Takas Saklama ve Operasyon İşlemleri
1. MERKEZİ TAKAS KURULUŞLARININ KURULUŞ VE ÇALIŞMA ESASLARI
1.1. MTK ÜYELERİ
Merkezi Takas Kuruluşları: Borsalarda ve teşkilatlanmış diğer pazar yerlerinde işlem gören sermaye piyasası araçlarının teslimi, bedellerinin ödenmesi ve bu işlemlere ilişkin teminat yükümlülüklerinin ifası ile ilgili işlemleri yürüten anonim ortaklık şe klindeki özel hukuk tüzel kişiliğini haiz kurumlar olarak tanımlanmaktadır.
Kuruluşu: MTK’larının kuruluşuna SPK’nın teklifi üzerine ilgili Bakan tarafından izin verilir ve MTK’ların faaliyete geçmesi SPK’nın iznine tabidir.
Üyeleri: - Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası,
- Kanun uyarınca faaliyet gösteren yatırım kuruluşları
- MTK’lar tarafından önerilen ve Kurulca kabul edilen diğer kişiler MTK’lara üye olabilir.
- MTK’lar, üyeliğe kabulü, bir borsanın veya teşkilatlanmış diğer piyasaların üyeliği şartına bağlayabilir.
• MTK’ların üyelerinden, takas süreci ve işlemleri dolayısıyla MTK’ya verebilecekleri zararların karşılanması amacıyla üyelik teminatı talep edebilirler . • Üyelik ilişkisi sözleşme ile kurulur . Bu sözleşmeye ilişkin hususlar , üyeliğe başvuru, üyeliğe kabul, üyelik türleri ve bu üyelerin yerine getirebilecekleri faaliyetler, üyelerin temsili, üyelerin yükümlülükleri ile bunlara verilecek disiplin cezaları, bunların durumlarında meydana gelen değişikliklerin bildirilme esasları, üyelikten ayrılma, çıkarılma ve sair konularla ilgili usul ve esaslar MTK’ların yönetim kurullarınca hazırlanarak Kurulun onayı ile çıkarılacak MTK yönetmeliğinde gösterilir .
Örnek Soru :
MTK’ların üyelerinden, takas süreci ve işlemleri dolayısıyla (aidat, ücret vb) MTK’ya verebilecekleri zararların karşılanması amacıyla talep ettikleri karşılığa ne ad verilir?
A) İşlem teminatı
B) Garanti Fonu
C) Asgari katkı payı
D) Üyelik teminatı
E) Maktu teminat
Yanıt: Üyeler sorumluluklarını zamanında yerine getirmedikleri takdirde MTK bundan zarar görebilir. Bu riske karşılık bulundurulan teminat üyelik teminatı adını alır. Cevap D.
Üyelerin sorumluluğu, faaliyet esasları ve üyelere uygulanacak tedbirler
• MTK üyeleri; mevzuatta belirlenen esaslar dâhilinde, borsalarda ve teşkilatlanmış diğer pazar yerleri ile bunların dışında işlem gören sermaye piyasası araçlarının teslimi , bedellerinin ödenmesi ve bu işlemlere ilişkin teminat ve garanti fonu katkı payı yükümlülüklerinin ifası ile ilgili işlemlerin tümünden ve bu kapsamda çalışanlarının görevleri çerçevesinde yaptıkları işlerden sorumludur . MTK üyeleri ile müşterileri arasında yapılacak sözleşmelere konulacak hükümlerle üyelerin sorumlulukları kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz .
MTK üyeleri ilgili mevzuatta yer alan ilke ve kurallar ile takas faaliyetlerine ilişkin olarak aşağıda sayılan hususlara uyma k zorundadır:
a) MTK tarafından belirlenen ilke ve kurallara uygun hareket etmek ,
b) Müşterilerine ve diğer üyelere karşı iyi niyet ve dürüstlük ilkelerine uygun davranmak,
c) Müşterilerine ve diğer üyelere karşı doğabilecek mali ve hukuki sorumluluğu teminat altına almak üzere MTK tarafından öngörülebilecek genel ve özel mahiyetteki sigortaları yaptırmak ve bu nitelikteki diğer tedbirleri almak,
4
Made with FlippingBook interactive PDF creator