32
Meritum 1 ( 80 ) 2026 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
HANNA ŻENTKOWSKA
PRACOHOLIZM
jako forma rozrywki lub sposób na poprawę sytuacji materialnej. W miarę upływu czasu osoba zaczyna przeznaczać na hazard coraz więcej czasu i środ- ków finansowych i ignorować obowiązki życiowe. W kolejnych fazach pojawia się silne napięcie emo- cjonalne, poczucie winy oraz próby odrabiania strat, które prowadzą do dalszego pogłębiania problemu. Konsekwencje uzależnienia od hazardu mają charakter wielowymiarowy. Na poziomie psychicz- nym obserwuje się wzrost lęku, depresji, drażliwo- ści oraz obniżenie samooceny. Chroniczny stres związany z grami losowymi prowadzi do zaburzeń snu, problemów somatycznych oraz osłabienia or- ganizmu. W skrajnych przypadkach może dojść do myśli samobójczych. Jednym z najbardziej dotkliwych obszarów od- działywania uzależnienia od hazardu jest życie ro- dzinne. Uzależniony często ukrywa swoje zachowa- nia przed bliskimi, co prowadzi do utraty zaufania, konfliktów oraz rozpadu relacji. Partnerzy i dzieci doświadczają poczucia niepewności, stresu oraz zagrożenia materialnego. Często pojawiają się także zjawiska współuzależnienia. Konsekwencje finansowe uzależnienia od hazar- du obejmują zadłużenie, utratę oszczędności, sprze- daż majątku oraz ryzyko bankructwa 9 . W niektórych przypadkach uzależnienie prowadzi do naruszeń prawa, takich jak oszustwa, kradzieże czy zaciąganie nielegalnych pożyczek. Z perspektywy kryminalisty- ki uzależnienie od hazardu stanowi istotny czynnik ryzyka zachowań przestępczych. Leczenie uzależnienia od hazardu wymaga kom- pleksowego podejścia, obejmującego psychoterapię, edukację finansową oraz wsparcie rodziny. Kluczo- we znaczenie ma uświadomienie sobie problemu oraz zmiana sposobu myślenia i reagowania emo- cjonalnego. Skuteczna terapia pozwala na stopnio- we odzyskanie kontroli nad własnym życiem i funk- cjonowaniem społecznym.
Pracoholizm, określany jako uzależnienie od pra- cy, jest zjawiskiem coraz częściej obserwowanym w nowoczesnych społeczeństwach, w których wy- soka produktywność i sukces zawodowy stanowią istotne wartości kulturowe. Polega on na kompul- sywnym wykonywaniu obowiązków zawodowych kosztem zdrowia, relacji interpersonalnych oraz życia prywatnego. Osoba uzależniona od pracy odczuwa przymus ciągłego angażowania się w aktywność zawodową, nawet w sytuacjach, gdy nie jest to konieczne. Czas wolny, odpoczynek czy kontakty rodzinne wywołują u pracoholika poczucie winy, niepokoju lub frustracji. Praca staje się głównym źródłem poczucia własnej wartości i sposobem regulowania emocji. Mechanizmy neurobiologiczne pracoholizmu związane są z funkcjonowaniem układu nagro- dy. Osiągnięcia zawodowe, pochwały czy awanse prowadzą do wydzielania dopaminy, co wzmacnia zachowania związane z nadmiernym zaangażowa- niem w pracę. Z czasem pojawia się mechanizm tolerancji, wymagający coraz większego wysiłku w celu osiągnięcia tego samego poziomu satysfakcji. Rozwój pracoholizmu uwarunkowany jest czyn- nikami osobowościowymi, takimi jak perfekcjonizm, silna potrzeba kontroli, lęk przed porażką czy niska samoocena. Istotną rolę odgrywają także czynniki społeczne, w tym presja środowiska zawodowego,
9 Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, Materiały edu- kacyjne i statystyki, Warszawa 2023.
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker