71
Meritum 4 (79) 2025 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
WYKORZYSTANIE SZTUCZNEJ INTELIGENCJI W PROCESIE UCZENIA SIĘ
związanymi z takim postępowaniem. To podej- ście rzeczywiście może przyczyniać się do zaniku umiejętności zamiast ich rozwoju. W związku z tym pojawia się kluczowe pytanie: Jakie kompetencje rozwijać z udziałem AI? Jeśli przyjrzymy się najczęściej chyba przywo- ływanemu zestawowi określonemu w Zaleceniu Rady Unii Europejskiej z 22 maja 2018 roku w spra- wie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie 6 , to widzimy, że niektóre nich nabierają jeszcze większego znaczenia, na przykład kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji. Inne mogą na naszych oczach to zna- czenie tracić. Taki los może spotkać kompetencje w zakresie wielojęzyczności. Dzisiaj każdy z nas ma przy sobie urządzenie (smartfon), dzięki któ- remu porozumie się w większości spraw na całym świecie. A technologie związane z tłumaczeniem w czasie rzeczywistym błyskawicznie się rozwijają. Dosłownie już jutro bardzo trudno będzie uczniów przekonać do tego, że nauka języków obcych jest dla ich przyszłości kluczowa czy choćby ważna. Z kolei kompetencje cyfrowe z pewnością będą nadal bardzo istotne, ale w innym wymiarze – bie- głości w wykorzystywaniu AI do uczenia się, pracy, radzenia sobie z wyzwaniami życia osobistego. Ponieważ z generatywną AI porozumiewamy się w języku naturalnym, na znaczeniu nagle zyskały umiejętności komunikacyjne. Może na zestaw kom- petencji, które należałoby rozwijać we współczes- nej szkole, należy spojrzeć bardziej przekrojowo.
jest też rozwijanie rozumienia, jakie mogą być kon- sekwencje decyzji podejmowanych przez genera- tory lub przy współudziale generatorów. Umiejęt- ności komunikacyjne mogą być rozwijane poprzez formułowanie pytań i poleceń pozwalających na uzyskiwanie wyników, które będą satysfakcjonujące. Sztuczna inteligencja może być też wykorzysty- wana we współpracy z innymi osobami do zespoło- wego rozwiązywania problemów. W końcu rozwój kreatywności może następować poprzez tworzenie treści z wykorzystaniem różnych narzędzi AI 8 . Zgadzam się z ideą, że w kontekście sztucznej inteligencji ważniejsze staną się kompetencje prze- krojowe, choćby te wymienione powyżej. Problem polega na tym, że nie możemy powiedzieć z całą pewnością, że już wiemy, jak pracować nad ich roz- wijaniem z wykorzystaniem AI. Nie mamy jeszcze opracowanych podstaw teoretycznych opartych na rzetelnych badaniach, ponieważ one właśnie teraz są podejmowane. Mógłby więc ktoś powiedzieć, że lepiej poczekać, aż problem zostanie opracowany naukowo i wtedy dopiero implementować rozwią- zania do nauczycielskiej praktyki. Takie rozwiązanie wydaje się jednak niemożliwe. Gwałtowny rozwój sztucznej inteligencji w dającej się przewidzieć perspektywie nie pozwoli osiągnąć stanu „zamro- żenia”. Nadal będzie dynamiczny. Nie możemy stać z boku i jedynie mu się przyglądać. Dlatego wydaje się, że należy przyjąć inną strategię – podejmo- wać próby, analizować działania i teoretyzować praktykę. Wobec czego pozwalam sobie zapropo- nować kilkanaście pomysłów na wykorzystanie AI w procesie uczenia się. Jednocześnie z podanych powyżej powodów mogę odwołać się jedynie do doświadczeń własnych i innych nauczycieli, z któ- rymi spotykam się przy okazji szkoleń i warszta- tów. Bardzo często w ich czasie rodzą się pomysły weryfikowane w pracy z uczniami. Siłą rzeczy nie mogę więc przytoczyć „twardych” danych potwier- dzających, że proponowane działania rzeczywiście przyczyniają się do rozwoju kompetencji uczniów i w jakim stopniu.
KOMPETENCJE 4K
Jedną z takich propozycji są kompetencje 4K. Przyj- rzyjmy się im w kontekście sztucznej inteligencji. W skład 4K wchodzi: krytyczne myślenie, komu- nikacja, kooperacja oraz kreatywność 7 . Magdalena Maziarz podaje ciekawe propozycje zastosowań sztucznej inteligencji dla rozwijania 4K. Jeśli chodzi o krytyczne myślenie, uczniowie mogą weryfikować i oceniać informacje generowane przez AI. Ważne 6 Zalecenie Rady Unii Europejskiej z 22 maja 2018 r. w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie, https://tinyurl.com/4k9ux7w5 (dostęp 18.10.2025). 7 J. Lamri, Kompetencje XXI wieku , Warszawa 2020.
8 M. Maziarz, Edukacja medialna X.0 – kształtowanie myślącego człowieka [w:] J. Pyżalski, A. Łuczyńska [red.] Sztuczna inteligencja. Prawdziwe zmiany w edukacji? , s. 21.
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker