37
Meritum 4 (79) 2025 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
GDY TŁUMACZEM JEST ALGORYTM: SZTUCZNA INTELIGENCJA WOBEC METAFIZYCZNEJ POEZJI BAROKU
Miłość jest własny bieg bycia naszego, Ale z żywiołów utworzone ciało To chwaląc, co zna początku równego, Zawodzi duszę, której wszystko mało, Gdy Ciebie, wiecznej i prawej piękności, Samej nie widzi, celu swej miłości.
Rytmiczna, lekko ironiczna, ale z zachowaniem sen- su: pogoń za światem to pułapka, a to, co naprawdę trwałe, jest duchowe. ChatGPT podzielił ją na be- atowe frazy, z akcentami, pauzami i powtórzenia- mi, tak by łatwo można było ją czytać lub rapować w rytmie 4/4 (~90 BPM). Intro (wolno, refleksyjnie, beat minimalny) Yo… wszyscy chcą kochać, ale nikt nie wie, co to znaczy. Zwrotka 1 (średnie tempo, wyraźny rytm)
Poniżej nowa współczesna wersja sonetu – napisana po polsku językiem dzisiejszej poezji, z zachowaniem rytmu, głębi i refleksyjnego tonu oryginału:
O nietrwałej miłości rzeczy świata tego (współczesna literacka wersja)
Bo dziś masz vibe, jutro lecisz w straty, dzisiaj blask, jutro cień i zgliszcza chaty.
Świat krzyczy: „weź więcej!”, „zrób karierę, bądź legendą!”, a jak wejdziesz na szczyt, to się okazuje, że tam pusto, serio. Refren (bardziej melodyjny, podkreślający sens) Hajs? Spoko, dopóki się kręci. Fejm? Świetny, póki trwa pięć minut. A potem scroll – i jesteś off, a dusza znowu w trybie „zniknij”. Zwrotka 2 (dynamicznie, mocniejsze uderzenia) Mówią: „życie to wyścig”,
Trudno nie kochać – lecz kochać też trudno. Bo gorzka to radość, gdy serce zwiedzione słodzi się marzeniem o blaskach tej ziemi, które gasną, kruszeją, nikną bez śladu. Złoto, władza, uroda, sława – jak długo mogą napełniać duszę człowieka? Każda rozkosz jest tylko oddechem chwili, a zaraz po niej przychodzi pustka i lęk. Miłość jest siłą, która nadaje sens naszemu istnieniu, lecz ciało, stworzone z rzeczy nietrwałych, kocha to, co do niego podobne – przemijające. A dusza, spragniona, wciąż wzdycha ku Tobie, wiecznej Piękności, co nigdy nie więdnie, Ty jesteś celem wszelkiej prawdziwej miłości. Ta wersja zachowuje duchową głębię orygi- nału, ale brzmi jak współczesny wiersz – klarowny, melodyjny i refleksyjny, zrozumiały, bliski językowi dzisiejszych młodych ludzi. Jak już zostało wspomniane wcześniej, sztuczna inteligencja potrafi tłumaczyć teksty na wiele spo- sobów. Styl i ton tłumaczenia dopasowuje się do kontekstu i odbiorcy. To sprawia, że tłumaczenie nie jest tylko „słowo w słowo”, ale oddaje sens, emocje i charakter tekstu w nowym języku. Przykładem jest rapowa (tzw. spoken word 12 ) wersja sonetu „O nie- trwałej miłości rzeczy świata tego” – przeniesiona w klimat współczesnego tekstu scenicznego. 12 Spoken word – słowo mówione , pojemne określenie poezji prze- znaczonej do występów, do wykonywania na głos przed publicznością. Może zawierać takie elementy, jak muzyka, taniec i dźwięk.
ale nikt nie mówi, dokąd biegniesz. Miłość do świata? – jak TikToka trend, błysk i zgasło, już po sekwencji. Więc staję tu, bez filtra, bez fejku,
patrzę w niebo, nie w feed. Bo Ty – Ty nie gasisz światła, Ty jesteś tym, co się nigdy nie kończy. Bridge / przejście (wolniej, dramatycznie, echo) I to jest mój deal: nie chasing fame, nie chasing thrill, tylko stay real – z Tym, co trwa, kiedy znika cały świat. Outro (wolno, z pauzami) Yo… świat się kręci, a ja stoję, bo wiem, co naprawdę trwa.
Czy Mikołaj Sęp Szarzyński byłby zadowolony z tych translacji?
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker