Takas Saklama ve Operasyon İşlemleri
GİRİŞ: TEMEL KAVRAMLAR
Açık pozisyon: Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası ve tezgahüstü vadeli işlem piyasalarında; işlem, nakdi uzlaşma veya fiziki teslimat ile kapatılmamış kısa ve uzun pozisyonları, Ödünç Pay Piyasası’nda ise; halihazırda vadesi gelmemiş menkul kıymet ödünç işlemleridir.
Açık teklif yöntemi: Takasbank’ın bir işlemin eşleştiği anda piyasa katılımcıları arasına girerek alıcıya karşı satıcı ve satıcıya karşı ise alıcı konumuna geçmesidir.
Başlangıç teminatı: Gelecekte herhangi bir temerrüt durumunun ortaya çıktığı hallerde, temerrüdün ortaya çıktığı tarihten pozisyonların kapatılmasına kadarki süre içinde maruz kalınabilecek risklerin karşılanabilmesini teminen başlangıçta talep ed ilen teminattır.
BISTECH : Borsa İstanbul A.Ş.’de işlem yapılan piyasalara ilişkin olarak ilgili Piyasa düzenlemesine göre işlem öncesi, işlem anı ve işlem sonrası yazılımlarının yer aldığı uygulamaların tümü.
BISTECH Marjin Yöntemi : BISTECH üzerinde, portföy bazlı risk yönetim algoritması aracılığı ile bulunması gereken teminat tutarı hesaplama yöntemi.
Borçlanma araçları: İhraççıların ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde borçlu sıfatıyla düzenleyerek ihraç ettikleri tahviller, paya dönüştürülebilir tahviller, değiştirilebilir tahviller, bonolar 1 , kıymetli maden bonoları, sukuk ve niteliği itibari ile borçlanma aracı olduğu SPK tarafından kabul edilen sermaye piyasası araçlarıdır. Borsa : Anonim şirket şeklinde kurulan, sermaye piyasası araçları, kambiyo ve kıymetli madenler ile kıymetli taşların ve SPK tarafından uygun görülen diğer sözleşmelerin, belgelerin ve kıymetlerin serbest rekabet şartları altında kolay ve güvenli bir şekilde alınıp satılabilmesini sağlamak ve oluşan fiyatları tespit ve ilân etmek üzere kendisi veya piyasa işleticisi tarafından işletilen ve/veya yönetilen, alım - satım emirlerini sonuçlandıracak şekilde bir araya getiren veya bu emirlerin bir araya gelmesini ko laylaştıran, Kanuna uygun olarak yetkilendirilen ve düzenli faaliyet gösteren sistemler ve pazar yerleridir. Brüt teminatlandırma: MKT üyelerinin, müşteri pozisyonları için müşterileri adına yatırmaları gereken teminat tutarının, müşteri pozisyonlarının birbirleriyle netleştirilmeksizin her bir müşteri için ayrı ayrı hesaplanan teminat yükümlülüklerinin toplamı kadar olmasıdır. Çoklu pozisyon hesabı: Takasbank nezdinde MKT üyeleri adına açılan, üyelerin kendi portföylerine veya müşterilerine ait pozisyonlarının toplu olarak izlendiği ancak her hâlükârda MKT üyesinin kendisine ait pozisyonlarla müşterilerine ait pozisyonların ayrıştırıldığı hesaplardır .
Değişim teminatı: Mevcut pozisyonların piyasa fiyatları ile değerlenmesi sonucunda ortaya çıkan farklar neticesinde ihtiyaç duyulan teminatlarıdır.
EKK Üyeliği : 5300 sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu ve bu kanuna istinaden çıkarılan Elektronik Ürün Senedi Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde, lisanslı depo işletmeleri ve yetkili sınıflandırıcıların , Merkezi Kaydi Sisteme tanımlanmasını, erişimini ve sistemin kullanımını içeren üyeliği ifade eder.
Emir öncesi risk yönetimi: Borsa’nın emir sistemine gönderilen emirlerin eşleşmeden önce, emrin gerçekleşmesi durumunda portföyün yeni emirle birlikte maruz kalacağı olası riskin ölçülmesi ve buna göre emrin kabul edilip edilmemesi sürecidir.
Garanti fonu: Merkezi karşı taraf hizmeti verilen piyasa veya sermaye piyasası araçları ile ilgili takas yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi durumunda kullanılmak amacıyla Takasbank nezdinde tutulan, teminatlar dışında kalan ve MKT üyelerinin katkı paylarıyla oluşturulan fondur/fonlardır.
Geriye dönük test : Risk ölçüm modellerinin performansını ölçmeye yönelik örneklem içi veya örneklem dışı testlerdir.
İşlem teminatı: Piyasa’da vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin alımı ya da satımı amacıyla, Takasbank’ta açılan saklama ya da işlem ve saklama hesaplarına yatırılan teminatlarıdır. Başlangıç ve değişim teminatlarından oluşur.
1
Made with FlippingBook interactive PDF creator