gram later in het seizoen. Het is een mooie bollenmaker en een harde groeier. ‘Anita Witzier’ is normaal zuurgevoelig en ongevoelig voor virus. Inzender: Mellflower ‘Astronaut’ ‘Astronaut’ is voortgekomen uit een kruising van ‘Lydia’ en ‘Alliance’. Het is een vlotte broeitulp, die begin januari gebost kan worden na achttien kasdagen. De houdbaarheid is heel goed, zonder doorgroei. De koude- behoefte is 14,5 week. ‘Astronaut’ is een tulp om probleemloos te telen met goede opbrengsten. De cultivar kreeg zijn naam omdat André Kui- pers oranje zo’n mooie kleur vindt. Inzender: Boots Quality Bulbs ‘Avalon’ ‘Avalon’ is een goede, stevige paarse tulp. Hij is te broeien vanaf begin februari. Deze cultivar is een mooie bollenmaker en productief in plant- goed. Hij is super in de huid en heeft een hoge zuurtolerantie. Prima te selecteren op het veld. Inzender: Klaver Bloembollen ‘Crossover’ De kruisingsouders van deze tulp zijn ‘Stargazer’ en ‘Kung Fu’. Zijn broei-eigenschappen zijn perfect. Met vijftien weken kou is hij vanaf 10 januari te broeien. Het resultaat is zeer uniform en de stelen geven vol- doende lengte en gewicht en zijn zeer gelijk op de broeibak. De teelt- eigenschappen zijn vergelijkbaar met die van ‘Kung Fu’, maar met een betere opbrengst per roe. Inzender: Remarkable

‘Avalon’



31 januari 2020

De aeeldingen van alle tulpen uit de top 10 zijn te vinden in de brochure over de Vaktentoonstelling die bij deze uitgave wordt meegezonden.

‘Double Twist’ ‘Double Twist’ is een dubbele rode tulp uit de kruising van ‘Monte Car- lo’ met ‘Gander’. Broeien kan vanaf begin januari tot laat in het seizoen. Hij kan zowel op potgrond als op water gebroeid worden. De dubbele lange bloem is goed houdbaar. De bladstand is goed, wat de machinale verwerking ten goede komt. De bollen zijn mooi rond en zitten goed in de huid en er is voldoende aanwas van plantgoed. Vooralsnog is deze cultivar ongevoelig voor Fusarium. Virus is goed te zien en is geen pro- bleem in dit ras. Inzender: J.A. Borst Bloembollen ‘New Santa’ ‘New Santa’ is een mutant uit ‘Canasta’ met een heel duidelijke witte rand. De kruisingsouders van ‘Canasta’ zijn ‘Leen van der Mark’ en ‘Fan- cy Frills’. ‘New Santa’ is een beste groeier die goed in de huid zit. Hij is zowel voor de broei op water als op potgrond geschikt. Inzender: Vertuco ‘Nikon’ Deze cultivar komt voort uit een kruising van ‘Monte Peony’ en ‘Calgary’. Deze zaailing heeft een mooie, volle, dubbele gele bloem. ‘Nikon’ geeft van maat 10 al een heel mooie, zware bos tulpen van waterbroei. Bij- komstig voordeel is dat hij weinig kasdagen nodig heeft. Op de vaas is hij zeer sterk en geeft geen doorgroei. In de teelt laat ‘Nikon’ goed de ‘Roeska’ is vanaf 1 januari te broeien. De tulp heeft met elf weken kou genoeg gewicht en lengte en is niet zweetgevoelig. De bladkleur is don- kergroen. De aanwas van plantgoed is zeer goed. ‘Roeska’ is officieel een kruising van ‘Purple Flag’ en een onbekende tulp, maar de vader is zo goed als zeker ‘Kung Fu’. De kruising is gemaakt in 2003 en bloeide voor de eerste keer in het voorjaar van 2007. De rooiperiode is middenlaat. Inzender: Marax ‘Quinty Trustfull’ Deze dubbelbloemige tulp heeft een oudroze kleur. De bloemblaadjes ontvouwen zich net als bij pioenen. De steel groeit nauwelijks door in de vaas. De tulp groeit goed en is zeer goed bestand tegen ziekten en plagen. De cultivar is ontstaan uit de kruising van ‘Mondial’ en 171-81- 3. Het is een diploïde tulp met goede vermeerderingseigenschappen en een rondebollenmaker. ‘Quinty Trustfull’ kan in het broeischema vanaf januari meedraaien. virustekeningen zien en zijn de maten 10-11-12 leverbaar. Inzender: J.W. Reus Bloembollen / Gebr Boon Hem BV ‘Roeska’

‘Nikon’

‘Astronaut’

‘Double Twist’

Inzender: Hybris ‘Valdivia’

‘Valdivia’ heeft als kruisingsouders ‘Lydia’ en ‘Casablanca’. De bol- kwaliteit is goed. De tulp heeft een goede groei met goede verklistering. De bloei is in de tweede week van februari. Inzender: Combitulp

31 januari 2020

‘Roeska’



31 januari 2020

12

31 januari 2020

Led-verlichting neemt vlucht

Het gaat hard nu. Led-verlichting wordt door tulpenbroeiers steeds meer ingezet, zowel bij kwekers die met daglicht telen als kwekers met meerlagenteelt. Wessel van Paassen van Green Simplicity in Andijk helpt broeiers ieder in hun eigen situatie en met hun specifieke wensen aan het ideale lichtrecept. “Tulp is een dankbaar gewas voor led. Met een relatief lage lichtintensiteit zijn de effecten snel zichtbaar.” Kwekers prijzen vooral de behaalde kwaliteit en minder uitval onder led.

Bij Klaas Schouten bv hangen in de nieuwbouw met de meerlagenteelt twee soorten lichtrecepten. Pieter-Jan Neefjes: “Ons doel was om minimaal een vergelijkbare kwaliteit te halen als met alleen daglicht. Dit lukt tot nu toe.

Tekst: Ellis Langen | Fotografie: René Faas

H et is een druilerige dag in West-Friesland. Grijze lucht, regenachtig en daarbij relatief warm, zo’n 11 graden. Het type weer waar een broeier zo halverwege januari helemaal niet op zit te wach- ten. In de kas is het klimaat niet goed te regelen. “Eigenlijk moeten ze nu koude buitenlucht verwarmen om te ontvoch- tigen, maar dat gaat niet met deze buitentemperatuur. De RV loopt daardoor te hoog op en dan is de kans op teeltpro- blemen groter”, zegt Wessel van Paassen. “De kunst is dan om het gewas actief te houden.” Voor Joris Schouten van Kwekerij S. Schouten B.V. in Wer- vershoof waren minder zweters en een gezonder, uniformer en kwalitatief beter gewas dé redenen om in 2018 in de helft van de kas leds op te hangen. Dit seizoen hangen ze in de hele productiekas. Er hangt armatuur met één lichtrecept op 3,70 meter hoogte. Dat recept is zorgvuldig gekozen nadat Schouten samen met Van Paassen onderzoek deed naar het effect van led-verlichting in zijn kas. De leds zorgen op de kwekerij bij een aantal cultivars voor meer spreiding en lengtegroei in een vroeg stadium van de teelt waardoor minder zweters optreden. Vooral bij ijstulpen in de maan- den oktober en november ziet Joris minder uitval. “Zo’n 5 procent”, zegt hij. In hoeverre led dit seizoen bij andere tulpen minder uitval geeft, daarover durft hij geen uitspraak te doen. Maar alleen dat effect is ook niet doorslaggevend.

“We zien een dikke plus in kwaliteit. De kleur van het blad is groener, vitaler”, zegt hij. Zo heeft bijvoorbeeld cultivar ‘Weelen’ nu donkergroen blad, terwijl het voorheen van zichzelf meer geel blad gaf. Joris: “Zonder led had ik dat soort misschien toch een keertje weggedaan.” Hij oogst een betere bos tulpen, zo hoort hij terug van afnemers. “Ik kreeg een telefoontje van Plantion dat kopers zo tevreden zijn. Met name over het groenere en sterkere blad.” Led geeft dan wel een iets hogere kostprijs, maar een zo goed mogelijke kwaliteit tulp hebben, staat bij dit bedrijf voorop. “Hopelijk vertaalt zich dat ooit terug in een betere prijs. Je hoort nu al dat sommige kopers liever led-tulpen hebben”, zegt Joris, die ondertussen wat oude bollenvelletjes van de tulpen pakt. ZES VERSCHILLENDE LICHTRECEPTEN De kwekerij is één van de zeventien broeiers die voor onder- zoek en advies van het juiste led-lichtrecept bij Van Paassen aanklopte en daarna die lampen kocht. In 2017 bracht de eerste broeier met meerlagenteelt de leds van Hortilux - de enige leds die Van Paasen via dealerschap verkoopt - boven het gewas aan. In 2018 kwamen daar drie broeiers bij en vorig jaar ineens dertien. Hiermee kwam het areaal in 2019 uit op 40.000 m 2 tulpen die onder leds van Green Simplicity worden geteeld. De jonge ondernemer verwacht dit jaar

31 januari 2020

13

31 januari 2020

minimaal een verdubbeling van het aantal broeiers dat leds gebruikt. Er hangen inmiddels zes verschillende lichtrecepten en verschillende types armaturen bij kwekers met en zonder daglicht. Elk armatuur geeft ieder een bepaalde lichtsterkte per kleur. Veelal wordt gekozen voor een lichtintensiteit van 30 µmol/m²s. “Er zijn nu best wat praktijkvoorbeelden waardoor ik geïnteresseerde kwekers sneller kan helpen aan een passend lichtrecept.” Immers bij de broeiers varieert onderling de situatie nogal: de inrichting van kas en intern transportsysteem, de range aan cultivars, potgrond- of waterbroei, automatisch containerteelt of niet en ook de teeltcondities en mogelijkheden om daar invloed op uit te oefenen. De meest geschikte lamp of soms twee worden gekozen nadat Van Paassen in de eigen klimaatcel onderzoek heeft gedaan. Hier bootst hij de teelt bij een kweker na. Normaliter verkoopt hij led-onderzoekssystemen, zoals kli- maatcellen of trolleys, aan kwekers, veredelaars of planten- kwekers en doen zij zelf onderzoek naar het effect van led op hun gewas. Tulpenbroeiers vormen echter een uitzon- dering. “Een tulpenbroei duurt kort en heeft ook nog eens een kort seizoen. De teelt is ook te complex om kwekers zelf het onderzoek te laten doen”, verklaart Van Paassen. Alle groeifactoren, zoals temperatuur, luchtvochtigheid, CO 2 -ge- halte, water en voeding worden in de klimaatcel precies zo gestuurd als bij de betreffende kweker. “Soms haal ik zelfs het voedingswater bij de kweker vandaan.” Door de groeifac- toren gelijk te houden en alleen met de belichting per vak in de klimaatcel qua intensiteit, aantal uren en het spectrum te variëren, wordt het led-effect zichtbaar. Van Paassen demonstreert het even later in een eigen kli- maatcel. Via een tablet stelt hij alles in en kan hij ’spelen’ met de vier lichtkleuren. Immers elke kleur geeft een bepaald effect. Overigens is dat soms afhankelijk van de cultivar. Blauw maakt het gewas compacter, stugger en geeft een donkere kleur, verrood geeft spreiding en lengtegroei, groen wordt soms meegegeven vanwege het feit dat hierdoor de werkelijke kleur van het gewas duidelijker te zien is en rood zorgt voor meer groei en dus gewicht. Het is dus een zoektocht naar het optimale lichtrecept dat het liefst bij alle geteelde cultivars van een kweker een positief effect heeft. “Meestal zeg ik tegen een kweker, ‘geef mij je moeilijkste cultivars’”, aldus Van Paassen. ‘TOEKOMSTMUZIEK’ Klaas Schouten BV in Andijk gaat dit seizoen naar een ver- drievoudiging van de tulpenproductie ten opzichte van 2018. Vanaf half december staat een derde van het teeltoppervlak door uitbreiding met een meerlagenteelt ongeveer zeven da- gen onder leds en twee derde van zijn areaal onder daglicht. In de onderste teeltlaag hangen twee soorten lichtrecepten; bij aanvang van de teelt wordt meer verrood gegeven, in de tweede fase met leds is er wat verrood uit en blijven vooral de kleuren rood, blauw en groen over. Pieter-Jan Neefjes van het bedrijf legt uit dat vanwege ruimtegebrek bij nieuwbouw is overgeschakeld van een situatie met alleen daglicht naar een meerlagenteelt. “Ons doel was om minimaal een verge- lijkbare kwaliteit te halen als met alleen daglicht. Dit lukt tot nu toe. We hebben nog wel hetzelfde aantal kasdagen.” De kostprijs is bij hem vergelijkbaar gebleven, zo zegt hij. “Door leds gebruik je meer elektriciteit, maar de meerlagen- teelt zorgt weer voor minder warmtegebruik per steel.” De kwekerij vindt het een voordeel dat de tulpen soms nog voor

Joris Schouten: “We zien een dikke plus in kwaliteit. De kleur van het blad is groener, vitaler.”

14

31 januari 2020

‘Blauw maakt het gewas compacter, verrood geeft lengte en rood zorgt voor meer groei en dus gewicht’

Via een tablet kan Van Paassen ‘spelen’ met de vier lichtkleuren in de verschillende vakken van de klimaatcel.

een korte periode vanuit de daglichtsituatie weer naar de onderste laag kunnen. Bovenin heeft de zon veel invloed en kan het opeens te hard groeien. “Door zonlicht is de interac- tie met buiten eigenlijk nog te groot”, geeft Neefjes toe. Met een kasdek van sandwichpanelen is dat niet meer zo. “Die stap durfden we nog niet aan. Wat dat betreft zijn we twee jaar te vroeg met de nieuwbouw.” Schouten is content met de hoogte van de onderste teeltlaag die hij mede op advies van Van Paassen koos. De strengen met een lichtsterkte van 15 of 30 µmol/m²s hangen 1,70 me- ter boven het gewas. Van Paassen: “Dit maakte het mogelijk om twee in plaats van drie strengen op te hangen. Want hangen de lampen lager, dan moet je hetzelfde aantal lam- pen beter verdelen over het te belichte oppervlak. Vaak laten we de lampen dan ook verspringen. De optimale positie van de armaturen kunnen we heel nauwkeurig berekenen met onze simulatie software.” In de toekomst kan er zo ook vrij eenvoudig nog een andere lamp tussen de bestaande arma- tuur worden geplaatst. Zo kan het gekozen lichtspectrum eventueel nog wat worden gecorrigeerd. Neefjes: “Met een extra armatuur kunnen we de lichtintensiteit nog verdub- belen. Wellicht kunnen we hiermee het aantal kasdagen verlagen. Maar dat is toekomstmuziek. Eerst maar eens geld verdienen.”

‘Weinig sceptisch meer over led’

31 januari 2020 Paul Slagter van CAV Agrotheek merkt eveneens vraag en veel uitbreiding met led-verlichting. Dit broeiseizoen is voor het bedrijf het areaal dat onder hun leds staat verdubbeld ten opzichte van 2018. “We hebben momenteel zo’n 20.000 m 2 tulpen onder onze leds staan. Dat varieert van ruim 100 m 2 tot 8.500 m 2 .” Veelal zijn dat de nieuwe led-strips die de Chinese fabrikant drie jaar geleden op de markt bracht. Zo’n 35 tulpenbroeiers heeft CAV voor- zien van deze nieuwe generatie leds, waarvan zo’n vijftien bedrijven de leds grootschalig gebruiken, dus voor hun gehele productieproces. Zo’n twintig bedrijven testen het nog op een deel van hun productie, waarvan een paar het onderzoek in klimaatcellen doen. “Er zijn weinig kwekers meer scep- tisch over led”, merkt Slagter. “De resultaten met led zijn al jaren goed, het wordt goedkoper, de kwaliteit van het product is beter en sommige kwekers kunnen tot wel 10 procent sneller en dus meer broeien, waardoor de kost- prijs daalt.” Bij de sterke groei met led dit broeiseizoen speelt zeker mee dat kwekers door ruimtegebrek bij uitbreiding vaker voor een meerlagen- teelt moeten kiezen.

15

31 januari 2020

‘Het water is van ons allemaal’

“W ij waren de club met de politiepet op”, blikt Richard van Diepen van Hoogheemraadschap Hollands Noor- derkwartier terug. Als beleidsadviseur handhaving initieert en coördineert hij zaken voor het team handhavers dat dagelijks met twee benen in de spreekwoor- delijke klei staat. “Onze benadering is de laatste tien jaar veranderd. We hebben de koers van participatie en afstem- ming ingezet en zoeken de sector daarvoor actief op. Daar- naast blijft toezicht en handhaving een belangrijke taak die bij het waterschap hoort. Alleen beginnen we niet direct met het uitschrijven van een bekeuring, maar gaan we eerst met de ondernemer in gesprek en adviseren we hoe het anders en beter kan.” COMMUNICATIE De behoefte aan schoon water is groot. “Iedereen is gebaat bij schoon water en het water is van ons allemaal. Uitein- delijk hebben we ook allemaal hetzelfde doel. Dat geldt niet alleen voor de bollensector en de vasteplantenteelt, maar ook voor andere agrarische sectoren, huishoudens, de industrie en de recreatie.” Communicatie met partijen speelt daarbij een belangrijke rol. “De waterkwaliteit is erg verbeterd vergeleken met tien jaar geleden, maar we hebben nog wel stappen te zetten. Dat moeten we met elkaar doen.” Van Diepen verwijst hierbij naar het project ‘Schoon erf, schone sloot’, een gezamenlijk initiatief van het waterschap, bloembollentelers, gewasbeschermingshandelaren en onder- zoeksbureau WUR-PPO. “Met alleen maar sancties opleggen komen we niet vooruit. Verbetering begint bij bewustwor- ding. Door ‘Schoon erf, schone sloot’ hebben kwekers meer inzicht gekregen op de invloed van hun bedrijfsprocessen op het oppervlaktewater. Samen met agrariërs maakten we bo- vendien een zelfscan voor mest en compostopslag, waarmee ondernemers hun eigen bedrijf in kaart kunnen brengen. Dat alles heeft geleid tot meer bewustwording en draagvlak voor een andere, schonere werkwijze.” Ook in andere bran- ches en sectoren leidt ‘Schoon erf, schone sloot’ tot goede resultaten. “Dat moedigt ons aan om op de ingeslagen weg door te gaan.” Nu de sector wordt geconfronteerd met de aangescherpte wettelijke eisen op het gebied van driftreductie en drukregis- tratie, hanteert Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwar- tier dezelfde benadering. “We begrijpen dat ondernemers niet van het ene op het andere moment aan nieuwe eisen kunnen voldoen, daarom is er een overgangsjaar ingesteld. Door middel van brieven, berichtgeving op onze website en bijeenkomsten over dit onderwerp, informeren en advise- ren wij de ondernemers, zodat zij de juiste keuzes kunnen maken en op tijd aan de eisen kunnen voldoen.” En dat is belangrijk, want de eisen van de Kaderrichtlijn Water (KRW)

Het is alweer zo’n tien jaar geleden dat Hoogheemraadschap Hollands

Noorderkwartier bedacht dat ‘het anders moest’ om de doelstellingen op het gebied van schoon oppervlaktewater te kunnen behalen. Sindsdien heeft de samenwerking met agrariërs steeds meer vorm gekregen. “De bewustwording en het wederzijds begrip zijn gegroeid.”

Tekst: Monique Ooms | Fotografie: René Faas

Serie over waterschappen Waterschappen zijn belangrijk voor agrarische ondernemers. Andersom zijn agrarische ondernemers ook belangrijk voor de waterschappen. Wat doen waterschappen zoal, behalve handha- ven? Welke thema’s spelen zoal een rol? Om daar meer zicht op te krijgen, brengen we een serie artikelen over waterschappen. In dit tweede deel het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier.

16

31 januari 2020

Richard van Diepen: “De waterkwaliteit is al erg verbeterd, maar we hebben nog stappen te zetten.”

gloren aan de horizon. “Het is sneller 2027 dan je denkt. En we weten allemaal: als we dan niet aan de eisen voldoen, volgt er meer, strengere regelgeving.” POSITIEF EN ACTIEF Van Diepen heeft er vertrouwen in dat de beweging vooruit die in gang is gezet, zal doorgaan. “Wij zien de laatste jaren steeds meer een positieve en actieve houding bij kwekers, het gros van de ondernemers is erop uit om minder mid- delen te gebruiken en duurzamer te telen. Ook het contact met LTO en KAVB is verbeterd, we zoeken elkaar vaker op en werken samen aan de bouwstenen voor schoner water. We gaan steeds meer toe naar een recirculair systeem. Dat moet wel als we ook in de toekomst over schoon water willen kunnen beschikken.” Een ander belangrijk thema is verzilting. Daar weet pro- jectleider watersystemen Wybo Nijdam meer over. Hij is gespecialiseerd in verzilting en begeleidt gebiedsprocessen waar verzilting een urgent probleem is. “Dat zijn een paar plekken in ons werkgebied: rond Den Helder en Anna Paulowna, de Wieringermeer, Texel en op termijn ook de droogmakerijen zoals de Schermer en de Beemster, waar tus- sen nu en 2050 het oude zout naar boven zal komen. Daarna zal ook het effect van de zeespiegelstijging merkbaar worden door toename van de zoute kwel.” Over de oorzaak van verzilting vertelt Nijdam: “Dit is van oudsher een deltagebied, een zee die is drooggelegd. De in- vloed van zee is minder geworden, maar nog wel aanwezig.” Nijdam laat een kaartje zien waarop zichtbaar is dat het ge- bied in 1930 veel zouter was. “Het zoutgehalte was 1.000 tot 3.000 milligram per liter. Doordat er steeds meer zoet water vanuit het IJsselmeer en Markermeer is ingelaten, is het wa- ter zoeter geworden, tot zo’n 100 tot 1.000 milligram zout per liter. Op plekken waar de druk vanuit zee hoog is, blijft het water echter zouter. Dat is het geval op Texel en langs de

Wieringermeerdijk. In die gebieden hebben bollenkwekers moeite met het zoute water.” Bloembollen gedijen het beste bij een zoutgehalte tot 600 milligram per liter. “Over het algemeen zijn wij in staat om een zoutgehalte van tussen de 500 en 1.000 milligram per liter te hanteren. Het blijft balanceren op een dun koord, ze- ker als het langere periodes droog is, zoals in 2018. Dan kun- nen we minder zoet water inlaten omdat er minder beschik- baar is, en kan de zoute kwel makkelijker omhoog komen. Gelukkig komt dat maar eens in de 18 tot 21 jaar voor.” Het zoute water komt ook binnen via de schutsluizen bij Den Helder en via de vispassage in de marinestad. “Bij droogte nemen we daar maatregelen, dan worden de sluizen minder vaak geschut en zetten we de vispassage korter open.” Als de droogte lang aanhoudt en er 30 procent minder zoet water beschikbaar is, wordt een beregeningsverbod van kracht. Het hoogheemraadschap heeft regelmatig contact met kwe- kers die in de zoutgevoelige gebieden ondernemen. “Wij pro- beren hen bewust te maken van de risico’s en te adviseren over mogelijke maatregelen. Zo biedt het Landbouwportaal Noord-Holland een gratis bedrijfsbezoek van een coach voor thema’s als Voldoende Zoetwater. Samen met deze coach kunnen zij bekijken welke maatregelen nodig, mogelijk of wenselijk zijn om het bedrijf, erf en/of perceel toekomstbe- stendig te maken.” Een andere oplossing waaraan Hoogheemraadschap Hol- lands Noorderkwartier werkt, is het vasthouden van water via peilgestuurde drainage. “Het idee is om het regenwater dat in de winter valt niet af te voeren naar zee, maar naar de bodem te brengen en daar vast te houden. Dat geeft een flinke tegendruk tegen het zoute water. Op Texel, waar agra- riërs volledig afhankelijk zijn van hemelwater, experimen- teren ze hier al volop mee met goede resultaten. Dat biedt perspectieven voor toepassing elders, dus dat is een positieve ontwikkeling.”

31 januari 2020

17

31 januari 2020

BVS telt 200 kwekers

Per dit jaar regelt Bol Van Samenwerking (BVS) voor ruim 200 kwekers die eerder bij een kwekersvereniging waren aangesloten de handel. CNB wilde dat kwekersverenigingen voor 1 januari van dit jaar een besluit namen: of individueel handelen of als vereniging via BVS. “Met de kwekers die niet voor BVS kiezen, gaat CNB om de tafel”, zegt directeur Richard van de Merwe van BVS.

valreep van het afgelopen jaar ‘bijna alle verenigingen waar gestemd moest worden, toegetreden’. De 200 aangesloten kweke- rijen zijn goed voor circa 50 cultivars. “Er is nog ongeveer een tiental cultivars dat niet onder BVS valt. Vaak gaat het dan om kleine soorten”, zegt Van de Merwe. Met alle aangesloten kwekers is gesproken over de areaalbepaling, het voorschot, de eindafrekening, poolen en kwaliteit. BVS regelt de productieplanning en verkoop voor samenwerkende kwekers. BVS stemt het aanbod af op de vraag en heeft een prijsbeleid per product, dat beslist niet op voorhand wordt gedeeld met de kwekers. Volgens de organisatie kan deze aanpak de toets van de ACM doorstaan. ANDERE INTERMEDIAIRS De financiële risico’s worden afgedekt door CNB. Alle verkooptransacties worden financieel en administratief afgehandeld door CNB en vallen onder de omslagre- geling. Bemiddelaars van CNB zijn in te schakelen voor advisering en bemiddeling bij de verkoop van de leverbare bollen, maar de BVS-directeur gaf eerder al aan dat het BVS vrij staat met andere inter- mediairs in zee te gaan. BVS rekent aan aangesloten kwekers een tarief van 3% over de verkoopomzet. Dit tarief is voor de verkoop, het afstemmen van het aanbod, de professionele aanpak, administratie en de door CNB verrichte diensten, blijkt uit de informatie van BVS.

Tekst Hans van der Lee | Fotografie: René Faas

V anaf 1 januari van dit jaar wil CNB de handel van kwekersver- enigingen via BVS laten lopen, omdat het verboden is om in verenigingsverband afspraken te maken over prijzen en arealen van cultivars. In mei 2017 sprak CNB met de Autoriteit Consumenten en Markt (ACM) af dat er een oplossing zou komen. De Mededin- gingswet laat de afspraken door verenigin- gen namelijk niet toe als het betreffende areaal meer is dan 10% van het marktaan- deel van de cultivar. Verenigingen gaan daar makkelijk overheen, omdat de ACM bij het berekenen van die 10% de omzet van de leden bij elkaar optelt, plus de omzet van andere kwekersverenigingen waar de deelnemers eventueel lid van zijn. De gedachte achter deze optelsom is dat prijs van het ene ras de prijs van een ander

ras dat een deelnemer teelt beïnvloedt. Bovendien heeft de prijsafspraak effect op prijzen die andere verenigingen afspreken. Gaat het om export, dan moeten vereni- gingen rekening houden met de Europese mededingingswet, die helemaal geen afspraken toestaat. GOED VOOR 50 CULTIVARS De oplossing voor de kwekersverenigingen zou BVS moeten zijn, dat verenigingen benadert als één bedrijf, om vervolgens de bollen voor de vereniging te verkopen. Toen BVS eenmaal was uitgewerkt en opge- richt, zijn gesprekken met kwekersvereni- gingen gevoerd over aansluiting. Kwekers moeten dat overigens individueel doen. Alle verenigingen die nog geen keuze ge- maakt hadden, moesten dit van CNB doen voor 1 januari 2020. Volgens BVS zijn op de

18

31 januari 2020

T E C H &M E C H

Inde rubriek Tech&Mech is er aandacht voor zowel nieuwe als vernieuwende producten uit de sector. Een plek waar techniek en mechanisatie structureel aandacht krijgen.

Pioenenoogster uit de praktijk

Bloemenoogster met transportband www.jvs-techniek.nl Prijsindicatie: 35.000-62.500 euro

vele varianten de beste elementen genomen, aangepast en daar een machine voor de bloemen van ge- maakt.” Er zit een transportband van elf meter aan het platform, met een contragewicht van 500 kilo aan de andere kant. “Of nog een oogst- band, dat kan natuurlijk ook.” De getrokken machine krijgt zijn hydraulische voeding vanaf de tractor. De olie wordt via een elek- trisch-hydraulisch blok naar de banden en cilinders geleid. Hierdoor kan de band traploos instelbaar ingesteld worden. Een sensor aan het einde laat de band automatisch stoppen wanneer er bloemen wor- den ‘gezien’. De pioenenoogstmachine op rups heeft een dieselmotor die een pomp aandrijft. Op het rupsstel zit een tweede versnelling, om sneller naar het kopeinde te rijden. Tijdens het snijden staat de oogster in de eerste versnelling, met regelbare snelheid. Iedere rups heeft een eigen snel- heidsmeter, zodat de machine recht blijft rijden met een cruise control. Handmatig manoeuvreren kan met een joystick.

tentoonstelling neer te zetten. Over belangstelling voor de machine had hij daarna niet te klagen, onder meer van een vasteplantenkweker. De oogster is gemaakt op verzoek van een aantal pioenentelers. Liefst een machine die niet in de hef hing, want dat zou een forse trek- ker noodzakelijk maken. Breedijk: “Daarom hebben we een getrokken exemplaar gemaakt. Een stabiele oogster, waarmee makkelijk te steken is op het kopeinde.” Het is een platform op wielen, eventueel met draaiplateau voor de kisten of een hef waarin de kisten niet naast maar boven elkaar staan. “Het mooiste is natuurlijk een zelfrijden- de oogster op rupsen. Dat scheelt een trekker en een chauffeur en de machine is nog wendbaarder. Deze machine is voor transport over de weg in de hef van de trekker te hangen. Met behulp van uitklapbare transportwielen kun je dan de weg op, al kun je er niet te snel mee rijden.”

Tekst: Hans van der Lee | Foto: JvS Techniek

Zelfrijder of getrokken, de bloe- menoogster van JvS Techniek in Hem is in twee versies leverbaar. De machine is samen met kwekers ontwikkeld, om zo behalve een vei- lige en ergonomische machine ook een oogster met hoog rendement te maken. JvS stond er onlangs mee op de Mechanisatietentoonstelling in Vijfhuizen. In het West-Friese Hem en omge- ving is de oogster al een paar jaar een bekende verschijning, maar JvS Techniek gaf eerder weinig rucht- baarheid aan de machine. Daar moest verandering in komen en daarom besloot mede-eigenaar Joris Breedijk van JvS de machine op de

Een kooloogster bracht Breedijk op het idee. “Eigenlijk hebben we van

31 januari 2020

19

31 januari 2020

Page 1 Page 2 Page 3 Page 4 Page 5 Page 6 Page 7 Page 8 Page 9 Page 10 Page 11 Page 12 Page 13 Page 14 Page 15 Page 16 Page 17 Page 18 Page 19 Page 20 Page 21 Page 22 Page 23 Page 24 Page 25 Page 26 Page 27 Page 28 Page 29 Page 30 Page 31 Page 32 Page 33 Page 34 Page 35 Page 36 Page 37 Page 38 Page 39 Page 40 Page 41 Page 42 Page 43 Page 44 Page 45 Page 46 Page 47 Page 48 Page 49 Page 50 Page 51 Page 52 Page 53 Page 54 Page 55 Page 56 Page 57 Page 58 Page 59 Page 60

Made with FlippingBook Publishing Software