■ COLUMN ■ Mindful Molecules
Columnist Wout van Helden IOT / kPNI Klinisch epidemioloog i.o. Therapeut en docent Natura Foundation
Captain Resolvin, Protectin Woman en The Maresinator – de superhelden van ons immuunsysteem Een ontsteking starten, dát lukt ons lichaam meestal wel. Sterker nog: het is de eerste stap naar herstel. Roodheid, warmte, zwelling, pijn en tijdelijk functieverlies – het zijn allemaal signalen dat het immuunsysteem hard aan het werk is. Maar… wat als de ontsteking niet goed wordt afgerond? Dan blijft het vuurtje smeulen en kan dit leiden tot laaggradige ontsteking, de stille motor achter veel chronische aandoeningen. Gelukkig beschikt ons lichaam over een team van superhelden die speciaal zijn gemaakt om dit proces netjes af te ronden: de Specialized Pro-resolving Mediators (SPM’s).
De paradox van ontsteking Een ontsteking is een beschermingsmechanisme dat infecties bestrijdt, beschadigd weefsel opruimt en herstel in gang zet. Zonder ontstekingen zouden wonden niet genezen en zouden bacteriën en virussen vrij spel hebben. Maar als een ontstekingsreactie te lang duurt, te hevig is of niet goed wordt afgerond, wordt het juist schadelijk. Vooral een laaggradige ontsteking is verraderlijk: een milde, vaak langdurige en symptoomloze activatie van het immuunsysteem die langzaam processen in gang zet, die leiden tot ziekte. Het is als een pan met water die langzaam droogkookt. Een proces met begin en einde Om een ontsteking te laten herstellen heeft het een duidelijk begin en einde nodig. Om de “uitknop” te kunnen indrukken, moet er voorafgaand eerst voldoende immuunactiviteit zijn. Kortom, de ontsteking moet krachtig genoeg zijn. Als de ontsteking te zwak start, bijvoorbeeld door een verzwakt immuunsysteem, ontstekingsremmers, slechte voeding of chronische stress, dan blijft het proces hangen. Het gevolg: een smeulende laaggradige ontsteking die het lichaam langzaam ondermijnt. SPM’s: de regisseurs van resolutie Hier komen de SPM’s in beeld. Deze bijzondere stoffen zijn de regisseurs van de uitknop. Het lichaam gebruikt vooral de omega- 3 vetzuren EPA en DHA als grondstof. Bij een ontstekingsreactie worden enzymen zoals lipoxygenasen (LOX) en cyclooxygenasen (COX-2) geactiveerd, die uit EPA en DHA eerst korte intermediairen (zoals 18-HEPE en 17-HDHA) vormen, waaruit vervolgens SPM’s zoals resolvinen, protectinen en maresinen ontstaan. Deze SPM’s geven het signaal om immuuncellen terug te trekken, afvalstoffen op te ruimen en weefselherstel te starten. Zonder voldoende SPM’s blijft een ontsteking vaak half-afgerond. Met SPM’s wordt de cirkel netjes gesloten. Samen vormen ze een perfect afgestemd netwerk dat herstel en balans tot stand brengt.
Van visolie naar SPM’s Traditioneel adviseren we vaak visolie, rijk aan EPA en DHA, als basis voor SPM-productie. Toch is de omzetting naar actieve SPM’s afhankelijk van enzymen, en die werken niet altijd optimaal. Een tekort aan omega-3, hoge leeftijd, chronisch laaggradige ontsteking, ongunstige leefstijlfactoren of verminderde enzymcapaciteit kunnen dit proces belemmeren. Voor een goede aanmaak van SPM’s is een voldoende hoge omega-3 inname essentieel. Een hogere omega-3 index laat zien dat het lichaam beter in staat is SPM’s te vormen. Minstens zo belangrijk is de balans met omega-6: een teveel aan arachidonzuur (AA) bezet de COX-2- en LOX-enzymen, waardoor er minder ruimte overblijft om EPA en DHA om te zetten in SPM-voorlopers. SPM- rijke mariene oliën kunnen ook een oplossing zijn. Het interessante aan SPM’s is het feed forward mechanisme. Eenmaal gevormd zetten ze het lichaam dus aan om nóg meer SPM’s te produceren. Op die manier leidt een ontsteking tot resolutie. Slimme superhelden Het grote voordeel van SPM’s is dat ze niet simpelweg een ontsteking onderdrukken, maar het proces efficiënt afronden en ombuigen naar herstel. Daarmee onderscheiden ze zich van klassieke ontstekingsremmers, die ook de nuttige immuunrespons verzwakken. Zie ze als superhelden van ons immuunsysteem: Captain Resolvin dooft de vlammen, Protectin Woman beschermt de gezonde cellen, en The Maresinator zorgt dat beschadigd weefsel sterker terugkomt. Om je lichaam optimaal SPM’s te laten aanmaken is het belangrijk om voldoende omega-3 binnen te krijgen en te streven naar een goede omega-3 index. De inname van omega-3 moet in balans zijn met omega-6 om de enzymen niet te blokkeren. Een gezonde leefstijl ondersteunt dit proces: regelmatige beweging, voldoende slaap en stressbeheersing.
33
PHARM ACTUEEL nr 11 | november 2025
Made with FlippingBook - professional solution for displaying marketing and sales documents online