Takas Saklama ve Operasyon İşlemleri
Örnek Soru :
Aşağıdakilerden hangisi Takasbank tarafından faaliyetleri durdurulan veya üyelikten çıkarılan kurumun takas işlemlerinin tamamlanması amacıyla alınacak tedbirler arasında yer almaz?
A) İşlem yapmasını engellemek
B) Üyenin takas alacaklarını kullanmak
C) Üyenin teminatlarına başvurmak
D) Üyenin garanti fonu katkı paylarına başvurmak
E) Üyeye likidite desteği sağlayarak faaliyetlerine devam etmesini sağlamak
Cevap: Takasbank’ın likidite desteği gibi bir fonksiyonu bulunmamaktadır. Cevap E.
3.2. TAKAS ESASLARI
Takas sistemi
• Takasbank , takas işlemlerinin yapılmasını teminen gerekli sistemleri kurar ve işletir.
• Takasbank , takas hizmeti verdiği piyasalar itibariyle, piyasaların özelliklerine göre, takas işlemleri kapsamında transfer, saklama, teminat yönetimi ve diğer sistemleri oluşturur .
• Sistemlerin kesintisiz, etkin ve güvenli işletimini teminen gerekli teknik alt yapı Takasbank tarafından sağlanır .
• Üyenin, Takasbank sisteminde işlem yapabilmesi için sisteme erişim yöntemleri Takasbank tarafından belirlenir .
• Üye, Takasbank’ın sistemin kesintisiz ve güvenli işletiminde sürekliliği sağlamak için yapacağı sistem değişikliklerine belirlenen sürelerde uyum sağlamak ve davet edildiği testlere iştirak etmek zorundadır . • Kurul tarafından Takasbank’ın takas hizmeti sunmak üzere yetkilendirildiği piyasalarda Kurulca getirilen istisnalar hariç yapılan bütün işlemlerin takasının Takasbank nezdinde yapılması zorunludur . • İlgili borsa veya piyasa işleticisi tarafından talep ve Kurulca karar verilmiş olması kaydıyla Takasbank dışında takasının yapılmasına karar verilen işlemlerin Takasbank’a bildirilmesi zorunludur . • Takasın kesinliği; “Sermaye piyasası araçlarının takas talimat ve işlemleri ile ödeme işlemleri, merkezî takas kuruluşlarının üyelerinin faaliyetlerinin geçici ya da sürekli olarak durdurulması, idari ve adli merciler nezdinde tasfiye işlemlerine başlanması durumu da dâhil olmak üzere, geri alınamaz ve iptal edilemez.” ş eklinde ifade edilmektedir.
Örnek Soru :
Türkiye’de menkul kıymet alım - satım işlemlerinden doğan bütün takas işlemleri hangi kuruluş nezdinde yapılır?
A) Merkezi Kayıt Kuruluşu
B) Borsa İstanbul
C) SPK
D) Takasbank
E) BDDK
Yanıt: SPK tarafından getirilen istisnalar hariç yapılan bütün işlemlerin takasının Takasbank nezdinde yapılması zorunludur. Cevap D.
Takas yükümlülüklerinin belirlenmesi
• Aynı gün valörlü işlemlerin takasında çok taraflı netleştirme yapılması esastır . Çok taraflı netleştirmede, üyenin belirli bir kıymette hem alış hem de satış yapması durumunda satış toplamı alış toplamına mahsup edilerek çıkan net bakiyeye göre kıymet yükümlülüğü belirlenir. Tüm kıymetlerdeki alış ve satışların bedelleri ise genel olarak netleştirilir ve tek bir nakit alacak veya borç oluşturulur.
27
Made with FlippingBook interactive PDF creator