n COLUMN n
Knappe koppen
en hun ingenieuze ontdekkingen
Vandaag: Youyou Tu, farmacoloog
Youyou Tu is een wereldberoemde farmacoloog op het gebied van malaria-onderzoek . Ze werd geboren in 1930 in Ninbo, Republiek China. Ze studeerde eerst humane geneeskunde in Peking en ging daarna naar het Instituut voor Materia Medica van de Chinese Academie voor Traditionele Chinese Geneeskunde . De Academie is het grootste en belangrijkste Chinese centrum voor onderzoek, gezondheidszorg en onderwijs in de traditionele Chinese geneeskunde (TCM) , gevestigd in Beijing. Dit omvat 13 instituten en 6 ziekenhuizen met meer dan 4.000 medewerkers. De eerste onderzoeksopdracht voor de jonge wetenschapper en haar team was de opdracht van de Chinese overheid om ver- schillende geneeskrachtige planten te analyseren om een ander kruidengeneesmiddel te verkrijgen om malaria te bestrijden. De eerdere tradities en instructies uit de traditionele Chinese geneeskunde voor de behandeling van de ziekte dienden als basis. Uitgangspunt voor het overheidsbesluit was het duidelijk afnemende effect van de tot dan toe gebruikte therapeutische middelen tegen steeds nieuwe resistente vormen van malaria. In 1971 isoleerden Tu en haar team vervolgens de fytochemi- sche artemisinine uit de bladeren en bloemen van de eenjarige zomeralsem Artemisia annua . Ze ontdekten dat de extracten die ze verkrijgen bij zeer lage temperaturen en met ether een veel groter effect hebben bij de behandeling van malaria dan die ver- kregen met de klassieke methode, d.w.z. met zeer heet water. Het werkzame bestanddeel is gebaseerd op het volgende ver- band: Artemisinine heeft een structuur die bij een hoge concen- tratie ijzerionen uiteenvalt in vrije radicalen. Als het in een met Plasmodium geïnfecteerde erytrocyt terechtkomt, vernietigen de vrije radicalen de malariaparasiet. Zelfs vandaag de dag wordt artemisinine wereldwijd in veel ver- schillende combinaties gebruikt om infecties met Plasmodium falciparum , de veroorzaker van malaria tropica , te behandelen. En de door de Wereldgezondheidsorganisatie WHO aanbevolen
combinatiepreparaten voor malariatherapie zijn nog steeds geba- seerd op de werkzame stof artemether, gewonnen uit Artemisia , en bijvoorbeeld de chemische verbinding lumefantrine , die ook giftig is voor Plasmodium. Tijdens de productie kan tussen de 2 en 3 kilogram extract wor- den verkregen uit circa 2 ton bladmateriaal van de plant. Sinds 2013 staat er in Noord-Italië een grote fabriek voor de productie van extracten voor de Europese farmaceutische industrie, waar jaarlijks tot wel 40 ton artemisinine wordt geproduceerd. Het is een project van de Bill and Melinda Gates Foundation , de organi- satie One World Health . Youyou Tu ontving de Albert Lasker Award 2011 voor Basical Medical Research en de Nobelprijs voor Fysiologie en Geneeskunde 2015 voor haar „ontdekking van artemisinine, een malariamedicijn dat wereldwijd miljoenen levens heeft gered, vooral in ontwikkelingslanden“ , aldus de jury. Ze deelt de Nobelprijs met de Ierse bioloog William Campbell en de Japanse microbioloog Satoshi Omura voor hun ontdekking van avermectine . Dit is de stof die een revolutie teweegbracht in de behandeling van parasitaire worminfecties zoals tropische rivier - blindheid en olifantiasis.
Youyou Tu, een knappe knop met een interessant verhaal.
37
PHARM ACTUEEL nr 9 september 2023
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker