Greenity 57

3 januari 2020

Showmodel 16 Minder vanzelfsprekend

12 Bredefleur: alles

draait om presentatie

42 Flow-schuimen scheelt emissie

46 Pijn WAB

verzachten



Toegevoegde waarde in kwaliteit en continuïteit Molenvaart 226 1764 AW Breezand 06 22 45 14 19 info@aadprins.nl www.aadprins.nl

SCHUBBEN van Uw

LELIES

Voor het

Met één druk op de knop zet u al uw certificaat nrs. foutloos in uw systeem

ARIE TUIN

0048 601 159 267

Een uiterst simpel en snel computerprogramma speciaal voor bollen- en plantenkwekers

arie@almano.info

Rijksstraatweg 56a 2171 AM Sassenheim

tel: 0252-222580 info@helmus.nl www.helmus.nl

Naast de uitgebreide kennis en ervaring op ons vakgebied onderscheiden wij ons door het bedenken van creatieve oplossingen, het leveren van kwaliteit en het verlenen van snelle service.

Spoelen voor kwekerij en exportschoon van alle bollen, knollen en (vaste) planten.

Warmwaterbehandelen (koken) met of zonder ECA water van o.a. Allium, Amaryllis, Crocus, Iris, Narcis, Tulp, Aconitum, Astilbe, Hosta, Pioen en vele andere produkten. Behandelingen voeren wij uit volgens richtlijnen van de BKD inclusief behandelingscertificaat en wij hebben veel ervaring met behandelingen ‘op maat’.

KLIMAATBEHEERSING CO 2 - EN ETHYLEENREGELING KRACHT-, LICHT- EN HUISINSTALLATIES PROGRAMMA’S VOOR BOLLENCELLEN EN KASSEN ZONNEPANELEN KEURING EN INSPECTIE VAN INSTALLATIES ADVISERING

➤ ➤ ➤

➤ ➤

Charlottaring 2, 1761 AX Anna Paulowna Telefoon: (0223) 52 1500

info@kaandorp-wijnker.nl www.kaandorp-wijnker.nl

greenity-helmus 190305.indd 1

15-10-19 11:24

I NHO U D

20  Ziekmakend stof Stof bevalt altijd schadelijke deeltjes. De campagne ‘Pak stof aan’ wijst hierop.

38 Drift Bollentelers krijgen per

1 januari 2020 te maken met de verplichte drukregistratie.

In dit nummer 11  Greenity debat: innoveren 12  ‘Alles draait om productpresentatie’ 16 Ontzorgen als toverwoord bij bloemenshows 20  Het gevaar van stof niet onderschatten 29  Eindejaarsbijeenkomst Anthos 32  Dag van de Tulp: de tulp van morgen 38  Druklogger of driftarm alternatief 40  ‘Studenten leren de plant hun wil op te leggen’ 42  Flowschuimen voorkomt erfemissie 44  WAB is hoofdmoot in onderhandelingen CAO 46 Pijn WAB wordt wellicht verzacht

Vaste rubrieken 4  In de media 6  In gesprek Jan Pennings 9  Column Robert Heemskerk 19  Tech&mech 23  5 minuten Roy Imming 24  KAVB 30  Vakvenster 33  Ooit 34  CNB 48  Hobaho 51  Vaste planten Loysia triphylla 53  Teeltverbetering 54  Teeltadvies 58 Het onderzoek van Casper Slootweg

40 Onderwijs Op het Clusius College in Hoorn werken studenten aan hun eigen teelt.

Op de cover 12 Leliekwekerij Bredefleur besteedt veel aandacht aan productpresenta- tie. Het bedrijf helpt zijn klanten met kennis en tips. Bredefleur test elk jaar zo’n honderd soorten, maar daarvan komt er misschien maar één op de tuin. “We moeten stoppen met voortdurend investeren in nieuwe soorten.”

3 januari 2020

3

3 januari 2020

VA N D E R E D A C T I E

Wageningen ziet stijging inkomen Agrariërs krijgen volgens Wageningen Economic Research gemiddeld 6.000 euro meer uit het bedrijf dan in 2018. De verschillen tussen de sectoren zijn groot. Bollenkwekers komen volgens de berekeningen uit op gemiddeld 140.000 euro, vergelijkbaar met topjaren 2015 en 2016.

Saai jaar

De stijging is volgens Wageningen Eco- nomic Research (WER) toe te schrijven aan de hogere opbrengsten in lelie en tulp in combinatie met een goede balans tussen vraag en aanbod. Ook elders in de tuinbouw ziet WER een stijging van de inkomens, uitgedrukt in onbetaalde ar- beidsjaareenheid (oaje). Dat is het inko- men uit onbetaalde arbeid en kapitaal. In de boomkwekerij wordt een inkomens- verbetering verwacht met € 7.000 tot cir- ca € 87.000. De opbrengsten nemen vol- gens WER verder toe door marktgerichte productie en betere prijsvorming en door verdere schaalvergroting. DALING AKKERBOUW In de glastuinbouw zijn de resultaten heel verschillend. Gemiddeld stijgt het inkomen iets, tot twee ton. Snij- bloemenbedrijven zien het inkomen stijgen tot € 170.000, door hogere prijzen van snijbloemen en gedaalde energiekosten. Bij pot- en perkplan- tenbedrijven daalt tot circa € 130.000 door lagere opbrengsten van met name perkplanten en gestegen kosten. Ak-

kerbouwers moeten het doen met een halvering van het inkomen, zij komen gemiddeld op € 37.000 uit. Die halve- ring wordt veroorzaakt doordat het inkomen in 2018 juist steeg: de droge zomer zorgde voor een kleiner aanbod op de markt. Varkenshouders profiteren van de pest Lag het inkomen van varkenshouders in 2018 maar net boven nul, nu profi- teren zo van fors hogere prijzen van biggen en vleesvarkens. De inkomens stijgen dit jaar ‘tot een historisch hoog niveau’ van € 257.000 door de toege- nomen vraag naar Nederlands varkens- vlees dankzij afgenomen productie in Azië. Daar sloeg de varkenspest toe. Melkveehouders kampen met hoge- re kosten van vervoer, gebouwen en machines, waardoor ze de opbrengst met € 6.500 zien dalen tot gemiddeld € 31.000. Leghennen- en vleeskuiken- bedrijven noteren een daling en ko- men uit op € 45.000 en € 60.000; fruit- telers zien een stijging naar € 36.000 en vollegrondsgroentetelers bleven met € 78.000 gelijk.

André Leegwater — Eindredacteur a.leegwater@greenity.nl

In het afgelopen jaar is er veel gebeurd in en om de bollen- en vasteplantensector. Het was niet al- lemaal even groots en meeslepend en niet alles zal direct merkbaar zijn geweest op het eigen bedrijf. Er waren bijvoorbeeld weer veel ontwik- kelingen op het gebied van certificering, arbo, gewasbescherming en energiebesparing. Ook waren er persoonlijke drama’s met dodelijke ongelukken, afgebrande bedrijven en diefstal. De bollensector kwam een paar keer groot in het landelijke nieuws. Het imago kreeg weder- om een knauw door de onrust in Westerveld (Drenthe) rond het middelengebruik in de le- lieteelt aldaar. Zembla dook daar bovenop met twee documentaires die de sector in het ver- dachtenhoekje duwden. Verder was er de rel rond het uitlekken van de uitkomsten van het Onderzoek Blootstelling Omwonenden, waar di- verse media mee aan de haal gingen. En Kassa had twee uitzendingen over het niet al te beste bloeiresultaat van narcissen en tulpen uit de droogverkoop. Soms profiteerde de sector van media-aandacht. Zo haalde de Soil Your Undies Challenge die de KAVB had georganiseerd diverse radio- en tv-journaals. Door het hele land werden onder- broeken begraven om te testen hoe gezond de grond was. Ook de bollentelers in de Bollen- streek kregen veel aandacht met hun oproep aan toeristen om de bloempracht op afstand te bewonderen en niet in de velden rond te stam- pen. Beide onderwerpen konden op veel sympa- thie van het grote publiek rekenen. Verder was er natuurlijk de soap rond de Br- exit en er is altijd het weer – te nat, te koud, te droog, te heet. FloraHolland en Bloembureau beslisten om de bloemen voor de paus niet meer te financieren. De biodiversiteit was veel in het nieuws, er werden tulpen gedoopt, het planten- paspoort werd ingevoerd en tot slot waren er de boerenprotesten naar aanleiding van de stikstof- problematiek. Voor ons als redactie is het leuk als er zoveel gebeurt. Dan hebben we ook veel om over te schrijven. Maar u als ondernemer zal het wel eens zat zijn, als er wéér iets veran- dert, zeker als het geld kost of als ‘mensen uit de stad’ u gaan vertellen hoe u uw bedrijf moet runnen. Rust in de tent is dan de wens. Ik hoop van harte dat die uitkomt. Laat 2020 maar een saai jaar worden.

Inkomens in 2019 - plantaardig

Inkomen uit bedrijf x 1.000 euro per oaje

t.o.v. 2018

glas: groenten

+63

288

glas: planten

-73

132

glas: bloemen

+28

171

37

akkerbouw

-38

zetmeelaardappelen

-16

13

36

fruitteelt

+9

144

bloembollen

+36

78

groenten, vollegrond

+3

boomkwekerij

+7

87

0

50 100 150 200 250 300

Gemiddeld: 57

4

3 januari 2020

S T E L L I NG

Ik heb het volste vertrouwen dat 2020 bedrijfseconomisch een goed jaar wordt

Voor sommige tulpencultivars was 2019 een jaar van ‘te veel’ en dat ging ten koste van de prijzen. In de vasteplantenteelt ging het vrij- wel over de volle breedte ronduit goed, met uitzondering van pioen die te lijden heeft van de uitbreiding in de laatste jaren. Voor 2020 is er weer optimisme: bedrijfseconomisch wordt het een goed jaar.

50 % E E N S

 Op www.greenity.nl kunt u tot 13 januari reageren op deze stelling. De einduitslag hiervan staat in Greenity nr. 58.

A G E ND A

7 januari Spuitlicentiebijeenkomst Actualiteiten gewasbescherming 7 t/m 9 januari

Voorkomen droogteproblemen De zogeheten beleidstafel ‘Droogte’ waar ook het landbouwministerie deel van uit- maakt, kwam op de valreep van 2019 met 46 aanbevelingen die droogteproblemen in de toekomst moeten voorkomen, of op zijn minst beperken. Wat de landbouw betreft wordt onder meer gepleit voor zuiniger watergeefsystemen. Crisiscommissies moeten in de tijden van droogte altijd een beeld hebben van de actuele waterbehoefte in de land- en tuinbouw. De aanbevelingen worden dit jaar al goeddeels uitgevoerd.

CNB Bloem- en relatiedagen Mechanisatietentoonstelling 8 januari

Spuitlicentiebijeenkomst Veiligheid en Techniek Vitaal ondernemerschap, uitreiking Tuinbouw Ondernemersprijs 12 t/m 14 januari Trendz Voorjaar 13 januari Spuitlicentiebijeenkomst Veiligheid en Techniek 14 t/m 16 januari Groene Sector Vakbeurs 16 januari Uitvoeren gewasbescherming 17 t/m 26 januari Grüne Woche 18 januari Nationale Tulpendag

C O L O F ON

3 januari 2020 De redactie werkt op basis van een redactiestatuut. Aan alle artikelen en rubrieken wordt de meest mogelijke zorg besteed. Uitgevers, redactie en medewerkers aanvaarden echter geen enkele aansprakelijkheid voor mogelijke gevolgen die direct en/of indirect kunnen voortvloeien uit de inhoud van artikelenen/ofadvertenties.Deredactiehoudtzichhetrechtvoorom ingezondenbrievenenmededelingen niet te plaatsen dan wel te wijzigen of in te korten. Overname van artikelen, berichten of fotografie is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van de redactie. Greenity iseenvoortzettingvanhettijdschriftBloembollenVisie(2003-2017).BloembollenVisieontstonduit een samenvoeging vanMarktVisie (CNB) en Bloembollencultuur (KAVB). REDACTIE Hans van der Lee (hoofdredacteur), Lilian Braakman, Arie Dwarswaard, Ellis Langen en Monique Ooms (vakredacteuren), André Leegwater (eind- en webredacteur) FOTOGRAFIE René Faas VORMGEVING Filie Nicola en Lianne van ’t Ende WEBSITE www.greenity.nl CONTACT Postbus 31 | 2160 AA Lisse | tel. 0252-431 431 | info@greenity.nl ADMINISTRATIE tel. 0252-431 200 | naw@cnb.nl REDACTIEADRES Heereweg 347 | 2161 CA Lisse DRUKKERIJ Damen Drukkers | Werkendam. Dit magazine wordt milieuverantwoord en CO 2 -neutraal gedrukt. ABONNEMENTEN Excl. btwper jaar: Nederland € 275,–, Europa € 295,–, buiten Europa € 325,– ADVERTENTIES Bureau Van Vliet bv | Postbus 20 | 2040 AA Zandvoort | tel. 023-5714745 | zandvoort@bureauvanvliet.com UITGEVERS KAVB en CNB ISSN 2589-4099

Kijk voor de volledige agenda op www.greenity.nl

5

3 januari 2020

I N G E S P R E K

3 januari 2020

3 januari 2020

6

3 januari 2020

‘Zoveel moois is me overkomen’

Na ruim vijftig jaar bestuurswerk binnen en buiten de bloembollensector is het voor Jan Pennings uit Breezand tijd omde balans op te maken. Niet dat hij overal mee stopt, maar na zes jaar voorzitter van het Bulb Committee van de Royal Horticultural Society te zijn geweest, zal het zeker rustiger worden. Dankbaarheid en vertrouwen zijn begrippen die vaak in het gesprek terugkomen.

Jan S. Pennings KWEKER/BESTUURDER

Op 4 februari 1941 werd Jan Pennings geboren. Zijn vader had een bloembollenkwekerij in Noordwijkerhout, samen met een broer. De broers hadden samen veertien zonen. Te veel om allemaal door te gaan in dit ene bedrijf. In 1957 verhuisde het gezin naar Breezand. In 1966 trouwde Jan met Ans Smit. In 1973 richtten Jan en Ans het bedrijf J.S. Pennings – De Bilt op. Hij was bestuurlijk actief op vele fronten, waaronder vele jaren jurylid op de Westfriese Flora, Keu- kenhof en de laatste jaren als voorzitter van het Bulb Committee van de Royal Horticultural Society. Op 14 november 2019 heeft hij deze functie overgedragen aan Teresa Clement.

Tekst: Arie Dwarswaard | Fotografie: René Faas

Op 1 januari 1973 zetten Jan en Ans Pennings een belang- rijke stap in hun leven. Ze kochten het land aan Schorweg 14 in Breezand, waar Jan al een aantal jaren bollen teelde voor het bedrijf van zijn vader Theo Pennings. Omdat op dat bedrijf boerderij De Bilt stond, noemden ze hun bedrijf J.S. Pennings – De Bilt. Tien jaren van hard werken volgden. Daarna brak een betere tijd aan. Al voor zijn zelfstandig ondernemerschap was Jan bestuur- lijk actief. “Ik ben begonnen in het bestuur van de afdeling Anna Paulowna-Breezand van de KAVB en werd al snel voorzitter van het decanaat Den Helder van het bisdom Haarlem.” Het werd het begin van een lange lijst bestuur- lijke activiteiten. Dat varieerde van de productgroep Narcis van de KAVB, de gewasadviescommissies van het toenmalige LBO, jurylid van de Westfriese Flora in Bovenkarspel en Len- teweelde in Obdam tot scheidslid bij het Scheidsgerecht voor de Bloembollenhandel, bestuurslid van de groep Japan van Anthos en lid van de taxatiecommissie Ditylenchus dipsaci van het Productschap Tuinbouw. De lijst is lang en roept de vraag op hoe u dit deed. Er was immers geen medefirmant die de zaken waarnam als u weg was? “Ik wilde sowieso elke maandag naar de Bloembollenbeurs in Hillegom om zelf mijn bollen te verkopen en om vakgeno- ten te ontmoeten. Ik had twee jonge medewerkers van 17 en 18 jaar oud. De eerste keer dat ik naar Hillegom ging, heb ik ze uitgelegd wat het werk voor die dag was. Als ze op die dag

3 januari 2020 U koos ervoor om niet alleen bestuurlijk actief te zijn, maar ook om de wereld in te trekken. Waarom deed u dat? “Ik ben altijd geïnteresseerd geweest in het sortiment. Ik las allerlei internationale bladen daarover en kwam dan bij- zondere gewassen of nieuw sortiment tegen bij liefhebbers elders in de wereld. Ik schreef hen dan en vroeg of ik een keer langs kon komen om te kijken waarmee ze bezig wa- ren. Dat vonden ze eigenlijk altijd goed. Als ze iets hadden waarin ik iets zag, dan kocht ik het en legde uit dat ik er een markt voor zag. Daar waren ze vaak heel blij mee. Een mooi voorbeeld is de narcis ‘Chromacolor’, gewonnen door Bill Pannill, de belangrijkste man van Kodak. Hij kwam met de Daffodil Tour in 2008 mee en stond middenin de partij die wij van deze narcis telen. Hij kon maar één dingen zeggen: ‘These are my children’. Hij was diep onder de indruk dat die ene narcis was uitgegroeid tot zo’n grote partij. De foto van hem in dit veld narcissen is de hele wereld overgegaan. Op die manier ben ik ook in Letland terechtgekomen bij Janis Ruksans. Hij kende weer collega’s die gepassioneerd tulpenveredelaars waren.” iets zagen wat moest gebeuren, dan moesten ze dat vooral doen. Ging het mis, dan vond ik dat geen probleem, want dat had mij ook kunnen gebeuren. Dat gaf ze het vertrou- wen dat ik ook fouten kon maken. Deden ze niks, dan werd ik boos. Zo heb ik ze verantwoordelijk gemaakt voor het be- drijf. Ik heb ze daarin altijd het vertrouwen gegeven. Binnen mijn bestuurswerk deed ik dat ook zo.”

7

3 januari 2020

I N G E S P R E K

Heeft deze manier van werken het sortiment op uw bedrijf sterk beïnvloed? “Ja, duidelijk. Ik kwam door het reizen in contact met lief- hebbers over de hele wereld. Als ik de kans kreeg, dan droeg ik mijn passie voor bollen uit. Degene waar ik kwam wist dat ik een eigen kwekerij had. Als ik markt zag in een aanwinst van hen, dan betaalde ik daar een realistische prijs voor. Op die manier is veel sortiment bij ons op de kwekerij terechtge- komen. Ik heb jaren moeten vechten tegen het imago van de Nederlander die voor een habbekrats iets bij een liefhebber koopt om er zelf het grote geld mee te gaan verdienen. Ik bewonderde de mensen altijd voor wat zij hadden gecreëerd. Het gaat erom hoe je met elkaar wilt omgaan en dat je de ander respecteert. Vrienden hou je alleen lang als je ook iets voor ze terug kunt doen. Wat me ook heeft geholpen, is mijn broeikasje. Daar testte ik al dat nieuwe sortiment uit. Zelf kijken wat je ermee kunt. Hoe reageert het op kou, op warmte. Heel leerzaam, ook voor degene die jouw product wil kopen. Die kan je dan een goed advies geven. Door dat vele reizen kregen we een sortiment met allemaal bollen met een verhaal, en daar gaat het uiteindelijk toch om. Bij mijn afscheid op 14 november 2019 als voorzitter van het Bulb Committee van de RHS kregen alle bestuursle- den een pakket met bollen van ons bedrijf waar zo’n verhaal over viel te vertellen.” Voorzitter van de Bulb Committee van de RHS? Hoe is dat gegaan? “Ik was al langer lid van het Daffodil and Tulip Committee van de Royal Horticultural Society. Na acht jaar bestuurslid te zijn geweest van Keukenhof (van 2004 tot 2013) werd ik door de toenmalige voorzitter van de RHS Jim Gardiner gevraagd om voorzitter te worden. Hij vroeg dat niet zomaar, want op dat moment was de RHS bezig om het aantal gewas- commissies in te krimpen. Alle bollencommissies zouden opgaan in één commissie. Ik twijfelde nogal en maakte een SWOT-analyse. De zwakke punten streepte Gardiner netjes door. En mijn vrouw Ans zei: ‘Jan, het is je passie, die bollen. Doe het maar.’ Het proces van samenvoegen mocht ik gaan begeleiden. Dat was bijzonder, want er was nog nooit een Nederlander voorzitter geweest van een bollencommissie bij de RHS. Voor sommige leden was het even wennen. Wat ik ooit deed op mijn eigen bedrijf met medeverantwoordelijkheid heb ik hier ook gedaan. In Groot-Brittannië is het gebruikelijk dat de voorzitter de baas is. Ik heb gekozen voor het Nederland- se overlegmodel en dus vijf vice-voorzitters benoemd die elk een taak kregen. Dat werd geaccepteerd.” Beseffen Nederlandse ondernemers voldoende wat een vereniging als de RHS kan en doet? “Niet voldoende, denk ik. Als je kijkt wat er de afgelopen ja- ren aan massabeplantingen is geweest met bloembollen, dat is indrukwekkend. Tulpen, narcissen, krokussen, Allium, het gebeurt daar allemaal. Als je daarmee op de voorpagina van de Times komt, dan is dat toch geweldig. Kwekers waren altijd bereid om hiervoor bollen te leveren. Dat was goede promotie en van de RHS kregen ze altijd een bericht terug over het resultaat.”

‘Ik heb het altijd als een voorrecht beschouwd dat ik iets mocht doen’

Hebt u al dat bestuurswerk actief opgezocht? “Nee, zeker niet. Ik ben altijd gevraagd en heb het altijd als een voorrecht beschouwd dat ik iets mocht doen. Er is mij door de jaren heen zoveel moois overkomen. Het is niet voor niets dat we bij ons vijftigjarig huwelijk in 2016 het woord ‘Dankbaarheid’ bovenaan de kaart hebben gezet. Dat is het vooral. Dankbaarheid voor alles wat we hebben meegemaakt en waar we van hebben genoten. We hebben er in de hele wereld heel veel vrienden en kennissen aan overgehouden.” Wat hebben het bestuurswerk en het reizen u en jullie bedrijf gebracht? “Het heeft mijn gezichtsveld verbreed. Door bij zoveel men- sen te mogen kijken heb ik allerlei mooie gewassen gezien. En door bijvoorbeeld de shows van de American Daffodil Society te bezoeken, zie je wat mensen mooi vinden. Als zij het mooi vinden, dan is het vast de moeite waard om mee aan de slag te gaan.” Stopt u helemaal met uw bestuurlijke activiteiten? “Nee, dat niet. Ik blijf nog lid van het Bulb Committee van de RHS en nog bestuurslid van de American Daffodil Society. En in China zijn we met een team nog bezig om een narcis- senpark op te zetten. Ik ga nog steeds elke maandag naar Lisse en heb nog een tuin waar altijd wel iets te doen is. Ans houdt van bloemschikken en ik zorg zo voor de verse bloe- men. En wat in deze tijd niet vanzelfsprekend is: we zijn er erg trots op dat we opvolgers hebben in ons bedrijf, namelijk onze zoon Joost en schoonzoon Dick van Duin.”  

8

3 januari 2020

C O L UMN

Afscheid van het oude

Robert Heemskerk Natural Bulbs robert@naturalbulbs.nl

Zo! De laatste zak met incourante kleding net dichtgemaakt en aan de straat gezet. U kent het misschien wel? Eens in de zoveel tijd dien je toch echt zelf de kledingkast uit te zoeken om afscheid te nemen van het oude. Na geruim uitstel heb ik er mij dan toch toe gezet om ook van goede kwaliteit kleding uit een verder ver- leden afscheid te nemen. Eerlijk gezegd heb- ben we met elkaar wel enorm moeten lachen om enkele kostuums en pantalons uit begin jaren ‘90. Ik wist niet eens meer dat ik ze nog had bewaard. Weet u nog wel, van die wijde bandplooibroeken en jasjes waar je bijna met z’n tweeën in past? Dat was destijds de mode. Je hoorde er dan echt bij. Het heeft me even bezig gehouden. Hoe is het mogelijk dat je zo kunt opgaan in de tijdgeest en de dingen om je heen normaal vinden, terwijl je met de smaak en inzichten van vandaag erom moet lachen (of huilen)? ‘Dingen die je alleen ziet als je er de tijd voor neemt’ is de titel van een boek (van Haemin Sunim) dat ik van mijn dochter cadeau kreeg. Een mooi, handig en praktisch boek om elke dag een quote uit te halen ter bezinning of in- spiratie. Zoekt u nog een cadeau, dan is dit aan te raden. De titel treft mij nu ik weer even gela- chen heb om mijn bewaarwoede. Zo zie ik weer scherp hoe wij beïnvloed worden door de tijd- geest waarin wij leven. Dat brengt mij tot de vraag: in welke mate is alles wat ik nu normaal vind, over tien tot twintig jaar nog normaal? Dat wij ons nog met een auto verplaatsen, dat wij een gaasbak of krat met de hand tillen, op gas stoken, bollen pellen, nog vlees eten, een pensioen krijgen, bollen met het blote oog be- oordelen, plastic gebruiken, een NAVO hebben, op een toetsenbord typen, filerijden, naar Bar- celona vliegen, herbiciden gebruiken, dat onze kinderen de ruimte krijgen om te studeren? Als u er de tijd voor neemt, wat gaat u dan zien?

3 januari 2020

3 januari 2020

3 januari 2020

9

3 januari 2020

CannaSol: virusvrije knollen Bletilla: Nederlands geteeld Pioenen: breed assortiment www.green-works.nl

bbv-green works 170919.indd 1

19-09-17 14:22

greenity-agropartners 190110.indd 1

10-01-19 13:54

www.necap.nl - info@necap.nl - Wieringerwerf - 0227-603353

Tel : +(31)223522135 E-mail: info@fredsteenvoorden.nl : +(31)653719915 magazijn@fredsteenvoorden.nl Kijk nu op onze website www.fredsteenvoorden.nl Ook maken wij nieuwe spoelmachines!

Allround trommelspoeler 1650 x 5000mm dubbel portaal perforatie 10mm, geheel gereviseerd.

Voor onderdelen zoals: pelrollen, pelnokken, onderhoud en service van uw Botman/Demco machines, en ook andere merken o.a Antha, Compas, van Dijke. Bel: 0223-522135 Of 0653-719915 Fred Steenvoorden Van Dijke UDZ 800mm breed 2 vijzels, geheel gereviseerd, gestraald en gespoten Van Dijke vellenbak gegalvaniseerd 1200mm band breedte in knappe staat band 2 seizoenen oud Wortex staartpomp GF150 1.1kW 400Volt 12m3 bij 4 M/WK Allround kluitenscheider as/iss Dompelpomp gebruikt 40m3 Flygt nieuwe dompelpomp 2.0kW 110m3 bij 4M/WK Lappendroger 17 rol, 1000mm breed geheel gereviseerd Lappendroger 23 rol, 1000mm breed geheel gereviseerd Pelrollen Schouten, van Dijke, Compas met nieuw rubber Ø48mm en Ø52mm Steenvoorden gebruikte kluitenscheider type 320K links/rechts Steenvoorden gebruikte kluitenscheider type 450K links/rechts Steenvoorden gebruikte kluitenscheider type 600K links/rechts Steenvoorden gebruikte trommelspoelmachine 2000 x 1000mm Steenvoorden gebruikte vellenbak rvs 1200mm breed Steenvoorden nieuwe lappendroger keuze uit 1000-1200-1400mm breed, 10-24 rollen. Steenvoorden gepoedercoate vellenbakken/ontsmetbaden nieuw, 120cm breed universeel gebouwd voor links/rechts of achteruitloop, bediening, montage links/ rechts Steenvoorden nieuwe kluiten/stenenscheiders grote capaciteit, standaard gepoe- dercoat en alle delen universeel links of rechts te monteren, scherp geprijsd, bel voor meer info Steenvoorden nieuwe trommelspoelmachines grote capaciteit, standaard gepoe- dercoat en alle delen universeel links of rechts te monteren, scherp geprijsd, bel voor meer info Steenvoorden gebruikte gespoten vellenbak band 1000mm breed

koelinstallaties

greenity-steenvoorden 90x135-191216.indd 1

16-12-19 14:34

Derde editie Greenity-debat Innoveren: kun je, wil je of moet je?

Het derde Greenity-debat is op donderdag 13 februari. Het draait die dag om innovatie. Dit keer is gekozen voor een combinatie met de Vaktentoonstelling in Zwaagdijk. Vijf debaters uit het vak hebben hun medewerking toegezegd. Je bent er toch ook bij? Innovatie is het centrale thema van het Greenity-debat. Het gaat daarbij niet zozeer om het bespreken van nieuwe ontwikkelingen en de techniek daarvan, maar vooral om de vraag hoe je als sector en als individuele ondernemer tot innovatie komt. Gespreksleider Monique Ooms gaat met de vijf debaters uit het vak in gesprek aan de hand van een aantal vragen rond innovatie. Zij zal daarbij nadrukkelijk de interactie met de vakgenoten in de zaal zoeken. Daarbij gaat het onder meer om vragen als: Is het voor iedereen? Doe je het samen of alleen? Is het een kwestie van moed of moet het? Verder is er natuurlijk ook de financieringsvraag: zit de bank aan de knoppen van de innovatie?

Vijf debaters

Piet Apeldoorn | innovatieve bollenteler in ruste

Erik Hogervorst | mede-directeur/eigenaar van Wout Hogervorst

Annika Versloot | beleidsmedewerker KAVB

Sjaak Huetink | bollenkweker, deelnemer precisielandbouwproject NPPL

René Gomersbach | sectorspecialist Rabobank

Wanneer Donderdag 13 februari 2020 11.30 tot 12.30 uur (aansluitend lunch) Waar Kantine van Proeftuin Zwaagdijk Tolweg 13, 1681 ND, Zwaagdijk. Inloop vanaf 11.00 uur.

Aanmelden via www.greenity.nl

3 januari 2020

3 januari 2020

3 januari 2020

ARCHIEFFOTO: RENÉ FAAS

11

3 januari 2020

‘Alles draait om productpresentatie’

O oit kwam Evers op een beursbezoek een bloemist tegen die niet wist dat er geurloze lelies bestaan. “Dan denk je: hoe is dat mogelijk?”, lacht hij. Voor Bredefleur was dit een signaal om over de presen- tatie van de lelies te gaan nadenken. “De productpresentatie zegt iets over de kwaliteit van de bloem, maar een hoes kan ook iets vertellen over het product dat erin zit. Wij proberen bloemisten een steun in de rug te geven door hen van infor- matie over de lelie te voorzien. We merken dat onze klanten die kennis en verzorgingstips waarderen. De eindklant is met dezelfde passie met ons product bezig als wijzelf.” Bredefleur heeft de lelies onderverdeeld in vier groepen: Longiflorum Aziaat, Oriëntal Trompet, Longiflorum en Supra. Iedere groep heeft een specifieke eigenschap, met een eigen kleur hoes, met daarop een bijbehorend embleem. De Longiflorum Aziaten onderscheiden zich omdat ze geurloos zijn en de Oriëntal Trompet-lijn kenmerkt zich door de grote bloemen. Longiflorum-lelies hebben exclusieve grote kelken (rouw- en trouwlelie) en in de Supra-lijn zitten de zwaarde- re, exclusievere lelies, groot in volume en met dikke stelen. De kleuren van de hoezen – grijs, donkergroen, zalmroze en goud – matchen met de nieuwe huisstijl van het bedrijf. “Onze producten moeten herkenbaar zijn voor de eind- klant”, legt Evers de achterliggende gedachte uit. Bredefleur is de leliekwekerij van vader Piet en de zonen Peter, Thomas en Levi Evers. Het bedrijf heeft twee locaties: in Moerkapelle (5,5 ha) en Luttelgeest (8 ha). In 1995 bracht Piet Evers, die in het bedrijf inmiddels een flinke stap heeft

Onbekend maakt onbemind. Dat geldt zeker voor de lelie, vindt Thomas Evers van Bredefleur. De leliekwekerij uit Luttelgeest besteedt veel aandacht aan de productpresentatie van de lelie, om de bloem zo aantrekkelijk mogelijk in de markt te zetten. “Het is voor ons als producent de taak om de bloemist te stimuleren het product te gebruiken.”

Tekst: Annemarie Gerbrandy | Fotografie: René Faas



3 januari 2020

Thomas Evers: “Kwaliteit, continuïteit en exclusiviteit zitten verankerd in ons DNA.”

Bredefleur in het kort Bredefleur is het leliebedrijf van vader Piet (57) en zoons Peter (28), Thomas (27) en Levi (24) Evers. Het bedrijf heeft twee locaties: in Moerkapelle (5,5 ha) en Luttelgeest (8 ha). Er worden in totaal 25 soorten gebroeid. Peter en Thomas runnen de nieuwe kwekerij in de Noordoostpolder, Levi zit op de ves- tiging in Zuid-Holland, waar hij wordt ondersteund door vader Piet, die zich langzaam terugtrekt uit het bedrijf. Bredefleur heeft geen leliebollen in eigen- dom, maar betrekt het uitgangsmateriaal van een vaste groep leveranciers. Dit om risico’s te spreiden en om over kleinere soorten te kunnen beschikken. “We zijn altijd op zoek naar het zwaardere bolmateriaal, omdat we kwali- teit voor de bloemisterij/groothandel willen leveren”, legt Thomas Evers uit. “Het knoppenaantal is bepalend voor onze lelie en de bolmaat bepaalt het aantal knoppen.” De lelies worden via FloraHolland verkocht: 50 procent gaat rechtstreeks naar de klant en 50 procent wordt via de klok geveild.

teruggedaan, de visie van Bredefleur tot uiting in drie woor- den: kwaliteit, continuïteit en exclusiviteit. Die kernwaarden zitten diep verankerd in ons DNA, zegt Thomas. “Elke factor is even belangrijk. Als wij in een product geloven, dan zetten we dat in de markt en gaan er 100 procent voor. We pushen de lelie net zo lang totdat de vraag vanzelf ontstaat. Je moet er voortdurend bovenop zitten. Dat betekent dat je altijd moet blijven vernieuwen. Dat is onze stijl van ondernemen.” NIEUWE LOCATIE Toen Peter tien jaar geleden aangaf tot het leliebedrijf te willen toetreden, was vader Piet heel duidelijk: prima, maar dan wel op een nieuwe locatie elders in Nederland. In het westen van het land waren de groeimogelijkheden beperkt, het nieuwe bedrijf moest zich kunnen doorontwikkelen naar de toekomst toe. De keuze viel op het glastuinbouwgebied in ontwikkeling in de Noordoostpolder, waar een kavel van 16 hectare werd gekocht. In 2011 verrees daar een productiehal van 4 ha, in 2015 en 2018 werd twee keer met 2 ha uitgebreid. De locatie in Luttelgeest telt nu twee productiehallen en een veilingklaarmaakhal, waar 25 soorten lelies worden gebroeid en verwerkt. Innovatie staat hoog in het vaandel, vertelt Thomas Evers tijdens een rondje over het bedrijf. Hij laat met trots de Furora zien, een automatische bosmachine met röntgencame- ra’s, die in samenwerking met machinebouwer Bercomex is ontwikkeld en sinds deze zomer operationeel is. “We willen een uniform product verkopen, dan is een bosmachine de

3 januari 2020



3 januari 2020

beste oplossing. Probleem was wel dat er voor de lelies nog geen bosmachine op de markt was. Uit gesprekken bleek de Furora de beste machine voor het volledig bossen te zijn, maar deze moest wel worden omgebouwd voor de lelie. De machine moet knoppen tellen, dat hoeft bij een product als de tulp natuurlijk niet. De machine draait op zich goed, maar we moeten nog wel een paar laatste kinderziektes oplossen.” De kweker is ook goed te spreken over de veilingklaarmaak- hal, waarin de lelies worden klaargemaakt voor transport. Het mooie aan deze ruimte is dat we de lelies in fases kunnen terugkoelen, vertelt hij. “Op die manier hebben we tijdens het hele proces van oogsten tot transport controle over de temperatuur en luchtvochtigheid van de lelies. We kunnen de bloemen in een optimale conditie houden.” In het uitbloei- lab, een derde belangrijke innovatie op het bedrijf, worden de lelies dagelijks onderworpen aan uitgebreide testen, om te kijken hoe de bloem bij de consument thuis standhoudt, laat de kweker zien. Ook het nieuwe assortiment wordt hier getest. “Met de data die uit deze testen rollen, kunnen we ons productieproces verbeteren”, aldus Evers. INVESTEREN IN EMOTIE Investeren in automatisering en innovatie is essentieel voor de continuïteit van het bedrijf, investeren in marketing is minstens zo belangrijk, weten ze bij Bredefleur. “Wij willen niet alleen gepassioneerd met lelies ondernemen, onze klan- ten willen dat ook”, zegt Evers. ”Dat vraagt om een bepaalde verbinding met de klant. Daar moeten we als bedrijf tijd

14

3 januari 2020

‘Als telers moeten we stoppen met voortdurend investeren in nieuwe soorten’

insteken, samen met alle schakels in de keten. Het belang van flora’s en shows lijkt af te nemen, wij doen hier bewust wél aan mee. We laten op een show zien dat we met elkaar – veredelaar, bollenkweker, bemiddelende partijen – een mooi product maken. Wat ik ook belangrijk vind van een show is dat we niet alleen naar het product van de veredelaar kijken, die het nieuwste van het nieuwste toont, maar dat juist ook het huidige assortiment wordt geshowd. Dat geeft de bollenkweker de bevestiging dat zijn product wordt gewaar- deerd.” Bredefleur test elk jaar gemiddeld honderd soorten om te kijken of de kwekerij vernieuwend bezig is. Als daar één nieuw soort per jaar uit komt, is dat al heel mooi, vindt Evers. “De sector investeert heel veel geld in nieuwe soorten. We willen altijd maar vernieuwen, terwijl in de praktijk juist blijkt dat oudere soorten vaak beter zijn. Dat is het idiote van dit vak. Ik ben er een voorstander van dat een veredelaar beter zijn huiswerk doet, dat hij er verantwoordelijk voor is dat de facetten van de lelie van A tot Z kloppen. Er gaan jaren overheen voordat we een nieuw soort goed kennen. In de praktijk is de lelie dan al verkocht en worden de kosten gemaakt op de plek waar ze niet thuis horen. De kweker investeert in emotie, maar mist goede marktinformatie. Als telers stoppen met het voortdurend investeren in nieuwe soorten, dan doen veredelaars het vanzelf rustiger aan. Eigenlijk is er geen vraag. Er zijn voldoende goede soorten op de markt. We houden de vraag zelf in stand!”  

3 januari 2020

15

3 januari 2020

Ontzorgen als toverwoord

“M et showen zet je wel je bedrijf op de kaart”, zegt Peter Schilder, bij Proeftuin Zwaagdijk verantwoordelijk voor de broeiproeven. “In de sierteelt is het steeds duidelijker: niet showen in Keukenhof is een gemiste kans”, voegt Henk de Mooij, parkmanager van Keukenhof hieraan toe. “De combinatie van een productshow met een aanvul- lende activiteit pakt vaak goed uit”, aldus Diane Gortzak, bij CNB manager communicatie en promotie. “De meeste bedrijven hebben geen bijzonder sortiment om te showen”, stelt Johan van Scheepen, taxonoom bij de KAVB en verant- woordelijk voor de wekelijkse bloemenkeuring. Meningen genoeg over de ontwikkelingen die gaande zijn op het gebied van het showen. TAL VAN FACTOREN Showen gebeurt nog steeds, maar de vanzelfsprekendheid ervan is flink aan het veranderen. Dat heeft zo zijn redenen. Johan van Scheepen somt er een aantal op. “Showen is heel arbeidsintensief, noviteiten worden nauwelijks meer betaald en het assortiment per bedrijf wordt steeds kleiner. Van dat assortiment is vaak al een flink deel vroegtijdig verkocht, waardoor showen minder noodzakelijk is. Wat ook mee- speelt, is dat op de plaatsen waar je showt niet altijd meer zoveel mensen komen kijken. Verder speelt het weer een rol. Als het veel regent in het voorjaar of in de nazomer, dan zien we minder narcissen en dahlia’s op de wekelijkse keuring.” Diane Gortzak ziet ook dat de belangstelling om te showen verandert. “Neem de tulp. Het showen van een topproduct neemt hard af, maar de belangstelling om mee te doen met onze marktbroeishows tijdens de Bloem- en relatiedagen en begin maart in Bovenkarspel is heel goed. Vooral die tweede show werkt goed. Er is veel sortiment en er komt veel bezoek. Die show werkt, omdat het maar een dag duurt en iedereen er is. Wat wij horen is dat het voor veel onderne- mers vooral een kwestie is van tijd en geld om wel of niet te showen.” POT NEEMT AF Het showen van producten die op pot zijn gebroeid, neemt af. Peter Schilder ziet dit bij Proeftuin Zwaagdijk al een paar jaar. “Er zijn sowieso minder tentoonstellingen waar geshowd kan worden. Telers vinden het vaak ook een dure aangelegenheid om hun producten op pot te laten broeien. En wat ook meespeelt: zo’n pot in topkwaliteit is mooi, maar als diezelfde cultivar wordt gebroeid voor de markt- broeishow, dan zien broeiers en bloemenkopers hoe hij in de praktijk presteert. Hoe is de knopkleur, hoe snel is hij te oogsten en hoe is de verwerkbaarheid, dat kun je daar allemaal zien.”

De komende maanden is het op tal van plekken showtime. Of het nu Lentetuin Breezand heet, Keukenhof of een marktbroeishow, het product staat in de schijnwerpers. Showen is voor veel bedrijven steeds minder vanzelfsprekend. Redenen genoeg, maar ook een gemiste kans.

Tekst: Arie Dwarswaard | Archieffoto’s: René Faas

16

3 januari 2020

Keukenhof ziet ook dat er in vergelijking met een paar jaar geleden weinig op maat gebroeide potten meer worden neer- gezet. “Die manier van showen sterft langzaam uit”, aldus directeur Bart Siemerink. “Kijk naar de hyacint. Daar zie je echt een kentering. De potten worden nog door een paar specialisten gebroeid. Voor de meeste ondernemers past het niet in de bedrijfsvoering. Aan snijhyacinten en het handels- sortiment op potten hebben we echter geen gebrek.” Ook de KAVB ziet het aantal geshowde potten op de weke- lijkse bloemenkeuring afnemen. In 2016 werden er nog ruim vijfduizend geshowd, dit jaar waren dat er nog drieduizend. “Wat zorgelijker is, is het aantal potten per keuring. In 2016 hadden we 23 keuringen met meer dan honderd potten, dit jaar waren dat er nog maar negen”, aldus Van Scheepen. Voorzitter Frank van den Hoek van Lentetuin Breezand ziet ook dat het broeien op pot onder druk staat, maar plaatst daar wel een kanttekening bij. “Tegelijkertijd zien wij ook dat deelnemers aan de Lentetuin het zelf broeien van het te showen sortiment juist zien als een mogelijkheid om het eigen sortiment nog beter te leren kennen. Om die reden laten deelnemers ook niet alles elders broeien, maar doen ze het toch graag zelf.” WAT WERKT WEL? Is het dan somberheid troef als het om showen gaat? Zeker niet, zo stellen de gesprekspartners vast. Bij de CNB-shows ziet Diane Gortzak producten waarbij veel belangstelling is om te showen. “We zien dat de inzet van een vertegen- woordiger een rol speelt. Mede daardoor lukt het om shows neer te zetten met pioenen, dahlia en bol-op-pot die genoeg inzenders en bezoekers trekken. Ook kijken we steeds meer naar de juiste plek om te showen. De dahliashowtuin was dit jaar bij de Tulperij in Voorhout geplant. Een groot succes. En de bol-op-potshow is op de Floratuin in Julia- nadorp. De pioen- en irisshow valt bewust samen met de Dutch Lily Days. Wat de vaste planten betreft zoeken de vertegenwoordigers beurzen op die er toe doen, zoals IPM en Plantarium.” Ook de keuringen van de KAVB maken die ontwikkeling door, aldus Van Scheepen. “We organiseren komend jaar weer een tulpenkeuring tijdens de Dag van de Tulp in Zwaagdijk en bieden in Lisse gelegenheid aan Hippeastrum, hyacint, iris, narcis en dahlia. Daarnaast hebben we elke maandag de wekelijkse keuring, en dat is uniek. Deson- danks ziet iedereen dat het minder wordt en is het lastig om dat tij te keren. Dat heeft wel tot gevolg dat de sor- timentsontwikkeling in de sector lastiger wordt om te volgen.” Gortzak beaamt dat laatste. Komend jaar is er geen gladiolenshow meer. Gebrek aan inzenders en gebrek aan belangstelling. En dus verdwijnt het gladiolensortiment uit beeld.

3 januari 2020

17

3 januari 2020

‘Meedoen vraagt wel wat: goed sortiment, goede kwaliteit en meehelpen met opbouwen en afbreken’

Een toverwoord lijkt het ontzorgen van de inzender. Bij Keu- kenhof betekent dat bijvoorbeeld dat voor de eerste binnenten- toonstelling met tulpen tulpenbroeiers van Growing Together via groothandel L&M een belangrijk deel van het geshowde sortiment leveren. “Zo’n handelsbedrijf heeft de breedte van het gangbare sortiment gewoon staan. Als dat bedrijf de bloe- men klaarzet, zorgen wij voor het transport en het showen en dat kost de inzender niets.” Ook op Lentetuin Breezand is het bestuur actief als het gaat om het ontzorgen. “We zien dat de afgelopen jaren een aantal inzenders is gestopt. De redenen zijn heel divers. Feit is dat we die plekken graag wel weer gevuld willen hebben. We hebben een lijst met bedrijven die in het verleden hebben aangegeven wel belangstelling te hebben om mee te doen. Als het dan zover is, dan schrikken ze soms toch wel terug. Want meedoen vraagt wel wat. Goed sortiment, goeie kwaliteit en ook mee- helpen met het opbouwen en afbreken. Wat dat laatste betreft houden we zoveel mogelijk rekening met de wensen van de inzenders. Om ook voor de toekomst nieuwe deelnemers enthousiast te maken, zijn we gestart met een nieuw initiatief: supporters van de Lentetuin. Die krijgen de mogelijkheid om drie potten te broeien voor de gemengde inzending. Daarmee doen ze ervaring op met het zelf broeien en maken ze mis- schien de overstap om met een eigen inzending mee te doen. Dat heeft inmiddels al een paar nieuwe inzenders opgeleverd. Daarnaast is de Lentetuin niet alleen voor consumenten, maar ook voor zakelijk bezoek. We investeren in het verhogen van het aantal zakelijke bezoekers op de show, zodat het voor de inzenders interessant blijft om mee te doen.” DENK NA Ten slotte blijft het aan de individuele deelnemer om wel of niet mee te doen met een show. Het mag dan druk zijn, geld kosten of om andere redenen niet interessant, er zitten ook positieve kanten aan. Peter Schilder: “Ik zie dat de gewone kweker slecht is te motiveren om mee te doen. Het zijn vaak de grotere bedrijven die veel showen. Ik mis de bredere belangstelling.” Johan van Scheepen wijst op de publiciteit die deelname oplevert. “Er mogen dan weinig mensen de wekelijkse keuring bezoeken, maar het wekelijkse verslag op Facebook gaat de hele wereld over. Ook de verslagen in Greenity en de nieuwsbrief komen overal terecht.” Keuken- hof merkt dat ondernemers bewuster kiezen. “Kwekers en veredelaars zijn steeds bewuster in hun keuze aan welke shows ze willen deelnemen. Dit is vooral afhankelijk van welke doelgroep zij willen bereiken.” Als geen ander weet Keukenhof hoe het werkt met publiciteit. Henk de Mooij: “Wij zijn niet alleen een platform voor ondernemers, maar zetten de producten neer voor de consument. Tel daar de belangstelling van de pers bij op en kijk wat er met al die gewassen gebeurt. Ze gaan de hele wereld over.”  

18

3 januari 2020

T E C H &M E C H

Inde rubriek Tech&Mech is er aandacht voor zowel nieuwe als vernieuwende producten uit de sector. Een plek waar techniek en mechanisatie structureel aandacht krijgen.

Draadloos communiceren Cremer Speciaalmachines

Telmachine praat met kantoor

Tekst: Arie Dwarswaard | Fotografie: René Faas

der in een tijd dat zij op topniveau moeten presteren.” Omdat Jan de Wit & Zonen niet alleen exporteur is, maar ook te- ler, is er nog meer mogelijk, aldus Marcel Fit. “We hebben afgelopen najaar ook ons plantgoed met de telmachines geteld. Alle gegevens zijn nu opgeslagen in ons systeem, zodat we volgend jaar bij de oogst precies kunnen zien hoe partijen zijn gegroeid en wat ze hebben op- gebracht.” De door Cremer Speciaalmachines ontwikkelde techniek is te zien op de Mechanisatiebeurs in stand 2B16. Walter Hermans: “Daar staat een telmachine met unit die zorgt voor de draadloze verbinding tussen de machine en het kantoor. We leggen graag uit hoe het werkt.”

“Wij wilden een oplossing voor het contact tussen de telmachines en het voorraadbeheersysteem op kantoor. In de exporttijd staan er twintig telmachines te draaien, die allemaal informatie nodig hebben. Dat levert veel looptijd op tussen de hal en het kantoor. Wij zochten naar een manier om dat draadloos mogelijk te maken”, zo legt Marcel Fit, directeur van Jan de Wit & Zo- nen uit Enkhuizen, uit. “In eerste instantie was dat voor ons een lastige vraag”, aldus Walter Hermans, Business Manager Agri- cultural van Cremer Speciaalma- chines uit Lisse. “Het gaat om twee verschillende systemen, die je niet zomaar aan elkaar kunt koppelen. Afgelopen jaar kwam Pepijn Hoger- vorst bij ons in dienst, die over de kennis beschikte om deze vraag op te lossen. Samen met hem zijn we met Jan de Wit & Zonen een pilot gestart om te kijken wat er mogelijk is.” Voor Jan de Wit & Zonen was het een logische vervolgstap in hun automatisering. Fit: “We werken papierloos. Ons hele proces hebben we zelf in een app kunnen onder- brengen die gekoppeld is aan ons ERP-systeem. Wat wij wilden was

een extra toevoeging in die app waarbij alle gegevens van de telma- chine naar het voorraadbeheer op kantoor kan worden gestuurd en gegevens over de volgorde van de verwerking van kantoor naar de telmachine.” Voor Pepijn Hogervorst was het een mooie opdracht. “Op de telmachines van Cremer zat al wel een bedie- ningspaneel, maar daar zat nog geen mogelijkheid op om draadloos te communiceren. Die module heb ik ontwikkeld, zodat er wel via net- werken gecommuniceerd kan wor- den met de telmachine. In feite heb ik de afstandsbediening gemaakt, en zorgde De Wit met de uitbreiding van hun app voor de knoppen. De opdracht was om dat via de WiFi te laten werken. Spannend, want dat kan lastig zijn. Het is gelukt om er een betrouwbaar systeem van te maken dat nu draait.” Marcel Fit kijkt tevreden terug op het eindresultaat. “We hebben er af- gelopen zomer volop mee gewerkt. Dit systeem biedt zoveel voordelen. We kunnen nu heel snel zien of er voldoende was van een partij, hoe- veel zure bollen erin zaten en als dat nodig is een partij tussenvoegen die sneller weg moet. Hierdoor be- lasten we onze medewerkers min-

ZELF IETS UITGEVONDEN? Wij zijn behalve naar nieuwe produc- ten van fabrikanten nadrukkelijk ook op zoek naar slimme, praktische en betaalbare technische oplossingen en/of aanpassingen die kwekers zelf hebben bedacht. Heeft u suggesties voor onderwerpen, mail de redactie: info@greenity.nl.

3 januari 2020

19

3 januari 2020

Onderschat stofhappen niet

O p bloembollen- en vasteplantenbedrijven komen mensen relatief vaak in aanraking met stof. Uit onderzoek binnen de sector open teelten blijkt dat een op de vier werkenden hinder ondervindt van stof en hierdoor weleens klachten aan de luchtwegen heeft, zo geeft Marilous Chaillet, bedrijfsarts bij Stigas aan. “Tien procent hiervan zegt dat de klachten erger worden door het werk.” Een goed zicht op de gezondheidsproblemen door stof in de agrarische sectoren zoals de bollen- en vasteplan- tensector, heeft Stigas echter niet. Het kennisinstituut voor veilig en gezond werken in agrarisch groen en tevens ook arbodienst heeft namelijk alleen zicht op verzuimoorzaken en beroepsziekten als werknemers bij hen zijn aangesloten. “Bij ons zijn gemiddeld enkele gevallen per jaar bekend in de bloembollen- en vasteplantensector”, aldus Chaillet. Het is aannemelijk dat in werkelijkheid het probleem een stuk groter is. Immers, veel mensen die klachten hebben werken gewoon door en melden het niet. Ook komen klachten vaak pas op langere termijn tot uiting, als men al met pensioen is. Verder verwacht Stigas dat een deel van de medewerkers die klachten krijgen, iets anders gaat doen en dus niet bij de arbodienst in beeld komt. De schadelijkheid van blootstelling aan ‘agrarisch stof’ is onder andere afhankelijk van het soort stof, de hoeveel-

Stof bevat bijna altijd schadelijke deeltjes. Dat geldt voor droge stof, maar ook voor nevel. De campagne ‘Pak stof aan’ geeft kwekers én werknemers meer inzicht in de risico’s van stof. Dit moet ‘stof tot nadenken’ geven en leiden tot voorzorgsmaatregelen. Die zijn hoognodig, want het probleem is waarschijnlijk een stuk groter dan uit cijfers blijkt.

Tekst: Ellis Langen | Archieffoto’s: René Faas



3 januari 2020

‘Omdat mensen niet direct hinder van stof ondervinden, is de motivatie minder om er iets tegen te doen’

heid, de inspanning die geleverd wordt, de duur van de blootstelling en de gevoeligheid ervoor van een persoon. Bij waarneembare stofwolken staat het buiten kijf dat er te veel stof wordt ingeademd. Overigens is dat grove stof nog het minst schadelijk; je snuit het met de zakdoek er weer uit. Het venijn zit hem erin dat als er zichtbaar stof is, er zeker ook fijnstof rond dwarrelt en dit dringt veel dieper door in de longen. ‘Agrarisch stof’ is een verzamelnaam voor al het stof dat aanwezig is op bedrijven in de agrarische sector of verwerkende industrie. Het is verschillend van samenstel- ling en verschilt per sector en per type bedrijf. Echter, de stofdeeltjes kwartsstof en endotoxine komen er heel vaak in voor. Endotoxine is een organische stof; het zijn schadelijke deeltjes van bacteriën die voorkomen op plantaardig mate- riaal. Kwartsstof is een chemische verbinding. Zand en klei zijn kwartshoudend, waarbij zand meer kwartsstof bevat dan kleigrond, maar zeer droge kleigrond verstuift meer. ENDOTOXINEN De risico’s van langdurig agrarisch stof inademen moeten zeker niet worden onderschat, geeft Chaillet aan. Het leidt tot ziektes aan longen en de luchtwegen. Het begint meestal met onschuldige klachten zoals niesen en hoesten, maar daarna worden de klachten ernstiger. Hoe meer stof wordt ingeademd, hoe meer schade ontstaat en die is niet altijd meer te herstellen. Dit merken mensen vaak pas laat. “Om- dat mensen er dus niet direct hinder van ondervinden, is de motivatie lager om er iets tegen te doen. Daarom is het zo belangrijk dat er veel meer aandacht komt voor de risico’s en mensen daarnaast weten hoe ze zich op het werk ertegen kunnen beschermen door maatregelen te nemen.” Voor endotoxine is er geen wettelijke grenswaarde, wel bestaat er een adviesgrenswaarde opgesteld door de Gezond- heidsraad die zowel tegen acute als chronische effecten op de luchtwegen moet beschermen. Volgens Chaillet komen

veel sectoren, ook de bollen- en vasteplantensector, boven deze grenswaarde uit bij werkzaamheden met stoffige bollen en planten. Marcel van Diepen, Stigas-adviseur in deze sectoren: “Jaren terug was er aandacht om een wettelijke grenswaarde in te voeren. Maar dan was bedrijfsuitvoering vrijwel niet meer mogelijk.” De problemen die kunnen optreden bij inademing van endo- toxine zijn legio. Acute klachten worden veroorzaakt door een ontstekingsreactie, waarbij vooral de kleine luchtwegen en bronchioli (luchtwegvertakkingen) worden aangedaan. Symptomen zijn een droge hoest, kortademigheid, een acute vermindering van de longcapaciteit en systemische klachten, zoals koorts, algehele malaise en benauwdheid. Volgens de bedrijfsarts van Stigas wordt vaak pas in de laatste jaren van het werkzame leven duidelijk dat de aanhoudende bloot- stelling aan endotoxinen COPD heeft veroorzaakt. COPD is een verzamelnaam van verschillende longafwijkingen, zoals chronische bronchitis en longemfyseem, waarbij blijvende schade is aangericht. Voor kwartsstof is er wel een wettelijke grenswaarde. Deze maximale, dagelijkse dosis wordt volgens Van Diepen snel be- reikt. Bij het bewerken van grond onder droge omstandighe- den en bij het verwerken van grondgewassen komt kwartsstof in de lucht. Kwarts is een kankerverwekkende stof en kan

3 januari 2020



3 januari 2020

Page 1 Page 2 Page 3 Page 4 Page 5 Page 6 Page 7 Page 8 Page 9 Page 10 Page 11 Page 12 Page 13 Page 14 Page 15 Page 16 Page 17 Page 18 Page 19 Page 20 Page 21 Page 22 Page 23 Page 24 Page 25 Page 26 Page 27 Page 28 Page 29 Page 30 Page 31 Page 32 Page 33 Page 34 Page 35 Page 36 Page 37 Page 38 Page 39 Page 40 Page 41 Page 42 Page 43 Page 44 Page 45 Page 46 Page 47 Page 48 Page 49 Page 50 Page 51 Page 52 Page 53 Page 54 Page 55 Page 56 Page 57 Page 58 Page 59 Page 60

Made with FlippingBook - Online Brochure Maker