17
Meritum 4 (79) 2025 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
SIEDEM ŻYCZEŃ I JEDEN PROMPT
Oczywiście wizja, że w moim ciele następują sied- mioletnie cykle pełnej odnowy komórek (oraz sugestia, że w związku z tym jestem młodsza) to rażące uproszczenie. Jednak poza zawierzeniem lub zanegowaniem takiego twierdzenia ważniejsza wydaje się refleksja, chwila namysłu nad tym, czemu i komu ma służyć publikowanie takich treści oraz próba zweryfikowania czy, a jeśli tak, to co i kiedy z tego hasła jest prawdziwe 42 . Przez analogię takim samym próbom namy- słu można poddać kwestie związane z techniką i technologią obecną i nieobecną w szkole. Co jest obecne, a czego brakuje? Kto korzysta, z czego i do czego? Dlaczego takie, a nie inne narzędzia są pro- mowane i przez kogo? Jakie dane są gromadzone w ramach korzystania z aplikacji? Kto gromadzi te dane i do czego wykorzystuje? Czy użycie narzędzi cyfrowych realnie zmienia poziom przetwarzania informacji i konstruowania wiedzy przez uczniów? Jakie krótko, średnio- i długoterminowe skutki śro- dowiskowe, społeczne i jednostkowe może przy- nieść (nie)używanie technologii cyfrowych? Na ile można uzyskać spersonalizowane i zindywidualizo- wane jakościowo akceptowalne materiały? Wcześniej postawione pytanie o technologię w edukacji niechaj zostanie inaczej sformułowane: jeśli się bać, to czego lub kogo? Strach traktuję jako sprzymierzeńca. Nie warto tłumić reakcji, która ma funkcję chroniącą. Nie obawiam się strachu. Dbam tylko o to, aby strach strachem pozostał. Strach to nie to samo co panika czy lęk. A rozważając takie aspekty, jak nieuregulowane kwestie etyczne, wąt- pliwości co do praw autorskich, wysokie koszty energetyczne, znaczący ślad węglowy i zużycie zasobów (np. wody), można poczuć spłycający się oddech i przyśpieszenie bicia serca.
Oprócz tego wiele innych zagadnień, takich jak nasilający się trend związany z antynauką, nierów- nościami cyfrowymi, analfabetyzmem funkcjo- nalnym powoduje, że nie potrafię albo nie chcę uruchomić nadmiernego tech-optymizmu. Jak- kolwiek zabrzmi to kuriozalnie w ustach trenerki kompetencji cyfrowych, raczej coraz bliżej mi do hasła antytech rozumianego jako „bardziej świa- dome korzystanie z technologii lub rezygnacja z jej nadmiernej obecności w codziennym życiu” 43 niż do tech-entuzjazmu. Wąsko wyspecjalizowana sztuczna inteligen- cja wykorzystywana w zamkniętych działaniach badawczych przynosi obiecujące rezultaty zapo- wiadające postęp w zakresie wielu działań nauko- wych. Są one jak zrecenzowane książki w uniwer- syteckiej bibliotece. Sprawdzone i poddawane dalszym weryfikacjom, bo tak działa nauka. Do czego porównać ogólnodostępne modele udostępniane każdemu posiadaczowi komputera z dostępem do internetu w formule „bezpłatnie”, czyli za cenę naszej uwagi, zaangażowania itp.? Narzędzia generatywne dostosowują swoje dzia- łanie w taki sposób, aby maksymalnie zwiększyć nasze zaangażowanie. Mechanizm polegający na dopasowywaniu generowanych treści do treści naszych zapytań, sposobu reakcji na wynik, wytwa- rza zamknięty kontekst oparty na naszych preferen- cjach. W efekcie dochodzi do subtelnej manipulacji — użytkownik sam staje się jej źródłem i narzędziem 44 . Dodatkowo do ukrytych kosztów korzystania z narzędzi opartych o LLM należą – obok kosz- tów środowiskowych – te związane z komunika- cją, poczuciem bliskości i przynależności. Poprzez sprawianie złudzenia naszej samowystarczalności (nie trzeba nikogo pytać o pomoc, wystarczy czat) tracimy motywację do wysiłku, jaki wcześniej był podejmowany do budowania relacji 45 .
43 Antytech to jeden trendów wymienianych przez infuture.institute. 44 I. Krzemińska, Lenistwo poznawcze…, op. cit. 45 Ibidem.
42 O. Bergmann i in., Dynamics of Cell Generation and Turnover in the Human Heart, „A Cell Press journal” nr 7/2015, t. 161, s. 1566-1575, https://tiny.pl/s8v291cn
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker