53
Meritum 1 ( 80 ) 2026 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
NAUCZYCIEL JAKO PIERWSZY OBSERWATOR – ROZPOZNAWANIE I PRZECIWDZIAŁANIE UZALEŻNIENIOM W SZKOLE
BIBLIOGRAFIA
Zestawione dane jednoznacznie wskazują, że:
• polska młodzież częściej niż rówieśnicy w Europie sięga po alkohol i e-papierosy,
Z. Bauman, Płynne życie , Wydawnictwo Literackie, Kraków 2007.
1.
• zachowania ryzykowne mają charakter powszechny, a nie marginalny,
2. Z. Melosik, Kultura popularna i tożsamość młodzieży , Impuls, Kraków 2013.
• szkoła staje się kluczowym miejscem wczesnego rozpoznawania i reagowania,
K. Ostaszewski, Profilaktyka zachowań ryzykownych dzieci i młodzieży , PARPA, Warszawa 2020.
3.
• rola nauczyciela jako pierwszego obserwatora nabiera szczególnego znaczenia w kontekście uzależnień behawioralnych i „legalnych” substancji.
B. Woynarowska [red.] Zdrowie dzieci i młodzieży , PWN, Warszawa 2017.
4.
5. Z.B. Gaś, Profilaktyka w szkole. Podstawy teoretyczne i praktyka , UMCS, Lublin 2018.
WNIOSKI DLA PRAKTYKI SZKOLNEJ
Uzależnienia behawioralne i cyfrowe
Zebrane dane jednoznacznie wskazują, że współ- czesne uzależnienia i zachowania ryzykowne mają charakter powszechny, zróżnicowany i często trud- ny do jednoznacznego rozpoznania. Dla nauczyciela oznacza to konieczność poszerzenia perspektywy obserwacyjnej – od klasycznych uzależnień sub- stancjalnych po nowe, społecznie akceptowane formy kompulsywności, takie jak nadużywanie technologii, energetyków czy nadmierna aktywność. Statystyki te wzmacniają tezę, że nauczyciel pełni kluczową rolę jako pierwszy obserwator i ini- cjator działań profilaktycznych, a szkoła pozostaje jednym z najważniejszych środowisk wczesnego reagowania na współczesne uzależnienia dzieci i młodzieży. ∞
1. J. Pyżalski, Cyberprzestrzeń – zagrożenia i wyzwania dla wychowania , Wydawnictwo UŁ, Łódź 2019.
J. Pyżalski [red.] Agresja elektroniczna i cyberbullying , Scholar, Warszawa 2017.
2.
3. A. Andrzejewska, Dzieci i młodzież w świecie technologii cyfrowej , Difin, Warszawa 2014.
K. Makaruk, J. Włodarczyk, R. Szredzińska, Nastolatki 3.0. , Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, Warszawa 2019. Nastolatki wobec internetu , NASK – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa 2023.
4.
5.
Krzysztof Michalak Neuropsycholog i psychoterapeuta systemowy, tera- peuta schematu. Specjalizuje się w pracy z osobami doświadczającymi trudności emocjonalnych, kryzy- sów życiowych oraz zaburzeń funkcjonowania po- znawczego. Łączy wiedzę z zakresu neuropsychologii i psychoterapii, prowadząc diagnozę, psychoterapię indywidualną, grupową, a także terapię rodzinną.
Zdrowie psychiczne, emocje, rezyliencja
1. I. Heszen, H. Sęk, Psychologia zdrowia , PWN, Warszawa 2020.
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker