Greenity 69

19 juni 2020

10 Baltus Bloembollen: zorgen om keten

18 Tulp starten met

schone partij loont

32 Onderzoek duurzame lelieteelt breidt uit

Droogte 14 Water niet vanzelfsprekend

69

VLAMING Intern Transport Toyota 80V-serie! Hefvermogen van 2,0 t/m 3,5 ton. Kijk op onze website - houten gaasbakken - kunststof gaasbakken Onderzetter hout: - 75x50 & 80x60 cm Onderzetter kunststof: - 75x50 cm Pallets hout: - 120x80 & 120x100 & 150x100 cm. T: +31 (0)228-565011 Zaadmar kt 8 | Bedr i j f venpar k WFO-Wes t | Zwaagdi j k -Oos t | T 0228 -565010 | F 0228 -565015 | E inf o@vl aming -gr oep.n l www.vlaming-interntransport.nl of voor gebruikte machines op: www.vlaming-occasions.nl. Deze stapelaar en palletiseerder kan onderstaande verwerken: Fusten: - lelie kratten - tulpen kratten

CannaSol: virusvrije knollen Bletilla: Nederlands geteeld Pioenen: breed assortiment www.green-works.nl

Akerboom / Greenity 1

03/06/2020 10:29

bbv-green works 170919.indd 1

19-09-17 14:22

www.necap.nl - info@necap.nl - Wieringerwerf - 0227-603353

RISK-MANAGEMENT EN ONKRUIDBEHEERSING Rijksstraatweg 56a 2171 AM Sassenheim

Tel : +(31)223522135 E-mail: info@fredsteenvoorden.nl : +(31)653719915 magazijn@fredsteenvoorden.nl Kijk nu op onze website www.fredsteenvoorden.nl Ook maken wij nieuwe spoelmachines!

tel: 0252-222580 info@helmus.nl www.helmus.nl

Voor onderdelen zoals: pelrollen, pelnokken, onderhoud en service van uw Botman/Demco machines, en ook andere merken o.a Antha, Compas, van Dijke. Bel: 0223-522135 of 0653-719915 Fred Steenvoorden Steenvoorden nieuwe trommelspoelmachines grote capaciteit, standaard gepoe- dercoat en alle delen universeel links of rechts te monteren, scherp geprijsd, bel voor meer info Steenvoorden gebruikte gespoten vellenbak band 1000mm breed Van Dijke UDZ 800mm breed 2 vijzels, geheel gereviseerd, gestraald en gespoten Van Dijke vellenbak gegalvaniseerd 1200mm band breedte in knappe staat, band 2 seizoenen oud Wortex staartpomp GF150 1.1kW 400Volt 12m3 bij 4 M/WK en alle delen universeel links of rechts te monteren, scherp geprijsd Van Dijke UDZ 800mm breed 2 vijzels, geheel gereviseerd, gestraald en gespoten Wortex staartpomp GF150 1.1kW 400Volt 12m3 bij 4 M/WK Allround kluitenscheider as/iss Dompelpomp gebruikt 40m3 Lappendroger 17 rol, 1000mm breed geheel gereviseerd Lappendroger 23 rol, 1000mm breed geheel gereviseerd Pelrollen Schouten, van Dijke, Compas met nieuw rubber Ø48mm en Ø52mm Steenvoorden gebruikte kluitenscheider type 320K links/rechts Pelrollen Schouten, van Dijke, Compas met nieuw rubber Ø48mm en Ø52mm Steenvoorden gebruikte kluitenscheider type 320K links/rechts Steenvoorden gebruikte kluitenscheider type 320K vast linkse kluitenband t vo rden gebruikte kluitenscheider type 450K links/rechts e vo rden gebruikte vellenbak rvs 1200m breed t vo rden gebruikt vell nbak gespoten, band 1000mm b eed St envoord n trommelspoeler 1650 x 5000mm dubbel portaal perforatie 10mm, geheel gereviseerd. Steenvoorden nieuwe lappendroger keuze uit 1000-1200-1400mm breed, 10-24 rollen. Steenvoorden gebruikte kluitenscheider type 600K links/rechts Steenvoorden gebruikte trommelspoelmachine 2000 x 1000mm Steenvoorden gebruikte vellenbak rvs 1200mm breed Steenvoorden trommelspoeler 1650 x 5000mm dubbel portaal perforatie 10mm, geheel gereviseerd. Steenvoorden nieuwe lappendroger keuze uit 1000-1200-1400mm breed, 10-24 rollen. Steenvoorden gepoedercoate vellenbakken/ontsmetbaden nieuw, 120cm breed universeel gebouwd voor links/rechts of achteruitloop, bediening, montage links/ rechts Steenvoorden nieuwe kluiten/stenenscheiders grote capaciteit, standaard gepoe- dercoat en alle delen universeel links of rechts te monteren, scherp geprijsd, bel voor meer info Steenvoorden gepoedercoate vellenbakken/ontsmetbaden nieuw, 120cm breed universeel gebouwd voor links/rechts of achteruitloop, bediening, montage links/ rechts Steenvoorden nieuwe kluiten/stenenscheiders grote capaciteit, standaard gepoedercoat e alle delen universe l links of rechts te monteren, cherp geprijsd Steenvoorden nieuwe trommelspoelmachines grote capaciteit, standaard gepoedercoat Dompelpomp gebruikt 40m3 Flygt dompelpomp 150m3 in goede staat pendroger 23 rol, 10 m bre d geheel gereviseerd

verlengt de werking van bodemherbiciden en beperkt groeiremming van uw gewas op lichte grond! Spoelen voor kwekerij en exportschoon van alle bollen, knollen en (vaste) planten. Warmwaterbehandelen (koken) met of zonder ECA water van o.a. Allium, Amaryllis, Crocus, Iris, Narcis, Tulp, Aconitum, Astilbe, Hosta, Pioen en vele andere produkten.

Behandelingen voeren wij uit volgens richtlijnen van de BKD inclusief behandelingscertificaat en wij hebben veel ervaring met behandelingen ‘op maat’.

MEER INFORMATIE OP WWW.HOLLANDFYTO.NL

greenity-helmus 190305.indd 1

07-03-19 14:33

greenity-steenvoorden 200206.indd 1

06-02-20 10:21

I NHO U D

10 Baltus Bloembollen Baltus Bloembollen raakte door corona zijn voorjaarsbloeiers niet kwijt. Het bedrijf redt het wel, maar koopt nu wat behoedzamer in.

18 Schoon starten Een partij tulpen virusvrij maken voor een schone start van de teelt loont. Dat ondervond J & T Bloembollen.

13 Greenity Talks Greenity’s eerste livestream op Facebook zette kopstukken uit de sector bij elkaar. “Een cultuuromslag is nodig.”

In dit nummer 10  Baltus Bloembollen: zorgen om keten 13  Greenity Talks: ‘Cultuuromslag nodig’ 14  ’Water is niet vanzelfsprekend’ 18  Schoon starten bij tulp loont 28 Speuren naar alternatieven chemie 30  Geen Flower Trials, wel noviteiten 32  Onderzoek duurzame lelieteelt breidt uit 40  Datamanagement helpt bij optimale bolkwaliteit

Vaste rubrieken 4  In de media 6  In gesprek Rob Koning 9  Column Hans Kleijwegt 17  Tech&Mech 20  Ooit 21  5 minuten Joost de Jong 22  KAVB 26  Vakvenster 34  CNB 42  Hobaho 43  Vaste planten Monarda bradburiana 44  Boekrecensie 46  Teeltadvies 50 Het onderzoek van Peter Schilder

Op de cover 14 Dit is al het derde opeenvolgende zomerhalfjaar dat erg droog is. Regenen doet het amper en zoet water is schaars. Er moet dus iets gebeuren om teelten veilig te stellen. Wat kunnen telers van bollen en vaste planten hieraan doen? Water vasthouden is een optie, maar je kunt ook zuiniger omgaan met het beschikbare zoete water. Op diverse plaatsen in Nederland wordt het hele watersysteem tegen het licht gehouden.

19 juni 2020

3

19 juni 2020

VA N D E R E D A C T I E VA N D E R E D A C T I E

In de media L EE S HE T LAAT S T E N I EUWS OP WWW.GREEN I T Y. NL

Vierdaagsegladiolen vinden toch nog hun weg

Het areaal bloembollen en -knollen is in 2018 gestegen tot 27.680 ha. Dat blijkt uit voorlopige cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Deze stijging van 1.000 ha komt vrijwel geheel op het conto van tulp. dit gewas groeide van 13.410 ha vorig jaar naar 14.330 ha. Er is nog een opvallende stijging, maar dan in de vasteplantenteelt. Het areaal pioenroos verdubbelde bijna van 580 ha in 2017 tot 930 ha dit jaar. Het totale areaal vaste planten kende een lichte daling: van 1.550 ha vorig jaar naar 1.470 ha nu. Het aantal bollenbedrijven bleef met 1.640 vrijwel gelijk (1.650 in 2017). Sinds 2000 is dat echter enorm afgenomen. Toen waren er nog 2.710 bedrijven. In september komt het CBS weer met aangepaste arealen, als ook de regionale cijfers berekend zijn. In maart 2019 zijn de definitieve cijfers bekend. Volgens woordvoerder Cor Pierik kunnen die één procent hoger of lager uitvallen dan de voorlopige gegevens. Theunissen levert al sinds 1985 gladiolen voor de Vierdaagse, die dit jaar zou plaatsvinden van 21 tot en met 24 juli. De 300.000 bollen voor de gladiolen die na de finish worden uitgereikt, za- ten net in de grond toen corona uitbrak. Aanvankelijk zat Theu- nissen er wel over in wat hij met de bloemen aan moest, maar oor allerlei initiatieven raakt hij ze toch kwijt. “Door allerlei acties die zijn gedeeld op sociale media vinden de bloemen toch u weg. Daar heb ik zelf niets aan gedaan, want ik doe niet aan sociale media, al vindt mijn zoon dat ik dat wel moet doen.” Een van de afzenders van berichten op sociale media was het bestuur van de Vierdaagse, dat deelne- mers opriep om een bos gladiolen te kopen en die cadeau te doen aan bijvoorbeeld medewerkers in de zorg. tijde van de binnenkomst van de wandelaars op de laatste dag van de Vierdaagse. “In de oude papierfabriek in Nijmegen komt een drive-in waar mensen gla- diolen kunnen kopen. Dan is er toch een beetje de beleving van de intocht”, zegt Theunissen. Ver- der zijn er enkele contracten met supermarkten. “Wat er eventueel overblijft gaat naar de veiling.” Bloembollenareaal groeit met 1.000 ha De afgelasting van de Nijmeegse Vierdaagse leek aanvankelijk een strop voor hoofdleverancier van gladiolen Theo Theunissen, teler in Heumen, maar de bloemen vinden nu op een andere manier hun weg op de markt. “Ik heb versteld gestaan van de kracht van de sociale media.”

Tikkie Labeltjes plakken

Lilian Braakman — Redacteur l.braakman@greenity.nl Lilian Braakman — Redacteur l.braakman@greenity.nl

In elke stad of dorp kom je ze wel tegen: lo- kale initiatieven om bedrijven uit de buurt te steunen. Leuzen als ‘wees loyaal, koop lokaal’ worden massaal via sociale media gedeeld. Hele websites worden opgezet om ervoor te zorgen dat buurtbewoners weten wat er op loop/fietsafstand te koop is. Nieuwe onderne- mingszin wordt geboren. Zelf heb ik in het be- gin van de coronaperiode een elektrische fiets gekocht. Lokaal, uiteraard. In de avonden en in het weekend zijn er daardoor heel wat fiet- stochtjes gemaakt. Langs de weg staan talloze bedrijven die hun handel verkopen. Om de sec- tor te steunen heb ik elke week niet één vaas bloeiers in huis staan, maar zijn er gemiddeld drie vazen gevuld. De eerste weken ging dat goed. Later begon een probleem zich te ontwikkelen, want wie heeft er nu nog kleingeld? Briefgeld komt nog uit de automaat, dus dan nam ik maar voor 10 of 20 euro aan bloemen mee naar huis. Voor het ‘kleingeldprobleem’ hebben sommige kwe- kers een oplossing gevonden: met een ‘tikkie’ digitaal betalen. Tijdens diverse fietstochten de afgelopen maanden heb ik één stalletje in Noord-Holland ontdekt met deze optie. Bij deze kraam hingen verschillende QR-codes (tikkies) die je met een telefoon kunt scannen om te betalen. Er waren verschillende opties: één, twee of drie bossen. Daarnaast waren er ‘tikkies’ voor combinaties van bloemen met aardappels en ui. Even de QR-code scannen, bloemen achter op de fiets en weer door. Je moet wel een beetje vertrouwen hebben in de consument, maar dat is niet meer of minder dan wanneer er geld in een kistje gestopt moet worden. Ik vind het ideaal. De portemonnee hoeft niet meer mee en je kunt op de bonne- fooi een bosje bloemen meenemen. Dus voor wie dit idee zelf niet heeft bedacht of heeft gezien, doe er je voordeel mee. Het Platform Duurzame Handel Bloembollen en Vaste Planten heeft de ambitie uitgespro- ken dat in 2024 alle bloembollen en vaste planten gecertificeerd zijn. Dat zal in stappen gebeuren. Met welk certificaat maakt iet uit: dit kan MPS, PlanetProof, Groenkeur, Global GAP of Skal zij . De ambitie moet leiden tot een betere kwaliteitsborging en aansluite bij de duurzaamheidseisen die retailers aan de handelsbedrijven stellen. Maar wat zegt een certificering? Ik kan mij nog herinneren dat er onderzoek is gedaan naar het vinkje op supermarktpro- ucten van Stichting Ik Kies Bewust. Kent u ze? Er zijn twee vinkjes: een gezondere keus (groen) en een bewuste keus (blauw). Het idee is dat de vinkjes duidelijk maken wat de be- tere keuze is in een productgroep. Maar in de praktijk werkt dat niet. Veel fabrikanten ge- bruiken geen vinkjes omdat ze flink moeten betalen om het logo te mogen gebruiken. Een product zonder logo ka daarom net zo goed zijn als een met het logo. Daarbij zijn produc- ten met logo niet automatisch gezond. Er zit misschien minder vet in dan in een vergelijk- baar product, maar wel meer suiker. Kortom: het roept verwarring op. De Consume tenbond voerde met succes actie tegen deze vorm van misleiding. De verpakkin- gen met de vinkjes mogen nog tot 19 oktober 2018 geproduceerd worden. Het zal nog even duren voordat ze echt uit het schap zijn, maar aan het vinkje komt een einde. Goed aan de ambitie van het Platform Duur- zame Handel Bloembolle en Vaste Planten is dat alle keurmerken worden meegeno e . Er moet alleen wel betaald worden voor de certi- ficering. Dat moeten iet te veel cijfers voor de komma zijn, a ders wordt het voor iedere kweker een opgave om mee te doen. Dan krij- gen we hetzelfde verhaal als met de vinkjes.

HOOP OP KWAKKELZOMER De Vierdaagse betekent een jaar- lijkse piek in de afzet van Theu- nissen. Daarna wordt het rustiger met de bloemenverkoop omdat mensen met vakantie gaat. Dit jaar is dat anders, maar Theunis- sen durft geen verwachting uit te spreken over het verloop van de rest van het seizoen. “Dat hangt vooral af van de temperatuur. Bij dertig graden koopt niemand bloemen en kan de frees erin. Dus ik hoop op een kwakkelzomer.” Als de Vierdaagse volgend jaar kan doorgaan, zal deze plaatsvin- den van 20 tot en met 23 juli.

Daarnaast komt er een alterna- tieve Via Gladiola, de naam die normaal gesproken de St. An- nastraat in Nijmegen krijgt ten

In Noord-Holland en Zuid-Holland is er minder erfemissie. Dit komt door deelname aan het project ‘Schoon erf, schone sloot’. Bij aangesloten bol- lenbedrijven werden monsters genomen, waarna mogelijke maatregelen werden besproken. Alle deelnemers hebben (meerdere) maatregelen geno- men. Daarnaast is de bewustwording gegroeid, waardoor er ook minder emissie is. Dit meldt de organisatie, die onder andere bestaat uit de KAVB, CLM en de desbetreffende provincies en waterschappen. In Zuid-Holland is een aanvraag ingediend om in 2018 tot en met 2020 nog eens dertig bol- lentelers te begeleiden om de afspoeling op hun bedrijven te verminderen. Agrariërs in Noord-Holland kunnen via het Landbouwportaal Noord-Hol- land subsidie krijgen voor emissiebeperkende maatregelen op het erf. Minder erfemissie door bewustwording en maatregelen

4

19 juni 2020

6

5 juli 2018

S T E L L I NG

Dit jaar is het derde opeenvolgende seizoen met een ongekende droogteperiode. Het neerslagtekort is groot. In delen van het land is beregenen niet of niet meer toegesta- an, dus dat betekent schade aan de gewas- sen. Hierdoor is een droogteverzekering zeker het overwegen waard. Een droogteverzekering wordt steeds interessanter

31 % E E N S

Op www.greenity.nl kunt u reageren op de nieuwe stelling: ‘Slechte oogst? Het gaat prima!’.

I NG E Z OND E N B R I E F

De eerste bollen zijn eruit Vrijdag 12 juni rooit Henk Verdegaal een perceel tulpen aan de Van Lyndenweg in Lisse. Na een lange droge periode zijn de rooiwerkzaamheden vroeg gestart. “De meeste mensen zijn op tijd begonnen. Dat geldt voor ons ook. We streven dit jaar niet naar maximale groei, want het is de vraag waar al die bollen heen moeten”, zegt Verdegaal. De bollen zijn goed aan de maat en de kwaliteit lijkt goed. “Zo’n eerste week rooien we nog niet voor de voet op. We halen wat partijen eruit die eraan toe zijn. De sor- teermachine laat straks zien wat de opbrengst is, maar ik schat dat die ligt tussen ruim voldoende en goed.”

Prijsdaling bol-op-pot meer dan 10 cent In Greenity nr. 66 stond op pag. 42-43 een artikel over het bol-op-potseizoen 2019/’20. In het intro staat dat de gemiddelde prijs van de bollen-op-pot daalde met 10 eurocent. Dit is geen gewogen gemiddelde, maar het gemiddelde van de prijs van vier producten (zon- der naar de aantallen te kijken). Tulp heeft het klein- ste marktaandeel en zakt het meeste met 17 eurocent. Bij een gewogen gemiddelde (dus totale aantallen meegenomen in middenprijs) denk ik dat de daling op 7 of 8 cent uitkomt. Ook twijfel ik er aan of de doordraai van de in de mid- denprijs van de veiling is meegenomen. De doordraai was dit jaar aanzienlijk, dus de gemiddelde prijs daalt daardoor extra. Verder hebben veel broeiers dit jaar ook zelf veel product weggegooid, dat wordt wel in het artikel genoemd. Totaal denk ik dat de (gewogen) gemiddel- de prijs ruim meer dan 10 eurocent is gezakt. Het noe- men van deze gemiddelde prijzen doet in dit artikel geen recht aan de echte (beroerde) gemiddelde prijs- vorming in de bol-op-potmarkt van 2019/’20.

In Greenity nr. 70 komt een impressie van de rooiresultaten bij diverse telers.

C O L O F ON

19 juni 2020 De redactie werkt op basis van een redactiestatuut. Aan alle artikelen en rubrieken wordt de meest mogelijke zorg besteed. Uitgevers, redactie en medewerkers aanvaarden echter geen enkele aansprakelijkheid voor mogelijke gevolgen die direct en/of indirect kunnen voortvloeien uit de inhoud van artikelen en/of advertenties. De redactie houdt zich het recht voor om ingezonden brieven enmededelingen niet te plaatsen dan wel te wijzigen of in te korten. Overname van artikelen, berichten of fotografie is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van de redactie. Greenity is een voortzetting van het tijdschrift BloembollenVisie (2003-2017). BloembollenVisie ontstond uit een samenvoeging vanMarktVisie (CNB) en Bloembollencultuur (KAVB). REDACTIE Hans van der Lee (hoofdredacteur), Lilian Braakman, Arie Dwarswaard, Ellis Langen en Monique Ooms (vakredacteuren), André Leegwater (eind- en webredacteur) FOTOGRAFIE René Faas VORMGEVING Filie Nicola en Lianne van ’t Ende WEBSITE www.greenity.nl CONTACT Postbus 31 | 2160 AA Lisse | tel. 0252-431 431 | info@greenity.nl ADMINISTRATIE tel. 0252-431 200 | naw@cnb.nl REDACTIEADRES Heereweg 347 | 2161 CA Lisse ABONNEMENTEN Excl. btwper jaar:Nederland€275,–, Europa€295,–, buitenEuropa€325,– ADVERTENTIES Bureau Van Vliet bv | Postbus 20 | 2040 AA Zandvoort | tel. 023-5714745 | zandvoort@bureauvanvliet.com UITGEVERS KAVB en CNB ISSN 2589-4099

Martien van der Poel M. van der Poel Dienstverlening

Vanwege de vele afgelastingen van evenementen door het coronavirus staat er in deze Greenity geen agenda.

5

19 juni 2020

I N G E S P R E K

19 juni 2020

19 juni 2020

6

19 juni 2020

‘Wij zijn geen bedreiging voor Nederlandse kwekers’

Voor Marginpar, producent van zomerbloemen in Afrika, is het hoogseizoen achter de rug. Terugkijkend valt het gat dat de coronacrisis heeft geslagen directeur Rob Koning nog mee. Marginpar zet zijn groeiambitie onverminderd door. Vanuit Afrika wil het bedrijf nieuwe markten in Amerika en Azië rechtstreeks beleveren. Ook blijft het werken aan verbreding van het assortiment. “We zijn altijd op zoek naar Nederlandse kwekers of veredelaars die iets moois hebben.”

Rob Koning DIRECTEUR MARGINPAR

Rob Koning werkt al bijna 25 jaar bij Marginpar. Het begon als een familiebedrijf. Zijn vader startte eind jaren ‘80 een bedrijf met Hype- ricum in Zimbabwe. Daarna kwamen er andere zomerbloemen bij. Omdat de marktvraag groeide, werd daar een kwekersorganisatie opgezet. Toen Zimbabwe onstabieler werd, ging Marginpar samen- werken met partners in Kenia en Ethiopië. Dat gebeurde van 2002 tot 2017. Marginpar fuseert in 2018 met zijn grootste productiepartners in Kenia en Ethiopië. Richard Fernandes werd toen mede-eigenaar van de Marginpar Groep. Sindsdien bouwt het aan een wereldwijd merk, namelijk de M van Marginpar, voor hun zomerbloemen. Die zijn afkomstig van bedrijven waar medewerkers en hun groei centraal staan. Het model van Marginpar is gebaseerd op samenwerking tus- sen ketenpartners: veredelaar, kweker en marktpartijen. Alles wordt verhandeld via FloraHolland.

Tekst: Ellis Langen | Fotografie: René Faas

Wat is Marginpar voor een bedrijf? “We produceren zomerbloemen in Afrika die voornamelijk in de buitenlucht worden gekweekt. In Kenia hebben we acht eigen locaties, in Ethiopië twee, ook wel onze Marginpar Group genoemd. Dit behelst ongeveer 300 hectare. Er werken 3.500 mensen. In Zimbabwe werken we samen met drie kwekerijen en in Tanzania met twee. Die samenwerking bestaat er uit dat zij voor ons producten produceren onder licentie. Dat is nog eens zo’n 100 hectare. We kweken ongeveer honderd variëteiten die behoren tot zo’n 25 productgroepen. Op jaarbasis verkopen we ongeveer 250 miljoen stelen van onze eigen bedrijven en partners. 80 procent van onze omzet komt uit de groothandel en 20 procent uit supermarkten, voor het grootste deel in Europa. Marginpar Nederland is een verlengstuk van de productie in Afrika. We verwerken er de bloemen en maken ze veilingklaar. Ook zijn we in Nederland verantwoordelijk voor het beheer van de licentierechten die we namens de veredelaars of kwekers krij- gen en innen we de royalties voor hen. Ons teeltseizoen focust zich op september tot en met mei; dan doen we bijna 85 procent van onze omzet. In de overige drie maanden 15 procent.” Dan is er overlap met de Nederlandse productie. Zijn jullie een concurrent voor Nederlandse kwekers? “Dat wordt vaak zo gezien, de praktijk is anders. Doordat Marginpar zich specialiseert in zomerbloemen zorgen we ervoor dat zomerbloemen vrijwel jaarrond beschikbaar zijn

19 juni 2020 In welke zin? “We werken samen met twaalf relatief kleine veredelaars of kwekers die veredelen. Sommige kwekers hebben mooie en bijzondere bloemen veredeld, maar kunnen die buiten het Nederlandse seizoen niet kweken, terwijl er best wel eens jaarrond vraag naar zou kunnen zijn. Wij bepalen met hen het areaal dat in Afrika op onze bedrijven of op die van onze partners exclusief geteeld wordt en dragen royalties aan hen af. We bieden dus de mogelijkheid om deze producten jaarrond commercieel te krijgen. We zoeken nog meer sa- menwerking met kwekers die iets moois hebben veredeld en zien daarin nog veel kansen. Onze grootste productgroepen zijn Hypericum, Eryngium, Astrantia, Clematis en Solidago. Onze visie is verbreding van het assortiment. We komen van ver; begin 2010 hadden we zo’n vijf productgroepen in waardoor jaarrond vraag gecreëerd wordt. Als Nederlandse kwekers met hun seizoen beginnen, gaan wij gezien het kli- maat in Afrika minder produceren, maar staan die bloemen al wel op het inkooplijstje van kopers. Het is niet onze inten- tie te gaan concurreren met Nederlandse kwekers, de meeste bloemen zijn echt aanvullend op het Nederlandse seizoen. Slechts een paar gewassen van ons druppelen mondjesmaat in de zomer door omdat we die teelten niet stop kunnen zet- ten, zoals de sierdistel Eryngium. We werken juist ook goed met Nederlandse kwekers samen.”

7

19 juni 2020

I N G E S P R E K

relatief grote volumes, daarna zijn we de breedte in gegaan. Of we daarbij ook kijken naar bloemen uit bol- en knolge- wassen? We hebben Crocosmia, Ornithogalum, Gloriosa en Agapanthus, maar dat zijn relatief kleine producten. Eigen- lijk hebben we nog niet zo naar bol- en knolbloemen geke- ken, onze focus ligt op zomerbloemen van vaste planten. Maar er liggen ongetwijfeld kansen voor bloemen uit bollen of knollen, zoals Allium-soorten. Maar bloemen kweken van bollen of knollen is vanuit Afrika nog niet heel succesvol geweest. Misschien komt dat omdat nog niemand het hard genoeg geprobeerd heeft.” Hoe hard heeft de coronacrisis jullie bedrijf getroffen? “Vijf dagen hadden we een exportstop. Daarna zijn we weer langzaam opgestart en toch sneller dan verwacht terugge- groeid naar een redelijk niveau waarbij de balans in vraag- en aanbod goed is. Wekenlang hebben we op een niveau gedraaid van 30 tot 50 procent export waarbij niet meteen de kosten met dat percentage werden teruggebracht. We hebben onze medewerkers in Kenia en Ethiopië gevraagd om in april en mei 50 procent te werken en hebben het loon daarop aangepast. Dat draagvlak kregen we. Iedereen heeft het vrijwillig geaccepteerd. Die steun kwam er omdat we goed met onze mensen omgaan. Dat geeft verbondenheid. De coronatijd heeft er natuurlijk wel ingehakt. We zitten van januari tot mei op 10 procent minder omzet dan in 2019 dezelfde periode. Maar tot en met 15 maart zaten we 15 pro- cent in de plus. Het uiteindelijke gat is dus best groot. We hebben tot nu toe 25 miljoen bloemen niet kunnen afsturen, die zijn vernietigd. We kiezen nog steeds heel nauwkeurig wat we laten komen gezien de hogere vrachtkosten. De verhoging ligt momenteel rond de 15-20 procent, maar lag eerder tussen 20 en 60 procent. Ik verwacht dat de vracht- kosten pas weer zijn hersteld als de normale passagiers- vluchten weer gaan vliegen.” Betekent deze situatie dat Marginpar gas terug moet nemen? “Wij hebben twee ‘private equity partners’ die mee-inves- teren en dat blijken nu bereidwillige partners. Ze geven een overbruggingsfinanciering. We hadden net een stevige ambitie vastgesteld: de komende vijf jaar doorgroeien naar 350 tot 400 miljoen stelen. Dat kunnen we aan met ons huidige areaal. We willen ook 50 procent van die productie rechtstreeks afzetten in Europa, Amerika, Azië en Australië. Vanuit onze bedrijven in Kenia en Ethiopië willen we de bloemist en detailhandel daar rechtstreeks beleveren met een fijnmazigere distributie. We maken nu de locaties in Kenia klaar om volgens een bepaalde kwaliteitsstandaard de bloemen in te pakken. De filterfunctie die we nu in Neder- land hebben, vervalt met rechtstreekse levering en dus moet het kwaliteitsniveau omhoog. Onze ambities zetten we nu juist versneld door en dus ook de investeringen. Juist nu zien we kansen. Zo kijken we er ook naar om vanuit Kenia zelf boeketten te gaan maken. De retail, en dan met name de discounters, vraagt om goedkope boeketten.”

‘Bloemen kweken van bollen of knollen is in Afrika nog niet heel succesvol geweest’

Gaat de zomerbloemenproductie in Afrika het redden? Er zijn nogal wat bedrijven die gefinancierd worden door particuliere investeerders. “Ik kan me niet voorstellen dat er geen slachtoffers vallen. Ik hoor veel verhalen maar ik zie geen bedrijven stoppen of failliet gaan. Met name de kleinere bedrijven zullen het moeilijk hebben. Zij hebben niet gemakkelijk toegang tot ex- terne financiering via banken of andere investeerders. Wat steun betreft, de Nederlandse bv van Marginpar krijgt steun van de Nederlandse overheid in de vorm van de NOW-rege- ling en het steunfonds. Overheidssteun voor de bedrijven in Kenia en Ethiopië is er helemaal niet. De Keniaanse overheid heeft wel gezegd dat ze de tuinbouwsector wil steunen. Ze zou proberen het luchtvrachtprobleem helpen op te lossen, maar dat is niet gebeurd. Ook zou de overheid de BTW ver- sneld terugbetalen, maar ook daar wachten we nog op.” Soms hoor je nog weleens ‘die import mag alles spuiten’… “Dat is echt iets uit het verleden. Daar klopt helemaal niks meer van. Als bedrijf zijn we onderdeel van FSI 2020 waarbij we nastreven 90 procent duurzaam te produceren. Aan het eind van dit jaar zijn al onze bedrijven gecertificeerd en zit- ten we op honderd procent. We doen in Kenia het KFC-label, een mengeling tussen een sociaal en een duurzaam certifi- caat. In Ethiopië, Tanzania en Zimbabwe hebben we MPS. De professionaliseringsslag die Kenia de laatste zes jaar heeft gemaakt, is echt groot. En – dat wordt nog wel eens onderbe- licht – ook het sociale aspect hoe er met medewerkers wordt omgegaan. Ethiopië volgt snel.”

8

19 juni 2020

C O L UMN

Een prachtig leven

Hans Kleijwegt hanskleijwegt@icloud.com

Als tweeëntwintigjarige jongen zou ik het bedrijf overnemen, maar pa was er nog niet klaar voor. Ik was onrustig. Van den Bos, met vader Jo en zonen Jan en Toon, creëerde een plek waar alle talenten vrijkwamen. Een grote speelgoedwinkel met Westlands mentaliteit: ‘niet lullen, maar poetsen’. Een klein bedrijf, ongeveer een tiende van wat het nu is, maar hongerig en met ambi- tie. De cultuur van die tijd hangt nog steeds in het bedrijf. De mensen van toen, met de nieuwe lichting die volgde, zijn de cultuurdragers en de pilaren van het bedrijf. Ondanks dat het bedrijf in handen is geweest van ‘corporates’ zoals Cebe- co en nu ook in meerderheid van ‘private equity’, heeft het altijd een familiecultuur gehouden die gebaseerd is op vertrouwen en oog voor de mens. Er is een prachtig bedrijf gebouwd dat bijdraagt aan de wereldwijde dominantie van ons vak en onderdeel is van een unieke Nederlandse sector. Als je dit vertaalt van wat WIJ gedaan hebben naar het IK van ons allemaal, mag je daar toch supertrots op zijn. Dat laatste ben ik ook. Trots dat ik mag meebouwen aan geluksmomenten van mensen in de wereld die onze met zorg ge- maakte bloemen of planten kopen of krijgen als cadeau en een traan of juist een lach op het ge- zicht toveren. De wereld verandert, onze sector verandert. Het idealisme, het pionieren, het maken van beslis- singen op louter gevoel, ze maken plaats voor eu- ro’s en contracten. Spreadsheets zijn nu belang- rijk en de ratio regeert. Dat is nodig en brengt onze sector in balans. Soms kunnen we met eni- ge nostalgie terugkijken op unieke reizen over de wereld, nieuwe markten, de Chinese minister, de eerste bollen uit Chili en reflectie op vrijdagmid- dag met een biertje na het zware werk. We gaan door een moeilijke fase. Hou vol, tanden op el- kaar, een nieuwe tijd van bloei is aanstaande. Een prachtig vak, een prachtig leven. Consumenten in de wereld, mensen van vlees en bloed, kunnen niet zonder onze mooie producten.

19 juni 2020

19 juni 2020

19 juni 2020

9

19 juni 2020

Zorgen om keten

Droogverkoopbedrijf Baltus Bloembollen, gespecialiseerd in levering aan de vakhandel, bleef door corona zitten met zijn voorraad zomerbloeiers. Het bedrijf is nu op zijn hoede met de inkoop, maar neemt weer risico. Het moet wel. Alles binnen 24 uur uit voorraad leveren is de kracht van dit bedrijf. Baltus kijkt terug op een superheftige periode en wacht met spanning af wat komen gaat. “Zorgen dat iedereen blijft bestaan in de keten, is prio nummer één.”

Tekst: Ellis Langen | Fotografie: Vlekkert Fotografie

Drie weken is er hard gewerkt om 15.000 bloembollenpakketten klaar te maken.

V oor de grote hallen van Baltus Bloembollen in Vaassen ligt een natuurpark van één hectare. Een grote vijver, een vleermuiskelder, een insecten- burcht, een bijenschans en een ooienvaarsnest maken er deel van uit. “Een stukje natuur waar we al het water van onze daken laten uitkomen”, vertelt eigenaar Hans Baltus.” Er lopen wandelpaden doorheen: ‘het Kobus Klompenpad’. Vernoemd naar de oud-eigenaar van de kwe- kerij die vroeger altijd op klompen liep en waar het bedrijf van Baltus nu gevestigd is. De groene weelde is overdag vrij te bezoeken. “Ik vind dat je als bedrijf iets terug moet doen voor de gemeenschap en voor de natuur als je daar de moge- lijkheden toe hebt.” De combinatie van ondernemerschap en iets betekenen voor de omgeving zit in het bedrijf gebakken. De bloembollenhandelaar werkt ook samen met verschillen- de sociale werkplaatsen in de buurt. “Ze doen het werk hier. Of we brengen het werk naar ze toe en halen het weer op”, aldus Baltus. Hij zit in de grote spreekruimte waar normaal inkopers verrast en enthousiast worden gemaakt voor de verkoopconcepten. 15.000 PAKKETTEN WEGGEGEVEN Twee maanden geleden kregen de medewerkers van de sociale werkplaats en woongroepen met mensen met een verstandelijke beperking onbedoeld extra veel werk. Vanwe- ge de coronacrisis stonden er nog veel te veel zomerbollen. Voor het grootste deel was dat de hele voorraad van het

10

19 juni 2020

Een zeperd met het bedrijf oplopen is heftig, maar juist in zo’n tijd samen iets goeds doen, gaf Hans Baltus de energie die hij toen nodig had.

bedrijfsonderdeel Fundraising. Dit is de tak van verkoopac- ties met bollenpakketten, georganiseerd door scholen of ver- enigingen om zo geld in te zamelen voor zichzelf. De acties worden gedaan in verschillende Europese landen. “Normaal barst dat half maart los, maar dit jaar liep het anders.” Normaliter haalt Baltus 30 procent van de totale omzet met de Fundraising-acties. De gehele voorraad kwam dit jaar echter in 15.000 gratis pakketten met daarin zes of zeven zakjes bollen terecht. Baltus heeft ook geprobeerd om samen met vrienden en behulpzame klanten pakketten online te verkopen. “Elk initiatief was welkom en ook mooi, maar zo is er toch niet heel veel weggegaan.” Naast deze spaak in het wiel, kwam ook de groothandel niet op gang. Er was plots niet één buitenlandse beurs meer en daar staan normaal gesproken veel klanten van Baltus. “Ook de toeristenhandel sloeg dood.” Uiteindelijk ging 80 procent van de groothandel weg en bleef 20 procent staan. De sporen ervan zijn nog te zien in het cash-and-carrycentrum. “Nor- maal is deze hal leeg”, zegt Baltus, die langs partijen met droogverkooppartijen loopt. De enorme overstock, kreeg een goede bestemming. “Weggooien is helemaal zuur.” Samen met gemeente Epe, sociale werkplaats Lucrato en vrijwilligers werden met man en macht gratis pakketten klaargemaakt. De meeste werden bij de vestiging opgehaald, maar ook deelde Baltus Bloembollen ze uit bij ziekenhuizen en zorggroepen in Apeldoorn en Zutphen. Terugkijkend zegt Baltus emotioneel: “Zo’n zeperd oplopen als bedrijf is

Baltus Bloembollen in het kort Op 17-jarige leeftijd begon Hans Baltus in de bollenhandel. Zijn vader verkocht op de markt hamburgers. Hans ging op een gege- ven moment met hem mee en probeerde dahlia’s te verkopen van- uit een aanhanger. “Ik had geen verstand van bollen, maar ver- kopen zit wel in het bloed.” Bovendien deed hij op de markt veel kennis op van hoe de consument tegen bollen aankijken. Baltus Bloembollen BV in Vaassen behelst nu vier takken. Baltus Bloem- bollen (de groothandel en het unieke cash-and-carrycentrum in de droogverkoop van 7000 m2 groot), Baltus Fundraising, Baltus Bloembollenconcepten en Baltus Bloembollen(relatie)geschen- ken. Baltus Bloembollen is de grootste tak. Het bedrijf verkoopt zo’n 1.200 verschillende producten. De groothandel heeft 1.200 klanten afkomstig uit 38 landen, waaronder tuincentra, ambu- lante handel, hoveniers en bloemenzaken. Er werken 21 mensen fulltime. Baltus Bloembollen begon in Apeldoorn maar zit nu al 25 jaar op groothandelsterrein ‘Veiling Vaassen’. Daar zitten naast Baltus nog drie bedrijven: Harry van Hunen (handelaar in bloe- men en planten), Veiling Vaassen (groothandel in tuinplanten en bomen) en Hanol, een toeleveringsbedrijf voor hoveniers. Bal- tus koopt bij 250 kwekers bloembollen in op contract en veelal gebeurt dit rechtstreeks. Ook koopt hij in bij andere handelaren.

19 juni 2020

11

19 juni 2020

Bij ziekenhuizen en zorggroepen in Apeldoorn en Zutphen werden zorgmedewerkers of cliënten verrast met een bollenpakket.

natuurlijk superheftig. Maar hoe het dan vervolgens loopt, is ook weer heel erg mooi. In drie weken tijd met vijftig vrijwilligers zo’n puist werk verzetten, geeft de energie die je dan nodig hebt.” ‘MÉÉR VERKOPEN KAN ECHT’ Fundraising kreeg tot nu toe de grootste klap en dat zal ook dit najaar met de verkoop van de voorjaarsbloeiers nog niet hersteld zijn, verwacht Baltus. In relatiegeschenken doet het Gelderse bedrijf nu juist wat meer zaken dan anders. “Dat loopt heel goed. Bedrijven bestellen gepersonaliseerde cadeautjes voor hun personeel.” Hoe hard de groothandel later dit jaar wordt geraakt, is moeilijk te zeggen. “Normaliter groeien we met de groothandel ieder jaar. Tuincentra die met ons gaan samenwerken, garanderen we ook 30 procent meer verkoop. Menig klantenbestand is verdubbeld in zijn bloembollenomzet door onze bloembollenconcepten te gebruiken. Door ons zien ze in dat bollen helemaal niet uit de tijd zijn. Er méér van ver- kopen kan echt. En dat is heel goed voor het bollenvak.” Baltus houdt rekening met een omzetdaling van augustus tot en met november terwijl het bedrijf in die periode twee derde van zijn omzet haalt. Hoe groot de krimp wordt, is volgens hem vooral afhankelijk of er een tweede coronagolf

komt of niet. Het najaar wordt spannend en riskant. “We kopen de voorjaarsbloeiers een stuk later dan normaal in en zullen ook minder inkopen.” Maar Baltus moet wel weer risico’s nemen en koopt mondjesmaat in. Alles op voorraad hebben is normaliter de kracht van het bedrijf. “Daar zijn we goed in. Hierdoor leggen we juist minder risico neer bij klanten, zoals tuincentra, zodat zij meer omzet kunnen ma- ken. Ze kunnen op elk moment de best verkochte bloembol- len bij ons bestellen en hebben die dan de volgende dag in huis. Dat geeft voor hen amper risico.” Voor het eigen bedrijf is Baltus niet zo benauwd. Het is een gezond bedrijf en ‘het kan wel wat lijden’. “We zijn gelukkig nooit een ‘big spender’ geweest.” Hij is niet gerust op de toe- komst van het gehele bloembollenvak dat toch samen een grote ketting vormt. “Als hier en daar een schakel uitvalt, kunnen er gevaarlijke dingen gebeuren. We moeten zorgen dat iedereen blijft bestaan in de keten. Dat is prio nummer één.” Rust bewaren en verantwoordelijkheid nemen zijn volgens hem daarbij de sleutelwoorden. Dit voorjaar bestond zijn bedrijf veertig jaar. Natuurlijk was het er toen de tijd niet naar om dit uitbundig te vieren. ”Volgend jaren vieren we gewoon de veertig jaren, plus één. Hopelijk vieren we dan ook het overeind krabbelen van de gehele sector.”

12

19 juni 2020

Wat brengt de coronacrisis het bollenvak? Die vraag stond centraal tijdens de eerste uitzending van Greenity Talks via Facebook, waarbij voorzitter Jaap Bond van de KAVB, voorzitter Henk Westerhof (Anthos), directeuren Leo van Leeuwen (CNB), Foeke Gardenier (Hobaho) en Jeroen van het Kaar (IGH) hun licht lieten schijnen op de kwestie.

Tekst: Hans van der Lee | Fotografie: Lilian Braakman

Greenity streamt ‘Cultuuromslag nodig’ I n het gesprek wordt benoemd dat de bollensector eigenlijk al in crisis verkeerde, voordat de virusuitbraak een feit was. Op de vraag van ge- van de coronacrisis”, denkt Van het Kaar. “De perceptie is bij iedere kweker anders, nu bij de export aan de noodrem is getrok- ken omdat we de producten moeilijk kwijt kunnen.” Hobaho-directeur Gardenier

In de huidige crisistijd maken de vijf organisaties gebruik van de mogelijkheid om met elkaar te spreken over arealen en aantallen bollen. Iets wat zonder tijdelijke ontheffing van de Europese en Nederland- se mededingingsautoriteiten ondenkbaar is. Bond wil graag ‘kansen pakken’ om nu afspraken te maken, maar volgens Wester- hof gaat dat tegen de individuele belangen van de handelaren in. De bemiddelaars worstelen ondertussen met de vraag hoe ver ze moeten gaan voor bedrijven die mogelijk op korte termijn failliet gaan, omdat de bank niet langer financiert. “Dat is een dilemma”, erkent Van Leeuwen. Van het Kaar voorziet vooral klappen in de lelie- en callasector. Bij Hobaho zien ze ook dat de ‘schrik er aardig in zit’. “Wi doen er alles aan om de marktpositie samen te verbeteren.”

spreksleider Monique Ooms of dit dan niet juist het moment is om in te grijpen in de markt, het areaal en in de aanpak van de bedrijven, reageerden de tafelgenoten heel verschillend. “Grote kwekers voelen nog helemaal niets

betwijfelt of er veel verandert. “Je ziet wel dat nu veel meer digitaal wordt gewerkt, maar ik zie de aanpak van de handel niet snel veranderen. Het is en blijft mensen- werk, waarbij zeker nu creativiteit en flexibiliteit nodig is.” Tussen Anthos en de KAVB tekent zich een verschil van inzicht af, dat vooral wordt ingegeven door de aard van de or- ganisatie. Anthos werkt voor individuele leden, de KAVB gaat voor het collectief. In de praktijk snappen Westerhof en Bond elkaar helemaal, verzekeren ze. Bond: “Er is een cultuuromslag nodig, maar dat duurt even. We hebben een traditionele sector, maar dit is het moment om digitaal te gaan werken en op maat te leveren.” Westerhof: “Wat dat betreft zit de export op de snelweg en de kweker nog op een zandpad. Vanaf 2022 geldt bijvoorbeeld een digitale leveringsplicht, maar ik be- twijfel of we die deadline halen.”

19 juni 2020 Kijk de uitzending terug op de website van Greenity of op Facebook.

13

19 juni 2020

De klimaatverandering brengt onder andere extremen in het weer met zich mee. Zo stromen de greppels over van het water, en zo kun je de klei bij wijze van spreken horen kraken van de droogte. Wat kun je als agrarisch ondernemer doen om met die situatie om te gaan? En: wat gebeurt er al? ‘Water is niet vanzelfsprekend’

Tekst: Monique Ooms | Fotografie: René Faas

D e zomer is nog maar amper begonnen, of droog- te is al een issue. “Met name in het binnenland wordt het droogteprobleem steeds groter. Aan de kust zijn de veranderingen in neerslag minder groot, dat blijkt ook uit recent onderzoek van de KNMI. De uitdagingen voor bedrijven zijn per regio dan ook heel ver- schillend”, weet meteoroloog Helga van Leur. Zij spreekt van drie soorten droogte: meteorologische droogte, agrarische droogte en hydrologische droogte. “Op de meteorologische droogte heeft de agrarische sector geen invloed: regen valt wel of niet. De agrarische droogte kunnen we aanpakken met beregening van gewassen. Als er te veel water aan de bodem wordt onttrokken, zakt het grondwaterpeil en kan daardoor een hydrologische droogte ontstaan.” SAMENWERKING Als het gaat om oplossingen denkt Van Leur aan minder droogtegevoelige gewassen of rassen, maar vooral ook aan het langer vasthouden van water. “Wat kun je allemaal doen om ervoor te zorgen dat de grond niet uitdroogt? Dan kom je toch uit bij circulaire landbouw. Als voorbeeld: laat restanten van je gewas op het land liggen in plaats van alles om te ploegen. De aanwezigheid van organisch materiaal en voldoende koolstof in de bodem verhogen de kwaliteit en de weerbaarheid van de bodem en helpen vocht vast te houden.” Op de korte termijn zijn er oplossingen mogelijk zoals de aanleg van stuwen en druppelirrigatie in plaats van beregening met de haspel. “Zoek daarbij samenwerking met het waterschap; collectief zijn er meer voordelen te behalen dan wanneer je het alleen doet.” Uiteindelijk gaat het om het vinden van de juiste balans. “Het mooiste zou zijn als we de droge periodes kunnen op- vangen met het water dat in de natte periodes valt. Kunnen we buffers aanleggen, het water ondergronds opslaan, en kan dat op je eigen terrein of doe je dat in samenwerking met het waterschap?” Van Leur ziet in het bergen van water ook commerciële mogelijkheden voor de agrarische sector. “Als jij je land gebruikt voor waterberging, zodat het later bij droogte kan worden benut door de sector of kan worden

Har Frenken, Waterschap Limburg: stuwen en peilgestuurde drainage.

De zomer is amper begonnen en nu is er al droogte.

14

19 juni 2020

teruggegeven aan de natuur, kun je het zelf niet gebruiken en bewerken. Wellicht is daaraan een verdienmodel te kop- pelen in samenwerking met het waterschap. Onderzoek eens wat er kan. Waar is behoefte aan en hoe kun je daar met je bedrijf invulling aan geven? Daarmee maak je jezelf minder kwetsbaar.” POMPLABEL Het Waterschap Limburg is al tien jaar bezig om, samen met onder andere de agrarische sector, de droogte te bestrijden met maatregelen voor de korte en de lange termijn. Recent heeft het waterschap de Limburgse Integrale Wateraanpak (LIWA) gepresenteerd met negen kernpunten op weg naar een klimaatrobuust watersysteem. Ook in het verleden heeft Waterschap Limburg al voorgesorteerd op de waterbeschik- baarheid. “Zo is er in 2008 een stand-still-beleid afgesproken tussen waterschap, natuur en boerenorganisaties. Daarbij is onder meer afgesproken dat er geen nieuwe putten en pom- pen meer bij komen”, vertelt bestuurder Har Frenken. “We hebben 4.200 zogeheten kentekenplaten voor pompen en 9.200 kentekenplaten voor putten uitgegeven en dat is het. Als een agrariër stopt met zijn bedrijf, kan hij zijn pomp- label verkopen aan een andere agrariër. Verder zijn er zo’n 1.500 stuwen in boerengreppels aangebracht en werken boe- ren met peilgestuurde drainage. We hanteren een strakke regelgeving omtrent de stuwen die verplicht omhoog moe- ten worden gezet om water vast te houden. In het begin was daar veel weerstand tegen, maar nu zien boeren het steeds meer als een standaard handeling in hun bedrijfsvoering.” Ondernemers moeten bovendien een jaaropgave doen van hun waterverbruik. “Met dat hele pakket aan maatregelen houden we het waterverbruik in ons werkgebied onder con- trole en sparen we per agrariër zo’n anderhalve beregenings- beurt uit.” Frenken wil ernaartoe dat agrariërs bedrijfswater- plannen maken waarin ze in kaart brengen hoe ze omgaan met het water dat op hun percelen valt, bijvoorbeeld met behulp van stuwen en peilgestuurde drainage. “Laat zien wat je allemaal doet om het water vast te houden. Daarmee geef je de samenleving inzicht in je werkwijze, leg je verant- woording af en ontstaat er meer begrip als je water onttrekt voor je gewassen.” Want water ‘is geen vanzelfsprekendheid meer’. “Dus ook de landbouw moet in beweging komen.” Een ander punt van aandacht ligt bij het waterschap zelf, zoals Frenken al in een eerdere editie van Greenity aangaf: “Er loopt 1,4 miljard kuub water weg via de Maas die als een soort grote drainagebuis dienst doet. De afvoer van water moet worden vertraagd. In onze Limburgse Wateranalyse staan maatregelen die ook daaraan bijdragen. Door in het hele beekdal meer water te bergen in beken en peilen op te zetten, kunnen we in Limburg nog veel meer water vasthou- den.”

19 juni 2020

15

19 juni 2020

MARCEL MARKHORST  BRUGT Druppelirrigatie

Marcel Markhorst uit Brugt gebruikt druppelirrigatie in zijn lelies. “Ik ben eerst gaan experimenteren met een perceel van 500 meter: de helft beregenen met de haspel en de helft via druppelirrigatie. Het deel dat ik via de drip water had gegeven gaf een hogere bolop- brengst.” Over de andere voordelen vertelt Markhorst: “Als je bere- gent via de haspel blijft het blad lang nat en dat verhoogt de kans op zuur. Bij druppelirrigatie is dat niet aan de orde. Bovendien vindt er geen afspoeling plaats vanaf het blad.” Markhorst constateert verder dat hij via druppelirrigatie ongeveer de helft minder water gebruikt. “Je geeft gerichter water, neemt de paden niet mee en omdat de druppelleidingen door de bodem gaan, kun je de grond lekker vochtig maken.” Druppelirrigatie is bij uitstek geschikt voor tweejarige schub want: “Dan is er tussen de planten genoeg ruimte voor de slangen.” PIETER DOGETROM  ACHTHUIZEN Peilgestuurde drainage Tulpenkwekerij Vido Fleur in Achthuizen werkt met peilgestuurde drainage, vertelt Pieter Dogterom. “In het land staan diverse peil- buisjes. Via het drainagesysteem pompen we de put vol waardoor het water omhoog komt, waardoor het grondwaterpeil stijgt van zo’n 1,20 meter naar 40 centimeter. De exacte hoogte kun je instellen. Zo houden we de wortels goed vochtig. Daarnaast moeten we af en toe toch beregenen, maar veel minder, ongeveer de helft van wat we eerst deden. Dus dat scheelt flink.” CORNÉ VAN AERT  BREDA Grondwater oppompen Corné van Aert van Van Aert Flowers in Breda teelt 70 hectare zomer- bloemen en 30 hectare Astilbe. “Vooral Astilbe heeft veel water nodig. Wij pompen grondwater op, filteren dat en slaan het op in een bas- sin. Dat water gebruiken we voor de beregening van het gewas.” Het bassin is zo’n 75 bij 85 meter. “Als we niet continu water bij pompen vanuit de bodem, is het bassin in drie dagen leeg. De pomp haalt zo’n 60 kuub water per uur naar boven.” Het voordeel van deze werkwij- ze dient zich vooral aan bij droogte. “Als er dan een beregeningsver- bod komt, hebben wij nog een reserve en kunnen we in elk geval drie dagen langer uit de voeten.”

Met druppelirrigatie is veel water te besparen.

Water opslaan in een bassin is een veelgebruikte oplossing.

In het beheergebied van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier is projectleider watersystemen en ver- ziltingsspecialist Wybo Nijdam betrokken bij het project Boeren Meten Water. “Boeren meten het zoutgehalte in per- ceelsloten en hoofdwaterlopen en houden zo de waterkwali- teit voor beregening in de gaten.” Op Texel loopt in dit kader een pilot rond de effectiviteit van zoetwatermaatregelen. Op Texel is de aanwezigheid van zoet water in een gewone zomer al een probleem, laat staan in een extreem droge zo- mer. Het eiland ontbeert immers de aanvoer van zoet water en wordt omgeven door zout water, dat zich continu aan het eiland opdringt. Begin dit jaar is in de polder Eijerland een grote, innovatieve zoete stuw geplaatst die het zoute water afvoert en het zoete water vasthoudt. Het is de bedoeling meer zoete stuwen in deze polder en in ‘t Noorden te plaat- sen. “In augustus 2019 zijn we gestart met een nulmeting die de uitgangssituatie in beeld brengt. Vanaf augustus 2020 gaan we de eerste zoete stuw in werking zetten en het effect meten. Over de resultaten van dit onderzoek gaan we te zijner tijd communiceren.” Om het droogteprobleem op te lossen, is er meer nodig dan alleen stuwen plaatsen, vindt Nijdam. “Daarvoor moeten we naar het totale waterbeheerssysteem in de polder kijken. Op dit moment wordt het water vanuit de duinen zo snel moge- lijk naar de gemalen geleid en van het eiland afgespoeld. We willen de verblijftijd van het water verlengen door de stroomrichting te veranderen en daartoe nieuwe watergan- gen graven en bestaande watergangen verbreden. Als we de zoete stuwen en de aanpassingen in het watersysteem naast elkaar laten lopen, kunnen we veel bereiken in het bestrij- den van verdroging en verzilting.”

HANS VAN DER MEER  NIEUWE WETERING Wateropslag in silo

Hans van der Meer teelt Astilbe-op-pot in Nieuwe Wetering. Voor de beregening van het gewas in de kas heeft hij een silo laten bouwen waarin hij zo’n 1.600 kubieke meter regenwater kan opslaan. “Dat bleek al snel niet voldoende, dus heb ik er nog eens 1.000 kuub bij laten bouwen. Dat water is nu al voor driekwart op.” Met oppervlak- tewater vult hij de silo’s bij. Op het moment van het interview valt er gelukkig weer wat water. “De kunst is om dat zo goed mogelijk op te vangen. Het moet niet te hard gaan.” Voordat hij nieuwe plannen voor de wateropslag gaat maken, kijkt hij dit seizoen nog even aan. “Je kunt geen plan maken op één jaar.”



19 juni 2020

T E C H &M E C H

Inde rubriek Tech&Mech is er aandacht voor zowel nieuwe als vernieuwende producten uit de sector. Een plek waar techniek en mechanisatie structureel aandacht krijgen.

Nieuwe analysemethode brengt bodemleven in kaart

BodemlevenMonitor Eurofins Agro www.eurofins-agro.com € 100 exclusief BTW

alleen voor in levende organismen; in dode cellen breken deze vetzuren snel af. Het verslag van de Bodemleven- Monitor geeft inzicht in een aantal parameters. Behalve de hoeveelheid levende micro-organismen in de bo- dem gaat het daarbij om de hoeveel- heid bacteriën uitgesplitst naar di- verse groepen, de totale hoeveelheid schimmels, maar ook de verhouding tussen schimmels en bacteriën, het organischestofgehalte en informatie over de kwaliteit daarvan. Zo geeft de BodemlevenMonitor inzicht in de aanwezige functionele groepen mi- cro-organismen in de bodem. Met de analyseresultaten kunnen verschil- lende bodems met elkaar worden vergeleken. Bovendien is het moge- lijk om de bodem over een langere periode te monitoren en het effect van de verschillende behandelingen op het bodemleven te meten.

geven, ontwikkelde Eurofins Agro de BodemlevenMonitor. De nieuwe BodemlevenMonitor maakt gebruik van een internatio- naal erkende methode om verschil- lende functionele groepen in de bodem te bepalen. De methode be- rust op het analyseren van vetzuren in de celmembranen van levende micro-organismen met behulp van gaschromatografie. Chromatografie is een scheidingstechniek voor het kwalificeren en kwantificeren van verschillende soorten stoffen. In de BodemlevenMonitor wordt speci- fiek gekeken naar de zogenaamde fosfolipidenvetzuren, in het Engels Phospholipid Fatty Acids (PLFA). Inzicht in welke PLFA’s in een grondmonster aanwezig zijn, geeft informatie over zowel de hoeveel- heid levende biomassa als over wel- ke groepen micro-organismen in de bodem aanwezig zijn. PLFA’s komen

Tekst: Monique Ooms | Fotografie: Eurofins Agro

Wat gebeurt er in de bodem? En wat is het effect van de verschillende behandelingen op de micro- organismen die daar leven? Hoe meer we weten over het effect van het bodemleven op de weerbaarheid en gezondheid van gewassen, hoe belangrijker het antwoord op die vragen wordt. Een gezond bodem- leven is een voorwaarde voor een goede bodemstructuur en beperkt bovendien de ontwikkeling van schadelijke schimmels en bacteriën. Om kwekers hierin meer inzicht te

19 juni 2020

17

19 juni 2020

Page 1 Page 2 Page 3 Page 4 Page 5 Page 6 Page 7 Page 8 Page 9 Page 10 Page 11 Page 12 Page 13 Page 14 Page 15 Page 16 Page 17 Page 18 Page 19 Page 20 Page 21 Page 22 Page 23 Page 24 Page 25 Page 26 Page 27 Page 28 Page 29 Page 30 Page 31 Page 32 Page 33 Page 34 Page 35 Page 36 Page 37 Page 38 Page 39 Page 40 Page 41 Page 42 Page 43 Page 44 Page 45 Page 46 Page 47 Page 48 Page 49 Page 50 Page 51 Page 52

Made with FlippingBook flipbook maker