76
Meritum 4 (79) 2025 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
PIOTR BACHOŃSKI
rozumieć zasady właściwego komunikowania się z narzędziami AI, by było ono efektywne 14 . Być może taka umiejętność stanie się odrębną kompetencją, ponieważ przenosimy z pewnością nasze nawyki z komunikacji międzyludzkiej do komunikacji ze sztuczną inteligencją, co może stanowić ogra- niczenie dla naszej efektywności we współpracy z AI. Na razie poprzestańmy na kilku praktycznych pomysłach do wykorzystania tu i teraz. AI może być partnerem dialogu. Uczniowie mogą prowadzić z chatbotem rozmowę na dany temat. Sztuczna inteligencja może też wystąpić w roli trenera konwersacji, symulując różne style rozmowy: oficjalny, nieoficjalny, urzędowy. Może też wspierać w ćwiczeniu rozpoznawania intencji czy emocji rozmówcy. Na poszczególnych przed- miotach możemy ćwiczyć umiejętności specy- ficzne dla danej dziedziny. Na przykład tworzyć użytkowe formy wypowiedzi, które AI będzie oce- niało na podstawie zadanych kryteriów. Możemy też polecić chatbotowi, by wcielił się w konkretną rolę, na przykład cudzoziemca, klienta, któremu trzeba coś wytłumaczyć lub przekonać do czegoś. Równie naturalne będzie wykorzystanie AI przy ana- lizie języka czy stylu wypowiedzi, kiedy uczniowie we współpracy z programem będą odkrywali cechy dla niej charakterystyczne. Warto pamiętać o tym, że pracując nad roz- wojem kompetencji komunikacyjnych, zawsze będziemy rozwijali też inne. Jeśli wydajemy chat- botowi kolejne polecenia, które mają nas dopro- wadzić do uzyskania pożądanego efektu, to roz- wijamy umiejętność myślenia iteracyjnego (krok po kroku). Jeśli program ma ocenić wypowiedź na podstawie przygotowanych przez ucznia kryteriów, to rozwijamy umiejętność samooceny czy oceny koleżeńskiej. Słowem, nie ma takiego ćwiczenia związanego z rozwojem umiejętności komunika- cyjnych, które jednocześnie nie rozwijałoby innych kompetencji.
Na koniec jeszcze jedna ważna uwaga. Warto pamiętać, że niewyczerpanym źródłem inspira- cji dydaktycznych jest sama sztuczna inteligencja. Doświadczenie pokazuje, że obok propozycji miał- kich i dość oczywistych, pojawiają się propozycje zadań pogłębiających rozumienie danego zagad- nienia, pomysłowych, świeżych w swoim zamy- śle i zaskakująco kreatywnych. Warto korzystać z pomocy tego asystenta nauczyciela dla rozwoju uczenia się naszych uczniów.
PODSUMOWANIE
Z całą pewnością możemy stwierdzić, że o ile AI zadomowiła się na dobre w naszej rzeczywistości, to ciągle jesteśmy na początkowym etapie myślenia o jej wykorzystaniu w edukacji, a szczególnie w pro- cesie uczenia się. Obrazowo można powiedzieć, że jesteśmy na etapie „partyzanckim”. Dopiero powstają regulacje prawne. Użyteczność ściera się z obowiązkiem zachowania bezpieczeństwa danych osobowych oraz informacji. Pewnie pojawią się ograniczenia wiekowe korzystania z niektórych aplikacji, tak jak w przypadku mediów społecz- nościowych. Można by potraktować te wszystkie aspekty jako argument do powstrzymania się od wykorzystywania AI przez uczniów w klasie szkolnej. Na pewno należy też zachować umiar i pamiętać o tym, że na wcześniejszych etapach edukacyjnych kontakt z ekranami i aplikacjami powinien być ogra- niczony do niezbędnego minimum. Z drugiej strony, trudno wyobrazić sobie, że w starszych klasach szkoły podstawowej oraz w szkołach ponadpodsta- wowych będzie można odizolować proces uczenia się od wykorzystania w nim sztucznej inteligencji. Przewidywanie jest bardzo trudne, szczególnie, jeśli dotyczy przyszłości. Zgadzam się z tą myślą przypisywaną Nielsowi Bohrowi. Jednak wszystko wskazuje na to, że ci z nas, którzy nie opanują kom- petencji związanych z efektywnym wykorzysta- niem sztucznej inteligencji w procesie uczenia się (także przez całe życie), znajdą się za lat kilka czy kilkanaście w takiej sytuacji, w jakiej dzisiaj znajduje się analfabeta. A nasi uczniowie będą przecież żyli w tym świecie, nie tak bardzo odległym. ∞
14
Ibidem.
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker