4. Wyniki badania
preorientacji zawodowej, przy czym najwyższe wartości odnotowano w grupie nauczycieli z 16-25-letnim stażem pracy.
Podsumowanie
Samoocena przygotowania do realizacji zadań w zakresie preorientacji zawodowej kształtuje się na relatywnie wysokim poziomie (mediana 7-8 punktów w skali 0-10). Zróżnicowanie regio- nalne oraz rodzaj organu prowadzącego nie różnicują istotnie ocen respondentów. Jedynym czynnikiem istotnie związanym z poziomem samooceny jest staż pracy nauczyciela – osoby z dłuższym doświadczeniem zawodowym deklarują wyższy poziom przygotowania, co wskazuje na kumulacyjny charakter kompetencji rozwijanych w toku praktyki zawodowej. Analiza zogniskowanego wywiadu grupowego wyraźnie odbiega od obrazu wyłaniającego się z danych ilościowych, ukazując znacznie bardziej krytyczną i problematyzującą perspekty- wę nauczycieli w zakresie własnego przygotowania do realizacji zadań z obszaru preorientacji zawodowej. W wypowiedziach respondentów pojawia się wprost artykułowane przekonanie o niewystarczających kompetencjach, wynikających przede wszystkim z braku systemowego przygotowania w toku studiów. Nauczyciele wskazują, że programy kształcenia koncentrowały się głównie na metodyce i dydaktyce ogólnej, natomiast zagadnienia doradztwa zawodowe- go na etapie przedszkolnym były marginalizowane lub nieobecne. W konsekwencji działania w tym obszarze opierają się w dużej mierze na intuicji, własnych doświadczeniach oraz doraź- nych inspiracjach, co rodzi niepewność co do ich jakości i adekwatności. „Będę bardzo szczera i powiem, że bardzo słabo. (…) Na studiach głównie uczy- my się metodyki, dydaktyki, a jeśli chodzi o tą preorientację zawodową, to wiemy tyle, na ile sami się tym tematem interesujemy”. (R2) Jednocześnie analiza jakościowa wskazuje, że niska samoocena przygotowania nie wynika z braku motywacji czy niechęci do podejmowania działań preorientacyjnych, lecz z rosnących oczekiwań wobec przedszkoli, w tym związanych z kształtowaniem kompetencji przyszłości. Re- spondenci sygnalizują rozdźwięk pomiędzy zakresem zadań, jakie są im przypisywane, a real- nym wsparciem systemowym w postaci adekwatnego kształcenia i doskonalenia zawodowego, co generuje poczucie niedostatku kompetencji i obciążenie psychiczne. Na tle dominującego poczucia niewystarczającego przygotowania wyraźnie odcina się perspek- tywa nauczyciela, który w trakcie studiów uczestniczył w odrębnym przedmiocie poświęconym preorientacji zawodowej. Wypowiedź ta pokazuje, że nawet pojedynczy, dobrze zaprojektowany kurs może istotnie wpłynąć na poziom pewności siebie oraz dostarczyć konkretnych narzędzi merytorycznych i praktycznych, umożliwiających bardziej świadome i uporządkowane działania. „Jakiś czas temu kończyłem studia licencjackie i na tych studiach mieliśmy przed- miot poświęcony preorientacji zawodowej. Były to dość fajne zajęcia pod tym względem, że naprawdę czegoś się dowiedziałem”. (R4)
Doświadczenie to ma również wymiar zespołowy, ponieważ zdobyta wiedza i materiały są prze- kazywane innym nauczycielom, co wskazuje, że jednostkowe doświadczenia specjalistycznego
109
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker