Sermaye Piyasası Araçları 1
BÖLÜM 5. KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI Kamunun Borçlanması
Devlete yüklenen mali, ekonomik ve sosyal fonksiyonların artmasına bağlı olarak kamu giderleri de beraberinde artar. Az gelişmiş ülkelerde kamu harcamalarının artışı, geniş ölçüde birçok hizmetin devlet tarafından yapılması şeklinde belirlenirken, gelişmekte olan ülkelerde ekonomik ve siyasal politikaların daha çok kamusal refahın sağlanmasına yönelik olarak kullanılmasından kaynaklanmaktadır. Devletin borçlanma yolunu seçmesinin temel gerekçesi artan kamu harcamalarının finansmanı olmakla birlikte, devletin borçlanma yolunu seçmesinin çeşitli başka gerekçeleri de bulunabilir. Kamu harcamalarının artış nedenleri bir çok şey gibi gözükse de gerçekte artış nedenleri ;
1. Savaş ve savunma harcamaları, 2. Bilimsel ve teknolojik gelişmeler, 3. Devlet anlayışındaki değişmeler 4. Nüfus artışı Kamu harcamalarının finansmanı konusunda devletin üç temel alternatifi vardır. ① Vergiler (en önemli kaynak ancak toplanan vergiler kamu harcamalarını karşılamaz) ② Emisyon- para basmak (enflasyonu tetikleme etkisi olduğu için çok tercih edilmez) ③ Devletin borçlanması Kamu harcamalarının finansmanı amacıyla yapılan borçlanmanın amacı;
§ Bütçenin cari giderleri ile cari gelirleri arasındaki uyumun sağlanması § Vadesi gelmiş veya gelecek borçların § Savunma giderlerinin § Olağanüstü giderlerin karşılanması
Maliye politikası olarak borçlanmanın amacı;
§ Konjonktürel olarak meydana gelen dalgalanmalara müdahale edilmesi § Gelişmekte olan ülkelerde kalkınmanın finansmanı § Piyasada oluşan aşırı talebe bağlı enflasyonist baskıların ortadan kaldırılması
İç ve Dış Borçlanma Devletin borçlandığı kaynağa göre kamu finansmanı iç veya dış borçlanma şeklinde gerçekleştirilebilir. İç ve dış borçlanma ayrımında borç verenin uyruğu veya borcun sağlandığı piyasa kriteri uygulanır. İç Borçlanma: Kamu Finansmanının yurt içi kaynaklardan sağlanması halinde iç borçlanmadan bahsedilir. Teknik olarak devlet hazinesinin ödemesi gerekli borçlar ile ödenmesine kefil olduğu bono ve tahvil tutarı iç borç olarak belirtilebilir. Kamu kesimi kendi içinde borçlanırken bireyler özel kuruluşlar, merkez bankası vs gibi farklı kaynaklara gidebilir. İç borcun azalması ya da artmasının milli gelire etkisi yoktur. Gelişmiş ülkelerde yurt içi tasarrufların yüksek olması nedeniyle iç borçlanma daha ön plandadır. Devlet İç Borcu: “ Hazine tarafından yurt içinde ihraç olunan “Devlet İç Borçlanma Senetleri”, Hazinenin geçici nakit ihtiyacını karşılamak için yurt içi piyasalardan yaptığı borçlanmalar ve senede bağlı olup olmadığına bakılmaksızın hazine tarafından üstlenilen her türlü mali yükümlülük”.
60
Made with FlippingBook flipbook maker