■ COLUMN ■
Drs. Harmen Rijpkema is medisch antropoloog en aromatherapeut. Hij is werkzaam bij Stichting Aromatherapie & Natuurlijke Gezondheidszorg Ontwikkeling (www. stichtingaromatherapie.nl) en adviseur bij Chi Natural Life. Harmen is auteur van vele artikelen en diverse boeken over aromatherapie, waaronder het Aromecum waarvan eind 2024 de 11de druk is verschenen. Met meer dan 35 jaar ervaring in aromatherapie geeft hij diverse cursussen en opleidingen
Aromatherapie Veel gestelde vragen over aromatherapie
rondom dit bijzondere thema. In deze column behandelt Harmen de meest gestelde vragen over aromatherapie. Deze maand beantwoordt hij de vraag: kun je meer vertellen over de essentiële olie lavendel? Essentiële olie Lavendel
Het lavendel geslacht bestaat uit meer dan 40 verschillende soorten en kruisingen. De echte lavendel (Lavandula angustifolia, syn: L. officinalis, L. vera) is een oeroude gebruiksplant en de meest waardevolle soort in het lavendelgeslacht. De plant werd al door de Grieken en Romeinen ingezet om kamers te begeuren en te ontsmetten. De bloemen werden in badwater gedaan vanwege de heerlijke geur. Vermoedelijk komt daar de naam vandaan: ‘lavare’ betekent ‘wassen’. De plant groeit in het grootste deel van het Middellandse Zeegebied. De meest beroemde regio waar de lavendel van nature voorkomt, is de Provence in het zuidoosten van Frankrijk. Hier groeit de echte lavendel op de hoogvlakten van Sault en Valensol, het liefst op hoogten vanaf 800 meter (in tegenstelling tot lavandin en spijklavendel die veel lager groeien). Naast de Provence zijn in verschillende gebieden in de wereld lavendelculturen ontstaan. Bekend is de lavendelteelt in Norfolk en Surrey in Engeland. Tasmanië, Zuid-Afrika en Bulgarije zijn tegenwoordig ook bekende lavendelgebieden waar hoogwaardige lavendelolie wordt geproduceerd. Lavendelolie wordt al vanaf de 15e eeuw in het zuiden van Frankrijk gedestilleerd. Lavendel is tot in de 20 eeuw altijd verzameld van wilde planten tot zo’n 100 jaar geleden de eerste terreinen met lavendel werden aangeplant. Door de grote vraag en het relatief beperkte aanbod wordt lavendelolie regelmatig vervalst met de goedkopere lavendelsoorten, lavandin en zelfs met synthetische toevoegingen als linalool en linalylacetaat, de belangrijkste verbindingen in echte lavendelolie. Er zijn grote verschillen in de lavendelolie die worden aangeboden. Echte lavendel en lavendelolie is er in veel soorten en maten. Zo wordt er in Frankrijk onderscheid gemaakt tussen lavendel uit het wild en gekweekte lavendel, de zogenaamde cultivars. Verder is er een verschil in groeiomstandigheden. Zo kan lavendelolie afkomstig zijn van planten die laag of hoog groeien. Bijna alle wilde lavendel groeit op een hoogte tot 1600 meter. De olie afkomstig van deze planten bezit een zeer verfijnde geur en wordt gezien als de meest therapeutisch werkzame lavendelolie. Botanisch gezien kennen we deze lavendel onder de Latijnse namen L. angustifolia var. fragrans, de hoogst groeiende wilde lavendel met de meest delicate geur en het hoogste gehalte aan
esters en een klein percentage coumarines. Daarnaast is er de L. angustifolia var. delphinensis. Die iets lager groeit en ook een iets lager gehalte aan esters bezit. Therapeutisch is lavendel de olie die kalmeert, herstelt, verkoelt en geneest. Dit is bij de behandeling van o.a. (brand) wonden te zien. In feite is de moderne aromatherapie met de behandeling van brandwonden ontstaan: René Maurice Gattefossé ontdekte in 1935 het bijzonder positieve effect van pure lavendelolie bij een brandwond. Verder is lavendel één van de beste angstverminderende en rustgevende oliën binnen de aromatherapie. Deze angstverminderende kwaliteit van lavendel is ook via studies aangetoond (o.a. Chioca 2013, Malcolm 2018, Coelho 2018). De werking is het gevolg van de invloed van lavendel op het serotoninegehalte in de hersenen. Naast ontspanning kan lavendel echter ook het gevoel van vermoeidheid verminderen (Hassanzadeh 2018). De werking van lavendel bij slaapstoornissen wordt de laatste tijd onderzocht. Positieve effecten zijn door ervaring en studies aangetoond (Faydali 2018).
De opbrengst aan essentiële olie is voor echte lavendel rond de 0,5 tot 1 %. Dat wil zeggen dat er 100 tot 200 kilo bloeiende lavendel nodig is voor 1 liter lavendelolie. Gekloonde lavendelsoorten geven een hogere opbrengst per hectare dan de lavande fine. Daarnaast bestaat er een lavendel CO2 en een lavendel absolue. Deze ´oliën´ zijn donker en stroperiger van aard omdat het ook andere bestanddelen bevat zoals kleurpigmenten en plantenwassen en -harsen. Gedestilleerde lavendelolie is daarentegen zeer vloeibaar met een lichtgele kleur. Bij verouderde olie kan de kleur donkerder worden. De geur van echte lavendelolie is te omschrijven als zoet, kruidig met een ondertoon van bloemen en hout.
21
PHARM ACTUEEL nr 11 | november 2025
Made with FlippingBook - professional solution for displaying marketing and sales documents online