Sermaye Piyasası Araçları 1
TÜREV ARAÇLAR Türev Araçlar Türev araçlar diğer bir dayanak varlığın getirisine bağlı olarak getiri elde edilmesini sağlayan bir finansal araçlardır.Bir türev aracın performansı dayanak varlığının performansına bağlıdır. Genellikle türev araçların dayanak varlığı mal, menkul kıymet, döviz türü, faiz oranı, değerli metal ve taş, istatistik, endeks, gösterge ve başka bir türev araç olabilmektedir. Fiyatlama yapılabilen her şey için bir türev araç yaratılabilir. Piyasalarda fiyat ve kurların genel seviyelerinde beliren istikrarsızlık, volatilite ve öngörülemezlik firmaların kazançlarını etkilemiş ve bu durum risk yönetimi anlayışının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Risk yönetimi, firma ve yatırımcıların varlık ve yatırımlarını koruma amacına yönelik olup, belirsizliği ölçülebilir risk haline getirmeyi ve üstlenilen riskin üstlenilmek istenilen risk olmasını sağlamaktadır. Risk yönetimi esasen türev araçlarla gerçekleştirilir. “Türev Araçlar” başka bir varlığın getiri ya da fiyat değişimlerine bağlı olarak düzenlenen bir sözleşme ile oluşturulmakta olup, bu sözleşmeye ilgili türev aracın türüne bağlı olarak (vadeli işlem, opsiyon v.s.) türev araç sözleşmesi denmektedir. Türev Araç Türleri Temelde 4 tür vardır. 1. Forward Sözleşmeler 2. Vadeli İşlem Sözleşmeleri (Futures Contracts) 3. Opsiyon Sözleşmeleri (Option Contracts) 4. Değişim Sözleşmeleri (Swap) Forward Sözleşmeler İki taraf arasında yapılan, taraflardan birinin (alıcı), diğer taraftan (satıcı) dayanak varlığı gelecekteki bir tarihte başlangıçta belirlenen bir fiyattan satın almaya razı olduğu işlemi düzenleyen sözleşmelerdir. Dayanak varlık çeşitleri; döviz, faiz, emtia, pay senedi vb olabilir. Bu sözleşmeler iki taraf arasında yapıldığı için iki tarafın anlaştığı herhangi bir dayanak varlık olabilir, kısıtlama yoktur. Bu sözleşmelerin taraflarından alıcı “ uzun”, satıcı ise “kısa” pozisyondadır. Taraflar, sözleşmenin unsurlarını yani gelecekte malın, fiyatını, büyüklüğünü, ödeme ve teslim yerini, zamanını tamamen kendi aralarında gerekirse pazarlığa bağlı olarak yaptıkları sözleşmelerde belirlerler. İşlemde klasik anlamda bir borsa ve takas merkezi bulunmadığından öncelikle buna niyetli bir karşı taraf bulmak gerekecektir.
Sözleşmenin tarafları diğer tarafın “ temerrüt riskini ” üstlenir. Vadeden önce başka taraflara alımı/satımı mümkün değildir. Tezgahüstü piyasalarda işlem görür. Kaldıraç taşımaz, risk yönetimi amaçlı kullanılan bir üründür. Tüm özellikleri taraflar tarafından belirlendiği için esnek sözleşmelerdir.
51
Made with FlippingBook flipbook maker