Sermaye Piyasası Araçları 1
Baz Fiyat ve Günlük Fiyat Değişim Limiti
§ § §
Kullanım Fiyatları İşlem Saatleri
§ İşlem Teminatı Esasları (Başlangıç Teminatı, Bulunması Gereken Teminat ve Sürdürme Teminatı) Önemli Not : Vadeli işlem sözleşmesine ilişkin bir çok unsurun önceden belirlenmis olmasına rağmen o anda piyasada işlem gören fiyatı ya da vadeli fiyatı değişkendir ve önceden belirlenemez. Forward Sözleşmeleri - Vadeli İşlem Sözleşmeleri (Futures) Farklar(Çok önemli bir bölüm) Vadeli İşlem Sözleşmeleri Forward Sözleşmeler Organize borsalarda işlem görür Tezgahüstü piyasalarda işlem görür Tüm unsurları standart sözleşmelerdir Unsurlar taraflar arasında serbestçe belirlenir Teslimat için belirlenmiş birden fazla tarih vardır Belirlenmiş tek bir tarih vardır Kar/zarar günlük olarak hesaplanır Kar/zarar vade tarihinde ortaya çıkar Pozisyon genellikle vadeden önce kapatılır Pozisyon vade tarihinde kapatılır İşlem açmak için teminat yatırma zorunluluğu vardır Teminat zorunluluğu yoktur Kredi riski yoktur veya çok düşüktür Tarafların yükümlülüklerini yerine getirememe riski vardır(karşı taraf /temerrüt riski) Opsiyon Sözleşmeleri Alıcısına herhangi bir varlığı belli bir zamanda belli bir fiyattan alım ya da satım “ hakkı ” veren sözleşmelerdir. Forward ve futures sözleşmelerden en temel farkı opsiyonu alan tarafın arzu etmediği takdirde bu hakkını kullanmama opsiyonunun olmasıdır. Bunun karşılığında opsiyonu alan taraf, opsiyonu satan tarafa başta bir bedel (opsiyon primi) öder. Opsiyon sözleşmesi, opsiyonun alıcısı olan taraf için bir hak iken, satıcısı olan taraf için bir hak değil, yükümlülük taşır. Alıcının hakkını kullanması durumunda başta primi almış olan satıcı, önceden anlaşılmış olan fiyattan bu yükümlülüğü yerine getirmek zorundadır. Opsiyonlar finansal araçlar üzerine (hisseler, bonolar, pariteler), Vadeli İşlem Sözleşmeleri üzerine, emtialar üzerine ya da raslantısal sonuçlara sahip herşey üzerine yazılabilir (hava durumu, vs) Opsiyon alıcılarının riskleri yatırmış oldukları primle sınırlıdır ancak opsiyon piyasalarındaki satıcıların riskleri teorik olarak sonsuz olabilir . Alım ve Satım Opsiyonları Alım Opsiyonu (Call Option): Alıcısına (opsiyon sahibi) söz konusu varlığı önceden belirlenmiş bir fiyattan alma hakkını verir ve alıcı karşı tarafa bir prim öder. Fiyatların yükseleceğini öngören bir spekülatör ya da yükselmesinden endişe eden ve pozisyonunu korumak isteyen bir kişi alım opsiyonu alır. Alım opsiyonu sahibi anlaşma konusu varlığın spot fiyatı yükseldikçe kâr elde edecektir. Bu kâr tutarı teorik olarak sonsuzdur. Alım opsiyonunu satan taraf ise opsiyonu alan tarafın aksine büyük zarar riskine maruz kalmaktadır. Söz konusu varlığın fiyatı ne kadar yükselirse alım opsiyonunu satan kişinin zararı artacaktır. Buna karşılık elde edeceği kâr ise spot fiyattan bağımsız olup sadece opsiyonu alan kişinin ödediği opsiyon primi ile sınırlıdır. Satım Opsiyonu (Put Option): Alan kişiye söz konusu varlığı önceden belirlenmiş bir fiyattan (Kullanım fiyatı, exercise veya strike price) satma hakkını verir. Opsiyonu alan taraf karşılık olarak satan tarafa opsiyon primi öder. Fiyatların düşeceğini öngören bir spekülatör ya da düşmesinden endişe eden ve pozisyonunu korumak isteyen bir kişi satım opsiyonu alır. Anlaşma konusu varlığın fiyatı ne kadar düşerse satım opsiyonu sahibinin kazancı o kadar büyük olur. Satım opsiyonunu satan taraf ise söz konusu varlığı belirli bir fiyattan alma yükümlülüğünün altına girmesi karşılığında opsiyonu satın alan taraftan bir opsiyon primi alır, fakat aynı alım opsiyonunda olduğu gibi, satım opsiyonu satıcısı açısından kâr sınırlı, kayıp potansiyeli ise fazladır.
53
Made with FlippingBook flipbook maker