Takas Saklama ve Operasyon İşlemleri
6.1.1. Takas Prensipleri
a) Netleştirme
• Piyasada gerçekleştirilen işlemlerde net borç veya alacak tutarının hesaplanmasında menkul kıymet bazında çok taraflı netleştirme yönteminin uygulanması esastır . Aynı tarihli iki seans süresince, bir menkulde hem satış hem de alış işlemi yapan aracı kuruluş , satış toplamı alış toplamına mahsup edilerek çıkan net bakiyeye göre söz konusu menkulden takasa borçlandırılır veya alacaklandırılır . • Tüm menkul kıymetlerdeki alış ve satışların bedelleri ise genel olarak netleştirilir ve tek bir nakit alacak veya borç oluşturulur. • Kurul, Borsa veya piyasa işleticisi, netleştirme işlemi yapılmadan takas yükümlülüklerinin yerine getirilmesine; piyasa, paza r, menkul kıymet veya yatırımcı bazında brüt takas uygulanmasına, brüt takas işleyişinden piyasa yapıcı ve/veya likidite sağlayıcı üyelerin muaf tutulmasına, blok satış ve özel emir işlemlerinin takasının netleştirme dışında tutulmasına, netleştirmenin sadece iki üye arasındaki işlemlerde yapılması veya belirli nitelikteki işlemlerin netleştirme dışında bırakılmasına karar verebilir.
b) Teslim karşılığı ödeme prensibi
• Takas işlemlerinde teslim karşılığı ödeme prensibi uygulanır. Takas yükümlülüklerini yerine getirmeyen üyelerin takas alacakları ödenmez.
• Kısmi olarak yerine getirilen yükümlülükler karşılığında alacaklar da kısmi olarak ödenir .
• Aracı kuruluşların takas borçları karşılığında alacaklarına bloke konması en likitten en az likide doğru , borçların kapatılması durumunda blokelerin kaldırılması da en az likitten en likide doğru gerçekleştirilir . Paylar için uygulanan likidite sırası aşağıdaki şekildedir.
Paylar için uygulanan likidite sırası aşağıdaki şekildedir.
1 Nakit
2 Yıldız Pazar
3 Ana Pazar
4 Yapılandırılmış Ürünler ve Fon Pazarı
c) Kaydi Takas
• Takas Yönetmeliği uyarınca, takasa olan nakit / kıymet borçları hesaben ödenir. Takas alacakları da üyelerin nezdimizdeki ilgili hesaplarına aktarılır.
d) Merkezi Takas
• Takas Yönetmeliği’nin 17. maddesi uyarınca, Borsa Yönetim Kurulu'nca kapsam dışında tutulanlar hariç, bütün Borsa işlemlerinin takasının Takas Merkezi'nde yapılması zorunludur.
e) Aynı gün valörlü işlemler
• Prensip olarak takas gününde takas borcunu kapatan aracı kuruluşlar, aynı gün içinde takas alacaklarını alırlar . Günler arasında borç alacak geçişi yapılmaz.
f) Piyasalararası mahsup işlemi
• Takas Yönetmeliği’nin 26. maddesi uyarınca, Takasbank tarafından işletilen piyasalar ile takas hizmeti verilen piyasalar/pazarlar arasında nakit ve/veya menkul kıymet mahsup talimatı iletilerek bir piyasadan/pazardan olan alacakların diğer piyasa/pazar işlemlerinden kaynaklanan borçlara mahsup edilmesi mümkündür . • Nakit mahsup talimatları, talimatın verildiği gün EFT kapanış saatine kadar geçerli olup, EFT kapanış saatine kadar gerçekleştirilemeyen talimatlar geçerliliğini yitirir.
63
Made with FlippingBook interactive PDF creator