8
Meritum 4 (79) 2025 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
MICHAŁ ROSTWOROWSKI
W porównaniu z 2013 rokiem odsetek uczniów deklarujących, że nigdy nie korzystali z narzędzi cyfrowych podczas lekcji, zmniejszył się średnio o 17 punktów procentowych – z 40% w 2013 roku do 23% w roku 2023 (liczby zostały zaokrąglone). Wskazuje to na wzrost liczby nauczycieli, którzy przynajmniej okazjonalnie włączają technologie cyfrowe do swojej praktyki dydaktycznej. Badanie przeprowadzone przez Potęgę vel Żabik i Sadowską 14 pokazuje, że 78% uczniów mających możliwość korzystania ze smartfonów w szkole deklaruje, iż nauczyciele zlecają im – przynajmniej od czasu do czasu – wykonanie zadania z ich uży- ciem. Najczęściej dzieje się to na lekcjach języków obcych (40%), informatyki (36%), matematyki (34%), języka polskiego (32%), geografii (31%), historii (31%) oraz biologii (29%). Mimo wzrostu wykorzystania technologii, ich obecność w edukacji – zarówno w Polsce, jak i na poziomie międzynarodowym – wciąż nie jest tak powszechna, jak mogłoby się wydawać. W codzien- nej praktyce nauczyciele napotykają szereg barier technicznych: zawodność sprzętu, ograniczoną pamięć urządzeń, trudności z dostępem do inter- netu, a także problemy z instalacją i kompatybil- nością aplikacji działających na różnych systemach operacyjnych. Choć, jak deklarują, przeszkody te nie wpływają negatywnie na ich motywację, wymagają dodatkowego przygotowania oraz przemyślenia rozwiązań systemowych. Warto jednak pamiętać o tym, że dobrze wyko- rzystane technologie cyfrowe w edukacji przynoszą uczniom korzyści. Jak pokazują Bado 15 oraz Timot- heou i in. 16 , największe korzyści z wykorzystania technologii mobilnych osiągają nauczyciele, którzy 14 K. Potęga vel Żabik & S. Sadowska, Urządzenia mobilne w uczeniu się i nauczaniu. Raport z badań ilościowo-jakościowych , Centrum Nauki Kopernik, 2024, https://tiny.pl/972rhx43 15 N. Bado, Game-based learning pedagogy: A review of the literatu- re , „Interactive Learning Environments” nr 5/2022, t. 30, s. 936-948, https://tiny.pl/m8qqf99s 16 S. Timotheou, O. Miliou, Y. Dimitriadis i in., Impacts of digital tech- nologies on education and factors influencing schools’ digital capacity and transformation: A literature review , „Education and information technologies” nr 6/2023, t. 28, s. 6695-6726, https://tiny.pl/rx5qs4dj
planują pracę z narzędziami cyfrowymi w trzech etapach: (1) pre-lekcji – obejmującej przygotowa- nie pedagogiczne i technologiczne; (2) lekcji właś- ciwej – z aktywnym wsparciem uczniów w korzy- staniu z technologii; oraz (3) post-lekcji – poświę- conej refleksji, informacji zwrotnej i odniesieniu do celów dydaktycznych.
ZAKOŃCZENIE
Podsumowując, analiza danych z badań takich jak PISA i ICILS z ostatnich dwóch dekad ukazuje prze- łomową zmianę: technologia przestała być jedy- nie dodatkiem, stając się podstawą codziennego funkcjonowania młodzieży. Współczesna edukacja nie musi już walczyć o dostęp do narzędzi cyfro- wych, lecz o umiejętność ich świadomego i zrów- noważonego wykorzystania – zarówno w nauce, jak i w dbaniu o bezpieczeństwo oraz dobrostan uczniów. Choć uczniowie i nauczyciele coraz częściej korzystają z narzędzi opartych na sztucznej inteli- gencji, poziom wiedzy o ich działaniu i możliwoś- ciach pozostaje ograniczony. Dlatego kluczowe staje się rozwijanie kompetencji w zakresie AI (tzw. AI literacy ) oraz projektowanie rozwiązań, które wspie- rają myślenie zamiast je zastępować 17 . Już w 1998 roku Bank Światowy 18 alarmował, że wiele rządów nie posiada jasno określonych strategii wdrażania technologii cyfrowych w edu- kacji. Chociaż od tego czasu zaszły istotne zmiany, współczesna szkoła wciąż mierzy się z wyzwaniami. W 2025 roku, wobec wszechobecnych smartfonów i dostępu do internetu, szkoły odczuwają wręcz potrzebę zabezpieczenia przestrzeni dydaktycz- nej przed rozproszeniem, fake newsami oraz cy- berprzemocą.
17 2025 AI in Education. A Microsoft special report, Microsoft Educa- tion , https://tiny.pl/656q4v65 18 Latin America and the Caribbean: Education and technology at the crossroads , World Bank Human Development Network Education Group – Education and Technology Team, 1998, https://tiny.pl/s6x9nd-g
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker