Sermaye Piyasası Araçları 1
BÖLÜM 1. PAYLAR VE PAY BENZERİ MENKUL KIYMETLER - Kavramsal Çerçeve Genel Olarak Pay Pay, anonim ortaklık sermayesinin belirli nominal değere göre bölünmüş parçasıdır. Değeri 1 kuruştan az olamaz, genelde 1 TL dir. Anonim şirketlerde hak ve yükümlülükler pay ve pay sahipliği üzerinden belirlenir. Payın merkez kavram olması bunu ifade eder. Her bir pay sahibine birtakım haklar verir. Pay sahibine mülkiyet hakkı/ortaklık hakkı verir. Anonim ortaklıkta kişi değil, sermayeye katılım oranını temsil eden pay, temel kavramdır. Kişinin ne kadar çok payı varsa o kadar çok hakka sahiptir denilir. Bir ortaklığın sermayesinin her biri 1 TL nominal değerli bir milyon paya ayrılmış olduğunu ve payların 1 TL nominal değerli hisse senetleri basılarak senede bağlandığını varsayalım. Bu durumda, 1 TL nominal değerli her bir hisse senedi ortaklığın sermayesinin milyonda birine katılım hakkı vermektedir. SPK ya göre “pay” : Ortaklığın sermayesini temsil eden ve sahibine ortaklık hakkı veren menkul kıymet olarak tanımlanmıştır. Pay ortaklığa karşı bölünmez; ancak bir payın birden fazla sahibi olabilir. Bu kişiler ortaklığa karşı haklarını ancak ortak bir temsilci aracılığıyla kullanabilirler. Söz konusu temsilcinin atanmaması durumunda, pay sahiplerinden birine yapılacak tebligat diğer pay sahiplerine de yapılmış kabul edilir. Paylar bir senede bağlandığı zaman bunlara “ pay sene di” veya “ hisse senedi” denir. Bu durumda artık ortada bir evrak vardır ve her bir evrak anonim ortaklıkta sermayeye katılım oranını gösterir. Ortaklığın genel kurul toplantısına katılmak isteyen bir ortağın sahip olduğu hisse senetlerini belgelendirmesi gerekmektedir. Nama yazılı hisse senetleri için --- pay sahipleri defterine kayıt ile yapılır Hamiline yazılı hisse senetleri için --- ibraz edilmesi veya bir yere depo edilerek depo edildiğine ilişkin belgenin sunulması şeklinde yapılır. Pay, sermaye piyasası mevzuatı açısından, yatırımcının sermayeye yaptığı katkıyı temsil etmekte ve ikincil piyasada (yani borsada) işlem görmesi suretiyle piyasa fiyatı oluşmaktadır. Bu nedenle, payın fiyatını etkileyebilecek her türlü bilginin tam
ve zamanında piyasada bulunması gereklidir. Dolayısıyla çeşitli düzenlemelere tabi tutulmuştur. Payın, vadesi ve belirli bir getirisi yoktur. Yatırımcı açısından kar ya da zararla sonuçlanabilir. Payın getirisi temel olarak; Ø Kâr payı, Ø Değer artış kazancı Ø Tasfiye sonucuna katılımdır.
Ortaklığın faaliyetlerini zararla sonuçlandırması durumunda, yatırımcılar kâr payı alamadığı gibi, ortaklığın değerinin düşmesi yoluyla zarara da uğrayabilirler. Ancak, pay sahiplerinin sorumluluğu ödedikleri pay bedeli ile sınırlı olduğundan , tasfiye veya iflas sonrasında halen ödenmemiş borç bulunması durumunda, ortaklığa ödemede bulunma yükümlülükleri yoktur. Pay sahipleri, borçlanma aracı sahiplerine göre ödeme konusundaki sıralamada en sonda yer almaktadır. Tüm alacaklıların borçları ödendikten sonra kalan olursa pay sahipleri arasında paylaştırılır. Sermaye Piyasası Aracı Olarak Pay Tüm paylar, “ sermaye piyasası aracı” olarak nitelendirilemez. Sermaye piyasası aracı niteliğindeki paylar ;
6
Made with FlippingBook flipbook maker