COLUMN
Mindful Molecules
Het evolutionaire voordeel van blozen Of het nu door lentekriebels komt of doordat je iets onhandigs hebt gedaan, soms begin je ineens te blozen. Blozen is een opvallende, maar volledig onwillekeurige reactie die vooral optreedt in sociale situaties. Het wordt meestal als ongemakkelijk ervaren, terwijl het vanuit evolutionair perspectief juist een betekenisvolle functie kan hebben. Maar wat is die functie eigenlijk? En waarom gebeurt het niet wanneer je alleen bent, maar vooral wanneer anderen het kunnen zien? Laten we eens kijken.
Columnist Leann Sleebos Voedingsdeskundige Orthomoleculair therapeut Researcher Natura Foundation
Blozen : het eerlijke signaal van onze sociale natuur
Wat is blozen? Blozen is een plotselinge roodkleuring van de wangen, wat gepaard gaat met een warmtegevoel. In sommige gevallen kleurt de rest van het gezicht en de hals ook mee. Wat er precies gebeurt, is vasodilatatie, een toename van de doorbloeding in de oppervlakkige huidvaatjes. Hierdoor wordt de huid roder. Hoe werkt blozen? De reactie wordt voornamelijk aangestuurd door het autonome zenuwstelsel. Je hebt er dus geen controle over. Daarnaast zien onderzoekers dat de bloosreactie samenhangt met verhoogde activiteit in het cerebellum. Dat is het gebied dat vooral bekend staat om motoriek, maar ook om emotieverwerking. Zowel emotionele als sociale stress zijn dus triggers voor de bloosreactie. Deze vormen van stress worden geassocieerd met activatie van het sympathische zenuwstelsel, waardoor de bloedvaten in de huid van het gezicht verwijden en zo zichtbaar rood worden.
“Blozen is een eerlijk signaal: moeilijk te faken en moeilijk te onderdrukken.”
Wat is het evolutionaire voordeel van blozen? De meest onderbouwde verklaring is dat blozen werkt als een eerlijk en sociaal signaal. Het is moeilijk te faken of te onderdrukken en treedt juist op wanneer iemand zich sociaal kwetsbaar voelt. Daardoor kan blozen aan anderen laten zien dat iemand de sociale norm begrijpt en zich eraan wil houden. Onderzoek laat zien dat blozen na een sociale misstap het oordeel kan verzachten. Het kan de negatieve evaluatie verminderen en de betrouwbaarheid van de persoon ondersteunen. In experimenteel onderzoek bleef vertrouwen vaker overeind wanneer iemand zichtbaar bloosde. Dit voordeel past bij het leven in groepen. Sneller herstel na een fout betekent minder escalatie. Het helpt relaties en samenwerking te behouden. Dat kan over generaties heen een selectievoordeel geven voor een signaal dat herstel van sociale relaties ondersteunt.
You make me blush Blozen komt niet alleen voor na fouten, maar het kan ook optreden bij een compliment of positieve aandacht. In die context kan het passen bij bescheidenheid en sociale afstemming. Dat kan de ander het gevoel geven dat het contact veilig en vriendelijk is. Zonder blikken of blozen is dus niet zo verstandig Blozen hee! dus zeker een evolutionair voordeel. Het laat zien dat je de sociale normen waardeert. Het wekt vertrouwen en straalt betrouwbaarheid uit, en het kan na een fout een negatieve beoordeling verzachten en het contact normaliseren. Blozen hee! daarmee vooral sociale voordelen, omdat het invloed hee! op hoe anderen jouw intenties en oprechtheid beoordelen.
Zijn mensen de enigen die kunnen blozen?
Charles Darwin noemde blozen het meest menselijk van alle expressies. Maar nieuw onderzoek laat zien dat kippen en ara’s ook kunnen ‘blozen’. Al is dit niet altijd hetzelfde als menselijk blozen, dat vaak samenhangt met schaamte. Bij ara’s is het roder worden van de kale wanghuid beschreven als visuele communicatie in sociale interactie. Bij kippen is gezichtsroodheid gekoppeld aan emotionele situaties zoals schrik, opwinding en beloning. Het wordt gezien als mogelijke welzijnsindicator. Echter, menselijk blozen in de zin van schaamte is niet hard aangetoond.
39
Made with FlippingBook interactive PDF creator