Greenity25

11 oktober 2018

Erasmus MC

12 Onderzoek naar stoffen uit bollen

8 Joris Putman:

wodka uit tulpen

23 ‘Blote’ wortels

op GrootGroenPlus

52 Van Ruiten:

focus op Phloxen



• SPOELT VRUCHTBOMEN, ONDERSTAMMEN, PLANTEN, BOLLEN, LEEG FUST E.D. EXPORTSCHOON EN VOOR KWEKERIJ ZODAT ZE GEMAKKELIJKER TE VERWERKEN ZIJN. •“KOOKT” DE MEEST UITEENLOPENDE SOORTEN PLANTGOED, ZODAT AALTJES GEEN KANS HEBBEN. VOOR EXPORT BEHANDELEN WIJ VOLGENS DE RICHTLIJNEN VAN DE BKD INCLUSIEF EEN BEHANDELINGSCERTIFICAAT.

telefoon: 0252-222580 email: info@helmus.nl

www.helmus.nl

koelinstallaties

I NHO U D

52 Van Ruiten Van Ruiten in Lisse teelt op traditionele wijze zomerbloemen en vaste planten.

23 GrootGroenPlus Opvallen en relaties ontmoeten staan centraal op GrootGroenPlus, de beurs voor vaste planten en boomkwekerij.

20 Valkering Het bedrijf van Valkering ging een jaar geleden in vlammen op. Nu zijn ze klaar voor een nieuwe start.

In dit nummer 12  Plantenextract kan helpen tegen MRSA-bacterie 14 Herverkaveling Hogeveense Polder 16  Iedereen aan het nieuwe plantenpaspoort 20  Valkering: na de brand 22 Jet 5 voorlopig geen alternatief voor bestrijden schimmels 23 Berichten van de beurs GrootGroenPlus 32  Lint van witte bloemen markeert Dodendraad 36  Koudwatervrees gemeentes bij keuze voor biobol 38  Delphy test nieuwe groenbemesters 41  Floranti biedt onafhankelijk handelsplatform 48  Precisielandbouw 2.0 ook in bollenteelt 50 Prinsjesdag voor de ondernemer 52  Van Ruiten: traditioneel maar toch vooruitstrevend 55 KAVB-Jong!

Vaste rubrieken 6  In de media 8  In gesprek Joris Putman 11  Column Robert Heemskerk 19  Tech&Mech Ovlac-ploeg 27  5 minuten Sabine van der Veen 28  KAVB 33  Ooit 34  Vakvenster

‘Het dek gaat er dunner op’

39  Boekrecensie 42  CNB 56  Hobaho 59  Vaste planten 61  Teeltverbetering 62  Teeltadvies 66 Gadgets

Op de cover 12 Erasmus MC onderzoekt of plan- tenextracten kunnen helpen in de bestrijding van de beruchte ziekenhuisbacterie MRSA. Het universitair ziekenhuis put daar- voor uit de stoffen die Holland Biodiversity te bieden heeft.

Kalimeris incisa ‘Nana Blue’

11 oktober 2018

3

11 oktober 2018

SCHUBBEN van Uw

LELIES

Een nieuwe klant binnenhalen? Valt niet mee!

Bel 023 571 47 45 en vraag naar Remco Wijnhout of mail r.wijnhout@bureauvanvliet.com voor gratis advies over de advertentiemogelijkheden.

Voor het

www.bureauvanvliet.com

90 x 30 fc stopper bloembollenvisie.indd 1

30-10-17 16:16

ARIE TUIN

0048 601 159 267

arie@almano.info

www.necap.nl - info@necap.nl - Wieringerwerf - 0227-603353

RISICO OF RIZOLEX ®

Waarom risico lopen als er Rizolex ® is? Rizolex ® is al jaren een veilig en zeer betrouwbaar middel in de bloembollenteelt. Rizolex ® werkt tegen alle Rhizoctonia-soorten en stammen, inclusief kwade grond en past uitstekend in het resistentiemanagement. U neemt geen risico maar Rizolex ® . Rizolex ® vloeibaar: vast en zeker! www.nufarm.com/nl

Gebruik gewasbeschermingsmiddelen veilig. Lees voor het gebruik eerst het etiket en de productinformatie.

VOO RWOO R D

Drank en drugs Hans van der Lee — Hoofdredacteur h.v.d.lee@greenity.nl

‘Ik kom niet alleen want ik heb drank en drugs, ik heb drank en drugs’. De rappers Lil Kleine en Ronnie Flex kunnen de inhoud van deze Greenity niet treffender samenvatten. Het is allemaal te vinden in het blad. Er gaan bijvoorbeeld 350 tulpen- bollen in een fles wodka, blijkt uit het relaas van Joris Putman. Uit bollen en planten zijn ook stoffen te halen om medicijnen mee te maken. Dat zoeken ze uit in het Erasmus Medisch Cen- trum, het instituut dat op het omslag prijkt. Gebruik met mate, is het devies. Anders komen er ongelukken van of zit je op zijn minst met hoofdpijn. Het steekt allemaal zeer precies, net als de dosering van gewasbescherming. Daar gaan ze in het Platform Precisielandbouw mee aan de slag. Bin- nen dat akkerbouwplatform is nu ook ruimte voor bloembol- lentelers. In het blad is het verhaal van Pim Sturm te vinden, die wel aan precisielandbouw doet, maar niets van drones moet weten. Over ruimte gaat het ook in het herverkavelingsverhaal. De Hogeveense Polder in de Duin- en Bollenstreek gaat op de schop. Dat levert een flinke puzzel op met bedrijven en grond. En om ruimte draait het ook bij de Gebroeders Valkering. Deze vier broers bouwden hun bedrijf weer op na een verwoestende brand, vorig jaar. De redactie heeft weer een inspirerend nummer samengesteld, al zeg ik het zelf. Net als de beurs GrootGroenPlus in Zundert draait alles om product en inspiratie. Kijk zelf maar.

C O L O F ON

11 oktober 2018 Greenity is een voortzetting van het tijdschrift BloembollenVisie (2003-2017). BloembollenVisie ontstond uit een samenvoeging vanMarktVisie (CNB) en Bloembollencultuur (KAVB). De redactie werkt op basis van een redactiestatuut. Aan alle artikelen en rubrieken wordt de meest mogelijke zorg besteed. Uitgevers, redactie en medewerkers aanvaarden echter geen enkele aansprakelijkheid voor mogelijke gevolgen die direct en/of indirect kunnen voortvloeien uit de inhoud van artikelen en/of advertenties. De redactie houdt zich het recht voor om ingezonden brieven en mededelingen niet te plaatsen dan wel te wijzigen of in te korten. Overname van artikelen, berichten of fotografie is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van de redactie. REDACTIE Hans van der Lee (hoofdredacteur), Lilian Braakman, Arie Dwarswaard, Ellis Langen en Monique Ooms (vakredacteuren), André Leegwater (eind- en webredacteur) FOTOGRAFIE René Faas VORMGEVING Filie Nicola en Lianne van ’t Ende WEBSITE www.greenity.nl CONTACT Postbus 31  2160 AA Lisse  tel. 0252-431 431  info@greenity.nl ADMINISTRATIE tel. 0252-431 200  naw@cnb.nl REDACTIEADRES Heereweg 347  2161 CA Lisse ABONNEMENTEN Nederland € 265,– (excl. btw) per jaar, Europa € 285,– (excl. btw) per jaar, buiten Europa € 315,– (excl. btw) per jaar ADVERTENTIES Bureau Van Vliet bv Postbus 20 2040AA Zandvoort tel. 023-5714745 zandvoort@bureauvanvliet.com UITGEVERS KAVB en CNB ISSN 2589-4099



11 oktober 2018

VA N D E R E D A C T I E

In de media L EE S HE T LAAT S T E N I EUWS OP WWW.GREEN I T Y. NL

Minister Schouten bezoekt bloembollensector

Digitale centen

Lilian Braakman — Redacteur l.braakman@greenity.nl

Hang op! Klik Weg! Bel uw Bank! Klinkt het bekend in de oren? Het is de leus van de re- clamecampagne over veilig bankieren. Die is gericht op iedereen die online zijn bankzaken regelt. We horen het wel, maar doen we er ook echt wat mee? Nepmails boordevol spelfouten kunnen de meeste mensen wel herkennen, maar nog vaak genoeg gaat het fout. Binnen het bedrijf gaat steeds meer digitaal. Inloggen, bestelling plaatsen in een paar klik- ken, adres noteren als dat niet automatisch is ingevuld, betalen en klaar. Alles is tegenwoor- dig een stuk makkelijker. Maar tijdens die paar klikken staat u vast niet altijd stil bij de on- line veiligheid. Het is gewoon een dagelijkse handeling. Het advies om elke drie maanden het wachtwoord aan te passen heeft u vast ge- hoord. Maar zijn daar afspraken over gemaakt met uw medewerkers? Bij grote bedrijven met een ICT-afdeling is het vaak wel geregeld. Wie na drie of zes maan- den zijn wachtwoord niet heeft vervangen, kan gewoon niet meer inloggen. Dat is zeker niet bij alle bedrijven zo. En periodiek een wachtwoord aanpassen is pas een eerste blok- kade. Natuurlijk kent u uw klanten, maar als iemand gehackt wordt, kan het uitlopen op een vervelende situatie. Het lijkt misschien een ver-van-uw-bed-show, maar wie ermee in aanraking komt, weet dat het heel makkelijk zo kan gebeuren. Over cybercriminaliteit wordt wel eens ge- sproken in de sector, maar het is een beetje een ondergeschoven kindje. Tijd om u wakker te schudden, zodat u ernaar gaat kijken. Aan- dacht is er zeker voor de bollen en de planten, nu nog voor de digitale centen.

Maandag 8 oktober heeft minister Schouten (LNV) een bezoek gebracht aan de bloembollensector. De minister werd hartelijk ontvangen op het bedrijf JUB Holland in Noordwijkerhout. Tijdens een interessante rondleiding ging zij met de aanwezigen in gesprek over de veredeling, teelt, broeierij en export van bloembollen. Uiteraard stonden ook een aantal inhoudelijke onderwerpen op de agenda. Zo is de visie ‘Vitale Teelt’ gepresenteerd en zijn mogelijkheden tot samenwerking verkend. Andere onderwerpen die tijdens het bezoek aan de orde kwamen, waren onder meer de beschikbaarheid van gewasbeschermingsmiddelen, energiebesparing, de Brexit en innovatie. De minister bezocht de sector op uitnodiging van het sectorplatform, waar- in Anthos, KAVB, BKD, WUR, Zwaagdijk, CNB en Hobaho samenwerken aan de uitdagingen van de sector.

Bijen sterven sneller door glyfosaat

Honingbijen die worden blootgesteld aan glyfosaat gaan sneller dood aan infecties. Onderzoekers denken dat het herbicide de darmflora van bijen aantast. Dit meldt de Volkskrant. De bevinding verscheen eind september in vakblad PNAS. De onderzoekers vermoeden dat de infectiegevoeligheid komt doordat glyfosaat darmbacte- riën doodt die de bijen beschermen tegen ziekteverwekkers. Glyfosaat zelf doodde de bijen niet. Pas als jonge werksterbijen behalve het middel ook een ziekmakende bacterie kregen toegediend, gingen de bijen massaal dood in het lab: 90 procent ging binnen een week dood, tegen zo’n 50 procent als ze alleen de ziekmakende bacterie kregen. De sterfte onder bijen die geen bacteriële infectie kregen en ook geen glyfosaat, was 20 procent. Eind vorig jaar besloot de EU het gebruik van glyfosaat nog zeker vijf jaar toe te staan.

6

11 oktober 2018

Hoe kun je algen gebruiken in de bollenteelt? Op 28 september kwamen zo’n vijftien geïnteresseerden naar de bijeenkomst: ‘Zijn algen nuttig te gebruiken in bollenteelt en broeierij?’. De excursie was georganiseerd door Flower Science. Ondernemer Robert Baard van Algae Inno- vations Netherlands (AIN) is op zoek naar bollenkwekers die zijn product willen uitproberen. De algen zijn vorig voorjaar kort getest in een tulpenteelt in Noord-Holland. Net na het planten werd het algengoedje met een spuitboom in een aantal rijen tulpen verspoten. De kweker zag volgens Baard resultaat. “Hij vond het blad breder en zwaarder lijken en zei letterlijk dat het blad ‘voller in ontwikkeling was’”, zegt Baard. Onduidelijk is of ook de bolopbrengst groter was. Baard verwacht dat overi- gens wel, want dat was bij een uienteelt, ook een bol, ook het geval. “Daar zagen we 15 tot 16 procent meer opbrengst. De uien waren groter en zwaarder.” DICHTSLIBBEN De paar bollenkwekers die er waren, vroegen zich vooral of hoe de algen moeten worden aangebracht. Met de gewone spuitmachine gaat dat niet; de leidingen en doppen slibben dicht van het spul. Eigenlijk zou er dus een speciale spuitmachine moeten komen met grotere leidingen en die bij het toedienen zo hard pulst dat de leiding meteen schoon wordt gemaakt. De algenvloeistof zou volgens Baard ook net voor het planten als een straaltje in het plantgootje kunnen worden aangebracht. “Het is het beste om de algen zo dicht mogelijk bij de bol te geven.” BESTAND TEGEN STRESS Micro-algen zouden de weerbaarheid van de plant verhogen, waardoor planten beter bestand zijn tegen stress-situaties. De voordelen zijn volgens Baard divers en afhan- kelijk van het gewas en bij een aantal gewassen al wetenschappelijk aangetoond. “Je moet dan denken aan betere en meer wortelgroei, snellere groei, meer biomassa, meer bloemen en vollere en donkere en bredere bladeren.”

Agenda

18 oktober GO Café: Moleculaire detectives 5 t/m 9 november CNB Leliedagen 7 november Leliekeuring KAVB 7 t/m 9 november International Floriculture Trade Fair 7 t/m 9 november Trade Fair Aalsmeer 11 t/m 15 november Tuinbouwhandelsmissie naar Chili 12 t/m 19 november Handelsreis Mexico en Guatemala 28 november t/m 1 december Growtech Turkije

► Kijk voor de volledige agenda op www.greenity.nl

Minister Carola Schouten van Landbouw Natuurbeheer en Visserij (LNV) presenteerde 8 september de visie van haar departement op de toekomst van de Nederlandse land- en tuinbouw en visserij. Met geen woord rept ze daarin over de sierteelt. De visie is vooral gericht op de voedingskant van de agrarische sector. Eigenlijk is dat wel mooi, want dat geeft de bollen- en vasteplantensector de kans om zelf plannen te maken, zoals Vitale Teelt. Stelling: Ontbreken sierteelt in visie LNV is prima; dan trekken wij ons eigen plan

54 %

46 %

Nieuwe stelling Op www.greenity.nl kunt u reageren op de nieuwe stelling: ‘Als de assurantiebelasting vervalt, neem ik een brede weersverzekering’

11 oktober 2018



11 oktober 2018

I N G E S P R E K

11 oktober 2018

11 oktober 2018

8

11 oktober 2018

‘Er gaan 350 tulpenbollen in een fles wodka’

Een mooie wodka die voor een goede prijs verkocht kan worden. Dat heeft Clusius Craft Distillers in Katwijk alvast bereikt met zijn tulpenwodka. Vijf jaar geleden was het idee er. De wens van mede-eigenaar Joris Putman komt uit: iets unieks produceren dat internationale potentie heeft. “En er zit een duurzame visie achter ons product.”

Joris Putman MEDE-EIGENAAR CLUSIUS CRAFT DISTILLERS

Joris Putman heeft samen met zijn neef Bart Bouter het bedrijf Clusius Craft Distillers in Katwijk. Daarnaast heeft Putman een eigen mediaproductiebedrijf. Hij heeft verschillende tv-pro- gramma’s gemaakt bij onder andere de zenders National Geo- graphic Channel, Disney XD, RTL 7, RTL Z en RTL 4. In al deze programma’s stonden duurzaamheid, innovatie en techniek centraal. Voordat Putman tv-producer was, speelde hij als acteur in onder andere de tv-serie GTST en de film Oeroeg.

Tekst: Ellis Langen | Fotografie: René Faas

Hoe kom je op het idee om van tulpen wodka te maken? “Al jaren kriebelde het om een bedrijf te hebben, om iets te produceren en te verkopen. Ik wist alleen niet wat. Een vriend stelde voor in mijn schuur gewone wodka te maken. Maar dat is niet onderscheidend en zou om die reden een hobby blijven. Ik was toen al druk, dus daar had ik geen tijd voor. Het zette me wel aan het denken. Ik wist dat van aardappelen wodka wordt gemaakt, terwijl daar niet veel suiker in zit, wel veel zetmeel. Dat verruimt je keuze voor een grondstof voor wodka. Familie van mijn vaders kant kweekt al generaties lang tulpen en ik wist daardoor dat in een tulp veel zetmeel zit. Toen zag ik binnen een minuut het plaatje voor me.” En hoe zag dat eruit? “Wodka van tulpenbollen. Dat heeft nog nooit iemand gedaan en het heeft ook internationale marktpotentie. De tulp is een typisch Nederlands icoon dat wereldwijd bekend is. Ik heb mijn neef Bart Bouter erbij gehaald. We kochten een keteltje en zijn tulpenbollen op verschillende manieren gaan vergisten. Begin 2015 was er een overwinningsmo- ment. Uit onze kleine opstelling kwam echt alcohol die je kunt drinken. Het besef kwam dat we iets in handen hadden dat internationaal potentieel heeft. Toen deden we meer onderzoek, schakelden externe deskundigen in, deden een onderzoek naar de productie van tulpen in Nederland en

haar reststromen en zijn bij een onderdeel van Wageningen Universiteit geweest. Biologische bollen gebruiken was een vereiste. Geen kans op pesticiden in onze drank. Bovendien, mijn idee van ondernemen is dat als je de keuze hebt iets te doen op een manier die goed is voor het milieu, je dat moet doen. Bij ‘duurzaam ondernemen’ kom je vanzelf op nieuwe dingen als je logisch nadenkt over kosten besparen en ondertussen niet het milieu zwaarder wil belasten. Je moet dan wel bereid zijn dingen anders te doen. Voor ons is dat makkelijk praten; wij startten een nieuw productieproces.” Kan de biologische teelt groeien door jullie drank? “Natuurlijk. Als onze drank aanslaat en we op verschillen- de plekken in de wereld distributie en verkoop hebben, dan heeft dat een serieuze impact op de opbrengst van de biologische bollenteelt. Wij zijn een nieuwe afzetmarkt voor biologische bollen. Bovendien maken wij de business-case voor het kweken van biologische bollen beter. Een biolo- gische bollenkweker heeft altijd niet-verhandelbare bol- len over. Een deel daarvan kunnen wij gebruiken voor de tulpenwodka. Zo maken we voor een kweker de overstap naar een duurzamer product en schaalvergroting makke- lijker. Onze bollenkweker, Frank Schouten in Zwaagdijk, heeft voldoende capaciteit om mee op te schalen. Hij weet op voorhand dat hij een bepaald deel van zijn oogst aan ons kan verkopen voor een goede prijs. Hij verkoopt ook bollen

11 oktober 2018

9

11 oktober 2018

I N G E S P R E K

aan ons die normaliter te klein zijn om te verkopen of die hij zelf niet meer nodig heeft omdat hij dat soort niet meer wil kweken. Hiermee voorkomen we reststromen en ‘upcyclen’ we grondstoffen. Dat wil zeggen dat we de grondstoffen zo gebruiken dat ze meer waarde krijgen.” Hoeveel biologische bollen zijn er nodig voor jullie produc- tieproces? “We hebben twee soorten tulpenwodka. Bij de pure versie staat op de fles dat er van de oogst van 2016 350 tulpen- bollen in een fles zitten. Daar hebben we 1.193 flessen van gemaakt. Dat zijn 417.550 tulpenbollen. Van onze premi- um blend-versie, waar naast alcohol van tulpenbollen ook alcohol van graan zit, zitten 40 tulpenbollen per fles. Daar hebben we 4.496 flessen van gemaakt. Dat zijn 179.840 bol- len. Bij elkaar ruim 597.000 tulpenbollen. Maar we hebben meer tulpenbollen afgenomen en verwerkt in die flessen. We ronden de aantallen op de fles naar beneden af. De oogst van 2017 is nog niet gebotteld. Het is al wel gedestilleerd en staat in grote vaten klaar. Hiervoor hebben we ongeveer 2,6 miljoen tulpenbollen gebruikt. Dit zijn al vier keer zo veel bollen als in 2016.” Wat doet de kweker met de bollen die voor jullie bestemd zijn? “We nemen van Schouten de bollen af die op dat moment beschikbaar zijn. We zijn niet gebonden aan bepaalde soor- ten. In 2016 zijn ‘Negrita’ en ‘Candy Prince’ gebruikt, dat staat ook op de fles. Frank denkt erg mee over hoe de bollen het beste en meest efficiënt aangeleverd kunnen worden. Na het rooien worden ze gespoeld en opgeslagen. Als wij de bol- len afroepen haalt hij de velletjes eraf tot ze wit zijn. Daarna gaan ze direct naar hier en gaan we ze koken. In het begin kregen we veel kleine partijen. Toen hadden we nog een kleine ketel. Dat was voor beide partijen niet prettig werken. Met een grotere ketel van 2.000 liter willen we twee keer per jaar het hele productieproces doen, dus de bollen malen, ko- ken en vergisten. Zo’n proces duurt twee maanden. De pulp die overblijft, gaat als veevoer naar een boer in de buurt.” Hoe gaat het met de verkoop? “Het aantal klanten neemt toe. We begonnen met Miche- lin-restaurants. Daar werken koks die een verfijnde smaak en geur waarderen. Zij geven hun ongezouten mening en nemen de flessen echt niet alleen af vanwege het verhaal. Al een tijdje richten we ons ook op samenwerken met profes- sionele cocktailmakers in Nederland en daarbuiten. Verder verkopen we online aan consumenten en er zijn geregeld be- drijven die de tulpenwodka aanschaffen als relatiegeschenk. Daarnaast kijken we nu ook naar klanten die uiteindelijk grotere aantallen kunnen kopen en waarmee tegelijkertijd onze wodka internationaal zichtbaar wordt. De eerste grote deal op dit vlak is binnen, maar het is nog net iets te vroeg daar meer over te vertellen.” Wat vinden bollenkwekers van de tulpenwodka? “Ik ontmoet vrij veel bollenkwekers. Bijvoorbeeld via de Katwijkse ondernemingsvereniging. En laatst had ik nog zo’n dertig jongeren uit met name het bollenvak in onze

‘Ons product heeft een serieuze impact op de omvang van de biologische bollenteelt’

destilleerderij. Ze vinden het leuk en interessant dat er iets nieuws wordt gedaan met hun gewas. De reacties na het proeven zijn ook goed. Tulpenkwekers herkennen in de geur en in de smaak van de wodka duidelijk het gewas waar ze mee werken.” Wat willen jullie bereiken? “Met onze tulpenwodka een internationaal bekend, gewaar- deerd en exclusief drankmerk neerzetten dat goed verkocht wordt. We hebben anderhalf jaar gewerkt aan de perfecte smaak voor deze drank. We wilden niet dat onze wodka een toeristisch trucje was: tulp plus alcohol en verkopen maar. Het moest een kwalitatief hoogstaand product zijn. Pas toen we daar zeker van waren, hebben we het gepresenteerd. Na- tuurlijk zijn we als ondernemers bezig met ontwikkelingen en vernieuwingen, maar dat is geheim. We laten ons ook nu niet opjagen.”

10

11 oktober 2018

C O L UMN

Dag van de duurzaamheid

Robert Heemskerk — Natural Bulbs robert@naturalbulbs.nl

Als u dit leest, is de dag van de duurzaamheid net weer afgerond, die voor het tiende jaar door Urgenda werd georganiseerd. Het thema is niet langer nieuw, het begrip duurzaamheid een containerbegrip. Het begrip raakte sleets, mede door de wisselende invulling die daaraan door organisaties en mensen is gegeven in de afgelo- pen decennia. Reden om te twijfelen of te wan- hopen? Integendeel. Meer consumenten stem- men met hun koopgedrag dan tien jaar geleden. Nu geen opgeheven vingertje aan telers, maar een hart onder de riem voor alle ondernemen- den. Binnen de sierteeltsector zijn er namelijk mensen die echt het roer hebben omgegooid, of serieuze plannen daartoe hebben. Dit heeft al geresulteerd in nieuwe vermeerderingsme- thodieken, emissieloze erven, zon- en wind- energie, ecologisch bodembeheer, bloeiende akkerranden, gemengde groenbemesters, meer rust- en wisselteelten, alternatieve verwer- kingsmethoden, een minister die een nieuw geluid laat horen en vakgenoten met stevige opinie-artikelen voor een schonere teelt en nog ‘fact-based’ ook. Deze ontwikkelingen stemmen mij optimis- tisch. Dankzij de ‘innovators’ – ondernemers en wetenschappers – die in de afgelopen jaren meters maakten en nu versnellen, volgt nu de ‘early majority’. Ondernemers die onderkennen dat het niet alleen goed is voor het milieu maar ook voor het eigen onderscheidend vermogen. En deze beweging die in gang is gezet, betekent zonder twijfel dat uiteindelijk de marktvraag zal groeien en de ‘majority’ gaat volgen in het consequent nemen van maatregelen. De sierteelt is een eigenwijze sector met heel veel ondernemers die in staat zijn veranderin- gen door te voeren zonder lange vergaderin- gen. Daadkracht siert ons. Daadkracht die de continuïteit van een eeuwigdurende sierteelt ten goede zal komen.

11 oktober 2018

11 oktober 2018

11 oktober 2018

11

11 oktober 2018

Plantenextract kan helpen tegen MRSA-bacterie

Wat vroeger gebruikelijk was, is dat nu niet meer: de plantenwereld die helpt om ziekten bij mensen aan te pakken. In het Erasmus MC voert universitair docent Willem van Wamel proeven uit om onder meer de MRSA-bacterie te bestrijden. Met plantenextracten van Holland Biodiversity.

Tekst: Arie Dwarswaard | Fotografie: René Faas

Z e zaten naast elkaar op een bijeen- komst van Hogeschool Leiden. En ze raakten met elkaar in gesprek. Ruud Berbee van Holland Biodiver- sity uit Lisse (zie kader) en dr. Willem van Wamel, als universitair docent verbonden aan de vakgroep medische microbiologie en infectieziekten van het Rotterdamse Erasmus MC. Al gauw kwam het gesprek op de groeiende zorg in de medische wereld om de MRSA-bacterie. “Heb je wel eens aan plantenextracten gedacht?”, vroeg Berbee aan Van Wamel. “Eigenlijk niet”, antwoorde Van Wamel, “maar alles wat kan helpen is welkom.” Op die middag en in dat gesprek werd bijna vier jaar geleden de basis gelegd voor een project dat sinds een half jaar draait in het Erasmus MC en de Universiteit Leiden. En waarvan Willem van Wamel de eerste resultaten kan laten zien. INFECTIEZIEKTES DOOR BACTERIËN Infectieziektes veroorzaakt door bacteri- ën zijn eeuwenlang een groot probleem geweest voor de mens. Totdat in 1928 Alexander Fleming ontdekte dat een schimmelkolonie op een petrischaal met bacteriën iets wonderlijks veroorzaakte. De bacteriën die vlak bij de schimmel groeiden, gingen dood. De schimmel was een gewone variant van Penicillium. De penicilline was geboren en daarmee een nieuwe groep medicijnen: de antibiotica. Ziekten als tuberculose en longontsteking konden ineens succesvol worden bestre- den.

Willem van Wamel doet op het Erasmus MC onderzoek naar de effecten van plantenextracten op de groei van bacteriën.

12

11 oktober 2018

Al vrij snel na de introductie van penicil- line ontstond er wel een probleem: resis- tentie. Bacteriën vermenigvuldigen zich snel, waardoor een of enkele bacteriën die minder gevoelig zijn voor een antibioti- cum snel kunnen uitgroeien tot een resis- tente stam. Gevolg: een wapenwedloop, zoals Van Wamel het aanduidt. Telkens als er een nieuw antibioticum wordt ontwik- keld, passen bacteriën zich weer aan. En nog een gevolg: er ontstonden varianten die tegen veel soorten antibiotica resistent zijn. Een voorbeeld daarvan is de MR- SA-bacterie, ofwel de Meticilline-resistente Staphylococcus aureus. Juist deze variant baart de medische wetenschap grote zor- gen. Het is niet voor niets dat iedereen die een ziekenhuis bezoekt voor een behan- deling drie vragen moet beantwoorden, waaronder een over de intensieve veehou- derij en een over bezoek aan het buiten- land. Want juist die twee bronnen zorgen voor de introductie van de MRSA-bacterie in onze ziekenhuizen. MANNETJE OM DE HOEK Van Wamel: “Jarenlang heeft met name de intensieve veehouderij heel veel antibi- otica gebruikt om allerlei ziekten aan te pakken. Daardoor is er een MRSA-variant ontstaan in deze sector. Het buitenland is de andere bron van zorg. Waar we in Nederland terughoudend zijn om een antibioticum voor te schrijven, is dat in andere landen heel anders. In een land als India ga je even naar het mannetje om de hoek voor een kuurtje. In een tijd waarin de mens graag reist, komt er dus ook van alles mee uit al die landen.” Overigens is de MRSA-bacterie niet de enige die internationaal zorgen baart. Ook varianten van onder meer Escherichia coli en Klebsiella pneumoniae, twee andere veel voorkomende ziekmakende bacteriën, kunnen binnen de groep multiresistente bacteriën vallen. De aanpak met een of meer soorten antibiotica werkt niet meer. En dus werd het tijd om buiten de gebaan- de paden te gaan. EERSTE SCORE Uit het gesprek dat Van Wamel had met Ruud Berbee is een project ontstaan, dat medegefinancierd is door Interpo- lis. Het project wordt geleid door een stuurgroep, met Aletta Nieuwenhuis van Holland Biodiversity als voorzitter. In dit project wordt onder meer nagegaan of er plantenextracten zijn die in staat zijn om deze groep bacteriën effectief aan te pakken. Hoewel de planten- en medische

wereld elkaar eigenlijk nooit opzoeken, is dit toch een logische stap, vindt Van Wamel. “Planten, waaronder bloembol- len, groeien in de grond. In die grond zijn allerlei ziekteverwekkers aanwezig, waaronder bacteriën. Om te overleven moet een plant zich dus wapenen tegen aanvallen van ziekmakende bacteriën. Daar slagen planten vaak heel goed in. Er liggen dus allerlei mechanismen aan ten grondslag die planten ongevoelig maken voor bacteriën. Een mogelijkheid is dat planten stoffen uitscheiden via de wortels waardoor bacteriën doodgaan. Daar liggen de kansen in dit project.” HONDERD STOFFEN GETEST Sinds dit voorjaar test Van Wamel met zijn medewerkers Susan Snijders en Nicole Lemmens een groot aantal plantenex- tracten uit de bibliotheek van Holland Biodiversity. De eerste resultaten zijn hoopgevend. “We hebben inmiddels zo’n honderd plantenstoffen getest. Daarvan zijn er tien die een effect hebben op bacte- riën.” In het laboratorium laat Van Wamel een aantal voorbeelden zien. Petrischalen met voedingsbodems waarop bacteriën groeien, laten in een aantal gevallen ron- de, doorzichtige uitsparingen zien. “Daar is plantenextract aangebracht en zijn de bacteriën gedood”, aldus Van Wamel. Hoewel de score hoopgevend is, plaatst hij er een aantal kanttekeningen bij. “De stoffen die de MRSA-bacterie kunnen do- den, moeten aan de hoogste eisen voldoen binnen de medische wetenschap. Zo mag er geen nadelig gevolg zijn voor de mens, ook niet op de langere termijn.” Het project is op 1 maart 2018 gestart en duurt drie jaar. De verwachting is dat er na twee jaar een aantal actieve extrac- ten of inhoudsstoffen gevonden zijn, die Holland Biodiversity in samenwerking met bedrijven uit de bloembollensector in het derde jaar gaat ontwikkelen tot eindproduct in onder meer de humane en veterinaire gezondheidszorg. Van Wamel en zijn team zijn nu in Rotter- dam bezig met de eerste selectie. Daarna volgt een nader onderzoek bij Universiteit Leiden door universitair docent dr. Young Hae Choi. Hij gaat na welke stoffen er pre- cies ten grondslag liggen aan de afweer- reactie van planten op bacteriën. “Samen met hem en Holland Biodiversity zetten we ons in om een antwoord te vinden op de groeiende zorg om de MRSA-bacterie en andere steeds lastiger te bestrijden bacte- riën. Stel dat we iets vinden, dat zou toch geweldig zijn?”

Holland Biodiversity Het in Lisse gevestigde bedrijf Holland Biodi- versity is gespecialiseerd in het verzamelen van plantenextracten en inhoudsstoffen. Met de natuurlijke biodiversiteit als uitgangs- punt ontwikkelt en verhandelt het bedrijf deze natuurlijke stoffen in de sectoren far- macie, voeding, cosmetica en agrochemie. Het bedrijf kreeg grote bekendheid met de stof galanthamine dat mogelijk een rem- mend effect heeft op de ziekte van Alzhei- mer. En dit jaar is er een natuurlijk insec- ticide op de markt gekomen dat als basis een extract uit krokus heeft. Voor dit werk beschikt Holland Biodiversity over een grote bibliotheek van plantenextracten en inhoudsstoffen, die nog steeds in omvang toeneemt. Meer informatie: www.holland- biodiversity.com.

11 oktober 2018

13

11 oktober 2018

Herverkaveling Hogeveense Polder ‘Dit is de kans om bruikbaar land te krijgen’

Op de 23 meter hoge terp van golaan Tespelduyn heb je een goed uitzicht over de Hogeveense Polder in Noordwijkerhout. Daar zie je de lappendeken van agrarische kavels in allerlei formaten en vormen. Een wirwar van sloten en paden doorkruist de polder. Herverkaveling moet de polder transformeren tot een gebied waar agrarische bedrijven in de toekomst kunnen groeien. Vier betrokkenen, de bollentelers Wim van Haaster en Rik Pennings, dahliateler Hubert Weijers en tulpenbroeier Ed de Koning, dringen aan op spoed met de herindeling.

Tekst: Roza van der Veer | Fotografie: René Faas

11 oktober 2018 Geen dwang Onno Zwart, directeur van de Greenport Ont- wikkelingsmaatschappij Duin en Bollenstreek, hoopt over een half jaar duidelijkheid te heb- ben over de herverkaveling van de Hoge- veense Polder. De eerste bijeenkomst met de betrokken landeigenaren was afgelopen week en op kantoor hangen de eerste schet- sen voor een nieuwe verkaveling. “We hebben de medewerking nodig van de grondeigena- ren, want we schuiven met hun eigendom- men.” Dwangmiddelen voor weigerachtige eigenaren bestaan niet meer na het schrap- pen van de Ruilverkavelingswet. 11 oktober 2018



11 oktober 2018

Even voorstellen De Hogeveense Polder is 300 hectare groot. De grond is in bezit van honderd eigenaren en wordt gebruikt door dertig telers. Vier agrariërs vertellen in dit artikel over het belang van herverkaveling voor hun bedrijf. Even voorstellen: • Hubert Weijers (48), Weijers Nurseries, heeft 38 hectare dahlia’s, waarvan 19 in de Hogeveense Polder. • Ed de Koning (53), Gebr. de Koning, broeit tulpen en teelt 6 hectare lelies (samen met broer Peter), waarvan 2,5 in de Hogeveen- se Polder. • Wim van Haaster (69). Tot 2015 direc- teur-grootaandeelhouder van Wed. A van Haaster met 100 hectare bloembol- len (tulpen, hyacinten, narcissen en tigri- dia’s), waarvan 15 in de Hogeveense Polder. Nu bestuurder LTO Duin- en Bollenstreek. • Rik Pennings (41), P. Pennings Bloembollen- bedrijf, heeft 12 hectare narcissen en tul- pen, waarvan 6 in de Hogeveense Polder. ondernemers een bouwvergunning voor de polder aanvroegen. De Koning: “Ik had de vergunning klaarliggen om op 1 mei 2017 te beginnen. Dat deed alle alarmbel- len afgaan, want dan viel het hele plan voor de polder in duigen.” Met hulp van de gemeente en Greenport Ontwikkelings- maatschappij (GOM) kwam de Ambachts- weg in beeld, waar de twee bedrijven naast elkaar liggende schuren bouwen, zodat ze de ruimte maximaal benutten. De Koning neemt dit jaar de koelcellen voor de tulpenbroeierij al in gebruik. De huidige bedrijfsruimten worden gesloopt waar- door herverkaveling mogelijk wordt. VRUCHTWISSELING Ondanks hun nieuwbouw hebben Weijers en De Koning belang bij de herverkave- ling. Zij blijven dahlia’s en lelies telen in de Hogeveense Polder. Ze hopen dat hun verhuizing een schuifpuzzel in gang heeft gezet die in de nabije toekomst betere kavels oplevert. Ook Pennings en Van Haaster, die zelf het heft in handen hebben genomen door grond te ruilen en te kopen, hopen dat de verkaveling in een stroomversnelling komt. Ze wijzen op de vruchtwisseling van een op vijf waardoor ze niet meer genoeg hebben aan het eigen land. PENSIOEN De vier agrariërs hopen dat veel landeige- naren, van wie naar schatting 40 procent teler is, de meerwaarde zien van het creë- ren van bruikbare en dus in de toekomst verhuurbare kavels. Van Haaster schat dat door herverkaveling (minder sloten en paden) tien procent meer beteelbaar land beschikbaar komt. “Straks zijn al die kleine scheve stukjes land onbruikbaar en gaan verloederen. Als landeigenaren nu hun kans pakken om bruikbaar land te maken, werken ze aan hun pensioen.” 11 oktober 2018

O m bij de dahliavelden van Hu- bert Weijers te komen, moet je eerst een smal asfaltpad afrijden. Daarna volgen lange zandpaden, langs kronkelige sloten vol met kroos en waterplanten, waar een paar meerkoeten tikkertje met elkaar lijken te spelen. Aan de overkant liggen steeds korter worden- de, oftewel gerende, dahliabedden. Mooi voor de toerist, een ramp voor de telers, die moeite hebben met de onrendabele kavels in de Noordwijkerhoutse polder. In de komende tijd moet 25 hectare aan agrarische percelen worden herverkaveld en 30 hectare bollenland worden verbe- terd. Daarnaast wordt het gebied opener, het water schoner, groeit de biodiversiteit en krijgen toeristen meer zicht op de nu achter lintverbouwing verstopte polder. Kortom, de Hogeveense Polder wordt dé voorbeeldpolder voor de Bollenstreek. En bij succes volgen er meer. EFFICIËNCY De vier agrariërs kan het niet snel genoeg gaan. Zij worden elk jaar geconfronteerd met de nadelen van de te kleine en geren- de kavels. Weijers heeft het uitgerekend: elke keer dat hij bij het planten van de dahlia’s moet keren aan het kopeinde van een bed kost dat tien minuten. “In die pe- riode heb je twaalf mensen aan het werk die bij elke steek uit de plantkar moeten. Het is maar goed dat ik niet precies uitre- ken wat ik verlies door de korte kavels.” Pennings schudt zijn hoofd. Hij meent dat

je het verlies wel precies moet uitrekenen. Hij maakt als bollenteler gebruik van loonwerkers die op grote kavels efficiënter kunnen werken. “Een loonwerker komt met peperdure machines en kost hon- derd euro per uur. Dat ding moet gewoon rijden.” Van Haaster knikt instemmend. “Wij proberen overal bewerkbare, rechte, stukken grond te vinden van minimaal drie hectare met een lengte van twee tot driehonderd meter en een goede water- huishouding. Dat zijn kavels waarop je rendabel kunt telen. Zodra kavels kleiner en scheef worden, kost het te veel tijd om je machinepark heen en weer te rijden. Vergeet niet dat concurrenten in bijvoor- beeld Callantsoog stukken grond van 400 tot 500 meter hebben. In de Hogeveense Polder liggen nu kavels die niet rendabel zijn te krijgen.” SCHUIFPUZZEL De herverkaveling begint bij Weijers en De Koning. Zij betrekken over een paar maanden nieuwe bedrijfspanden aan de Ambachtsweg. In 2014 stonden beide be- drijven op het punt uit te breiden toen de Landschapsvisie Hogeveense Polder werd gepubliceerd. Weijers: “We helpen elkaar met het uitwisselen van personeel en schuurruimte omdat de dahliateelt en de tulpenbroeierij elkaar aanvullen. We kre- gen in die landschapsvisie het stempeltje ‘ongewenst’, net als meer bedrijven in de polder. Dat was reden om te gaan praten.” De gesprekken verliepen zo traag dat de



11 oktober 2018

Alle bollentelers krijgen eind volgend jaar te maken met het nieuwe plantenpaspoort. Voor een aantal is het nieuw, zoals voor kwekers die alleen dahlia-, lelie- of gladiolenknollen kweken. Wat komt er op hen af en kunnen zij zich voorbereiden? Iedereen aan het nieuwe plantenpaspoort

Tekst: Ellis Langen | Fotografie: René Faas

H et plantenpaspoort is al jaren een vertrouwd dan een nieuw gezicht. Ook moet vanaf die datum op alle partijen bollen en knollen, inclusief opgepotte of verpakte, het nieuwe plantenpaspoort zichtbaar zijn als ze worden verhandeld in de EU. De paspoortplicht geldt straks tot aan de verkoop aan de consument. Uitgezonderd is directe verkoop aan de consument. Verkoop via internet wordt ook paspoortplichtig. EENDUIDIG EN TRACEERBAAR Waarom gaat de oude werkwijze veranderen? Ten eerste moet het plantenpaspoort in de EU eenduidiger worden. Daarom wordt de lay-out aangepast, zodat in de hele EU het paspoort er hetzelfde uitziet. De tweede reden is dat vanaf december 2019 alle planten voor opplant paspoort- plichtig worden. Dit betekent dat ook alle bollen en knollen bij verhandeling een plantenpaspoort moeten hebben. Als een partij besmet is met een quarantaine-organisme, dan is daarmee de bron van de besmetting gemakkelijker en sneller te achterhalen. Theo Overdevest van de Bloembol- lenkeuringsdienst (BKD): “De EU verplicht ons een goed bewakingssysteem te hebben. Als er een uitbraak van een quarantaine-organisme is, moeten we andere EU-landen en zeker ook derdenlanden kunnen uitleggen dat die besmet- ting tot bepaalde plekken of partijen beperkt is gebleven. We kunnen aantonen dat die ziekten en plagen niet versleept worden richting andere gebieden of lidstaten van de EU.” Met een goed traceringssysteem van planten en bollen bin- nen de EU kunnen andere EU-landen of delen van een land vrij blijven van zo’n Q-organisme. “Dat is belangrijk voor de export zowel binnen de EU als daarbuiten.” Sommige landen van buiten de EU kijken al met argusogen naar het transport van plantaardig materiaal in de EU. Australië is daar een goed voorbeeld van. Vanwege de zorg van dat land voor het Q-organisme Xylella mogen alleen tulpenbollen en lelieknol- len met Klasse 1 worden geëxporteerd. Daarvoor is een over- begrip voor kwekers van voorjaarsbloeiers. Op 14 december 2019 gaat de nieuwe EU-Plantengezond- heidsverordening in. Het plantenpaspoort krijgt

Wat is het plantenpaspoort? Het is plantenpaspoort is sinds 1993 van kracht in de EU. Het is geen echt document, maar een set verplichte informatie die op documentatie (zoals labels, etiketten of gegevens op de verpakking) vermeld moet zijn. Met deze informatie is het mogelijk om de oorspronkelijke producent op te kunnen sporen. Dit zijn de vaste elementen op het plantenpaspoort: • in de linkerbovenhoek: de EU-vlag (in kleur of zwart-wit) • in de rechterbovenhoek: het woord ‘Plantenpaspoort/Plant Passport’ • ‘A’ + botanische naam • ‘B’ + ISO-code lidstaat, koppelteken, registratienummer • ‘C’ + traceerbaarheidscode • ‘D’ + ISO-code land van oorsprong/productie, ook als dit Nederland is. Aan het plantenpaspoort zijn vormvoorschriften vastgesteld in de Europese verordening 2017/2313/EU. Meer informatie hierover is te vinden op de web- site van Naktuinbouw onder ‘Alles weten over nieuwe plantenpaspoort en Plantgezondheidsverordening’.

Voor wie is het nieuw? Bij de BKD zijn zo’n duizend kwekers geregistreerd, waarvan het merendeel, zo’n 850 kwekers, al bekend is met het plantenpaspoort. Zij kweken name- lijk gewassen die nu al plantenpaspoortplichtig zijn. Naar schatting zo’n 150 kwekers hebben nog niet met een verplicht plantenpaspoort van doen gehad. Dit zijn vooral gespecialiseerde kwekers van dahlia- en lelieknollen. Omdat het plantenpaspoort voor het eerst verplicht wordt bij het verhande- len van bol- en knol-op-pot, krijgen tien tot twintig bedrijven die gespeciali- seerd zijn in de teelt daarvan voor het eerst met de BKD te maken krijgen. Zij kopen in bij anderen en kweken geen bollen of knollen op het eigen bedrijf.

16

11 oktober 2018

11 oktober 2018

17

11 oktober 2018

eenkomst gesloten. Voor andere bol- en knolgewassen is er geen overeenkomst en kan nu maar een beperkt sortiment naar Australië worden geëxporteerd. Onderdeel van de nieuwe regelgeving is ook dat alle bij de BKD geregistreerde bedrijven voor het nieuwe plantenpas- poort een nieuw en uniek fytosanitair registratienummer krijgen. NVWA zet hiervoor een nationaal bedrijfsregister op. Alle bedrijven ontvangen komend voorjaar van de BKD hun eigen unieke nummer. Teelt een bedrijf Freesia’s (waar Naktuinbouw de controles doet) én tulp (waar BKD de controles doet), dan heeft dit bedrijf één uniek fytosanitair registratienummer. NIEUWE LAYOUT Iedereen die bloembollen produceert, verhandelt, oppot of verpakt, moet straks werken met de nieuwe plantenpaspoor- ten in de nieuwe layout. Deze moeten vanaf 14 december 2019 zichtbaar zijn aangebracht op het product dat ver- handeld wordt. Het is dus zaak dat alle marktdeelnemers zich hier tijdig op voorbereiden. Kwekers van onder andere dahlia’s en lelies zitten met hun afleverseizoen net voor de deadline van 14 december en moeten daarom bij de oogst 2019 zijn omgeschakeld. “Kwekers die in het voorjaar hun nieuwe unieke fytosanitair registratienummer hebben, ra- den we aan om aan de slag te gaan met de nieuwe etiketten zodat ze die in de zomer of in het najaar al hebben.” Nu actie ondernemen kan ook al. Als kwekers nu al hun label willen aanpassen aan de nieuwe eisen, dan kunnen zij bij de BKD het nieuwe fytosanitair registratienummer aanvragen. Vanzelfsprekend is het ook verstandig dat een kweker alvast informeert bij de toeleverancier van etiketten of kleinver- pakking, of wanneer de kweker zelf een etiketteermachine heeft bij de softwareleverancier, hoeveel tijd de vernieuwing van het etiket kost. SPECIFIEKER ETIKETTEREN? Daarnaast is het verstandig dat marktdeelnemers met hun huidige afnemers afspreken op welke handelseenheden de nieuwe etiketten moeten komen. Momenteel moet er mini- male informatie op krat, pallet of fust zitten en maximale

Informatiebijeenkomsten Er zijn diverse voorlichtingsbijeenkomsten over het plantenpas- poort. De BKD houdt er zelf twee op vrijdag 12 oktober bij de CNB in Bovenkarspel en de Hobaho in Lisse, maar deze zijn al bijna vol. Royal FloraHolland houdt drie bijeenkomsten in samenwerking met LTO Glaskracht Nederland, LTO Nederland, VBN, NVWA, Nak- tuinbouw, KCB, KAVB, Anthos, Plantum, VGB en BKD. Deze voorlichtingsbijeenkomsten zijn van 15.30 tot 17.30 uur op de volgende dagen en locaties: • Donderdag 18 oktober. Locatie, Asten (ZO Nederland) informatie op het leveringsdocument. In de nieuwe situatie moet alle noodzakelijke plantenpaspoortinformatie bij het product zitten. Wanneer een handelaar de partij dus splitst en doorverhandelt naar anderen, dan moet de handelaar deze eenheden voorzien van een plantenpaspoort. Een handelaar die niet wil dat zijn kopers kunnen zien waar hij het product gekocht heeft, zal om die reden zijn eigen plantenpaspoort aanbrengen en registratie moeten aanvragen bij BKD. Omdat er in de bollenwereld heel wat wordt overgepakt, zal voor de handel in kleinverpakking de impact van de plantenpaspoort- verplichting groter zijn dan voor kwekers of handelaren in losse bollen. De vraag rijst wel of kwekers door de invoering van het verplichte plantenpaspoort te maken krijgen met ho- gere kosten voor de BKD. Overdevest verwacht dat dit niet het geval is. Het toezichtsbezoek (administratieve controle) wordt bij de teelt immers al uitgevoerd.

• Donderdag 1 november. Locatie: Aalsmeer • Donderdag 15 november. Locatie: Naaldwijk ​

Aanmelden kan op: https://portal.royalfloraholland.com/nl-NL/evenementen/plan- tenpaspoort2019/.

18

11 oktober 2018

T E C H &M E C H

Inde rubriek Tech&Mech is er aandacht voor zowel nieuwe als vernieuwende producten uit de sector. Een plek waar techniek en mechanisatie structureel aandacht krijgen.

Tot 5 cm diep ploegen: het kan

hebben. Deze zijn door Koeckhoven zelf ontworpen en worden onder de naam TP Holland in de markt gezet. Voordeel van dit type risters is volgens Koeckhoven dat de grond losser en luchtiger komt te liggen na het ploegen. Met dit type rister is een perceel waar een groenbemester heeft gestaan gemakkelijk en netjes om te ploegen. TRAPLOOS VERSTELBAAR Schijfkouters en voorscharen ont- breken. En wat vooral opvalt: de ploegdiepte is traploos verstelbaar van 5 tot 35 cm via het loopwiel dat achter de ploeg zit. Tijdens een demonstratie op 20 september bij de Open Middag van Delphy in Lisse, rijdt een tractor met een zevenschaar over het land. Waar normaalgesproken een tractor in de ploegveur rijdt, doet hij dat hier niet. De tractor rijdt over het nog te ploegen land en de ploeg doet zijn werk. Tot verbazing van de aanwezigen wordt er maar 5 cm diep geploegd. Duimstokken erbij, en het klopt. Het niet meer door de ploegveur rijden, zien de telers

als pluspunt. Zo neemt de kans op dichtgereden grond af. ZES TOT ELF RISTERS De ploeg is leverbaar met zes tot elf risters. Koeckhoven verkoopt relatief veel achtschaarploegen. “Daarbij is de tractor precies in het midden gepositioneerd, zodat er nauwelijks trekkracht naar links of rechts plaatsvindt.” De ploeg kan tussen de 35 en 38,3 cm grond per schaar meenemen, waardoor een achtschaar per keer 2,8 tot ruim 3 meter grond per keer omploegt. Waar nu voor het gangbare ploe- gen vaak veel kracht nodig is, ligt dat bij de Ovlac-ploeg heel anders. Een achtschaarploeg kan door een viercilindertractor van 90 pk wor- den getrokken. Dat scheelt in het brandstofverbruik in vergelijking met eenzelfde gangbare combinatie, waar een veel zwaardere tractor voor nodig is.

Ovlac-ploeg Koeckhoven, Ursem www.koeckhoven.net

Teks: Arie Dwarswaard Fotografie: René Faas

Moet je wel elk jaar de grond ploe- gen? Op die manier werk je immers je actieve toplaag met meststoffen en organische stof diep onder de grond. Juist die meststoffen en orga- nische stof zijn nodig voor een goed eindresultaat in de teelt. Helder, maar wat is het alternatief ? In de akkerbouw gaan steeds meer onder- nemers over op niet-kerende grond- bewerking. Sinds kort is hiervoor een nieuwe machine beschikbaar: de Ovlac-ploeg. Deze wordt geïm- porteerd uit Spanje door de firma Koeckhoven uit Ursem en daar flink verbouwd. Er komen bijvoorbeeld nieuwe strokenristers op die aan het uiteinde niet meer netjes afge- rond zijn, maar een open structuur

Op de website van Greenity is een filmpje te zien met de Ovlac-ploeg aan het werk. Demonstraties kunnen op verzoek worden verzorgd.

11 oktober 2018

19

11 oktober 2018

Nieuwbouw Gebroeders Valkering uit de brand H et ruikt naar nieuwe bouwmaterialen en verf aan de Rinnegommerlaan. De nieuwe, 2.600 vierkante meter metende schuur ademt licht, ruimte en effi- ciëntie. Het bouwwerk vervangt de vier schuren

De vier broers Adriaan, Rian, Willem en Niels Valkering in Egmond aan den Hoef (NH) zijn bijna klaar met hun nieuwe schuur. Ze hebben de opslag- en verwerkingsruimte van het vasteplanten- en bollenbedrijf het afgelopen jaar weer vanaf de grond moeten opbouwen, na een verwoestende brand op 10 juni 2017.

die op die zaterdagmiddag vorig jaar in twintig minuten ver- loren gingen. Het bloemensnijseizoen zou worden afgesloten met een gezellige barbecue. Er ging iets mis met de gasfles, en de slager die de barbecue aanstak, raakte zwaargewond bij de ontploffing. “Het was een drama”, vat Willem Valke- ring samen. Hoewel het snijden net klaar was, zaten de vier broers volop in het seizoen. Een deel van de oogst was, net als de rooima- chine en de trekkers, in rook opgegaan, maar er zat ook nog veel in de grond. De gebroeders telen Allium, Zantedeschia, Incarvillea delavayi, Mirabilis jalapa, Alcea, Gypsophila en Eryngium. “We zijn zondag bij elkaar gaan zitten, om te bedenken wat we moesten gaan doen. Die dag besloten we eigenlijk al dat we weer door moesten.” ‘ONGELOOFLIJK VEEL HULP’ De broers verdeelden de taken. De een zocht naar vervan- gende machines, de ander ging op zoek naar cel- en verwer- kingsruimte, het dagelijkse werk werd gecoördineerd en de afwikkeling van de brand ging door, met als doel het bedrijf door te laten draaien en weer zo snel mogelijk op te bouwen. “Het was ontzettend veel werk, maar we hebben ook onge- looflijk veel hulp uit de directe omgeving gekregen. Daar zijn we echt heel dankbaar voor.” Via een app-groep werd met kwekers en toeleveranciers uitgewisseld wat er nodig was en welke machines en cellen beschikbaar waren. Een leegstaand bollenbedrijf in de buurt is door installateurs snel aangepakt, om als vervangend bedrijf dienst te laten doen. “Ons bedrijf kreeg voorrang van bouwbedrijven en installateurs en collega’s uit de omgeving

Tekst: Hans van der Lee | Fotografie: René Faas

Onderverzekerd Naar aanleiding van de brand bij Valkering hebben bijna alle ondernemers in de directe omgeving hun verzekeringspolis opnieuw tegen het licht gehou- den. De gebroeders Valkering dachten dat ze de verzekering goed voor elkaar hadden, nadat ze met een tussenpersoon alles tot in detail hadden geregeld. Na de brand bleek dat de ondernemers onderverzekerd waren. De touwtrek- kerij met de verzekering gaat volgens Willem Valkering nog wel even duren. Een door beide partijen getekende overeenkomst over het uit te keren scha- debedrag, bleek niets waard toen de top van de verzekering zonder meer terugkwam op het besluit. De ondernemers zijn inmiddels naar de rechter gestapt. Valkering heeft twee tips voor vakgenoten: controleer je polis en verzeker je tegen onderverzekering.



11 oktober 2018

zeiden ook dat ze eerst maar bij ons aan de slag moesten gaan. Echt geweldig, al die hulp. We zaten op zeven ver- schillende plaatsen met onze oogst en de machines kwamen overal vandaan, maar het werkte.” NIET VEEL WAARD Terwijl weer werd geoogst, kwamen de broers erachter wat ze allemaal misten. Het bedrijf bezat veel specialistische machines, een verzameling die ze opbouwden sinds de start van het bedrijf in 1987. “Een zelfgemaakte padenschoffel, een compleet aangepaste rooimachine waarbij geen valscha- de optrad, we hadden echt een stelling vol van machines. Veel gebruikt materiaal. Voor de verzekering is dat niet veel waard, maar voor ons waren die machines juist zeer waardevol.” Vanuit de geïmproviseerde kantine, achter een paar kasten en tussen de kuubkisten in de fustloods, regelt Valkering de nieuwbouw. “Ik ben hier elke dag.” De fustloods is het enige gebouw dat de brand overleefde. De donkere schuur werd de uitvalsbasis, terwijl ernaast de restanten werden opge- ruimd. “De puinhopen hebben zes, zeven weken gelegen voor onderzoek, maar daarna konden we weer aan de slag met bouwen.” IETS TE VERKOPEN Inmiddels wordt de laatste hand aan het bedrijf gelegd. De cellen en droogwanden zijn klaar, de verwerkingslijnen worden geïnstalleerd, de technische ruimte is af, net als de kantine en het kantoor. Er is vloerverwarming in zones aangelegd, zodat de schuur in delen te verwarmen is. Aan de nieuwe spanten hangt led-verlichting. De technische ruimte is ruim opgezet en tegen het dak aangebracht. “We hebben het bedrijf zo ontworpen, dat precies zo’n hal gespiegeld tegen deze gebouwd kan worden. Die uitbreiding gaan wij niet meer meemaken als ondernemer, maar we willen straks wel iets te verkopen hebben.” Zo ver is het voorlopig nog niet, de broers gaan eerst zelf aan de slag. Het nieuwe bedrijf is 20 oktober klaar. “Dan willen we het ook laten zien, want we zijn er trots op. Het zal wel even duren voor alles weer precies zo is als we willen. De machines zullen we missen, net als de eigen partijen die met zaad en al zijn verbrand. We hebben echter heel veel zin om met een feestje te starten in deze mooie, nieuwe ruimte.”

De nieuwe verwerkingslijnen zijn geïnstalleerd. Willem Valkering heeft geprobeerd de logistiek zo efficiënt mogelijk te regelen.

Licht en ruimte waren twee belangrijke wensen bij het ontwerp. De technische ruimte hangt daarom ruim vier meter boven de vloer. De trap ernaartoe zit aan de buitenkant van de schuur, zodat de vloer binnen vrij blijft.

Vanuit de geïmproviseerde kantine in de fustloods, begeleidde Valkering de bouw.

11 oktober 2018 De hal is ontworpen met de mogelijkheid het bedrijf te verdubbelen: er kan precies zo’n schuur gespiegeld tegenaan.



11 oktober 2018

Page 1 Page 2 Page 3 Page 4 Page 5 Page 6 Page 7 Page 8 Page 9 Page 10 Page 11 Page 12 Page 13 Page 14 Page 15 Page 16 Page 17 Page 18 Page 19 Page 20 Page 21 Page 22 Page 23 Page 24 Page 25 Page 26 Page 27 Page 28 Page 29 Page 30 Page 31 Page 32 Page 33 Page 34 Page 35 Page 36 Page 37 Page 38 Page 39 Page 40 Page 41 Page 42 Page 43 Page 44 Page 45 Page 46 Page 47 Page 48 Page 49 Page 50 Page 51 Page 52 Page 53 Page 54 Page 55 Page 56 Page 57 Page 58 Page 59 Page 60 Page 61 Page 62 Page 63 Page 64 Page 65 Page 66 Page 67 Page 68

Made with FlippingBook HTML5