73
Meritum 4 (79) 2025 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
WYKORZYSTANIE SZTUCZNEJ INTELIGENCJI W PROCESIE UCZENIA SIĘ
przyszłości. Na razie pozostaje proponowanie takich aktywności, które „na wszelki wypadek” będą jednocześnie rozwijały różne kompetencje oraz oczekiwanie na badania i opracowania, które będzie można odnieść do nauczycielskiej praktyki.
2. Mogą uczyć się formułowania hipotez badaw- czych. Najpierw zadają proste pytanie, na przy- kład: Dlaczego pszczoły są ważne? Następnie na jego podstawie z pomocą chatbota Gemini for- mułują hipotezę: Jak obecność pszczół wpływa na bioróżnorodność roślin w naszym regionie? 3. Na jeszcze wyższym poziomie chatbot może stać się partnerem w dociekaniu w cyklu badaw- czym ( Inquiry-Based Learning ) 10 . Na każdym etapie może towarzyszyć uczniowi, pomagając formułować pytania lub odpowiadając na nie, poszukiwać odpowiedzi, analizować informacje, wyciągać lub oceniać wnioski. Generatory AI mogą być też wykorzystywane na wiele sposobów w pracy z konkretnymi narzędziami rozwijającymi myślenie pytajne. Przykładem może być metoda 5 x dlaczego? Uczeń do postawionej tezy zadaje pytanie: Dlaczego? Następnie analizuje odpowiedź chatbota, oceniając jej jakość oraz to, czy zachowany jest ciąg przyczynowo-skutkowy. W ten sposób chatbot może stać się trenerem ucznia w opanowywaniu bardziej wymagających technik pracy. W końcu można wykorzystać AI do rozwija- nia myślenia pytajnego w kontekście konkretnych zagadnień opisywanych w podstawach programo- wych i „piec trzy pieczenie na jednym ogniu”. Ucz- niowie mogą najpierw sami sformułować pytania do tekstu lub innego źródła wiedzy, a następnie polecić chatbotowi, aby on je wygenerował. W kolejnym kroku powinien porównać, który zestaw pytań lepiej odnosi się do poruszanych zagadnień – pozwoli to na wyciągnięcie bardziej wartościowych wniosków. W ten sposób będziemy pracowali jednocześnie nad treściami uczenia się (co oczywiście powinno mieć miejsce w przypadku wszystkich opisanych powyżej zastosowań), rozwijaniem kompeten- cji związanych z myśleniem pytajnym oraz uczyli korzystania z AI.
ROZWIJANIE MYŚLENIA PYTAJNEGO
Myślenie pytajne jest uznawane za jedną z podsta- wowych umiejętności służących kształceniu kry- tycznego myślenia. Na podstawowym poziomie uczniowie mogą rozwijać kompetencje związane z formułowaniem pytań. Po zaznajomieniu się z podstawową typologią pytań (otwarte, zamknięte, pogłębiające), mogą sprawdzać jakość uzyskanych odpowiedzi i w ten sposób nabywać biegłości w ich formułowaniu. Robert Fisher postuluje zachęcanie dzieci do „myślenia produktywnego”, które wymaga:
1. Analizy pytania (co miałeś na myśli, mówiąc…?)
2. Przeformułowania pytania (powiedziałeś, że…?)
3. Podtrzymania (ciekaw jestem czy…?)
4. Podsunięcia metody (może moglibyśmy…?) 9
Tego typu ćwiczenia można przeprowadzać z wykorzystaniem generatorów AI, „uwalniając” zasoby nauczyciela, który zyskuje czas na wsparcie poszczególnych uczniów. Potraktowanie chatbota jako partnera w uczeniu się z wykorzystaniem pytań stwarza okazję do organizowania wielu rozwijają- cych aktywności. Kilka przykładów poniżej. 1. Uczniowie mogą prowadzić rozmowę z chat- botem, który wciela się w postać (historyczną, naukowca, pisarza), zadając mu różnego rodzaju pytania i weryfikując uzyskane odpowiedzi. Zgodnie z tym, co zostało powiedziane powyżej, nie tylko po to, by weryfikować ich trafność, ale także po to, by uczyć się, że od rodzaju i jakości postawionego pytania zależy jakość uzyskanej odpowiedzi.
10 A. Chrząszcz, Nauczanie przez dociekanie (ang. Inquiry Based Lear- ning ), https://tinyurl.com/bde925ve (dostęp 18.10.2025).
9 R. Fisher, Uczymy, jak myśleć , Warszawa 1999, s. 87.
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker