Takas Saklama ve Operasyon İşlemleri
6.2. PAYLARIN TRANSFER İŞLEMLERİ
a) Serbest Virman
Kaydi Serbest Virman: Fon/Ortaklıklar adına açılan hesaplar, MKK sisteminde Takasbank üyesi altında müşteri hesabı niteliğindedir ve Takasbank nezdinde bulunan Fon/Ortaklık saklama hesapları bu hesaplarda izlenmektedir. Fon/Ortaklık hesabından yapılacak virman işlemi, fon/ortaklıklar tarafından Takas Ekranları kullanılarak gerçekleştirilir. Yatırım fonları ve yatırım ortaklıkları adına yapılan işlemlere ilişkin borç kayıtları işleme aracılık eden üye ve menkul kıymet bazında sistem tarafından otomatik olarak oluşturulur. Otomatik oluşturulan virman kayıtları toplam satış miktarı kadar olmakta, netleştiril me yapılmamaktadır. Otomatik olarak oluşturulan virman kaydının tamamının gerçekleştirilmesi gerekmeyip, kısmi virman yapılması mümkündür. Borç kaydı dışında virman yapılmak istenmesi halinde; virman işlemi Takasbank’ın onayı ile gerçekleşir. Takasbank işleme onay vermek için fon kurulundan veya fon kurucusundan işlemin sebebini açıklayan bir yazı talep edilmektedir.
Fiziki Serbest Virman : Borsa’da işlem görmeyen menkul kıymetler Takasbank nezdinde saklanmaktadır. Takasbank nezdinde hesabı olan aracı kuruluş, yatırım fonu veya yatırım ortaklıklarının müşteri hesaplarından Takasbank nezdindeki aracı kuruluş, yatırım fonu veya yatırım ortaklıklarının müşteri hesaplarına Borsa’da işlem görmeyen menkul kıymetlerin aktarımı yapılmaktadır.
b) Şartlı Virman
• Şartlı Virman Sistemi, aracı kuruluşlar müşteri hesapları arasında eşanlı kıymet ve nakit transfer imkanı sağlayan bir sistemdir. Normal, parçalı ve takas tanımlı olarak gerçekleşebilir. • Ayrıca üyeler farklı üyelerden şartlı virman alacakları ile diğer üyelere olan şartlı virman yükümlülükleri arasında ilişki k urarak zincir oluşturabilmektedirler . • Şartlı virmana, hisse senedi, rüçhan, varant, makbuz ve yatırım fonu katılma belgesi konu olabilmekte nakit yükümlülükleri TL olarak yerine getirilmektedir. • İleri valörlü talimat girilebilmektedir. İleri valörlü girilen talimatlar girildikleri tarihte eşleşirler ancak valör tarihinde borçların kapanmasıyla gerçekleşirler.
Örnek Soru :
Borsada işlem görmeyen menkul kıymetlerin transfer işlemleri aşağıdaki yöntemlerden hengisi ile gerçekleştirilmek zorundadır?
A) Serbest Virman
B) Fiziki serbest virman
C) Normal virman
D) Takas tanımlı virman
E) Şartlı virman
Yanıt: Takasbank nezdindeki yatırım kuruluşlarının müşteri hesaplarına Borsa’da işlem görmeyen menkul kıymetlerin aktarımı fiziki serbest virman yöntemiyle yapılmaktadır. Cevap B.
6.3. PAY PİYASASI TEMERRÜT İŞLEMLERİ
• BİAŞ Pay ve Gelişen İşletmeler Piyasası’nda gerçekleştirdikleri işlemlerin sonucunda doğan menkul kıymet ve nakit yükümlülüklerini takas tarihinde 16:45’e kadar yerine getirmeyen üyeler herhangi bir bildirim yapılmaksızın temerrüde düşmüş sayılırlar. Temerrüt işlemleri Takasbank A.Ş. tarafından yürütülmektedir.
• Menkul kıymet borçları için , kıymetin MKK sisteminde takas havuz hesabına aktarım saati
• Nakit borçları için ; EFT ile kapanıyorsa TCMB nezdindeki Takasbank “TIC”(Bankaların TCMB nezdindeki nakit hesapları) hesabına geçiş saati,
• Virman ile kapanıyorsa Takasbank nezdindeki borç kapama hesabına geçiş saati dikkate alınır.
Belirlenen süreler içinde yükümlülüğünü yerine getirmeyen üyeden, yerine getirilmeyen yükümlülük tutarı üzerinden, aşağıda belirtilen formül ile hesaplanan temerrüt faizi ve diğer yasal yükümlülükler tahsil olunur.
66
Made with FlippingBook interactive PDF creator