Sermaye Piyasası Araçları 1
Verdiği Haklar bazında Opsiyonlar: 2 gruba ayrılır Amerikan Tipi : Opsiyon sahibi sahip olduğu hakkı opsiyon sözleşmesinin vadesine kadar her an kullanabilir.. Avrupa Tipi : Opsiyon sahibi sahip olduğu hakkı ancak sözleşmenin vadesinde kullanabilir.
Karlılık durumuna göre opsiyonlar : 3 gruba ayrılır. 1. Kazançta Opsiyon (In the money option- ITM ) Alım opsiyonunda: Kullanım fiyatı < Spot fiyat Satım opsiyonunda: Kullanım fiyatı > Spot fiyatı 2. Zararda Opsiyon (Out of the money option-OTM) Alım opsiyonunda: Kullanım fiyatı > Spot fiyatı Satım opsiyonunda: Kullanım fiyatı< Spot fiyatı 3. Başabaş Opsiyon At The Money option-ATM) Alım opsiyonunda: Kullanım fiyatı = Spot fiyatı Satım opsiyonunda; Kullanım fiyatı = Spot fiyatı Dayanak Varlığı Açısından Opsiyon Türleri
Teorik olarak rastlantısal sonuçlara sahip her şey üzerine opsiyon yazılabilmektedir. Dünyada yaygın olarak Finansal araçlar üzerine yazılan opsiyonlar, vadeli işlem sözleşmeleri üzerine yazılan opsiyonlar, emtia (mal) üzerine yazılan opsiyonlar ve
hava durumu vb içine alan diğer opsiyonlar vardır. İşlem Gördükleri Piyasalar Açısından Opsiyon Türleri
1. Organize Piyasalarda İşlem Gören Opsiyonlar: Organize borsalarda işlem gören opsiyon sözleşmelerinin teminatlandırma sistemi vadeli işlem sözleşmelerinden farklı işlemektedir. Opsiyon alıcısı opsiyon primini ödeme yükümlülüğü altındayken, opsiyon satıcısı teminatlandırma uygulamasına tabidir. Çünkü opsiyon alıcısının kaybı yatırdığı teminatla sınırlıdır oysa opsiyon satıcısı piyasadaki fiyat değişimine göre daha fazla kaybedebilir dolayısıyla teminat uygulaması vardır. Ocak 2020 itibarıyla ViOP ta işlem gören opsiyon sözleşmelerindeki dayanak varlıklar; 1. Pay Opsiyon Sözleşmeleri 2. BIST 30 Endeks Opsiyon Sözleşmeleri 3. Mini BIST 30 Endeks Opsiyon Sözleşmeleri 4. Dolar/TL Opsiyon Sözleşmeleri 2. Tezgahüstü Piyasalarda İşlem Gören Opsiyonlar : Taraflar arasında yapılan ve karşı tarafın temerrüt riskini taşıyan standart olmayan sözleşmelerdir. Opsiyon Fiyatlaması Opsiyonların diğer sözleşmelerden bir diğer farkı da opsiyonların değerinin hesaplanmasındadır. İlgili taahhüt gelecekte bir zamanı gösterdiğinden bu türevlerin fiyatlarında gelecek zaman değerinin hesaplanmasının yanısıra tanım gereği “opsiyon” söz konusu olduğu için mutlaka “olasılık” dağılımının da gözönüne alınması gerekmektedir. Opsiyon primini etkileyen birden fazla faktör vardır. Bu faktörlerden bazıları;
§ Opsiyonun alım opsiyonu mu yoksa satım opsiyonu mu olduğu, § Kullanım fiyatı ile opsiyona dayanak oluşturan varlığın fiyatı arasındaki fark, § Opsiyonun vadesine kalan gün sayısı, § Dayanak varlığın veya göstergenin volatilitesi, § Risksiz faiz oranı ve
54
Made with FlippingBook flipbook maker