2
Meritum 4 (79) 2025 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
O wpływie technologii informacyjno-komunikacyjnych i nowych mediów na edukację
MICHAŁ ROSTWOROWSKI Ekspert Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego
Czy w 2025 roku nauczanie w szkołach zostało przejęte, oddelegowane, podporządkowane no- wym technologiom? Jaki jest aktualny obraz eduka- cji w erze sztucznej inteligencji (SI)? Z badań wynika, że nauczyciel nie został jeszcze zastąpiony, a ucz- niowie potrzebują wzorców – ludzkich, dorosłych osób – by nauczyć ich nawigowania w świecie no- wych technologii.
Sztuczna inteligencja również przybierała wiele form przed powstaniem powszechnie znanych dziś modeli, od wczesnych chatbotów z lat 60. (tak!), przez asystentów głosowych. Pasjonaci szachów mogli na przykład słyszeć o komputerze Deep Blue z 1997 roku, który pokonał Garry’ego Kasparowa w historycznej grze człowieka przeciwko maszynie. Z kolei Siri, dostępna już w 2011 roku na smartfo- nach firmy Apple, zyskała sławę jako pierwszy asy- stent umożliwiający planowanie zadań oraz wyszu- kiwanie informacji przy użyciu poleceń głosowych. Warto więc mieć na uwadze, że ChatGPT, zapre- zentowany światu w listopadzie 2022 roku, nie był pierwszym systemem sztucznej inteligencji i został opracowany w oparciu o wnioski z dekad doświad- czeń pracy z wcześniejszymi komputerami, algo- rytmami i chatbotami. Stanowił jednak przełom, oferując możliwość generowania treści, takich jak eseje czy porady, dostosowanych do indywidual- nych potrzeb użytkowników, co było bezpreceden- sowe w takiej skali. Nowe technologie cywilne, komputery, opro- gramowanie publicznie dostępne szybko stają się przedmiotem zainteresowania nie tylko młodych i dorosłych, uczniów i rodziców, lecz także nauczy- cieli, metodyków i badaczy. W rezultacie, można powiedzieć, że od dekad edukacja ma do czynienia z „nowymi” technologiami informacyjno-komuni- kacyjnymi (TIK) i dostosowuje się do ogólnodostęp- nych narzędzi cyfrowych pojawiających się na rynku.
WPROWADZENIE
Chociaż integracja technologii informacyjno-ko- munikacyjnych niesie ze sobą wiele korzyści, nie należy jej traktować jako celu, do którego powinny dążyć szkoły, ale raczej jako narzędzie, które może pomóc im poprawić i zoptymalizować wyniki, a tym samym wyniki ich uczniów. Tak pisał w 2004 roku Gudmund Hernes, ów- czesny Dyrektor Międzynarodowego Instytutu Pla- nowania Edukacji (IIEP-UNESCO). Minęło ponad 20 lat i można stwierdzić, że filozofia ta nie straciła na aktualności. Na wstępie warto zaznaczyć, że to, co potocznie nazywamy „nowymi technologiami” de facto nie jest już nowe. Oczywiście następują ewolucje techno- logiczne, wprowadzane są nowe produkty, nowe oprogramowanie. Minęły jednak dekady od pojawie- nia się pierwszych komputerów (lata 60.), następnie ogólnodostępnych komputerów osobistych (lata 80.) czy upublicznienia internetu (koniec lat 90.).
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker