zla i oholosti koje Laslo trpi. Paralel- no sa gradnjom ovih zdanja Laslo gradi svoj novi život, a zgrade postaju njegov eskapizam i metaforički prikaz psihič- kog stanja. Film impresivno prikazuje razvoj brutalističke arhitekture sve do sedam- desetih, te prati Laslov život sve do sa- mog kraja. Reditelj Brajan Korbet je na- činio Laslova remek-dela naratorom ove tragične priče, ali je dizajner produkcije bio taj koji je zapravo izradio viziju arhi- tekte. Prikazivanje na ekranu bez stvar- nog konstruisanja bio je pravi filmski podvig. Centralno mesto zapleta „Bru- taliste“ je ogromna struktura poznata kao Van Buren institut. Nalazi se u Pen- silvaniji, napravljen je od betona. Ne- gativni prostor između dve kule koji se proteže visoko iznad čini simbol krsta. Kada se svetlost ulije u kapelu, isti am- blem osvetljava mermerni odraz. Gle- daoci su pitali gde mogu da posete in- stitut. Odgovor je – nigde! Ništa od toga nije stvarno! I dok su u filmu građevine zami- šljene, širom bivše SFRJ i dalje pono- sno stoje visoke betonske zgrade bez mnogo ukrasa, predstavnice brutali- stičke arhitekture i nemi svedoci proš- lih vremena o kojima jasno svedoče i danas. Za neke su to samo stare, si- ve zgrade bez ikakvog značaja, dok za one starije stanovnike prestonice ima- ju mnogo veću emotivnu vrednost. In-
teresantno, ali ova upečatljiva arhi- tektura sve veću popularnost ima kod Instagram generacije, dok su delo- vi grada poput Novog Beograda (ko- ji je u najvećoj meri građen baš u bru- talistikom maniru) zapravo turistički cilj onih koji se i danas dive stilu kojeg odavno nema u aktuelnoj praksi. Inte- resovanje za ovaj arhitektonski stil na- ročito je poraslo nakon izložbe 2018. godine u njujorškom Muzeju moderne umetnosti (MoMA) pod nazivom „Be- tonska utopija: Arhitektura u Jugosla- viji, 1948–1980). Jedinstvena moder- nistička arhitektura bivše Jugoslavije prepoznata je i u svetu kao drugačija i od zapadnih i od istočnih zdanja podi- gnutih u vreme Hladnog rata.
Često te visoke zgrade, poput ku- la koje se nalaze na različitim stranama Beograda, imaju emotivnu snagu, jer javljaju da ste stigli kući. Među njima je i „Geneks“ zgrada, koju je nemoguće ne videti na putu od aerodroma do centra Beograda. Kula je jedan od najznačajni- jih primera brutalizma zasnovanog na grubim, blokovskim oblicima odlivenim od betona. Brutalizam je bio popularan širom istočnog bloka, ali bivša Jugosla- vija ga je učinila svojim – iskoristivši ga kao način za kovanje sopstvenog vizuel- nog identiteta. Na raskršću kapitalistič- kog Zapada i socijalističkog Istoka jugo- slovenska arhitektura imala je unikatan odgovor na kontradiktorne zahteve i uticaje među kojima se našla.
Architecture » Arhitektura | 43
Made with FlippingBook interactive PDF creator