55
Meritum 1 ( 80 ) 2026 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
Rezyliencja w obliczu uzależnień XXI wieku. Budowanie odporności psychicznej jako kluczowy obszar pracy szkoły
KAMILA SREBRZYŃSKA-BUKREJEWSKA
WPROWADZENIE – SZKOŁA WOBEC NOWYCH ZAGROŻEŃ ROZWOJOWYCH
W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera rezyliencja, czyli odporność psychiczna jednostki, rozumiana jako zdolność do adaptacyjnego radze- nia sobie z trudnościami, stresorami i kryzysami roz- wojowymi. Dla środowiska oświatowego rezyliencja staje się nie tylko pojęciem psychologicznym, ale realnym narzędziem profilaktycznym, które może skutecznie ograniczać ryzyko rozwoju uzależnień.
Współczesna szkoła funkcjonuje w rzeczywistości dynamicznych zmian społecznych, technologicz- nych i kulturowych. Uczniowie dorastają w świecie nadmiaru bodźców, presji porównawczej, nieustan- nej dostępności mediów cyfrowych oraz rosnących oczekiwań edukacyjnych i społecznych. W kon- sekwencji coraz częściej obserwuje się u dzieci i młodzieży trudności emocjonalne, obniżoną od- porność psychiczną oraz zachowania ryzykowne, w tym uzależnienia – zarówno substancjalne, jak i behawioralne. Uzależnienia XXI wieku nie ograniczają się już wyłącznie do alkoholu czy narkotyków. Coraz częś- ciej dotyczą: • mediów społecznościowych, • gier komputerowych, • smartfonów, • hazardu online, • pornografii, • leków i substancji psychoaktywnych dostępnych bez recepty.
REZYLIENCJA – POJĘCIE, UJĘCIA TEORETYCZNE I ZNACZENIE DLA EDUKACJI
Rezyliencja (ang. resilience ) to pojęcie wywodzące się z psychologii rozwojowej i psychologii zdrowia, odnoszące się do dynamicznego procesu adaptacji do trudnych warunków życia. Współczesne ujęcia podkreślają, że nie jest ona trwałą cechą osobo- wości, lecz zjawiskiem kształtującym się w toku interakcji jednostki z otoczeniem. Oznacza to, że odporność psychiczna zależy zarówno od indy- widualnych zasobów, jak i od warunków środowi- skowych, w których funkcjonuje dziecko lub młody człowiek.
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker