Takas Saklama ve Operasyon İşlemleri
2. TAKAS, SAKLAMA VE KAYDİLEŞTİRME DÜZENLEMELERİ
2.1. DAYANAK MEVZUAT
Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK): - Sermaye piyasası araçlarının kaydileştirilmesine ilişkin işlemleri gerçekleştirmek,
- Bunlara bağlı hakları, elektronik ortamda, üyeler ve hak sahipleri itibarıyla kayden izlemek
- Bu araçların merkezî saklamasını yapmak üzere kurulmuş,
- Özel hukuk tüzel kişiliğini haiz anonim şirket olarak belirlenmiştir.
- MKK’nın mali denetimi SPK tarafından yetkilendirilen Bağımsız Denetim Kuruluşları tarafından yerine getirilir.
Örnek Soru :
Sermaye piyasası araçlarının, fiziki olarak basılmadan aynı nitelik ve hakları taşıyacak şekilde elektronik ortamda kayden izlenmesine ne ad verilir?
A) Münferit saklama
B) İmmobilizasyon
C) Kaydi sistem
D) Takas sistemi
E) Transfer sistemi
Yanıt: Sermaye piyasası araçları ve bunların haklarının merkezi kayıt kuruluşu nezdinde kayden izlenmesine kaydileştirme adı verilir. Cevap C.
2.2. KAYDİ SİSTEME GEÇİŞ SÜRECİ
Fiziki Sistem (Aynen Saklama – Münferit Saklama)
Menkul kıymetlerin saklayıcı kuruluşta hamilleri adına sınıflandırılarak fiziken saklandığı yöntemdir.
İmmobilizasyon (Toplu Saklama)
Menkul kıymetlerin hamilleri adına değil, kendi kategorilerine göre ayrılmak suretiyle gerçekleştirilen, devir işlemlerinin hızlı ve kolaylıkla gerçekleştirilebilmesine imkân sağlayan sistemdir. Menkul kıymetler fiziksel olarak bir depoda tutulmakta menkul kıymet hareketleri kayden gerçekleştirilmektedir .
Kaydi Sistem (Dematerilizasyon)
Menkul kıymetlerin fiziksel varlığının ortadan kalkması sonucunda menkul kıymetlerin içerdiği hakların senede bağlanmaksızın kaydi değer olarak izlenmesidir . Menkul kıymetlerin saklanmasında rasyonelleşme ihtiyacı kıymetli evrakın maddi bir varlık olmaktan çıkarılması ve hak ile senet arasındaki bağlılıktan tamamen vazgeçilmesini ifade eden kaydi değer kavramını ortaya çıkarmıştır.
Kaydi Sistem - Direct Holding - Transparent System – Müşteri Bazında Saklama
Saklamaya konu kıymetler merkezi saklama kurumunun elektronik ortamdaki sicilinde bulunmak zorundadır . Belirtilen kayıtta olabilmek için saklama üyesi olmak ya da aracı kurum tarafından temsil edilmek gerekmektedir. Yatırımcıların doğrudan merkezi saklama kurumunda hesap açtırma olanakları bulunmamaktadır. Kullanılan saklama modellerinden bağımsız olarak, tüm ülkeler tam kaydileştirilmiş elektronik ortama geçmektedirler. Bu model i veya benzerini kullananlar Norveç, Yunanistan, Danimarka, Finlandiya, Japonya, Belçika kısmen İsveç ve İsviçre, Avustralya ve Yen i Zelanda’dır.
11
Made with FlippingBook interactive PDF creator